THEOPHILI
B O N E T I
MEDICINA DOCTORIS,
SEPULGHRETUM
S l V M
AN ATOMIA PRACTIC A
IIl. Tomos difirihutk
THE0PHILU5 BONETU5.D.M.
yi . Ji
T H E OPH 1 LI
BON ETI
medicina doctoris.
SEPULCH R.ETUM
an ATOMIA PRACTICA»
CADAVERIBUS MORBO DENATIS»
‘^^roponens
historias et observationis
OmniumHumaniCorpotisAfFeauutn,ipforumq;Caufasreconditasrevelans.
n v««.i«.t4mPATHOEOGi* Gemina, ^imNosocouiMOnhodfyx^Fmdmx,
^ ' ’ jfflo Medicina Veteris (k Nov^ iPTOmpiBitriKmjdjamerrtw,:
Com Indicibus neceflkrus.
editio altera, quam novis COMMENTARIIi
^.n.crRVATioRiBUS i»«»meris mjlravit, « rnUaimmmum Parte autlwrem fica .
.oH^NNErjACOBUs MAHGEius ; MEDicma
jOHAHNfe» Eleaoris Btandenburg:ci Atchia^^^^
TOMUS P R I M U S‘ ^
LUGDUNI
Sumptibus CRAM E R 6f PERA C H
M- D c c
VIRIS
Con(Ult^mis i Nohilipmu, TrMlarifimU
Dominis D»
GABRIELI CRAMEROi
DANIELI CLERICO'
ESAIiE DE COMMUNL
Medicis Pra6:icis Genevcofibus
F^Eliciffimis
Omni Virtutum Sf Doctrinarum genere
vere Illuftribus ,
ARTIS ASGLEPIADEiE
Magnis Columinibus ;
COLLEGIS.
FAUTORIBUS
ET AMICIS SINGULARIBUS
Sterna Obfervanda
Sibi
metito colendis
COLLECTIONEM A N A T O M I CO PR. ACTICAM
Hic a ie adje^am
Sacram facit
JOHANNES JACOBUS MANGETUS» MDi
& Serenifliim Heaoris Brandcnhuigiei Archiater.
johja^Mngetus
XEGTORI
S. K
J N IM E neceflarium eft , LeB» S)ili^e)itiffmi, ut in hujus Aoato-
nujEPradic^LimineTemultis compellatum drtineamus : prster-
qu^ quod etenim Clardllmum Theophilum Bonetum in ea Edi¬
tione quam prius non mediocri Nominis fiii celebritate vulgavit , fii-
per utilitate & difpofitione Operis a Se , magno molimine Se vere
improbo labore congefli , abunde Sc do-de ediflerentem audivifti , acjamjatn
etiamnum audies , nos ipfi ex hujus Editionis Titulo quid priori illi adjecerimus
palamfacimus; Novos fcilicet Commentarios, hovas Obfeivationes, quibus
tertia ad minimum parte au<3ior prodeat , accumulavimus. Unum tantum
aut alterum admonendus venis , quod iciiicet Commentarios noftros Auroris
Scholiis hinc iride iriterfcrtoSj pro majori diftiriclione Afterico ^ adriotatbSjquan-
do ex ©perarum ofcitantiaillud non negledum fuit, repenurus fis; Obfervatio-
nesvero; nomine Additamentorum ad Sedi onum quarumque calcem adpofito-
rum , donatas , in aliquibus capitibus numerofiores , m alijs vero parciores , Tibi
exhibeamus, St Autorum unde illas vel habuimus, vel exprompfimus nomina
uniufcujufque fini fubjecerimus , dum rioftras illo confulto omifib tradi¬
mus : Quodque prartereamultiplices Indices , tum Sedionum,.tum Morborum,
tum Materiarum , indiligenter nimi^ confedos , fub uno folo eo que, ut credimus,
non parum adeurato , ac Medicorum 'Filiis qui in hifce Extilpiciis pervolvendis
infudant, vere profuturo concluferimus, dumin aliis omnibus. Operis fdlicet vel
materia,vel difpofitionc,nihil immutatum facimus. Speramus autem perprasdidos
Commentarios ac ObfervationesOperi pr^claro nihil derogatum, quin potius
reftimationem majorem conciliatum iri; fclecHores namque, quantum pomimus
ac rationibus in putiori Anatomia fundatis, firmatas attulimus. An fjies noftra nos
fallat tuutn erit pronunciafe; ludex denim nobis fedes , a quo caufamnollram , fi
propter incuriam, cujus fatis non fimusconfeij, ea cadere contingat, ad aliud Tri-:
bunal evGcarenec licet nec lubet. Vale&nos, .fi placet. Tui ftudiofiffimos ac
amantiffimos,redama.
ros da-
quod metuam B. L. qui Te non
ad Tempe , aut eainpos Elyfios ,ut alij ( Seriptotis enim officium ***■
fcetc utile dulci ) {ed ad cadaverum acervum , ad Scpulchrei
xftafyM* deducam, &l0et in quibas.
ItiSm ubique , faver, dr flurime mortis imo^.
AveffigiistamenMedieorumnoa diicedo, quibuj Mortis prainuntii Morbi perpetuo
obverifantur: Nihilo felicior eft Theologorum Si Jurifconfultoram fors , qui Peccata &
Lites, Legum Divina: Si Moralis arrffiaSarBt.affidua ebjeAahabentrDe Peccatis Illi agun
devios a coclefli tramite revocaturi; DeLitihus Hi, pacem & eonpordiam eonciliatari.
Medici mothos arcere fatagunt, bona; valetudinis gratia, atque ut flammam vitalem I
rffiea & defendant. En undique ex 'malo bonum emergit , ex Peccatorum aboli¬
tione , Salus sterna ; Ex Litium compofitione redux , qus tertas reliquerat , Aftrjea , Sc
•V! eifiMi, if mifusstis A'Sctuit: Ex morborum profligatione Sanitas, bonorum omnium €uar
vilEmum j cztetum condimentum. Atmottem , ultimam lirieam rerum , quid manet? Ad
Theologorum caftra tranfilite nobis liceat. Legimus in lacris {Ezechielis 37.) Prophetx
objeaamfiiiflct planitiem, 'cujus fupetficiem arida offa (teliuris inutile pondus ) tegebant;
Illaviafflantis Spiritus collefia fiiifle , coadunata , fuo quxque loco coaptata , carne , nervis
& cuteveftita, tandem Anitna adveniente, vitx munia fequpta. Hocbeats reffirredionis
tjtjSMjweinftitutoaoftro componere liceat: Morbo denatum quempiam, ex naturx lege
refargereetfi non contingat, ut tamen cujufpiim mors alteri falutifera iit, ao quilibidn*
deftinatuseratope Medica poftmodumquafirefurgat, & dias in luminis auras evadat, in
aperto pofitumeft: hinc ficut ex mottuolcone apum examen exiliit, & ex forti exorta dul¬
cedo, lic ex illius amaramotte, huic vita Iciavis accedat: Quin ffilculapium , Apollinis fi¬
lium, non folum xgros petfanaffe , verum etiam mortuos ad vitam revoeaffe perhibent;
Hyppolitum , Glaucum Si Androgeon.
Tuqaefoteas trtis, reduces qui trtdere vitas,
Nofii , atque irs catum manes revocare fe fultos ,
colis ty£geas , qui Pergama , quique Efidaurumi
Huc ades.
Empedocles, tx&e Diogene Laertio , Philofophus& Medicus inlignis, maximam ex ce glo¬
riam Gonfccutus eft quod mulierem defiindam vita: reftituerit. Ex Plini» Si Jfuleio libi
Florid. Afclepiades , magni inter Medicos nominis , hominem exanimatum , domo elaluia>
rogo jamjam imponendum, vivum reduxit. Nemini hasc •■ersu videanmr. Animam enim
jam fui jutis , corporis clauftris liberam , iterum in ea revocare , Aut eandem prorfus fepul-
tam , corporis confortium evadentem, artis vinculis intus eoeteete & cohibere, perinde
eflevidetur; Adeoutparipafiuhzcincedant,jammortuumfu(Gitare, &mox morirurum
Orci faucibus eripere : Nec hxc fplum in Medici poteftate , fed potiora, Cum fterilitati^
cauiasaufert, arris efficacia prxftat ut producantur aliasnuaquam nafeituri: Przftat Ideni
ut fictus, ia utero ad ftatutumufque partus tempus degant, quo non exafto abortus & exi¬
tii indubia oceafioeft : Quntus illorum numerus , qui abique periti Medici opera vitaliaa-
ta nsn ftuerentur , innumera in lucem foelieitcr prodeundi obftaeula amoventis ? Multa
P ^ M PATIO.
^tmaamffondctj^/aUifme ctdiventm morbiforim, qu* vida intus abfcCBiita expioiuit,
eo fias at qisi lalii ia^u fe fovere deprehendet , imnunens inde exitium praecavere
•ftiidear, ab eo mature fcfnbducnt, fiatque ex alieno periculo eautus : Ne itaque horref-
cas,I.ed:ot, ad tot cadaverum tibi obje^orumfiragem, quibus vita&falusfuccedaheaefb
BJoJeftu; faetor nullus nares feriet, eontagiofi aflFedas abeft metus : quin perpende quan¬
tum beaefiiijexintiihovilcetumferHtiniotibiacceffarum fit: Gadavetaolim, ne hortife-
ratfleot, floribus fpargebantur : idem fadituri firmus, flores hinc inde decerptos, t*dij
removendi gratia , afpeifuri: Qi^antum vere utilitatis appato Tibi Ledor, tantum mihi
laboris 8cmelefl:ix impendet, calii devio, nec prius trito infiftenti , Se fine duce viam in¬
viam ingteflb ; idcoque temeritatis nota fignando , qui tantum itineris atdui emeriri aggre¬
diar. Utinam aliquis 0e,sopafl£t,8£ operi immenCe atilitarisfetitam manum aimov{flct,.oflHS
'humeris impar noninipofii!flem,imo dctreftaflem:IIIufbriff. Hart/ee id olim in mentem ve-
nifle tradunt. Fit. CaJkSitm,Mc^casn 'Rominsm, necrc«irilesamplifniBeptofeflum,ae jufto
has volamioe complexam notat lib.de Abfccifibus pag.m. 187. Eundem
ducentorum cadaverum evifaeratorum hiftorias colleglfle , titulo Sepukhreti emitteaiis, ai-
fetit dar./^rl/ri&w initio %lloges Obfet-vationum : NovifljiBentilifBmo ofcr-i annos pluf-
culos dedicavit illuftr. rtiwwiJr quiuniverfam Anatomea, (attl^us Difjirtatu-
tte de Biblktheciinundio ) non ad motem vulgarem aliorum Profedorum , qui hadenus in
hoc pulvere defudarunt , ex fanis corpotibus , fed morbo defundis compofuit. Quod
Opus orbi humano invidit Vulcanus, xx. annorum laborem Citrepatablli jadura) momen¬
to abfoibens. Qttodintegrumfiriceperae, & perfecerat , Vir Ilkfttis, idem in particula¬
ribus aliquot morbis aHjadgrellifunt, quos inter eminent Thomas rrUHs ^ Uh. lac.fFepfe-
r»r,qui Differtationem de Apoplexia abfolatilEmaffl,ex «««diVeo morbo defandrorum con¬
cinnavit. His priores- ftr»c/wr,FeA PUterm.Car. Pifi, Tranc. Sylmius de le SscPathologiasfuas,
folidilEmo huic fundamento innixi, ftiuxcrunt. Io cenfiim veniant, viri Clariifimi , G»l. BaUo-
paffim Operibus filis cadaverum diflediones interferens, Sennertus & alij: £ quibus
prarlertim afleduumaitioiogias excetpfimus : nemini tamen vi illata , ut anriquorum velre-
ecnticrum'piacha refpuere vel ampledi quilque fit fui^uris. Opus veto qui a capite ad cal¬
cem pertexiffet eum deeflet , temerarias aegotium fufeepi , tenuitatis ptoprixeonfisius
^md valeam humeri, t^uid ferre recufem.
Revera quis non dodrinx , peritix, induftrix , (eduliratirque coacurfus & apparatus re-
quirituR' Atiatomes ptxfertim , accuratx illius & fubtilis , quamprofitentut Neoterici , inti¬
ma quxque & ablcondita letutantis , ablbluta cognitio ? Confummata ptarcetea experientia
& ia opere pradico inveterata yvfeuurla, quem requifitorum cumiilum in me defiderati,
fat feio , alienis quippe oculis plufquam proprijs qui vidi in arte Anatomica , oculatas manus
expofcenre. At fi in magnis volmflc fat eft , conatibus noftris & ingentibus laboribus qui
faveant , & boni eonfiilant non defiituros fpero. Sed quandoquidem jada eft alea , ac fecit
indignam verfum, liberque evafit prxlum , Siquimevendit FiWiiyiiiaparar Medicum, Age-
dum, quxdam de Operis ordine & difpefitione dicamus : multa enim prariandi labore me
fublevarunt Viri IWxi&KsiiQXAciSmAThmns Barthelir^ , qui mehxfiratorem impulit, 8s
Uh. Cenradut Fejer, quotum ludicia ( Operisperfediffimi typi ) luce publieafiruu&tur: Id mo¬
nitam antecedit, quanquam Anatomix Pradiex tituio fupeibiat liber , non ufque tamen
ftare fidem : neque enim, quod Pradiois in more eft, morbi nomen,cflehtiam, cattfas,figtta ac
curationem ex ordine proftquor : Prohibeor ab infticuto , quod eft notiora , Aftedus xgro
ipfi & affidentibus manifeftos,exhibere,a quibus ad ignota, motbifcil. fedes , eaefafque abdi¬
tas ttanfitus fiat. Affedus autem illi plerumque fymptomata funt.fenfibus fero obvia.idcoque
iiullq peculiares morborum latentium,quos fenfiis non aflequitur ( e.g. intemperiei alicujus
partisjobftrudionum ,8ic.) adducuntur obfervationes : Qui veto in propatulo funt morbi,
corporis habitam obfidentes, tumores, ulcera, 8cc. quemadmodum fymptemata iiiis qui¬
que locis colioeantur : Demum palam eft cyronibus opus hoc «Waoy» non efle , viam tritam
fequuturis,fcdprovefi:rotibus,qui exufu,totopraaico,rem merieneur.-atque excafibus rarius
occurrenribuSjpradieas cautioncselicient: Anatomes ergo Pradiex ex ^e nomen deduca¬
tur, cum Medicum ad praxim dirigat, in ea confirmet, necnon in Diagnofi, illius fundamento.
Cum cx Hippncr.Ub.de Lege,7r quimnrbum novit, valeat nen ad curandum tantum , fed etiam ad
fanandum ; 'Bum rcBe curaturum dicunt , ait Celfiis , quem prima origa caufanan fefetterit. Quam-
^rem 'compendium nadi , cum Oblervata anatomica operis materies finr & bafis, hxo
congerere, collocare, fctvato,quantunilicnit,ordinepraffieo, e revifiiiheft: his afluen¬
do fcholia, qoxvcl dedere Obfervatores, vel mutuatitia, eruta ex iis, qui maidme curant
Anatomen vel propria ; 13 quoque innotefeere volumus quoad affignatas in titulis obfet-
vationum morborum caufes, etfi piorumque innuere videar affedam ejus, quod aperto ea-
daverele exhibuit, progeniemfuiflb, non ubique tam«i id caulas illius adxquatasme exi-
femate , ob varias qax exundo calore , vel ad interitum vergente, accidunt in corporibus
mutai
P F A TI O.
nmtatioa«s : oivllandi enim anfam ficpios ptarberem & «roris oljiciendi : Kotoo! eaim
ilhldCc^, Nihilefifidtats q»tmq»odquthonttni-Jiao itt cfi, tde exifiimm Tooritxt^ im
aian nurtuo : Et Falerii Mtximi Ub. 9. cep. 1%. Fiat namque vite mfire variis ^ occultis caup
txfsfito , imprimis quadam immerentia pprem* fati titulum occupant , cum mi^s in tempus mortis
inctdant quam ipfam morum accerfant. FJamma enim vitalis qaandia micat omnia expania
fiifiinet, in ordinem cogit, a putredine & corruptione vindicat: Eadem extinfta, aut 'ad
interitum vergente , concidunt, fubfidcnt, diflocantur : putredo & corruptio humores
xqueaciblid^ partes invadit , adeo ut prioris forma: non omnia luperdnt veftigia. In id
quoque notandum quod ait Eruditiffimus Clijjon iib. de Rachitide , Morbos fere omnes troBu
temporis alios diverft generis fthiadfcifere ,ideoque chronicos plerumque ante obitum ejfe complica¬
tos : Ne ergo putet Medicus in defunSis corporAus^uicquid pret ematur ale reperitur ad hunc affeHum
(rachitidem) pertinere necef arto -.forte etiammagis ad altum morbum, huic ante mertem Juperve-
nientem quam hunc ipfam refpiciat. Idem cap. de Gibbofitate, Anatomici frequenter ad hanc cau¬
tionem non fatis atUnti,graviterinfuisobfervatienibuslepftfrnt^dumqueadalium morbum fpe-
Sant, alteri, cum quo anUebitum complicatus erat, adfcripjerunt: Hunc ergo errorem quo precavea-
musFton temere ex unius aut alterius corporis infpeSione pronuntiandum efi , at multiplici feduloque
fallo experimento, difinguendum prius ef qua perpetuo, quaplerumque frequenter, qua raro, in dijfe-
Sis ab eodem morbo occumbentibus occurrant : Enim vero jetendum efi quicquid non perpetue adefi
in corporibus apertis, eodem morbo extinBis , ad primam td intimamque ejus effentiam jpeClare non
pofe , Ftique etiam neque illud quod invariis corporibus reperitur,quibus morbus abefi. Nequeenim
morbus ipfe exifierepotefifeparatus a fuaefrentia , neque e/entiaa morbo. Ideo Medicas ioBgais
ctedit Pulmonem , qui ut plurimum corruptus aperto corpore reperitur , fkpe talem ante
mortem non effe qualem anatome oftendit: At ut concedam polt obitum altetari,pra:fer-
tim fi diu corpus infeaum fervetur, initium tamen corruptionis prateeififfe vetifimile eft,
cum aliquando inaltcratus deprehendatur, maxime ih ptarcipitibus motbisia chronicis enim,
ob varium partium confenfum , vix labem declinate poteft:De Iccore cavendum jubet Clar.
Theod. Kerkringius Obfecvat.Anat77.ne inventa ejus corruptione Medici decipiantur , exi-
ilimantes dum eam in cadavere inveniunt,a:grum diuturnailEus tabelaboraviffci coquod vit¬
eus hoc fubita: obnoxium fit eolliquationi,ut breviffimo, temporii fpatio crafin omnem poC-
fit amittere. Quod confirmat exemplo Equomm, qqi concitato nimis curfu extindi
erant, eodem qua conciderant die, hepar infigni & profunda putrilagine correptum appa-
ruiffe. Id tamen affertum dubium reddit Riolanus Anrhropogr. lib.a.cap. ip. qui hepar huma¬
num elixarum , fub menfam anatomicam projeftum, toto anno incorruptum permanfiAe
tradit, adeo ut equorum ille morbus occulta: vi, hepati infefia:, imputandus videatur. Kec
filentie involvendam quod idem Vir. ClatilT. de Polypis variis, qui faspius in vafis occurrunt,
tradit, morbi antecedentis potius effe produdum & effeflam quam caufam , quod illos pro-
ducereattifteio noverit. S^conceffo dari qua: fanguinis in polypos concretionem exci-
tent,aon proinde negandam caufarum intcinlecarum fcbplcm eos effepoffe,ac proinde mul¬
tum morborum authores ( quos pt^iertim parere maxime apti natifunt ) fyncopes , cordis
palpitationis , pulfus interruptionis , apoplexia: , &C:
. Ha:c quoque eo collineant ut Medicus in ptaidisendo fit cautus j pta:fectim quoad mor¬
bos qui cerebro alfigaantuf.Kam, animadvertente Bahonio conf. 71. lib.3. Saepe capitahomi-
nucn morbo caditis eonfiimptorum aperta funt , in quibus nihil commemorabile repertum
eft quod mortem intentaffet ; cum alioquin Medicas, aut abfceffum, autfimile quidtepet-
tum iri ptonuntiaviffetiiper augurantium ipfa infpetiiofefiUit;dr eorum fiducia ifr expeclatio in ftu-
porem Vertit, ac fi eum ipfa anima mortis occajio evolajfet. Nec ptartereundum quod circa cau-
fas morborum produdrices adnatat ExceU. FFepferus Exercit. de Apoplexia pag. aSg. pluri-
mas earum, qua continentes vocantur, ac immediate morbum producunt (fi foveni, plerumque fen-
fim coacervari, Sape diu in corpore delitefcere nullafquemolefiias exhibere, (fi non raro pauca fui
indicia prabere Aut fi quandoque mole/la fint, nondumtamen iOum morbum efficere quem pari¬
tura funt,fi vel virtute validiores , vel quantitate ahundantiores evadant ,vtl fepulta quaji ab occa-
ftone aliqua excitentur , T unc enim fzpe fubito In adum deduci morbofqae gignere. Huic
confentiens Clar. Thtod.Kerkfrn^us Obfervat. Anat. at-Eafearis , inquit ,meium ,Leclordate-
refapenumeroincorporemorborum caufas,qua&ipfamorbi funt , quas ne fuCpicari quidem Medi¬
cus potefi, Frequenter autem td> Anatomicis qui eas invenerunt Obfervationes in lucem data id
afferent generi humano commodi , ut dum medicamentaordinaria ad/peratam faniutem parum con¬
ferent , Medicus mentem advertat ad hac , ludibria dicampotius quam ludos natura, qua dum fic Iu-
■dit , nobis illudit. Cumintalicaligineanimusveriatut, Tnllu illud obfervemus , In re nova
■atque admirabili invefiigato fi potes-. Si nullam repenas castfam , illud tamen exploratum habeto
nibilpotuiffe fieri fine caffa,eumque errorem, quem tibi rei novitas attuterit,natura ratione depellito.
C^giuemvctodifcnfferunt nova quzafiulfciunt numina ,-oiim abditas morborum cau-
fas in apricum deducentia : Ex qua IlluftriifimHS Harvem cireuiaiom fanguinis motum,
P R ^ F A T I 0.
aOTam jamid nVedidna fundamentum invexit, nihil mirum fi Nobterici diruto caduco.
acdiflKo, prope novam inftiurandam curaverint artem Medicam: Nec In Opere iftofohis
deiadavItiJaruear .jdios excivit qoi ad ftrufturim operas conferrent, Btaihelims , VriUtfiia^
Syhies , Gliffoam, Diemcrlwfi&jtfr, alios,ex quorum pratfertim concarlii &pia:fi-
dio opus hoc conflatum eft ; ut non tam meum quam ipfotumefie confitear, ac.ficutPlao-
titfa Ula mulier , -Aienes Idiorcs tam [affoftum mihi. Porro fit , ut eleganter HUdanus in Pr*-
fat. Operum , Anatamt cUvus efi^ cUyp Medicina , an foHdiot bafis, cui inniteretur Ars, qua:-
ri debuit? Regio animo V irilUuftres, qui Anatomen ad per^dionis culmen deduxiflc videur
tor , ;iEgyptorum Reges imitati,^ii«<, teiic Piinit fecmd^, lib. 4. cap. I . erat Jiudium cor fora,
ferufari mortuerimt&ccuefits vdet»dinumemlttifidereci)gsofcerf.^&3i>iii hoc fundaijicnto,.
juxta partium quarumcunque phaenomena, 'per ofafetvationes anatomicas affeduum bypo-
rhefcs .verae&reales cudunmt: hinc zgrotantiumfymptomata quaeque meflus folvuntut &
explicantur , caufae clariores cvidentiotelque evadunt : Et quanquam antiqua receptaque
medendi methodus exinde non concutitur , rationes tamen unicuique afledui accommoda¬
tiores eruuntur, cettiotiquei^roorbicqruniquecauficimpemntut: Gloriemur ergo hoc
Boftro aevo multa incognita, populoque ignota profiino quotidie fuccrelcere.
Potiori jute Ars exultarct , ii jadis fundamentis, cong^aquemateria,aceederet idoneus
architedus ,quiqdificijfttudutamabimoadfummum adgtederetur : Materiem uberem,
maceriemfortedixetis, intuli: manum operi admovi, marmoreum , aut putius lateritium,
‘ daturus , donec aureum per alium-exeat: At vere nulli rei contigit ut protinus & inchoata
fiiecit & peifedionemadepta’, ^la cuique & eruptioniy.& maturationis tempora : Opus
hoc, adhuc diimin incunabilis', etfi mole vaftum, indigitetur rudis indigeftaque moles,
congeries incondicaj arena fine cafee , imo monftrum hoirendumingens cui lumen adempe
tum, per me licet, •
Nmpotesda nugifs dicere flurameai ,
Ipfe ega qaamdixi-.
Qualccuaque autem patronos nadum cft & defenfotes , imo Divos majorum gentium , um-
boncmhuncQppoaam.nonncministeli5,qaa:ficirrita fient: lattatchias ille molitusMcdi-
dos quofdam Principes defignat, Alios mediocribus officiis deftinat,A^:fe tu ad.flumen. Jaa~
thi ,,r» autem ad Portas Theheas. Quofdam denfa caligine obvolvit , neo fulgore quidem ra¬
diorum fuorum (quitam iatefplendent quam Solis parieti adpidi ) illuflratione dignat. Antir
.fles e fpecula faluti totius Rcipublica: Medica; ptofpicit , ac przeavet ne falfa , fuppofiticiaj'
-fiditia , pernitiofa, pro veris, genuinis & utilibus irrepant; veretnrquea.ltcr Atlas ne impofi-
cishumerisfradus illabatur orbis Medicus i ffatim ac prjelum opere meo gravidum nuntia¬
tum cft, monftrum ali edicit, partum non expedandum ,fcffoeandum in exitu , ne grandius
incautos impetat, Pugite.fugite hinc fueriptet anguis in herba, \mo de parentis fama follioitus
eftne cadiscafiat ; at illius aucupio nequaquam intentum efle , norunt omnes' quibus intus
.& in cute patet 5 perpetuus fere incola loci raufarutn cultui dicati,.,quem vir «Auugyyp»»
Motf hd dornidlium flatuit : Gloria: fi litavit, a vijs legitimis nunquam deflexit : Aviculas
educare neglexit qua: occinerent Paphos tftDeus : Adverfano .fi fides , .toto in opere veri nihi^
.omnia fida: Gautio tamen adfuit ut quse vel male fidis firmata teftibas,sut ab auritis tantum,
crcdnlafque aures pra:bentibus,vel inexpertis manarunt, exnlarent.. Oblatas obfervationes,
quarum laboraret fides, rcfpui : £x. gratia nuperam de Medico , culante decem luftta alta-
,rum lumen ademptum , & matafmo fenili in primo fenio eonfedo , decumbente in fopetftir
tem oculum bumore, hiantibulque oculorum tunicis , ctyftailinus humor , omnibus obvius
.cxceatro excufluseft,nihiIofeciusramen,(ficvifum Superis )& objedam papyrum defi^
gnare valuit, 8i candelam admotam digitis indicare : Alteram item narrationem de foeta in
.utero putrefado, cujus pars a muliere, Superftite adhuc & ineobmi, per os exdufa. Harc,8e
fimilia, fodare opus pafliisnon fum,qaa; nec pueri creduntiuifi qui nondum a:rc lavantur,aut
qui intemperie pietatis laborant, & falfa fuferjlitie mentes queisfafeinat ag'as ; Quin tamen
quatdamirrcpferinta vero forte aliena inficias nonibo,ptoqHorumttttela tanquam pro aris*
.& focis decertaturus non fum : liberum eft Ledori illisfidem adhibere vel detrahere. Nes
tamen Opus totum falfitatis aut inutilitatis redarguendam .• cum qux bona funt multitudine
mala iupetent ,& fine pondere habentia pondus. Ne hos in icopulos impingerem prxmo?
■nuit Exccllentilfimus Medicos, a veridicorum hiftoricorom cenfu quofdam Medicos arcens,
Porejlum, ichenepum, Zacutum, qui, quia apcUa, male audit: At fevetum hoc eft judicium nifi,
falfitatis teatu aperte Gonvineaonir, An quia quz rara afferunt, a Viro Exeell. vifii non Cinr,
ideo fuipeds? quod non nofti fortaps novitOfeUus ; Notum cft iliud Avetrois Monfira in morbis
funtySiia motbisquidni&in corporibus? Anmonftra in magno mundo admiffutusnoncft?
, fiia hoc, quidni & ia microcofino ? Sia Perara mioaffet hiftoria eruciarij illius, in quo vifccr
rum omnium ficus pratpoftetus invenres eft, a Medicis populatibus ViriExcellenriflimi tra-
dira,nunquid ut figmentum tradacercima .
AD LECTOREM
Migu vero milii metno a ceriofis Sc in evolvendo opcrenimis fcdnKs , ob qnzdam t^o'-
tbctaiom cnlpa male collocata : qozdam etiam qnz iterato irrefiicmnc : Perpendat qindo
p_hoeOpnsnonaniQs(edplniiame£eannoiuni: neminem mihifiiifie rasfyain eolE-
gendo , feribendo, exferibendo , recognolcendo i ideoque grandem laborem in errorem pro¬
clivem fiiiffe,ntqna: prioribus annis confignata erant, poftemribart^qnam nova fe obtu¬
lerunt: Addea pluribus authoribusuEameandemqae obiervationem traditam fuiffe, quz
tanquamfimplexadvenit: Profcflbrumprivilegiofrui coneeflum non fiiit, qui candidatos
habentamanuenfes , idque muneris illis affignant : Amoliri quoque objeaionem debeo , ob
qoafdam feiL Obfervationes vix inter fe diffimiles , identitatem , «t fic dicam, refctentes,nn-
de inutili mele liber turgeat , faftidiumleSroriindacatur : Cdm vero certum fit plafimos mor¬
bos viriaipeeie illudere , pauciiSmomm figna effe univoca, ea utilitas erit congefiiioEis
inultarum homogenearum.utfiaffeaas aUcu jus fymptomata eadem in pluribus zgris, &
conformia, feptodant,Medieusceniusfeciuram morbi deprebeodifle credat audaclnique
pronuntiet. Sin difSmilia , cantus fit in enuntiando, memor effati Hippocratis , adiciii»
^^ffcile : Ea porto quz fidem fupetabant multiplici exemplorum ferie roborate neeeffc fuit.
GrandeautemOpus , varia variorum judicia fubitiirum fcio , at qui bene eonfulaut re¬
pertum iri fpero , & conatibus aoftris qui faveant , alios ad l^^ium Iftud melius excolendum
inftigamris. Ariftotelcs etiam male philofophantibus gratiam habendam effe dicit, quod
anfam offerant veta inveniendi: Scopum me quana minime affequutum effe fatis fcio, id ta¬
men profitebor rae primum in hoe pulvere defudaffe , & forte aliqua pars erit laudis temera¬
riis aufis excidiffe. Quicqaid ab invidis ac malevolis opprobrii memam,Qpetz mcs me nun¬
quam poenitebit, etitque unde plaeeam mihi, vel quod
SequuntK
m fadlitts devenire, inque~his‘{repgan'dis feliciori manu defidorefoterunt : imo ihfi
n Ofm , T »2 ingenii Jpirat aciem juxciam egregia, adaom ,fi licitum foret, tq
rhis Te ad ulteriora nokis 'pandenda, jure e ffetjlimulaturus. Habes itaque )udi
eviufcalum ajquidem fcd Si
lohannes Conradm Peyer j Schifhufdms 'Med.
Ad PeriUofiiem Vinim, Dom.
Q^dferciiuxhiuShArtcm coiutihm m-nte ,
Oe^HeOuUvcrihKS farta trefhaa daces.
hs ftttrihtu jtmt meOa feris ijtUij»trere certant,
btmicrecefmoaferismiUe.iomf^faws.
Citolos S p <
s MeALngdnn.
»3S«8«aSJ*n®»S^ aSEK@5EH»3@=«SS*3»3
Ad ExceSentif CUrtffl DoclijSmiimque Firum
Dom. D.
THEOPHILVM BONETVM.
Med. Doft. , cum Opus utiliffimum
lucem Princeps edertt.
. rij^ixet.
Q Idam vive meum cirpm referare lici
In laudem Auaoiis & Anatomi*
Praflic*.
DM hena Bonaiis, eiula curta Meme repeudiA
Nentihide Lato cor meUorefad.
T luopiiili Unas omnis enim^iomen fiadtiim^
Laudatam fira pojieritate capst,
iiagna moUs opas pr at laro Herculis otfa
, Is dedit, anciptti Gordia vincla fecans.
Ferro tjua patrat tacitas Libitina per artes
Vt jugulet miferos,utfiraatinJldias:
Felix <jai pottat mortis cognofeere caafas.
Hanc iptar libram velve,revolve,terM:]
Te eruor abjt erret, vel mors cantata', fed ecee
Hae manet innocuo vulnere parta falus.
Jo. Conuadiis Pmn
Medicus Schaffuli
demia Genevenli politioris
'Literaturs Ptofeflbr.
Sur Ia meme pe^ee
Madrigal.
dprenis lUuftre B o N E T
Medecinconfimme'par lArtIS parlVfage
( Car enpn je le dis toat net
Aufujetde ce bel Ouvrage)
Qmf comme lesmorts Ion ouvroitlesvivants,
^~e!pourrits dans mon ciear Ure les fentiments
une efimepmr voustoute particuliere,
tispuisejue lenattend ijtion ainfinifin fert,
leles confervet ai Aunetellemaniere
Qdonpourralespvoirencoreaprisma^t
, CE ionadiffundunt^rSonec carcereclaudi '
l3 , Dumprodeffe volunt fi patiantur ea.
. Nonmirumefi igitur lucem praclareEoasit.it'
AffeSare tua nobile mentis opus.
Hoc M edici eft, multis gratiamprejlare fabttem
Hoc prifias cunUis ore manuque bonus.
Hinc nomen clarum fplendentibus inferis tdlru
Atque aterna tibipramia fama tonet.
Milii. Br2fiivoIas»
J®n- Hcnricas Bceciufeitl,
Riuioiphos Barkar<his*
Joh. BorgoYVCT,
Thomas Boniec,
Joh Buczias»
Locas Byleras.
CaCpar Caidcra,
Bacmol CabcoUin^
Fcaacifcos Cailleos,
Jacobos Cameniccnns*
JoL Rudolphos Can
HicroB. Capivaccius.
Hieronim* Cardanns,
Julios Caflena
Petrus Caftellu
l£^cus Catderos,
Prochos CaCulanas,
GedeonChabrzus,
Gual:cras Charlccon*
Mofes Chartas.
Johalines Ciuffletius,
FrancifiaasChomei,
Volkcms Coiter,
Cafpar CoUichcn,
TobiasCflcoUnus.
Andreas Cnofelias.
Theodorus Coilado.
Realdus Colombos,
Ludov.Hermaii.C<wibacb,
Conradinos.
Paulus Conftantius dc Rebequ
Mauritlus Cixdsus,
Cafpar a Cofta,
SamueI Cofter,
Jb&ph Coviilardos,
JohXrato. .
Allarius Crucios,
Alexander Beodatus,
Addamis Falkcsbixrgms;,
Cabrzel Fallopios,
Joh-. Baj^ifta Fanrocus»
MichaelFehr,
Ferrandos Senio^
Thomas.fifiBus,
Joh. von Fkmmetdingc,
Robercos Flad a Fludibas,
Maninus Fogelius,
Caecilius Folias,
Rodericus a Fonfeca»
Jacobus FoQta»is,
Nicolaus Fontanum
Laelius a Fonte,
. Petrus-Foreftus,
. Hippocrates
- Isbrandosi Diemerbioeck,
Petrus Saliar pivcrfiB,
Joh.Jac. Venceflaus BobrzcnskL
Remberrus Dodonaeus,
Joh- Dolatts,
Lconardas Doldius,
Michael DoriugUis,
Dovyuetos,
Carolus Drdincuitius,
Ladovkus OuEetus,
SebaftianusJEckerti,
JoRHenricus Egermoec»
Gaias Ekchneiremcxos,
Joachimus Georgius
Bartholinus Eaflachais, "
Guliclmus Fabritios HildaiKis.
HicronymusFaber,
Antonius. Faxos.
Andreas Falconets
Natalis Fdeoner,
JohaniKS Faber,
Raimundus Joh. Fortis,
Garolus Fracadkus,
Dominicus Fracaflams,
Melchior Fribe,
Chriftophonis Fromannus,
Ofvvaldus Gabelcbowcros,
Gaicn
Claudius Galenus,
Georgius Garnems,
. Petrus Gaflendus,
Achilles Gaflems.
DanieI Geiger,
Conradus Gefuerus,
Petras Gaflendus,
CornelxusGemma,
HeaorGibaltus,
JohaQoes Gilbertus,
Matthias Glandorpius,
HenricusGlafer,
, Francifeus Giiflwi,
Reincrusde GiaaC
_ Gras.
Georgius Gra^ccius, ,
loh. Georgius Greifelhis,
lacobus Greifelius,
OfTvaldus Grembs,
Chriftophorus Gaariaotiiiis,
Jacobus Guillemcau,
Philippus Hscdecteius,
Samucl Hafienreferus.
Ehrcnf. Hagendorn,
Pateflbn Hara,
FridericusHaramericus,
Georgius Hannaais
Joh: Ludov. Haimemannus
ChriftophorusHarder /.
loh lacobus Hardcr
Johanoes Hartmannus
Gulielmus HarvciK , - ■
loh. Hebenftrecr -
HecricusabHeers
Ioh.Heinfias -
MofesHcldt
loh. Bape. Heknonc.
Johannes Henen.
Siboldus Hemlterbttys
Matthaeus Francifeos Henodos
loh. Ferdinaftdos Hertodus
JohannesHdlas
Joh. Heumins .
N ariaaoacl Highmotos
Gaipar HoEnaiums
Manririus Ho£iiannUs
Coimas Hokzadizas.
Martinas Hokzapeiim
Jacobus Hoiierius
W olfgandos Htsfe»
Johannes yan Horne -
Hormmgos
Gr^orius Hortos
loh. Daniei Horflizis
Houppcviile
loh. FridencusHuidenreidii^
Emanuel Huicenzs
Leonardus iacchinus
Matthias lacobzus
Ol^er Iacob«is
Dehderius Jacotius
Julius lafoiraiis
. loh. leflinias i leflea
Frider. Ferdinaodus lllmeriis
Antonius lodoa
Thomas lordanu*
lulienos
Georgius Sebaftianus lungius
Lucas luRus
loh. Kentmannus
TheodorusKerkringius -
Athanafius Kirfcherus •'
Tobias Knoblechius,
Albertus Kyperus
Frider, Lacfaiinund
DavidLaigneau
loh. Lzmont C^irur^us
loh.de Laraomiere
loelLangelot
IohannesLangius •
Nicolaus Larcheus •
loh. Henricus Lavatetus
Andreas Laurentias
Ls vinus Lemiuus
Dominicus Leonus
FridcricusLepnerus
Francifeus de Leftang
Andreas Libavius
vanderLinden
Jodocus Lommias
A6ka. Londioenila
Lofdius;
Fridericus Loffius
Joh. Petrus Lotichius
Richardus Lovver
Marcellus Lucius
Cyriacus Lucius
Adam Lm^henius
DanieI Ludovici
EduardusMaij
loh. DanieI Major
Marcellus Malpighias
Magnenus
Prolper Martianus
Mattliaeus Martini -
Jeremias Martius
Dominicus deMardietds
Petrus de Marcheds
P. Andreas Macthiolus
Zah. Marqosf dtu
Aureolus Thepphraftus Paraccl- Philippus Salmuth loan. Valverda
fus. Rudolphus SalczmanBUS Conftantius Varolius
Ambrofius Parcus. Sandorus Sanaotius Chriftopb-a Vega.
Guido Parin. ; Antonius Sapoaa Thomas a Veiga '
Simon Pauli. Hchricus Sampfonius Georgius Hieronymus Vellcluas
Jo. Henricus Pauli, Philibenus Saracenus FrancilcusVertunianus
Paufenias. Hercules Saxonia Andreas Vefalius
Petrus Pavvius. lul.Cxfar Scaliger loannes Velliflgins
Pcchlinus. Schmid . Bemardus Verzafcha
Conradus de Peniin. ConradusVidor Schneiderus. Vidus Vidius
Petrus Paulus Pereda. Laurentius Scholtzius ' Vifcherus
Philippus PerCus. Ioao.Schenckius Antonius Vitaglianus
Henricus Petraeus. Ioan.Theodotus Schcnckius Ioan.Georgin$ Volkanter
Geotgius Chtiftoph.Petri. - Schrodter Laurentius Voftfrigel
Gafpat Peneerus. Simon Scultzius loannes 'Walsus.
Joh. Conradus Peyer. LucasSctockius Senior Thomas 'Warthon
Philotheos. LucasSctockius lunior Wolfgangus 'Wedels
Petrus Pigtay., loan. Scultetus loan. lacobusWepfems
Sevetinus Pinais. MelchiorSebifius loan.IacobusWecker
CatolusPifo. Gcorgius Segetus Abtahamus Wemer
Pillemenr.. lacobus Seidelius Ioan.Valeus\i}^illius
Simon Pimpernelle. DanielSennertus loannes ChriflianUs 'WilheW
Gulielmus Plantius loaimes SertaAus mi.
Gcorgius PlaffiHS Marcus Aurelius Sevetintis Thomas 'Willis
FelixPlatetus - Ioan,Bapcifta Silvaticus loan. ChriftianusWinclerus
Plazzonus Benedidus Salvaticus Henricus Wolgnad
Scipio duPleix % Slegelihs Laurentius "Woltztrigtl
V. ForrunatnsTlempius CoCnus Slotanus Paulus Zacchias
Plinius Henricus Smetius Zacutus
D. PoUcr ReinerusSolenander loan.Zeccbius
Joliannes Pofthius Cornelius a Sommerea lacobus Zvvingems
Petrus Poterins Paulus de Sotbait Theodorus-Zwingetus
Aliupn pttem ^iumpj»rcs jni icdducumur , ^umm<pu NomhsJhitAit
OkfcruMumInis fahjeSdftfim videre litelit.
THEOi
MEDICINA DOCTORIS
ANATOMIA PRACTICA.
SIVE
DE ABDITIS MORBORUM CAUSIS
Pct Cadaverum DiiTcdioriem rcvelark
LIBER PRIMUS.
DE AFFECTIBUS CAPITIS
SECTIO I‘
DE DOLOjtLE CAPITIS
Obsib-Va-tIo I.
t >f itis dolor diutay nui ,i>i stfojilexUm depneas i faaguine ^vtfd 'durominiggisyfirii
prufertim JiniJlrdi difiendtnte.^ Ejafdem meningis crajiitie & duritie infigni genitus.
■ O k B o B. u W fucceffionfes per quas,infiufto fepe tranfiru, invicem fete ex>
cipiuht, notz furit PraSicis : Cerebro pxzlertiin cai familiares fiint , cum ab
ejus fubftantia in ventriculos humores commigrant, »Dt in cerebellum ac
nervos vel bafin decumbunt : Ejufmodi ftsTCjaWt , ob huSi^iUoSy xv/Mt , ce¬
phalalgicis accidunt, qui doloris moleiliam, quia inducias concedit . Vel
acrius non urget, fcd furda verbere cadit , diutihs circumferunt , at tan*
demVelobdifiam/iSOTiraniii velob Hh^trn patientise incautse poenas luunt : Exemplumin-
figne dedit exiens Oflober anni I675. Nobilis & Lediffima N. uxor Viri Glatifllmi &Ce-
icberrimi Dom. N. annos circiter xx.n«ta,temperamenri laudabilis ,Coloris lubfulci , aliquot
ance matrimonium annis , fexto pcrmortemdiflblutummenfe, capitis dolori obnoxia vi¬
xit , dniftrx przfettim parti infefto , & ubi fluerent menfes , graviori , quo Vigente cervix hi
id larus invite dlilotquebatur: Quindecim ante obitum diebus de ingravefeente conqueri¬
tur, ablq-iedilucidis intervallis , nectamena domefticisofficiis diftrahente, ac fi gravior
fieret, oculus finifterintrorfum corripi videbatur: Confultus Medicus lienem malcficiiac-
curat.quiaconjugiuiBVifeetumobftruaionesptxcefferant: £6 collineat, fyrupos & apo-
zemata ex fuccis herbarum compofita prxlcribir, necnon venz fcdionem , a quibus prx-
fidiis nonnihil Iblatii percipit, generofioribus, in graviditatis fufpicione, prxtetmilliSi Pri¬
die ante fatalem diem aliquid in cerebro ctcpitaffe exclamat , mox tamen inficiarar,mctum
locutcrefatagcntisifollicitodclalurc marito verita: Nox eam diem excipiens utcunque
tranquilla, mane vultum infolirus pallor obfidet : accedit in prandio prxtct morem apofi-
£oneti Anutomii Tom.l. A tiaj
2 Anatom. Prad. Lil^n. Sed. L
■tia,on3e graviJifetis opinio certior Medico. Girca meridicni Tificaatcs coztaneasiuian.
excipit vultu , fed paulo poUdimittit invaletudinis ptattextu, earum iui cubicuU ufque li¬
men comes , quod dum repetere intendit, fiiborta vel vetri^ne, quod verifimilius, vel Ici-
pothymia ,hairiili-£edili obvio infidere volens , concidit : laccosi^tchenla in cubiculum
defermr-, ciiiimpofita vires brevi reparatas iri ait, ac quietem fibi permitti poftulatilnte-
rimabfcnteMedieodccoirfedionehyaciDthorBm-aliqnidprjcbctur,aqua vomitus excita¬
tur : Snpetveniens!lleh3rflencumTr*^lufplcatut, alvum'eaemate prolui jubet, & cucur-
bitulas-intemis femoribus affigi; dehinc fomnus conceditur, quidiutius protraaus affiden.
tibus fuipeaus fieri incipit, quod^x verbum extorquerent : ere&c c^iit nutabat, cum in¬
digni & plumbea corporis gtavitate,unde ferius animadverfiim Afople3ic/mfitfieiiem£:gz3.ai
invafifTciExindead extrema concurritur przfidia: Syrupus emeticus Sate exhibetur, a quo
•■ifiAurita & irriti ad vomendumconatus , fed-nuUa excinfio., jnors quaru a decubitu hora
fublequitur. Prateeps ille & lugubris obitus moeftiffimos maritum Sc ccnlanguineos ad cau-
Iq cognitionem per cadaveris tcierationemimpalit , qum eodem dielnflituta-efl: , Hzc eft
Profeaotum, Medico adftite exarante, relatio.
:KosfubfignattD. Medici &M. Chirurgi, rogante Clariff. D. N. 'infiituinjus difleaio-
nem cadaveris Cbnjugisfua: , initio duao.ab apertione capitis: Remoto cranio, ftatim
ic obtulerunt ven* duram mnrem perreptantes ultra modum & morem dilatat?' ac. ex-
panfz, nigr? & varicof?, minimi digiti craffitiempenexquantes,, parte prgfertim finiilra:
inde cerebri fuperficies livida admodum-apparebat: Hinc , ad durat meningis leparatiq-
aem progtcffn 6ao, ea deptehenfa ett tnfignis & infoliez xuna cralfitici tum duritiei;
circa praJertim bafim cerebri , in qua vena: dSlentaetiamnum^ admodum livida: appa- '
tebanr. Dein ad Thoracem devenientes , omniaineo integra vifa Tunt, pulmones i
connexione curn cofl:isliberi„ad livorem tamen utcumque vergentes; Quoad imum ven¬
trem, nulla in eo labes adfuit: examini eijimfubjeai Renes & Lien, integritate donati,
-reperti funt, -Uterus infignitet parvus., titta ulla.conceptionis aidimenta: Quibus per-r
penfis , Cenfemus infignem dolorem capitis , .lEgrsc olim moleftum , ortum draiffe a
cralEtie & duritie esttaordinatra- cerebri. meningum, liberam vaporum &• fuliginum, a
■ cerebro manantium , diffiationem impediente , a quibus diuturnus ille capiti, dolor exci¬
tabatur, quadecaufafanguisadhocalliciebatur,. qui ideo illuc uberiori copia 'onfluens,
vafa prartermodum replebat & diftendebat cujus ctiamnum portio in cerebri fubftantiam
bafimque decubuit: Cum autem fanguis nimiam venarum diftentionem pareret, ejus cir- '
• cuitus & reditus ad cor ideo prohibiuss fuit, ac poftmodum concrefeens quali & itnmolji-
lis redditus", bafis cerebri abeo comprclfionefaaa-, iyncopen apoplefticam., .'ac tandeta
mortem intulit,
‘^X hac hiftoria elecefcit qyairtam »d temporeintiuricyaceervicislevisinid latusinclL
felicem ■riy.ftxfnv diagnofis rite iuftitata natio, fympathicaeaffliaionis' opinionem exclu-
valeat : atque verijfimum c/le_ tritam il- debant: Piius enim fymptema cerebri membra-
-lud 'O aeMx-ySs itK» E6 qnip- -nascontrahi.,.convelli,dift«idi,antquomodo-
pe quis in medendo felicior.eft , qubmeaufaram cunque p.n. affici aeaufanon advena indicabat; .
difcretionecallidior Sc mentis fagacioris; Singu- adquatum eonfenfum oculus intro rapiebatur.
laremverofolertiam Sesox-xrfU, requirit affeaus Pofterius.vafacetvicem.petreptantia lenitudine
idiopathici ab. eo qui per eonfenfum eft digno- jnfolitadiftendi,(ficnervorumdiftenfionescii-
tio,meparsinnoccnspLaatur,reaveroabfolva- ealtimbosei atrabilatiiiJrumoiibus in venis ori¬
tur: Id prsfenti in cafn contigit , nbicaput infons ri ait Hippocr. lib. de tat. viaus in acutis ) Ant
pronuntiatum, culpa inferioribus adfcripta.Reve- nervofaspartes-membraniscetebri confentire:Ple-
ra fympathte aliqua erant argumenta, obftruaio- thor* certe ligna defiderabantur , tjeque enim in-
uesfcilicet vifcerum conjugium antecedentes,‘'& fignipolfumicabantarterte; necven* habimih
levamen tS» sium confeqMtnm : Sed corporis perreptantes extraordinarie eminebant,
potiora & dilucrdioradoloris quipereflentiam af- quin & voltus decolor erat & concidens , nedum
. fligit r&canfam indigenam agnofcit,.indicU Te .aoridus Scplenus ; multe eriam aderant’ de sfta
prodebant. -llhus nempe affiduitasfere citrj tn- capitU querelar : Sed quod ad colorem attinet,
• dneias, ac plurjum annorum feries.- fitfivetbpri- necferaperrauaowplethoite index eft, cum ex
. mordia ab inferioribus duxilTe fufpicari licuerit, Hippocr. decreto in Coacis Ptznotionibus aaa.
■•id tamen perpendendum fuerat quod monet -Bene colorata facies vetufta ftercora fubeffe alU
-rretete , Galenum fequutus. Non rato feilicet ac- quando indicet ; Nec viciffim fanguinis ubertas
-cidere ut dolor qui a confenfu partium initium, per coloris fuavitatem Temper fe prodit: memi-
-accepit, inafftarm proprium delinat, adeo ut nifleenimoportuiteffatiDiviniSenis , initio li-
'partis primarioliborantisaffcaafublato, pofte- bri de Humoribus, Hinoaraiaco/or, tafitdpnfyndx
liorperfe fubfiftat, qu^ m cepbrialgicis fre- fi , tufam, ■vtlmi -in cm tfflatfia,,
cmennflmium efle ait:lmbecillitasemm tandem& rar. Porro , necfemperplethoraatquabiliter
- -fiifa ^ .daturque parricnlaris , qua hoc ir
■nen delebilis parti indt , . _ _ _
.^ionisfapervacaBeoitunoccafioffi.ettaaiopra5- adluitifengaisentei ambitum corporis~defOTOT
cscieaocahliniftrijStmoibiianr, exacerbationis cerebri vafa & Bi timos recelTas occupati
i.Cur
De Dolore Capiti?.
e calor in capite ideo hoc aut
partimque in membranas- capitis
'O E R -v AT ro
ilgii iv45meningam^ctrchri'ftnguinetitrQdis-^ '^jkatis, iAfugittanjt
.^firofa i/^fdrte cerebri -anteriort.
- tor Occitanus ,nQniine MontoIius^quaaragcninMS , tneTanchoUc? aS atrabilTa-
vergends-confkitutioiuSj^tavibnscurisiinpliGitus, aamHelvccir flundinis ce-
debiia
De Dolore Capitis,
l,{,j^j>er’gratl:>ci: ardente Ifrio, cephalalgia prehenditnr, qua diatnis circumlata, tan-
dcni Morari - Ditioais Berncnfiam oppido, prz doloris vehementia dccamhcrc cogitur.
IliacNcocooio evocatas, anno l6Sa. pedis venas tundi jubeo, brachiorum, narium vaia,
admotishirudinibas, referari; temporum, qua: pone aures decurrunt, ac frontis; cucur¬
bitulas dorfb oum fcarificarionc apponi; Quarta nihilominus diennlloalio fuccedente a£-
fcftu, occubuit.- Si fccandarum arteriarum peritus adfiiiflet artifex nec Illis pepcrciflem.
Cranio ablato vala meningum & cerebri fangnine ad lummum turgida deprehenduntur:
Cranium vix cerebrividebatur capax, pta: fummaillapleuitudine & difteofi ne vaforum
membranarum , quodammodo liventium.- Repotms &exiguus abfcLlFjs, avellana: magni¬
tudine, (cto plenas,ad levem attadum diffiliens, parce cerebri anteriore circa frontem.
Anatom. Pra&7 Lib7 1. Se&.I .
_ s replendo , difltndendo & compri¬
mendo hae lymptomata caniavetnnt : Goiarionis
gratia extraxi ^ngainem ex pede , brachio , ma¬
na ; applicoi yehcatoria > hirudines , cucurbitulas
ad lateralia capitis, dedi purgantia &c. Dedif^
porifera, verum omnia inca^m : Curiofius ali¬
quis fi legatlib. Hipfocrat. de morbis , varia ibi de
,1 - j - r.j - 1 qui huc
ceffit febris quae in ntrfttis cafibusnos oblervaba^
tur: Qabd fi tamen quis vellet analogiaquadam
uri, cum ipfo non pugnabo. Idem ilidaa.
Facilis ddirma) Capite fequenti generaliter di¬
cit Clar.Illmeras fe fepius in convulfis & «atis
vafa meningum fanguine turgida reperiilTe , qood
(peeiatimde hoclattoteannotat.
Tuljim finalem melasuhcluis) De pulfu melan¬
cholicorum vide Herculem Suxeraasn I.5. dePulfib.
c-jS-dCtoo.
Observatio IV.
Ctfiitis doler oh vaficfi/t dureque meningis ftnguine turgido ; rkus oblongum fith medio ops fitcipi-
tis dextriyadosTemforis extenfum,Cofiam[eriin ventriculis anterioribus ^c.
V Ir Nobil. 46. annorum, temperamento fupra tempetatum calidior nonnihil & gra¬
cilis aliqnomodo, ultimo complexionis melancholica:: multis annis antehac phthi-
ficus&afthmaticus,4. diebus ance qftivum folftitium anno 1670. incidit in dolorem gra-
vativum, tenfivum&laccratilrumj/art^i/irtotius&froncis.qucminlequuntur continua: vi¬
gilia:: elapfooaiduo deliria interpolata, poft continui , fuavia tamen , non irata aut furio-
fa; tandem uno ante mortem dic,motus totius corporis convullivi leviores. Toto tempore
nec velexiguumfignum alicujusfebtisautcaloris, five vehementis , five lenti, five eflen- ^
tialis, five iymptomatici , praeter ultimam diem, ubi adptaelentiamconvulfivorum motuum
exigua aliqua Silenta caloris exuperantia apparebat in pulfu, qui per 12. dierum curium
erat tardi ffimus, inftar pulfaum melancholicorum : Vtinaprimo die ufque adxi. prodibat
tinda inftar Idericorum : Conclufcram dolorem hancoriri ab evaf oratione hiltsfer arterto-
fum genus, lege circulationis , in caput , unde adhibitischolagogis lenioribus, & emulfionc
laxativa Mynfichti per epictafin , urina tandem reddebatur coloris & confiftcntia: natura¬
lis, nc hilum quidem remittente dolore & didis fymptomatibus : revulfionis, derivationis,
ventilationis, evacuationis caufa,quantumin corpore phthifico vires vitales permittebant,
extraxifanguinemexfede,mma,\ixnsot'c]iia&\bus, applicari curabam cucurbitulas adhe-
moplatas,himdines poft auriculas, veficatoria ad venarum jugularium latera: gailin^ dif-
rupta: capiti applicati &c. fed ftuftra omnia,
Vtigiturcognofcereturcaufa tam pertinacisdoloris,morcuoaperio caput , & ecce re-
perio, I. venas artetiafque dura: & pix meningis turgentes plcnafquc nigro languine,
ac ita particularem vaforum capitis repletionem, utifxpiusinconvulfis &iraiisobfcr-
vavi. 2. Sub medio offis fincipitis dextri, a procelTu filicato ufque ad os temporis, ex-
tenfum video ulcus oblongum cum fanie craffa & multum flava, quod ego habui pro
maligno, quia ante aliquot annos a Pharmacopxo fciplo , in curatione gonorrhxx exhi¬
bita fuerant mercurialia, forte non bene prxparata: 3. Interiora cerebri rimando, in
ventriculis anterioribus uncias xii. feri limpidiffimi occurrebant ; 4. Plexus choroideus
nonnihil erat arrofus & putrefedus ; Inquilivi quoque in vafa lymphatica cerebri , fed ut
ea viderem tam lynceus non fui.- 5. In pedore aperto. Pulmones dextri latetis duplo
erant majores folito , unde forfan caufa quod xger femper in dextrum latus , etiam invi¬
tus decubuerit ; Siniftri vero , a fterno ufqueadfpinam dorfi, itapleurx & coftis accre¬
verunt, ut judicarem eos mille clavis afExos,quorum interiora plena erant fanie, pure &
fcirrhis ; cor autem optime conftitutum. Exobfervat. D. Friderici Ferdinandi lUmeri Medici
inyyartmsherg. in Mijccd. curiofts anni 1670.
S Alvo aliommjudicio, dicohuicxgro ob feti- nem. -Mirabar non fuifle phrenitidem excita-
nam tuffiai , qua ulrimo anno vexabatur , in tam , verum dubium prxfentibus folvi , Phreni-
ectebro ruptam fuiffe aliquam arteriolam vcl ve- tidem fieri a fanguine in cerebro vel meningibus
nnlam ,ve! vas lymphaticum, prxeipue in plexu exttavafato, ftagnante, & cum.fit extra locum
choroideo, nndeexfudavit ferum , quod paula- fuum naturalem , p. n. effeivefcente & pntrefcen-
tim augmentum fumendo. maflam cerebralem tethicTerbfanguinemnihilejufmodifuilTepaf-
diftendtt. inmajotem molem elevavit, ipasme- fum, &itaurqoeadxi. diem, aculcctius.abfqne
ninges earumque vafa compreffit & capacitatem inflammatione cerebrum potuifle perfiftete, donee
cranii ita occupavit, ut non fuerit fufficiens ad tandem nltimb longa moti ipfis in vafis in putre-
continendum capeflendumque cerebrum, quem- dinem ptxcipitaretur, fic vitium capiant ni mo-
admodaminipfaaperturaapparuit:exinde&fo- veanrataqna:. Idemihidem.
rinfecas&intrinfecns meningum comprellio, ac Fxcraid fiengtmem ex pede , &e.) Opem fortaf-
pencraniiperlympathiam tenfio, fenfum illum fe taliflec arteriotomia in temporibus celebrata
moleftum feu dolorem , ad caflum etiam exter- qua expers pericnli & cerdflimi folatii , cum
num, inducens,^ fimnlque oftendens in cerebro caufa in arteriis latet: cujus efficaciam (menfe
& meningibus diminocam fangoinis arculario- Aprilis armi 1672.) expertus eft Genevx Vir
M
Anatom^PraO:. Lib-I. Se6:. I.
dinatio, Sc ii motnm innata :firopenfio •, nt
«tiam impnlfio, ejnfdem natnr* lege inflira-
'ta m ciicnlarione natnraU, in qna nnda trodit
■undam , ita -&ngnis Xanguinem. Tiadideiat
Averrces-lib-i. colliget, cap. -8. pet arterias -feo-
^inem ex Jiniftro cordis ventriculo alendis par-
tifans advehi t cnm hoc alimentario laogaine
milcentnr mnlt« atomi, .hiliofae , phnitofe, me¬
lancholicae. caliditate,- (rigiditate, (iccitate,
imb etiamhgnris inaequalibus ^xalperaiae: hlon
defunt excrementitim , quse dnm non legitime
■ coquuntur , inembranarnm , imb fub&ntim
medullaris poris conununicari pofliint : Reci-
: .piunt autem eafdem- atteris a venis, qus tum
<x prims, tum ex fecunds, (ari jecur & cot
defthtantur) tum territe coSionis regionibus i- ;
las hauriunt & ad cor deferant. P/Econam
ralis propenlio excitatur a Tncgeutia: infebti- -
ius ardentibus & interarittentifaua hoc modo
humores furore quodam concitati fEpe caput
petunt , (ymptomaticb vel cikicb modb , do-
iorefque magnos eicitant. 'Hbc modb qui in-
fiuit humor, comi reftitat Sc propter vafotuoi
angofiiam non effluit , chrculacione abrepto^
^gcjue-i^ in carnes innominatas membranarum
eje&us , quodam quali vomitu continuitatem
folvete poteft. X.ttfinkua TruS. -de Caf. dstm
W.
§. Capitis dalor i 'uhjis cerebri fanguiae adujlo repletis, Memx.gihus yuMuffideratis.
QUibus in capite focus eft , ut jam doftrinz gratia febris Capitalis 'dicatur , oculi tu-
bent dolor pulfatilispercipitnt , eft velut t/Vtps/aEl©. venarumcapicis ; ut ptifcoqUi-
dem verbo-, fednonincpto explicat Hippocr. An non ■arwr/o/smia -confert? Audimus D.
Cardinalis Lotareni , qiii febre vcluti capitali interiit, aperto capiterepertas venas omnes,
adnfto plenas (anguine , 8c meniiiges veluti taftasde coslo lidcratas. Cal. Ballexias Epid.
e^Epheni: l. a; p. 129.
Sic defcribitut ab Hippocrate initio vertjgoautem,'qanm acervatim ad faciem pro-
: A lib. a. demcrbis-.Sicircacerebrnm vennlifu- ceiTetit fanguis : gravitas autem , quod copio-
perevomant,- nomen quidem rt-atm motbo non lior (anguis fitinxapite-, & turbulentior ac mor¬
eti, fnequeehim fieripoteft ut aliqua vena, live bofior quam intrinfecus , Videam- eonm. E.saltj
magna uve parva , fuperevomat ) nominant ta- Dmerfiin hunehcmn-psg. tSi.
' merifnpervomitum t-Si vero etiam quam maxi- ArteriotemU) De hac (ic -as/Ziwi. flaiuit, Poteft
me fuperevomant , morbum ab hoc fieri non eft obftinato malo arteriotomia decsrni & ciim tc-
■ verifimile: nam i bono malum fieri non. poteft, dit dolor, eft vtlat acceflio -febrilis, maxime
■ neque a" malo nti bonum hat; neque rur- exiftente febre particulari •& vdut capitali-
• fiisbomun plus jufto -fieri poteft: ¥erum fupe- t.W.j. 'Yvoni chirurgo. «-■jmfi-iMioMi fete, do-
; revomere videntur quum ad venas -bilis aut pi- Icresaderantcapitisprofundi, vehementes, lan-
' tuita ingreirafucrit; Elevantur enim venE&pul- -cinantes , -divellentes, utinde vires pe-
■‘ fant , &dolor per totum caput difpergitut,-& ncconfternatentur : Omni modb laboratum eft,
aures fonitum -percipiunt ac siibil audiant: Et ut dolores fedarentur. fed prEfentUlimum attu-
fonitnm quidem percipiunt , ut pote venis pnl- Kt remedium -arteriotomia , diflo enim citius
' ianiibns & palpitantibus .-mnc aurem fonitus eft conquievere: An non tuto idem fieripoteft? At
' in capite: Graviter autem audiunt, partim prs lunt qui ut andaaerartetiqtomiam in capitis do-
interrioftrepitu ac fonicu, partim quum cete, lote celebrent , & de capite fangnmem ducant,
- btum &venE circa ipfum clevantnr: ptEni- dicant multum fanguiniselTe in capite. & fEpe
mia enhncalidirate vacuam circa aurem partem etiam-mortuis turgere venas. Ac primum nolfe
cerebrum. de fe iplb implec: & quum squalis debent cerebrum effe natura frigidum & facile
aeris copia non infit.vclut priori tempore, ne- -refrigefeere fefia vena-: a. abundare cerebrum
que Equalem fonum exhibeat, ea quE dicuntur fanguine per modum -raptus tantum, non
non Equalitetfe imprimunt, atque ex hoc-gra- propter generationem: 5. ciim in cerebro ven*
yem anditnm habent : -Hic (iquidem erumpat turgent, hoc fuit raorbofum non naturale : Et
ipfi ad nares, aut ad os aqua & pituita, fanus AriJIaeles L de fomno , ait (anguinem capitis ef¬
fit: Si vero nenerumpat, leptima die maxime (e tenniflimnm .cbntta partium inferiorum craf-
moritur: Atfiin capite venE fuperevomant , id fiflimnmt Ideo non fieri poteft quin tenuiilimum
quod ab iifdemfit , &quEpriu« relata fant; Si- fanguinem multi comitentur tum fixi tumfluen-
: gnum vero quod tali modb fuperevomat hoc tes.fpiriius: Nili forte dicat quis iftam tenui-
eft. Quum quis aut manum, aut aliam quan- tatemnon poffeeffenifi cum caliditate , & ideo
■ dam corporis patrem boc patientem incidat.fan- metu inflammationis & .majoris mali non efle
guis- niger 'profluic & turbatus -ac -morbofus; alienum e capite ipfo demete -ianguinem: con-
- quanquam neque fangujs nominari juftc mete- trafaciunt liipeiiores rationes -. Item quod cere¬
tur, nifi tunc quum rubicundus ac fincerusflub: btum ab Hipeocrate -dicatur efle glutinofum.
Quum itaque Xuperevomant ab -iildem caulis, ftigidique metropolis: VideHippocratem in hi-
dclor & vertigo . & gravitas caput occupant: ftqria Halicarnaflenfis ad diffuadendam pblebo-
-Dolor quidem -ptE nimia (anguinis calidiate; toraiam , ptEfertim frequentem in dolotecapitis.
Ob
V-I.
_ '^■CapitisdoliiriphlegBi)xert!exi»gam,-vdfis^ftxUlmsfi»gieiBe repletis,
Aqut plurimx ia attjruclthus.
NOn minus d phlegmone 8£ab£cefld quam ab hujufmodi-nieningtim Valis & Tuberr
culis aotuiunquara ccphalalgiarletbalcs aut incurabiles oriuntuiv; -eliih Juvenis-Aca-
De Dolore Capitis.' 5
lemicdS ciim per daas feptimanas dc graviflimo capitis dolore, ipfian incei&nKr afflgcn
econqacftus erat: Tandem aufla, jnoxi':g//M, motas amvalfivi ac confabulati:
Utro foccedebant ; QH? tempore Medicus accerfitus; phlebotomia, cnematis, empJaftrii
evnlfi7is,Tcficatoriis. Item remediis internis, qux fluxionem ianguinis ac humorum i
rcaoeent, fedulo adhibitis-, na proficere potuitquin mors brevi fucceflerit.
IO Anatom. Prad. Lib- 1. Sed. 1.
pone eerebeUamj in ventricolos cerebri. &per indirio qnicqnid leri d cerefatd fecemirar in fia:
infimdibalom in glandnkm pitaitaiiam depoiita gninem denno lefondi . eique commifceri. Uen
& percolata, extra calvaris limites deponatnr: iSido». Seram ergo in capite congeritor camre-
Atqoe in cranio vitnlino (idem inhnmanopo- fioxos illios ob obiliu&ionem , compredionem.
flea expertas fom) aqnam ant lac in foramina in alramveaffeanm jogtdarinm venaram inhibetnn
ofle calvaris , pro fero a glandola excipiendo Btemfisaman allemaiis feri in capite, vide pltetaU.
excavata , injeftnm , ftatim omne ih venas jngu- tulit de Bjimcephale & Caiarrh.
lares atrinqne cxiliie & efiimdi : Cettd miqae
Obseryatio VIII.
Cajitisdoler i, [iti^ineni^o venae implente ^ qua^tv arueras reddente, cum ficcitate cerebri
ac membranarum ejus : Sera multa ia ventricula media.
A Urcliusadolefcens medio Oaobti capite doluitj lex vitat negleda, dolor tamen ca¬
pitis indies aggravefeebat : Febris acuta , dolor capitis audior : febris vere aseaAnc,
TispdSiis.-^lIus erat vifcerumfed major capitis, oculus ardens, facies rubra : dolar capitis
major ad [jnciput : Per 40. dies traxit , mors. £gro in fiia initia relbluto , ledione interca:
partes oculis fubjiciontur. Aperto capite , venaquaftvaricafa, tabo & fanguine nigro tur¬
gentes videntur. Item obfervatum in ventriculo medio ferum multum : medulla cerebri,
qus mollior & friabilis efle debet , licciet , membrana: ficcilEmz, &c. Fide Tit. de Deliria &
fhrenitide.
lingas uansfetunt: Hinc ntqubddoioi; in> controv,cap..
§. Anitmt Imenis cum iateitfo capitii dolore , ob datam fhiltrum , extinBiyin tjuo cerebri
vemUnigricantesrefertt, Saniora materia fauca infu}erfcie,&c.
IUvenis XXX. «nnorum melancholia laborans hjrpochondriaca & vera,capat przter mo-;
rem in finiftrum latus contorquens : vertigine Epilcpfiz finitima , capkifquc & vifus
paulo poft debilitate affeftus , de intcnlb Capitis dolore affeftus cft; cui ad materix pes-
cantis rcvulfionem Chirurgus , me jubente, vcficatorium adnucham appofuit, & poftea.
veficulas aperuit :Temporibus& fronti, quibus de potiffimum querulus erat, applicatura
iftud^i.Ungu.Alabaftr.^.ungu.denuclcis Perfic. 3iij. opii Thebaici aceto fokit. ol. nuci
inofeh. expr. ana 96. m.f. ungu. Interdum faeculis exherbis abrotani.puleg. ruta , flor, cha-
jnom. thymL &c. fovebantur tepide tam regio fiontis quam lienis , ad repercuffionem va¬
porum : Perieverante dolore intenfo , vena firontis tufa , fafta embrocha fcu lotio capitis,'
Emplaftrumverticitafoinduftum.?^.Empl. nervini, cetonei analiij. cum olei coftini q.fl
malaxetur pro Empl. Sed nihilo minus morbus nullas dedit inducias : Icterim narrabac
mater , filiunj , delperaie jegtotantem , c philtro, ab aacilla meretricula in fpem' matrimonii
propi-
ii Anatom. PraQ;. Lib. I. Sed.!
propinato , contraxiflevimsiflnd: Revnlfioi^ a capite igitur ntrique carpo veficatorniat
appofittun, ac tandem remediis neqnicquam profidentibus , & implacabili perfeveraate
cephalalgia, mejubente, qnodextremis extrema debeantur remedia. Chirurgus in fum-
mo vertice , crinibus novacula abralisjincifuramrranlvcrralem peregit fub forma literieX
unde Ikiguis przllo nigricans effuCis , aigro dolorem apprime fenticnte : mox cucurbiml
iam vitream cum flamma adhibuit per horx quadrantem , quas iangainem anrahendo eva-
cuavit: Quibus FaSispatumde pulvere hocvulnetiinipCTliim.^i. rud.heUeb. B.aftri, irjo-
-3.'ca.'^i\.p>T.heton. Uvend. theiri, anthes, ana.gr.iv. exfior. ■v'^_
raefih.gt.). m.f Pulvis fubtil. Poftridie cucurbitula denub applicata , una cum cruore va-
porcsluculcntosextraxit, fedparum profecit.- Vefperi omiffi cucurbitula Columbam vi-
ventem, e medio feaamcruentamque dduper impofuit : Trimcftre poil fupervenienti-
bus convulfionibus Cxfpiravit.
Aperto Gapite , prodiit Cerebrum , poft remotionem durq meningis , qua venulas nigri¬
cans & lividum , cui in fupetficie inerrabat materia pauca faniola cerebro imprefla ; &c.
ride Tit.de melaitcholia : Unde liquet a veneni violentia extinftum fiiifle. Lotuhius lib.iv.
^up.t^.Obferv.i.
Obsiryatio XI.
Capitis delonb iufammatoriai^ecliosemexiisgum fartis exterioris
eerebri, ubi xigredo dMexfa defreheaja.
LT fille ftaturx & bilioii temperai
:rtici perpetuo tr
Ablato mortui cr
grore inieda , ul
us admovcbat,lenitunis dolorem in fyncipitecuro ardore moleftum.
o deptehenia fupetna cerebri pars ,cam meningibus, adeo infigni
ta fuligine tinaum omnes adftantes crediderint; Obiit anno
Capitis dolor a vajisieitutsmeaiugi cruore Oppletis &Umplioribus i Si»u tertio Jaxguixt
tutgido. Sero faVo per cetebrum circa falcem diffufo ; humere purulento
in utroque ventriculo, <^c.
3 Arthol.fheradolefcensxlx.annor.CapitedoluitalTumpta evomuit i &c. hinc in le-
3 thargum lethalcm incidit. Sublata cranii olla , per duram meningem vafa tenuis in
icipite ad finum tertium meantia. Vidimus valde cruore oppleta.& triplo ampliora
lam alias exlftunt : ipfe quoque finus tertius fanguine turgidilSmus erat : Remoto
irpore falciformi, ferum flavumfatis copiofe effluxit 'Sublato protfus fornice, confpe-
mus utrumque ventriculum cerebri lateralem, maxime finifttum, humore purulento,
(eido imbutum , &c. Vide Tit. de affeUibus foporofis,
ullius membri refoiutio .- Venter autenJ
ventris optime coafiimta & abfqnc labe
D_ Dilore Capitis.
fcorehcnfa funt Unicus vermiculus in colo inventus : Urina: excretione dclBnata (
niS vitu prz fc tulerunt. Difledis cranii integumentis , in occipitio ubi iftus fiien
bis amplius librauna fingainis concreti delitefcebat, in anteriorivero capitis parte
r.Tebt^ & meningas, ingens ftri copia cohibita apparuit.
wis Cap. dolor a Sero in ventricults cerebri, Vafis meningum fonguine frculenU turgidis ,
^ ub ulcerato trentriculi orificio.'
^enisrobuftuscum lauto convivio interfuiflet , eadem aoBte dolore fiomachi correptus
it, qui ab initio mias, fedpoftauaus& vagus fadus eft ; nunede dolore; acutiffimo
tis, mox, & in ipfo momento, de maximo cruciatu oris ventriculi , ventris & artuum
uctebatut , cum vomitu ornnium ingeftorum : quandoque ftbris adfuit continua , tno-
, vigilia, a przdidis doloribus vagis ejulare cogentibus : multa i D. Rofdo fruftra pra:-
ta, nani poft tormenta i8. menfium, tandem anno. 1595. obiit :
fpedo Getebro , in ejus ventriculis ad duas libras aqualimpida inventa ; artetis • item
nre membranarum cccethci j anguine crajfo &foeculentoturgebant : In ventriculi orificic
i prztcrca humoribus corruptis, foetid
ur. 5. obfervat. is.
Anatom. PraSr Lib., 1. Seci. I.
Qt ftatim epilepfiam pamtj obtinebunt : tamenU lick rite Scnnt , ta men al;s fiuiu inf
w.methodi i.eap, . ■ tesalizqueeodemddinenrei.arfocicapidsdo
'''cuUts hHTttsrihiu corruptu &c.') Ccpbalal^ affligi fofenc : Vemm enira veib , quam vis &n
'III
Anatom. Prad. Lib^ L Sed. L
Lermmut fegietix heiicmtii vtxtxti &e. ) Ce- difirifannonii ninn«B . mado cinos mod(
philalgii Hibicuala , aut Cootkitta eft , aat din* ofaeantar;&parcim qaia in his liqnn
ermitcens, ca^ns periodi modo ad certam tem- vena > iaqae aiiis i&ccas nat^ios ploa ^
APPENDIX.
DeHemkrsi>itifenfri>dacid,errhiiti ^ vefuttinis curatt.
FOemIa» querebatur de bctnicrania dextri lateris frontem potiiEaoam infeftacte ,adeo
ut oculos vix aperire valeret : ab adminiftrata V. S. & pilulis cephalicis pejus ha-
bait: aiebat fc vertigine corripi ad qremvis motum capitis , &c quocunque incll.iarct ca-
put , eb impendere vcficam aqua plenam : Applicantur ad aures veficatoria : formantur
turunda: immergonturque in Ipiritum lalis Artnon.volatilem.fpiritufquc per nares in cere¬
brum attrahitur : ,Noa diu his remediis ufa , flillicidium ipfi aqua: ad tadum frigidifli-
ma: accidit , 5£ maxima copia , unde dolores evanuetont. Herm. Cammtniu in Jdi/c, Car.
anni ib-ju
APPENDIX.
Zte CefhtUt fer equn limfids e ntrihas JliSdntis ctftam folatt.
N Ovi Fcemioam illuftrem cepliatea immani infcftari lolitam , qua: cum a gravi para-
xyfmo melius habere cospifet, primo in cerebri faftigio motum formicantem , vehit
aqna: irrepentis fentiebatjdein motu iftopaulatimanceriusStdeorfura ptogrediente , de¬
mum aqux limpida: piares gutta: c naribus exftillabant: hoc lymptooia illi paffim obtinge¬
re folebat, ut mim'mcdubicaret atgra quin lympha ifta ab ipfo cerebro exftlUaverit ,
r nilis Antt. Cerebri caf. xij.
Capitis deleri fere nentriealos reflent e fr JpetU intra meninges ^c.
T‘;perlinas Vietor 70. annor. Ifi57 phthiS obiit,fi:read ultimum ufque halitnm Icqui po-
A terat .ac ingentem dolorem in utraque femoris interna parce pertulit, quin etiam afS-
d\iec^ut delaii. Rrmoto
De Dolore C pitis. 17
Remoto cranio, plntimum feti fubpaJIidi in omnibns ventrieniis &fpatio intra menifages
r-tri K-» itmin ut ctrATum mnium ctmfrimeret Quin ctirm uiiiscrJa aefrafluuns
fn^rfic^cs hamorc foperfluo lentoquc , ceu gelatina, obiiia erat : Si fuperficiem illam Cui-
ci«i,cxftiUavit ichor fcroliis. loan.Ucokvrefferus exercitit.de AftfLfag.yto.
coiuaionis feri tanta copia, paucis Ventrieniis , & Ipacip intra meninges eontineSai
i > Oniircaiontm infondibili, acconfue- tnt, excitata non foerit; & tjnidcm taciiius , cirnt
. ^g,<2t^tthoI^mfapppteflionem adferiacen- nervis fit mollias -• Al;ad taEnen docent hyioce-
tiiuliiionen. multam fteere; Et diuturnos capitis phali VefdlU & alioium : Ea ergo copia requiritur
dolores feroad amuxum ftimulos addere , prout qc2 cerebrum &cerebellam comprimere valeat i
meliceriam vulneratis nervis valdeque dorentibus Nam fiferuni quicquam extrinlicas humeflando
qcotidie profandi expetimur, «e® /fodew. . valaitTec . unam vel alteram fltem iaionem hic
’ J:i tamen ut cerebrum nondum comprimeret ] abolevifTec, & loquelam pra: multis , cum undique
Alias fubortaeffet Apoplexia :De generatione au- ferum diffufum extiiiifei, acfupetficiei cerebri fS
tem apoplexia a feto cerebrum comprimente. Vi- jam inlinuare coepiffet. ,
de inna Tit. de Apoplexia : Illud vero admiri- mmore ceu gelatina) In qiiam faceflit Lymphi
ticne dignum , quod cum paralyfis particularis per moram; adeo utcredeie fit ferum intra me-
ab humore, in nervos oriri cenfearur &c. hic in ninges &in ventriculis contentum, vel lymphant
Sferlino, cui plurimum ferifobpallidi in omnibus fuiffe, vel hanc feto proprie difio permixtam.
Observatio XX.
§ . Cephilid i fer^ohibitn ia cerebri vemriculis ^ ejus etnjr alius dllueate.
Virgo cephalzaim.mani diu affligebatur, atque intermedios cruciatus multum feti
fl^vi & tenuis quotidie naribus effluebat : noviffima hyeme hzc excretio aliquanditt
fubftitir, &tunc demum zgtotans, & capite deterius habente, in convulfioncs atroces cum
ftupore incidebat, atque intra triduum apopledica interibat.
Capite aperto, latex flavus cerebri anfrafius profundiores, cjilfque cavitatem interiorem
feu ventriculos inundabat : Th. Fyillis Anat. Cerebri Caf. xij.
EFficaciam feri effluvio cohibiti in generando bens, non poterat non afleflionem nutrire : Et*
capitis dolore oftendit Ballonius 1. EpTd. & quod nobis videbatur, illud fetum peculiarem iit
Eph. a. p.iij. Anno 16/5. deprehendimus , ait,fd:i cerebro generationem habens . qtlbd indomiios
biliofi, efferi liquando alias , magnitudinem & capitis dolores inferebat , diathefin quandam iti
malignitatem: atque hujus maxime vis & copia cerebrum induxerat , qua tanta diuturnitatis
in cerebro apparebat : Capitis dolores viguere tah- caufaeffepotuit; Unde cum finefebre agri videi
titamque longi ut Medicorum opera eluderetur : tentur , tamen erat nefcio qua oris ficcitas , ocu-i
Seri malignitas temedioram vim fuperabat: nec- lorum rubedo, pulfus in temporibus manifeftuS
non conclufum ibi in capite , acexitumnonha- fenfus panSionis & lancinationis.
Observatio XXI.
Cafitis dolor a cofiofa acjua cerebrum allueate, cum ventriculi •Oitio.
PUellauniusanni patiebatur capitis dolorem ac tandem Epf/epriru obiit. Cerebrum libra*
rum quinque copiofa aqua clrcumfiifum erat: Aderant ipfi puftulz aqua plena : Ventri*
culus in liniftra parte nigricans, viridihumorerefcrtns./^ieifi. 4. tit. de Febribus.
Observatio XXII.
Capitis dolor induclus ab aqua dua matri incumbeateX
PVldlu Epilepjii correpta de Ccphalagia& frontis dolore querebatur: Cranio dempto
dura matri Tneumbentis aqua dimidium fete cochleare repertum eft Fide lib. z. tit di.
Observatio XXIII.
C epitis dolor a Sero fupra , intra 6“ infra meninges contento t Ahfceffu Q-andiore intra
dextrum ventriculum , crc.
VRfulaAberlinC cujus hiftoriaTit.de Paralyfi videatur) ex gravis ponderis geftatio-
nc fenfitraanifefte aliquid intra cranium ruptum fiiiflc. Dehinc conquerebatur de
Iyucipitisdolorefavifiimo,quafi fummavifurfum capilli ibidem raperentur continue
O culus quoque dexter intcnfiffimc doluit , ac videbatur ipfi ac fi ex orbita evelleretur , &Ci
Cephablgiadiu continue afflixit, atquchancuuisecaufabatur, qua a vini potu exacerba¬
batur, tota itaque aftate aquam autfttum la&scaprini bibit, &c. Hacpracipue dextram
capitispaitem occupans , nunc occiput nunc lynciput , nunc tempus , nunc frontem
milere excruciavit: quandoque pra dolore exclamavit abfeelTum intus fiib fyncipite la^
lere^mo jam exitum parare, unde quoque non raro ut ille opera chirurgica maturaretur
expedit. BonciiAnalomiaToia.l. B 3 Mortuae
Anatom. Prafl:. Lib. L Sed.. I.
jrtn* cadavere aperto , Care capillata decnllatim indfa, tum ex vafis capillar3>us fau
im ex craaio ipfo denudato exftillavit (anguis ichoroliis , Scc. Olla ablata, integra do
;ni[ige aliquid ferofi excidit. Divila dura meninge, copiofius ferum occurrit.- corpor
jrmi a criftagalli refedo , ac retrorfum flexo , fiiperficies cerebri ubique ceu geliin
cranlparente tegcbatur;Sauciata tenui mcningc,exftillavit copiofnm fetam flavunj,te
dmodum fluxile: Cerebri portione ad ventriculum dextrum ufque ablara, proti nus e:
hemens ut pridem ufque ad meniem Anguftum, erae : forte quoque (erum non impune intracta..
quo denuo quidem ipfam crudeliter , inprimis in nium & dutam meniugem fluftuavit. f. Jac. Wef-
dextro fyncipite excruciavit , ibique aMceffum ferta Htjler. AfoftRl, xiv, Exercit, de Afoplexm f.
‘latere (e dillinae fentire dixit , ejufque matura- 403.
Observatio XXIV.
§. Cafitis dolor k fero ventriculum cerebri dextrum imfleutcj.
PVer 14. annorum caput cafu ex altoallifit, hinc febris, ftupor,Dolor capitis, abfque ru¬
bore auc inflammatione , &c. mors. Inventus ventriculus dexter cerebri aqua: libram
continere. Vide infru Tit. de Soforofis rfeclibue.
Observatio XXV.
Cupitis dolor kSero Jpntium inter utramque meningem replente, cerebri ^
anfraChu aUuente, ^c.
IAc. Reutinger aliquot feptimanis ante obitum, ( ex Apoplexia ) ctudeliflima cephalalgia
totum caput ftontem prai^ue & occiput,afflixit,a qua ipfi nec mora nec requies;pre do¬
lore quandoque amens erat,uc quid vel diceret vel &cerct non rato nefeiret, Stc.
Altero die ab obitu cranium aperuiifaucia dura mcninge,profluxit ferum pallidum fpicei
coloris, cum impefti quodam, non (ecus ac mediana vena brachiii (eda fanguis crumpir,iK
quidem tanta copia , ut cyathi aliquot unciarum capaces eo impleri potuiflcr.r,Hoc (erum
maxima exparte colligebatur in fpatio quod inter duram & piam matrem eft , qu»d mihi
amplius & capacius efle videbatur quam naturaliter exiftere foIet,fero prre nimia copia du¬
ram matrem undiquaque expa.aiente.I.Iac.EEepferus Differtat. de Apoplexia hijl^.
Observatio XXVI.
Capitis dolor ^avativue, aferoforam humorum inter duas meninges coUeeiione ortus.
DOm.Lud.S2ladinus ( vide hiftoriam lib.a. Tit.de morte repentina ; de capitis dolore,
gtavacivo,cum fummo virium languore diu conqueftus eft,Frigoris adeo impatiens,
ut ad primum hyemis appulfum non domo folum (ed cubiculo omnino, quali carcere, con-
clufus maneret, cujus omnes rimas ,( quanquam denfa aulza parietes circumveftirent ) pa-
nyro fflucine induda obftrui curabat : provedum ver &: hirundinum ultimarum adventu»
expedans ptiufquam liberiori aerife committeret.
Illius fubita fvncope abrepti , aperto capite , inter duas meninges infignis ferofornm hu-
njorum colluvies d-prehenfa eflu
T- Rtferu itapatiem ) Oe jffeau hoc, qui vulgo di- K71» Pharmacop. Ration. Part. i. feft. 5. cap. J.
i cicur Apticudo ai frigus fufeipiendum. Vide
Observatio XXVII. .
funeitivus Capitis dolor,excitatus ab aqua perjpicua copia ia pojleriorib. cerebri ventriculis eexteeta.
Erebrum facultatum animalium principem fedem efle,jamdudum contra’Ariftotc!eiB
4. ^ j Galenus difputavic,ipsafquc fiindiones cb prxflaatiorcs reddere quo purius, tempera-
De Dolore Capitis. '
' 5 j^ois »er?bm exdterit ; qnanqnam aotopfi-i contrarium demcjcftret. Namfiliol*
Comitlfli annorum qiiatuor , habitus corp'. ris gracilis •, biliofi temperamenti,
*^'*rrepta febre ardentc.fine notabili operationum principem Izfioneicrefcecte mo: b ,de-
dma quarta aefnccubuit. .
In ventriculis cerebri pofterioribus inventa fuit hbra aquZiipli puteali magis perfpicua-,
f -e operationum principum Izfione , nHi quod aliquando de furgnive capitis dolore ex-
Uraaret Forfan ideo quia paucz urinz prodibant , & ad calefa&um caput fecerunt meta-
Observatio XXVIIL
Cupitis dolor i certhro nmis humide.
\ 7 Ireinero febri? i rtonucflea. vocat Galeant, infeftabat, & meridie exacerbationeSj
^ ' inafrigidi fudores i circa 6. diem per proropatbiam genitur, nani
,.,1..^ ore perlevcrabat Carus: 7. Sudor erupit calidus fetis; alvus adftrifeainec
dejiciens; fi fluxiffctfpes aliqua fuperfuifret; die i+, convulfe intetiic: omnes
invellebanrunllla quamdiu vixit doloribus capitis erat 1 1
i,quod ad capitis imbecillitatem facicbatjAuftrina confti
I cerebrum erat humldius quam c natura foret- Bademns Epid. ^ Ephem. lib.
■m 'cere- dulfein cerebro exifleotibus Cmnl aSiais; qua di-
avativus ftillan re fiant Catarr hi ( cujus comites fune febres
i lympha Catarrhales dias) Eadem acriore faaa , & falfa
.& gkn- murfetica, vcl limul acida, vellicatis nervis , con-a
ERVATIO XXIX.
Cephalalgia ab aijua copia in capite, oh evaporationes per aures fufceptM
MV'ieri aceibiffimi capitis dolores & aurium : Sine intermiffione admittebat fumuia
ceph.licotum per infundibulum:allevabatur;dereriotes fiunt dolores, mors.
Arerro capite aquz magna Copia repetitur : Caufam Medici retulenmt ad vapores ita
frequenter lufceptostNcc abs fe, cautos effe oportet in excitandis in aurem vaporibus. Cuffs'
Ballonimparad.iAt-
AQia opia ) In ejufmodi doloribus a fero juvatum fuiflethihe naturam particularem in tem-
oiiundis hidroticorumufus forte utilis eft; pore finiftro fudorem excitaffe , quo conferente,
Narrat idem Epid. 1. a- Hemicrania intolerabili arte provocatum effe ampliiis , unde sgro melius
quendam auciatum , ufum pilularum potentium fuetiti
Observatio XXX.
Gravis circa frontem dolor 'a ferefo humore in fihfantia ^ ventriculis.
ANno i6z6. invifi filiam D.Frefon feptem annos natam, quz a duobus menfibus affli-
gcbatur dolore fupercilia, qui fingulis propemoduiU
horis recurrebat, ita acutus ut illa cultro fibi caputdividi frequenter poftularet: Jam vero S
duobus diebus tres aut 4. paroxyfmos epilcptico^afla erat cum fpuma in ore.- multa reme¬
dia fruttfa przfcripti : Confilium inituris nuntiatum nobis eam novo paroxylmo epileptico
fub!atam,ac poft mortem puris aliquid per nares eflSuxifle, q'jod nebis ablceflus latentis fefe
Sed cerebro aperto', nihil repertum przcerferofiim humorem in cerebri fubftantiam 8d
ventriculos efF.ifum. Lae.arus Riverius Objerv.yp. Cent.i. RolfakiissTraci. de cap. dolore pag.%^.
Hlccafiis mihi in memoriam revocat hifto- oculorumperiingit.bicminime;hac‘r3iioncqao(i
riam cnjufdam vitginis fimili dolore per tunica ociiiorum a cerebri iKcningibui prodeant,
multosmenfesvcrats, cui, czteris irritis, totum hinc fit ut dolor eb ufque extendatur : Obftat
Vfe|;^ave.pe,
& remifiionis temf
corporis partes coc
incumbebat operi,.:,
feciie caput repleverat.
Aperto capite, cereL—
:..p 5. - ■
_ EreJr»!» watiaWiwJHomilitatf
Cj bt!,indeqaeoitam dolorem, ( qui G:
ei; i«ieo Gravedinis nomine donarur)a
vitiata <ieiuciciT4t>c.57/OTK<Praa..l.i.c.a9
ia; perpetuo
procedens.
figao diiiini
3 Anatom. Prad. Lib. 1 SeS. I
ar ;Si verbintcrdam ab 2fta,aat limilicanlk iUa,qa£af * ' ' -
D- Dolore Capitis.
ifenlliom ‘pergins j unagmationem coiniaoveti febrim tmiahi gcMtis , gcprifcrtim tty^peU-
BOj siui gcavjorsjn noxam loletatnnA fiatibos
22 Anatom. PraQ. Lib* T. SeQJ.
?en;nms cerearum aqueo copiofo humore irriguum : Praiterea inventus globus quidam
glandula: inllar iaclufus in cerebri liibllantia. VideTit. deocculorum i^eSibus.
Observatio XXXVI.
Capitis dolar ab aquea fituitefa Sanguine fluret cerebri fortes occufante.
MUliet febreardenti cum capitis dolore correpta eft, manum capiti admovebat. Aper¬
to capite effluxit aqualotura: carnium fimilis .-Tenuis membrana: & flexus chorteidei
vaft aquofo ^fituitpfo fanguine turgebant ■■ uterque ventriculus aqua plenus, yide Tii.dt
Observatio XXXVII.
Cafitts doler cujus nuda alia in cor fere caufa defrehenfc quam bilis cyfiim
felleam dijlendens.
) Ilemfubfulcath in veficafellea; hanc diftcndentem, in puero aliquando cephalalgia: fe
) viffims¶phrenitidis, f::bfequcnte tandem fopore, mortis caufam ffliffe teperi
Ilo ad fenfum vitio in cerebro animadverfo. l.Iac.yyefjerusexercit. de Afefl.f.^^.
Observatio XXXVIII.
Cafitis doler a bile meninges fu findente, ^ liquare inter eas contente.
' de quolib j. Titulo de Ictero) Clapitis doloribus continuo infeftabatur. Cadavere
ranii exterior fupcrficies flavens deprehcnfa, offls front:
I infeSa , cscterorum non item. Dura meninx flaveiccns,
icuus, cujus fapor non erat notabilis. Tenuis meninx miniis flava. In ver
fatis copiofus, limpidus, fubfalfus : plexus chotoides valde glanduloius , &
c moveri poteft dubium , An bili adferiben- ab occutfu aeris externi hebefeit bilis
XXXIX.
B matrem difiendestibus.
Piam marem vefici inftar dift
:ompcrtum elt ajlitu membranam diltcndcntc : ipla
lympha: effjfione.cumariilicofubfidcbat. Thom.vyiiiis Anat. Cerebri. <
Dom. £)«K/»/ bis fingulis diebus illam vifitabat, prardixitque fi fupctveniret capitis dolor
cum pruritu, mortemfequutuVam , tranflara Icilicet ‘materia petipneumoniam efficiente
■ad cerebrum : Poftridie dolor, capitis cum prurigine iuccefiit, paucffquc poft horfsinteriit:
Q^rta autquiutaabejusobituriie. Ego, Domini Rebourfius& Viardus, Sacrificuli ca¬
daver aperuimus, pleuritide Sc peripneumonia complicatis interempti , cui quoque acceffic
Capitis dolor , exploraturi num 'premifllim pcognofticum veritati eflet confonum , ac num
humoris fa&a effer a pleura ad caput metaftafis ! Dempto cranio, omnia pure referta com-
tihmoiies dei.
n vulneratur in occipite, fuccedente rima patente & cceca; male a Chirurgi:
itur , diep. febris oritur, xl. moritur; Aperitur cranium ;&iaterfecandum co
ipus cxnaribus-tejicitur, ararer/apervulnus expurganda ados ethmoides delati
1 icGravedine fupra nares conqueiius fiierac. Vide l. j. Tit. de •vulneribus.
24 Anatom. Pra&.Lib.T. Sefl:.L
dica fommas nares , illi fimilem quem padon- Qn&lbblato altemm tollitur, id illins eft canfc
tnr coryza affliSi, , Sedli blenna & mocns.hn- Si ptw per n^esezcremm dolorem capiiU fdlvh;
morvifcidosSc tenax, per os ethmoides Tiam id hajoscaulafiierat& excerebro prodiit? Sifta,
libi parat ; Cnr pns , famma tennitate pardum, bilitam Clarilt Virorum doarinam velis, did,
& Radendi vi mfigni, illae exitum non qua- Pus illud (inguini refiduo a nntritione cerebri &
(iit ? Hoc favere videtur lententis GUtifllm. Stl- reducendo permixtum per venas , ad illas panes
fiiki,SclmaderiiScsiiomm, qui impervium illud derivatas & Biantes exitum habuiffe. Demiun,
Iter ftamunt , nec per os ethmoides qnicquam certum eftfuppuiarionem in cerebro , _ citra vo.
tranfinigrare, quanquam amplis poris fcateat, miczconcnrfum , fepecontingwe , cum fcilicet
exiffimmt; Qns per nares exeunt arteriarum ad incanalibns,(eufnlcis duismeningis, pfsttetna-
serebrum tendentium effe & ejefia- turam cohibitus, & teliagnani plus jufb fangnis
mentaimaifanguinisfecteta, quo is purior & incalefcit , inflammationem concipit, & tandem
defecariorebferamr. Objicies illud in pus abit , abfceflhs alterum genus conftituit.
Observatio XLII. .
Cafitisdelor i f ure fuprdmemhraaiu 6" cerebrum effufi.
QUidamleviter vulneratus media capitis parte, tribus poft mcnfifes Incolumis' vixit; ;
dolor poftea capitis fuborrus in loco vulneris inflidi , &:c. Seda calvaria pus fupra i
membranas Si cerebrum deprehendi. rideL^.Tit.devuheribus.
Observatio XLIII.
Gravis circa oculum dolor, funSluramofistemprisJequutus, ah irigenti
furis cofia inter membranas ^ cerebrum.
Vulneratur quidam pundim circa os Temporis ; fequitur gravitas; quatdam intolera¬
bilis circa oculum partis affedat , Inter membranas & fubftantiaiii. cerebri ingens
copia puris, libriE civilis unius pondo, reperta eft. Vide 1. ^.Tit.devulner.
Observatio XLIV.
Cafitis dolor vulnus fequutuStafutredtneinduaadimidiacerebrifarthFure S-aqua in ventriculu.
Quidam abequo vehementer in capite percutitur: Ab initio conqneftus eftdc capi¬
tis, pr*cipue de colli intenfo dolore: Inventa putredo dimidfe partis cerebri: Iu
ventriculo tertio plurimum tum puris tum aqua: , fubrubrs colore tinda: vidimus, vide
lib. d-Td. de Vulneribus.
Observatio XLV.
§. Capitis Gravitas ah ahfcejfu ^ fure in anteriore cerebri farte.
Mulier quxdam aliquot diebus capitis gravitate laboravit, qux fuccedente fomno,
pbft febre obiit: Capitis cranii offe fublato , abfceflhs in anteriore eerebri parte re¬
pertus , & pus interiori offis erani parti adbxtefcens &c. Dodenaus obfervat. med. caf.-y,
Cjipith grantatt) Dolor capitis gravans le membroram parenchyma, vel inflammatio,
&!p«e dicitur : Gravis autem Dolor , Barba- vel abfeeflus , vel calculus, vel humor occupet,
risGravativns, dicimr cum ^gerveluti ponderis etfi ipla caro vifeetis non fentiat, tamen dum
loco affeaoinciunbentislenfum percipit : Prove- ambiens membrana tenditur, aut deorlum tra-
nit hzc doloris (pecies a caufa in membro per fe hitur , fit inde dolor talis gravis •• In cerebro ejuf-
(enfu defticuco,membranainvoluto,qualiamem- modi dolor fit apituitoforum humorum copia, a
bra funtEpar, Lien, Renes, Palmo ; Nam fi ta- plethora , abfceflibus, puris copia &c.
Observatio XLVL
§. I . Cafitis dolor ah abfcejfu firofi, natibus cerebri ^ infimdibulo adharente.
PUclla iz. annos nata , temper. pitultolb & pingui habitu prxdita , maximo dolore fixo
z/ert/fir laboravit perquatuor menfes: 'Vocatus ad ejus curam, eam fere inveni fine
febre led omnia alimenta rejicientem, aquaautenrfblacutn (accharo per mnitos dies vi¬
tam traduxit: (blum de dolore fiiturx coronalis conquerebatur; Fruflia fuere omnia re¬
media: nullus aderat tumor vel rubor: Tandem mors finem miletiis & doloribus im-
Apertocapite, fine corruptione fprzterfpem tamen 3 repem
funt.- exiftimavetam enim pus copiofum latere , prxeipue quoniam paulo ante obitum J>er
oculum dextrum aliquid purulentum emififlet : Sed cum de caufa agnolcenda defpefa-
remus, dum cutiofitatis grana Rete mirabile & alias partes Chirurgus difcipulis fuis de-
§. z. Puelia annorum circiter oiStOj filia D. Lefortii Aromatopolz Genevenfis, per plu-
res annos de gravitate capitis conqueftaeft , & ad obitum ufque : Obiit autem a frequenti
fyncope , inducta a lumbrico orificio ventriculi aflixo.
Referato capite, quo pateret caufa pertinacis illius capitis gravitatis, inventus cft medio
in cerebro abfceffus ferofus. Sive cyftis fero referta. Anno 1655.
Observatio XLVIl.
Cupitis dolor ah abfctjfu faniofi circa nervum opticum, cumgluiipefa ^ fcBucida aqua.
SOda Subethica puerum corripuit & interfecit : Difledo corpufculo.in media parte cere.-
btifinifttifupra oculum,prope nervos opticos,ilBus apoftematis.caftanea: magnitudine,
vacuus deprehenfus : Erupit preterea clara & mucilaginofa aqua. Viderit, de Seporop affeS.
C OdaSuhttUca ) Capiti* doloris cum propen- Id vero adnotandumds cerebro pituita-
Anatoiti. Pra6:. Lil»- 1. Sedi. I.
ftos facratde Ingenti capitis doloie, non fao,fcd qm vicifliin modo in '-ftonte paulo fiipr»'
fiipercilium , modo in fnper^ilio affigeret, &c. Ablatafaperioic cranii parte ufque ad aures
& dura meninge, profluxit fubito per aurem dextram magna (anguinis vis : deptohcnfut*
etiam vomicam in contigua cerebri parte lataifle&c.^/iis l. 4:Tit. ^ f^aUieribus caditis.
HUne capitis dolorem ab ea vomica otmm 'iftins aon fixi, fed -nciUim Tnodb fupia fuperci-
habuiflecertttmeft.qas tenui meningi in- ‘iinm, modo infra moIefti,cau& fait imb forte
tusproxima erat & fibris etiam alligata, nnde effnli iangninis per autem dextram ma¬
non poterat non ei fummemolefta effe De ori- nantis . cotrofo aliquo, vale ab -illius acrimo-
: gine aatem iftins vomiem beata fignaium. nia.
-Ab ea procnldubio lanies tenuis decila doloris
Obseb-.vatio -XLIX.
CefhxUlgU ab abfephus mfracepibits mammilUrihus, Erefioneeps Frontis.
IHnaldus de dolore capitis quarritur , pbft occacatur-. pr* mali vehementia & diuturnitate
. interiit. Reperti funt tbfcelTus iiiproceflibus mamrffilaribus.- Osfrontis erofum erat
' & perforatum vi humoris. Fide oealor. apecius.
Observatio L.
Dolor iatoleraUlis ^ fugax ad frontem & tenebor a , ex abfrejfrt in media terebri farte.
Vidimus in Nobili Viro Villanovano,cura media cerebri pars ob -iftom concufla foret,
unde ftatira abfcejfus ea parte altus , conceptus ac nutritus eft, conqueftum illum de
intolerabili dolore , coque fugaci , ad utrumque temfus fr frontem , cum tamen ea parte non
fo’-et abfceffus. Sallon. iib. de Convulfron. f.-Lj.
DObre ad Mrumq-, tempus & frontem ] Unde i.eiDefultotii nec certo loco confiftentis, fed mo-
id? ExcclTa vi naturse portiuncula tenuioris do hanc modo illam partem in uno latere laceflen-
fcnici a majore quadam mole puris.medio cerebro tis, altera incolumi & intaSa , ab humore extra
contenti, defedlse & manantis ; Et talis fanies im- cranium confidente , infigne exemplum tradit
placabiles dolores excitabat, convulfionesalioqni, Hildanus cem. 4. obfeti'at. 6. Peitinaxfuit, ait ,
fi in ventriculos cerebri immigralTet. provocatura; perannos xi.in dextra capitis parte, mox circa
nnusenimSc idem humor vatia edic fymptomata partem extremam auris, aut Ipfam mandibulam
pro variis partibus quas obfidetSc occupat : Idem inferiorem', aut oculi partem inferiorem, vella-
iktdem. ■ bium inferius, vel fuperius &c. faeviens,nunquam
./diye^JirrnvceprarC^c.) Cerebrum 'quii fedes eft dimidiam partem faciei tranfgrediens : Irritafue-
frigidi&humidi, ipfum facile non inflammatur re omnia medicamenta , ipfaetiamnarcoticafre-
ex Hipp. fentencia : fa partibus carnofis & humi - quenter exhibita S: adhibita ; foli fetaceo cedens,
dis fecile& inflammatio &cancer,ab;atra &adu- fedbimeftri tantumab ejus applicatione, qui meo
rente bile, concipitur, non autem facile in cerebro, judicio veficatoriorum eflicacia citiu» fuiffet fu-
quia temperamentum frigidum Schumidum refi- blatus .cum humor acris St copiofus-copiofe ex-
- ftit. idea 'thid. _ _ ■ ftillaret.
- ImobrabUt dolore eoque frgacilEa^ttai ioloiis.
Observatio ri
Circa Tempora dolor ab abfrejfrt in cerebri penetralibus'; vulnus frecfuUto.
DN. catapulta: idu circa tempus dextrum Itefus eft infigniter, occaluic tandem patt
. longo tempore: Cura vino Venerique indulgcret, dolor rin veteris vulneris loca
obortas eft, mox in parte antiqua fa:vieas,mox in alteram partemvelut defultorius tedie»s ;
-• comatofus fadus, mors.
Observatio XH.
' Capitis dolor ah abfiejju furulento ^ fretiio.
OBfetvaviquendam ex diuturno capitis dolore , longifque vigiliis afiUSuin, tandesi
levi delirio & convulfione correptum periifle.
Et aperto aranio inventus fiut abfcejfus cumf ure admodum foetente corrrupto. Seba-
Jlianus Nafrus meth. Med.fart. z. quaji. 16.
ABfceJfas cumpure £Jc. ) Imo ipfum cerebrum ruptum propendens, fermenti inftar fermentans:
AooftematipolTe quidam afferant, quod an Arrepto fpecilio, in cerebrum finiftti lateris apo-
£. - pofEt plarifaui Coaciliaier traAut. Celeberr. ftematum intromiffum ufque quo poftica capitis
Gre -. Herfiius Operum parte 2. Iib. 2. Oblerv. 4. pars attingetetar , nullum dolorem intuliffe, imo
exemplum adducit, idem Iib. 7. Obferv.14. ex ne fenfu quidem perceptum fiiiffe , aegro cum in-
;Jch^ Bibero narrat Cerebrum apdftemaram ovi an- gentibusconvulfionibus x. die intereunte.
-fttini magnitudine vifum , extra calvariam cer-
Dolore Capitis. 2p
Obsekyatio LVIT. - '
doler i fferei in cerebro abfiejfu ,frffreponem feniei rx auribus manantis fequulo.
IHi D. N' manantem aurem habebat , fuppreffum id qnod effluebat , dolor inde <api
cis ejufdemque gravitas : Nullis malam capitis ceffit remediis, Mon. Inventus gtavi
Caditis doler ab abfcejfufub cranio ■. Dura matris ,Pia& fubditiCerebri^tredine ,
farvo Jpatio circumfcrifta.
ANno 16^5 menfe Oftobri , per feptimanas aliquot in Oppido Fenoullet , duobus mil-
liaribusTololadiffito .juxta Garumnam, moram feci , lllufttem' Priorem Collegii
San£li Martialis Tdiofej educationi Nobilium egenorum deftinati s cura: mea: commil^
fum habens , eui lapidem ex velica magno apparatu , feliciter eduxeram : Interea oblatus
mihi dives agricola, Claudius Bertrandus, diifti oppidi incola, annos 4z. natus, de intenfo
Eipitis dolore' primavi&ationeconqueftns, partem anticam & dextram fub coronaria fa-
tura fatigante, quem ab infolationecdntraaumajebat.Solis radiis diu caput fimplici pileo
conteftum verberantibus, & noflie fequenti fub dio vigili tradu&a , unde pofttidie zgri-
tudo emerfit : Doloris capitis gtavativi illico comites fuere febris ardens , naufea , rigor , vi-
gilire, anxietas fumma; oculi corufoabanrSc rubebant: Diev. acceflit Phrenitis : Advoca¬
ti in curationem Dom.Junferia'', FacurtatisToTofana: Medicus Aggregatus ,8c Doih. Sa-
porra, Granata:, Oppido tribus nnlliaribus Tolofe proximo , Medicinam faciens , qui re¬
media omniaex arte praefctipfefunt : iis tamen irritis nona die mortuus cft teget circa quin-
Cum paulo ante obitum per os, narem & aurem dextri lateris, pus fetidiffimunt ef¬
flueret , de capitis apertione cogitatio incidit , qua: ultro conCeffa eft : Dempto ergo pei
me cranio, ideon^ettumvenicTumor avellana: magnitudine, qui adapertus pus effudit
ftetidlffimum viridantis coloris: Dura & Pia mater putredine affeftte erant : Ulterius pro-
grcfliis ipfam fubftfatam cerebri lubftantiam dabem paflam & foscidiffimam deprehendi,
quz ea parte a me refeSa ad ufque ventriculum anteriorem dextrum : Doloris fedes & cir-
cumlcriptio aliis Gallici magnitudinem vix excedebat : mirantibus D.D. Medicis & Mag.
IohanneDaiguebeiledifli oppidi Ghirurgoperito, difleftionis tcftibus : Excommunicationi
M. Ba/lj chirurgi ^Operatoris Genevenfisteritif imi.
oom,bainei,hypocanm,ve!claniore,tnm,iau, tis dolor & hac de cauli , & ab evaporaiionibos
caiu &c. Ab iifdem caD& caliditatem concipit molellus eft ; in quibus uti omnes corporis partes
»na;orem : In primis vero in morbis Icalidis , quo- fic &; cerebrum incalefcit.
tumlymptomafamiliate ccphalalgiaeft, acpiae-
§. I. De Capitis dolore ab Abfcejpt fub cranio latente.
IN vacuo illo fpatk) , qnod inter Cranium ac duram cerebri meningem intercedit ,
flammatur aliquando lansuis.fnpouratulauc in abfceffum convertitur , cuius abfccl
T
28 Anatom. Prad. Lib.I. Se0:. I.
doo animadverti geneta, nt fedibns, ita (abiero, fcu materia Sc cauCs multum inrer
differentia: Prior illatum Cipputationum fit in canalibus, fcu fiilcis dura: membraree,
tum anteriori fcufiipctiori , qui ipfitm cerebri corpus , amplo altoque hiatu alefe deh}.
fcens , fub duda fumra: lagittalis , nottbili intetfliiio adufqne callofum eorpus in duas
paites feparat : tum pofteriori, quo ia ocdpitis regione cerebrum a cerebello difter-
mioatur.- In horum duftuum, feu canalium, alteruuo, interdum verb utroque fimul,
rellagnans Ikiguis, fi plus jufto calefcat atque inflammetur, tandem in pus abit atque
abfceffum conftituit: Inflammationis iftius occafionem ibi , nd in aliis corporis parti-
bus, varie caufx przbercpofliint : fed quum mbis frepofitum ma fit fiecxlationihus indui-
gere, nec quid jieri queet exquirere, fed qut fiat fcimus fideliter reprefenure , reliquis emifiu,
de lis lequumur, quM ipji eijervavimus , ubi ifte nurhus feje nobis obtulit; Fit igitur hxc
inflimmatio quando fanguis ifte multa (alfo-piruitz admiftione infedus , ac plufquampat-
cft calcfaftas , amittit eodem tempore beneficium ventilationis per compages futurarum,
aliofque cranii & citeumieaorum corporum meatus illi officio deftinatos, per vehemen¬
tem ‘ubiri frigoris incutfationem deuiatos obllruaolque. Largiori autem talis pituitz in
ftam partem affl jxu atque acervationi , obnoxii funt qui per aliquot annos experti periodi,
cam coryzam , leu catarrhaleper nares profluvium , poftea iblenni hoc evacuationis ge¬
nere privari funt ,eoquediu carueruni: unde fit ut leroC acpicuitofi humores, (latis tem¬
poribus pro folito in caput delati , nec confueto olim itinere foras protrufi, silias fibi vias
moliantur, acpaftrcmoin prxdiftos. dura: meningis canales regurgitantes , atque per¬
mixti fanguini , quem vel invenerunt ibi , vel fecum detulerunt , effervefeere eum faciant,
acmaiori quam anteaventilationcindigere.- utmitum non fit fidefraudatus eadem rem-
pelbtc, pb capitis perftiaionem, tranfpirationis beneficio , exzfhiet penitus ac inflam¬
metur, & inflammationem, ut fieri folet, fuppuratiofubfcquatur.- Fit autem fere illa in¬
flammatio ac fuppuratio , non fimulacuniverfim, fedfcnfim ac per partes, unde aliquan¬
do zgrius initio cognofeitur.
Cerebri funftiones ac mentis (enfuumqueadiones, hoc, morbo nequaquam vitiantur
aut interpellantur, fomnus duotaxat corrumpitur, acperpetuxfere. vigilire iufcftsnt,ob i
doloris affiduitatem, qui non quidem dirus immanifque, , admodum tamen molellus &
cruciabilis, aefemper fere fuifimilis, noftu, atque intetdiu, pari ferrad tenore xgrum ‘
divexat : unde tandem febricula quoque , qnx primis diebus nulla , aceerfitut , appetituf-
que profternitur ; Capitis a priticipio magna adell gravitas , ac fi grandi aliquo pondere
premeretur, & calor major quam reliquo corpore : quibus omnibus fignis peritus ac fa-
gax Medicus haud difficilem hujus mali conje&iram capere poteftvidque a reliquis capitis
affcftib js ac doloribus difetiminare : Omnem verb dubitationem illi eripiet ptxcipium hoc
ac pathognomonicumfignum , qubd , uti io Empyemate pro decubitus ratione, pus mo¬
do ab interfepiente pecoris membrana,fcumediaftino ad coftaj, modo ab his ad illam
provolvitur, ita hio quoque materia vitiofa, provario capitis ficu huc atque illuc impelli¬
tur , vel a fronte ad occiput, aut contra, fi in canali illo fubfuturafagiicalifubfiftit: vel sb
uno occipitis latere ad alterum , fi ibi llabulatur: vel utroque modo , fi ambos canales oc¬
cupavit.
Medicusfi tempori fatis advocetur, omnibus modis id operam dare debet ut ne ad
fuppurationem deveniatur : Itaquelanguiucm ex alterutrius brachii cephalica detrahet co¬
piose, idqee repetet femel atque iterum, fivites ferant, juflis temporis fpatiis interpofitis;
cucurbitulas grandes lateribuscervicis ac fcapulis apponet cum magna flamma , fiscas pri¬
mum deinfcirificatas: Purgabit plus femeUinjeao prius, fiadftrida fit alvus, unoarque
alter.) clyftere; blandius primuin, Senna, agatico, mcchoacanna , Jalappa, gumai
Gambodia, Mercutioduld : deinde valentihs , elatcrio , colocynthide, diaphocnico, pilu- '
lis Cocclis,turbetho minerali, prout quodvis ifroram in rem prxfentem aptius videbitur-t bi
aurem corpora non fuerint ferendis vehementibus iftis,tota purgatio peragi poterit deeofto
concinnaro ex bcconica,{alvia, majorana, roremarino, ftoechade , fenna,cnici Iemine,ag iri-
co, rurbetho, jalapajcujus bini tervehauftus ia diem exhibeantur , per tres quatuorve dies
continuos : Interea non negligenda quoquetopica.ablatis p.ius capillis : ubi fumma cautio¬
ne opus ell ne nudatum crinibus caput novi frigoris incnrfione amplius ludatur, atque ita ma¬
lo, cni remedium qu^ritur.vircsaddantunln Topicis hic adhibendus ddeaiis,ut & deviten¬
tur refrigerantia infigniter ac rcpeUenria,ne magis etiam impediatur ttanfpiratio,ac materia
impingarurr St valenter difeurientia , ne calore immodico attrahanr plus in locum laboran¬
tem quam difeuriendo inde evacuent: Bene itaque faciet decodam fcrpilii, vetbene hede-
re,beconicx;femen papav. albi cum oxyrrhodino & camphorx momento ; admovendum te¬
pidam in pannis, Ianisiuccidis,autfpongiis,poft longam, fed dementem capitis ftidionem;
ungendi a fotu olei roficci ac chamxmclini paribus portionibus inter fe permittis.
Quod
Anatom. Prad.' Lib. I. i.
aotatlifione, tinde raptaaBqoa «x TentiBs cranium vcl menii^eiB perreptantibus, aut.
hanc illi alligantibus , (anguinem in intermedimn fparium profundit , cui folers natura cot
feftim tenuia qusedam ex ipfo fila deproperans, ac undique retis icftar circumtendens
iifqucalia fuper aliis interferens, ac cbiiquis quoque tianfvcififqne fibris omnia inter fc
firmiter attpearfte ligans eedemartificio quo membra!^ in utero femini genitali ftarins
a conceptu circumdantur, parvorempotB (patio detexit firmum rfcnfiimque foliiculuni,
intra quem conclufusctuor, paulatimaftatu fuo demutatur , atque m pus excoquitur: hic
-Abfccfliis,fcu folliculus pure plenus, Icnqier una in fcde ftabilis permanens, quum neque
evagandi fpatium detur , utemiiBsquoipie quibufdam filamentis vicina: meningi aliigetus
efi5citincolatere,inquo confidit, jugera-cujufdam ponderis -fenfum , sc molediffimuai
dolorem a comp reffionc aodidenConcmenii-gis , cui a latere incubans , eam longius a
‘Cranio divellit , atque, ut fibi locum &ciat , ad interioraimpellit obnscam ,inqueantiquum
-acnaturalemftatum redire femper adnitentem : Hujus mali , fi omnia attente examinen-
«tur, cognitio haudquaquam difficilis c-ft , xuratio vetb a Medico. ne-quicquam fperctun
-quandoquidem cranii petterebrationem , qua: dola ei fiiccurrcrc poflet ; -nullo modo hic
molirilicet , ob offis petrofi naturam .conftituiioBemque , ifti perforationi, variis-de caufis,
cuivis Anatomia: petito fponte obviis, penitus ineptam :.qubd fi ulterius in ofle fincipitis
-eandemiDftltuerisfiruftra zgtum excarnificabis ; fiquidem diftantia^ ac fitus incoimnoditas,
ptzpedientne ullus inde ad -extrahcndum -abfcefTum fi^udus capi queat : Medico tamen
aecelfarius ftitu Hic eft cafus , ut fi quando ei fe obtulerit , poffit exiftiraafionem fuamtuc-^
ii , nofcenfque haud fiiz opis rem effc, abfiftac vana , nihilque profutura curatione , zgtum
torquere : ■ cui hoc tamen in rebus moefti.s folamen fupereft , quod 'ficuti pedem in capite
-circumgedat, humanisprzfidiispm inbinfanabilem , 'itafott^cifu improvifo,, ubi Deo
•vifum fiietit aliquando abeo liberabitur ,dd quodeuidam civi Londinenfi.hauditaprideia
■' ufa veniflccompertnmbabeo.
Hic quum ad fex feptemve’annos'ida zrumnalaboraiTet , plurima 'in Medicos , Titpo-
-tc in re lautiffima conditurus, crogaffet incaflum, cum vix quifquam-, ut in affcdu infolcnti,
■exploratum haberet ejus mahiro , plcrique vero ne tenuiffimam quidem ejus dulpicioncm
aBimo conciperent , quodam die dum in publico obambulat , illifa eft in-aurem ejus late¬
ris , in quo moleftos illos ac diuturnos cruciatus perpetiebatur , grandispila-fivefbllisquai
libus per Hiemem ae gelu , ( erat ea tempcftas anni j Londini aliifque Anglizlocis , in pla¬
teis ludere pueri confueverunt.- Felix hic iftus fiio impetu, ac -capitis concuffione , rupit
Tomiez cydin , unde profiliens affatim pus-viam fibi vi fecit dn aurismieatum , per quem
- copiose ac fubitb foras profluent,momento zgrum omni dolore liberavit-, ;atque pridin*
fanitati, tot jam per annos in omne deinceps areuro defperatz , inopinantem reftituit, Si
vixit podea incolumis valenf^e, nullis prioris mali vedigiis-reliquis quanquamcydi intus
feliida ,fi»e capbdexcuffum omnepuspemtus exarefaaa.& Icviffima ctfefta, -defiit me¬
ningi mojeda efle : five ipfi fenfim agglutinata , tanquam eogenct fubdantia, in-oiurmcuB
ipfa corpus coaluit, five alio quopiam modo obfiterata eft. iJem ibidem eap.z.
■ O B s-'!-*. v A TT o ■L'V'1.
Cefhaltu a fub^nuti^^quadam esBept ia cerebn.
Dlfleclom fuit cadaver mulieris in Xenodochio Aquchfi , In cujus cerebri fiibftantia»
prope meninges, fuit reperta quzdam fubdantia callofa in cerebro , quz -ea vivente
perpetuzCepWw fuit occafio. lacobas tmUaus trul. lib. i. ctf.-}. ,
sO I A T I o L"V II.
' §. Cifitisdeler ah eficula duram meaia^tit fuageme^ tbfcejfu furuleatu ia-eerebn fdbjlmtU.
R Vfticus phalange in palpebram fupetiorem oculi finidri vulneratur , Hic ob imminen¬
tem capitis dolorem Chirurgum accedin Die vero IX. obiit : cranio aperto, interius
orbita oculi ita erat Izfa, ut officulum, in duram meningem dilaceratam impriincrctut:
r Sub .-tenui -abfccffus , purulentus latitabat. Sic; ride Tit. de Seftrefie ex Herfiit.
"Gbsekvastio LVIII.
j§. Celtis ^tmitus-eh A^effa ia aatericre cerebri farte.
MVlicr aliquot diebus gravitate -capitis laboraw, tandem adeo fomiuculola fei&a
ut excitari non potuerie: cranii ofie fubiato , abfcefius in antcrioriccrcbriparte re¬
pertus, Scc. yide.Tit.de S^orpfis ^e^ibies., Ex Dedegat.
•OBSL'
De Dolore Capitis - 31
Obsertatio lix.
CMitisdoU^, vdaas feqiatus, i fure fufru membruias iir cerebrum efife.
Vidam leviter vulneratus media capitis parte. Tribus poft men&us dolor ca-
Cl pios febortus eft, loco vulneris infliSi, in quo jam ad cicatricem dcdu^ , nihil apa-
r^S^eda poft mortem calvaria, pus fupra Membranas & cerebrum apparuit, ritk
JtruUudiu!. T V
Observatio LX.
Ctfitis deler e fhkgmene ingemi intra calvariam excitata, dura meninffs
inflammatiene , furis cef ia.
fL ir Uliet in capite percntitnr,teli£to minimo ae contemnendo vulnere. Tertio die 0O'
IVL gravis fequitnr, febris, &g. Ingens phlegmone inrta calvariam inventa; Dura mi-
ninx tumens, dotajlivoteaffc&a St ingenti puris copia fuffiila. Videtit. deVulnerib.l. 4.
Observatio LXI.
'Delvr centinum i tumore juxta ftecejfum mammilUrem.
POteft nafei tnmor p. n. in fubltancia cerebri , quod contingit , cuidam Damicell* Di-
gnenfi ; Ei namque juxta proceffum mammillarem natus erat tumor ab humore tenui,
b;liofo,cyfti conclufo,a quo dolor continuus profcftus ad mortem ufque comitatus eft. la-
cd)us fontanus TraS.lib.l.caf.i.
—I Vmoris infignis fupra callofum corpus ge- hebetudinem prae mole fua iariacentis,ATr'<if
I non capitis dolorem , fed ftuporem & flumTit. de Mentit ftupore.
Observati» LXII.
Cafitis ddor ab Hjdatidibus obortis circa temferales arterias.
PUet prateeps in capBt cccidcrat,inde domum delatus maximis coepit urgeri capitis do¬
loribus, tandem afofleSicus obiit ,SU. Illi circa temporales arterias hydatides repertas
euamplurimu, quarum parsincraflatis humoribus,athetomata, pars fteatomata,aUa melice-
rides referebat. Vide lib. 4. tit.de vulneribus.
Cafitis dolor a Tumore globofo in cerebro. Aqua flurivta fer id diffufa.
G Alius quidam dolore capitis correptus eft,poft ccEcus,&:c.eyafit, Aperta calvaria inve¬
nimus cerebrum aqueo copiofo humore irtiguum:Prztetea tuinot fcu globus quidam
adfuit , glasdulu fcu ftturoa: inftar inclufus in cerebri fubftantia. Vide ttt.de oculorum affe.-
Sihtu.
Observatio LXIV.
. Cafitis dolor eb tenuis meningis cum er offa concretionem.
IUveni (de quo Traft.de foporofis affedibus ) Cranii fuperiore parte dempta , antcthis
fiib &onte,duta mater admodum.rugofa apparuit, aefi ibi a flatu vel aqua diftentaftiflct.
Dura matre aerifta galli utrinque juxta linum tertium ad finus laterales incifa , vidimus in
flniftro latere fub offe fyncipitis verfus tempus, duram matrem tenui meningi, fere dimidii
daleri amplitudine , przter naturam intermediis fibris validiflimis accretanffiiifle; ob qjiam
concretionem fasvam proculdubio diu cephalalgiain fuftinuit./.?«. VVefferus Exercit.de Afo-
flexiaf.tfio.
Observati» LXV.
MEmini alium Academicam , qui poft diuturnam Hemicraniam , fub futura temporali
per tres fcpamaBas;eum perpetuo & graviflime aflSigenteni,in Apoplexiam brevi fii^
Bcftam incidit.
Capite aperto Phlegmon juxta locum dolentem iumeningibus accreverat,a qua demum
fuppuraM & diftupta , fanies in cerebrum decidens fubftantiam ejus livore & putredine af¬
fecerat. Th.VViBs TraB.-2..de Anima Bruter.caf.-2..f.T.%6.
T NAfefkxiam i«eidit,(fc.'] Quanquam cephalal- longo remediomm nfu Jmb interdum fine iUis,na.'
A giacoBtinaa,( praeferam fi in plores feptima- tura & tempore fanatur
• Irontisdolor aJiuofus,a cerebri ^ membranarum dijfojitione infiammatoria,fequuta
funSuram membranarum ^ cerebri.
13 Redetus {.Visk hifi. l.^.TitJe vulneribus ) vulneratus circa os firontis : At vero c
JD • i^ ifto tn^ particula de lamina inceriori omniao per aesinges in cerebri fubft
Anatom. Prafl:. Lib. I. Sed. X.
liam ttanladaaa effct, fieri non potuit tjnin paucospoft dies pars Wa inflammatioBcm p». '
teretur, quam ob cau^ ingeus arflais impriniitque capitis fiibfequcbatur. GregHorfixt Ttm.
Observatio XLYIL ,
VefhddgU irumrtfcirrholommbrtmsctrehri accreto e IxtereSiaus tertii, j
Et Aqua liquida a!^aclM,allieemc^.
Mulier quinquagenaria pofiquam per-fex circiter menfcs graviffimo capitis dolore,(iib
futura iagictali eam perpetuo fere moleftantc, nulHfque medicamentis aut methodo
cedente laboiralTet, tandem in Lethargum.oammevaiitocava Refdmiooe partiali incidit, a qi^.
ias tamen per remedia tempeftive adhibita brevi recuperata,ln cephalalgiam uti priusatro-
cemexpergifeebatur-; porto deindeintraduas veltres fcptimaaas in affectionem fopoto-
;fam relapfa e vita difceffit.
€ranid apertd ^ latere finus tertiijTumor feirrhoius ttes digitoslatus membranis acctc-
vetat cujus interventu & dura meninx aliquanto Ipatio pi:E^,acctcverat , Et vafa faaguifcta,:
quzillicin finus cavitatem dehifcere debuerunt , conftipabantur.-Potrb Cerebri arfraftns
tum exteriores, tum cavitas interna, fuerunt aqua limpida repleta.
menti tranieunas prope caput uorracntariigioDi ooatu, lut reterebat ;aaex timore,
non interpono meum judicium; tandem ad fe rediens , ieiiiper de dolore obtufb capitis tl,
aurium tinnitu conquerebatur .• Pdft fextum annum przvoetus» irritis omni¬
bus auxiliis, exuvias viffori dedit.
'Aperto capite , dura meninx a futura coronali uique ad frnntein , gangtcaa fuit detenta.
& in medio cerebro per falcetam dlflefto , latuit lat magnum os , ad i^at kpidis ftellati
acutum , 'quod fiio acumine membranz infiammationi atque corruptioni dedit oecafio-
nem , nullo animadverfo figno quondam difrupti cranii , anr cicatricis rclifta: : An a nativi¬
tate cumerefeente eranio creverit ; An poli cafutn tantum fuz generationis contraxctil
principia, pro nunc aliis dilpatandum relinquo. taifetd. cu/tojis Aaa.ir.
34
Anatom.Pra^i. LiK. I. SecLi;
Observatio LXXII.
Cafitis doUr audmmtmn^m, Sts^inU Uberum excurfum^r/qtdkxte,
DEfunaorum capita, qui dum in vivis agerent cephalaigix miferrimi erant obnois
aliquoties aperui, in quibus juxta finum longitudinaletn , ubi dolorum fedes erat, pj,’
acintetiormeninx duriae exteriori, pet aliquod fpariutn,fa:pe duos digitos latum, ^
•crefcebatj&coalkionelaa tumorem alpeium &ina:qualem excitaverat, in quo valbma
-ofcula ita penitus obfetabaatur, ut fanguini, licet platimum cbnllicnti , in finum propio-
quum nullas aditus relinqueretur Co-£^«
Clfhtlalgii ] Ceplialalgias qni propter pia ria in diverfis locis eonftkuta , {angainem i q,,.
-natrisJabem eveniant, excitari cenlemus libet cerebri regione & angalo recacendum ex-
in qaaninmhici fanguine fupra modum ebnl- cipianttArteriaram ergo oSkiamcatr. fit 6ngai.'
liente.ejurque poros irruente , continui folutio- nem nutritium cum virali fpititu , menltfa
nem patitur^ adeoque in fpafmos leviores contra- numero & pondere Jufte difiribuere ; Excremta’
-hitur. liem lhdtm. ta languinis debito modo fuis ofetre emiffariis,
/» Vafa duram menin- fuperiiuumque fanguinem cum refiduis excie-
;-gem perreptantia aut Arterias funt, qus fangui- mentis, bumorqfis vel vapoiofis ,. revehendum
nem adducant : aut Venm , qua fanguinem illinc, committere venis.; Eb fi fungantur , omnia reSe
acitoto capite interiore iuperfluum excipiunt, procedunt;: citcalacidne hac impedita , fangaij
adeor revehendum : Qgatuor.autem venas , aut meningibns impadus qui manet, doloris capitis
vafAvenofa infignia 'continet , -in qu* veluti differentias, ceucorpus umbram , poft fe trahitj
alreos arteriarum , toti cerebro infetvientium, Impedituraucem cum i.finu in .finum fangninis
•tivuli omnes decurrunt ; Nempe in hac meninge exentfus liber noneli.quodin proclivi eft ab has
quatuor infignes cavitates , vulgo Sinus vocati, meninjum coalitionc.
.ijiotantui, e6 modo difpofiwe, ut relutpromj)tu*-
Obs
XXX IIT.
XafUis dder ab infiammatis cerebri membranis, Jbfeejfu infarte cerebri Sidijlra,
cum Suturarumin cranio defectu.
DRnatiffimRMattonaElizabethaErot,.lJxor Johannis Norry Hordlogippii Lugdu-
iicnfis, annos naca.xxm.Eularca, boni formac-jftaturz commodi , .crinc fubflava
denfiffimo-, leni animo, &c. Nonum tertii fuigravidicatisiHenfcm paucis abhinc diebus
-ingtelTa , immani capitis- dolore , coque ejulabundo premi cipit ,-Gitca ultimos menfis
Novembris dies , hajufceanni.1673. Quo nomine ad -adipfam accerfitus fti pofttid. KI.De-
cembr.St.N. Accedens mireinqtiietam ac plangentem mulierculam offendo quanquam
«wvfOTi'. Dumque in caufam&fedcm tantorum dolorum inquiro, tum ex ipfa , tum ex
adlLntibusaccipio,amulto tempore cephalalgia vexari folitam .nunquam tamen tam
gravi quam imprifentiarum yimb pathos hujufmodi «IvrespoFs^ii-waa/Stt ipfi fbifle , a fc-
ptimo vel oflavoitatis anno, quo Variolis ftcrit confli&ata : a quo etiam tempore auris
finiftraipfi purulentam materiamperpetuo hadenusctudarat, qui nunc longe parcius
quam folerct . effluebat. Percontatus qua parte.pticipue dolitaret caput , medium finci-
pitii verticem manu defignabat, quam partem aftantium palmis vehementer comprimi
avebat in doloris folatium. Infiilb enemate , cum alvus effet aftrida, miffeque -ex brachio
finiftro fanguine longe corruptiffimo , necnon fotu ladis tepentis fupra caput inftituto,
•detonfoprius capillitio ,iojedione item in autem finiftram detergente pratferipta., tenta-
vi dolorem placare. -DiefcptjmamenfisiterHmvocorjVideodolotcs nonnaodo non re-
mififfe , fcd-iBcrcviffe , & mulierem tremulo brachiorum motu aliquid paffc
denuo itaquebe cnemarcpcto,&=cbraehiomi(r!0nemcruof5s.i qui corruptiffimus appa¬
ruit, ique ac pticedens. Poflxidie partus dolores invadunt , & circa fextam matutinam
puellum fanum ac vegetum feliciter enititur. Tuneverb Ipcs affulgebat pletifqjc omnibus,
=dolores capitis peflochiorom effluxum conquieturos , idcoque totum negotium Naturi
magifterio relinquendum. Tetumtamen die Decembr. xvr. & xviii. accedens , peffime
'felitis doloribus capitis confcdam video ^cum moribus illis utriufque brachii convulfivo-
-rum imulis. lafufo enemate, Catapl. de micapanis impero «apitifuper imponi , deinde
• Catapl.-Vigonis ad commotionem cerebri. Sedartem atque naturam vincente dolorum
acerbitate, occubuit tandem repente optimafemina, dic Jp.ejufdcmtnenfis circa feptimam
Funefta hujufmodi cataftro^e ad inveftigandam mali caufam nos excitavit , quam
.Cerebri abfceffum conjeSabamur. C^apropterfub velperara cadaver apertum fuit , 8£
^rimo quidem Caput. Sraniicrgo fornice remoto , qucm-««a» totum deprehendimus.
De Dolore Capitis.
«abo Cerebri omenta inflammata confpicati fiimns , quibus UcifiSjabfcefijm ftatim <lc-
teximnsjin pane fioiftra Cerebri ftafanlantem, peculiati quidem foUieuIo involutum, fed
oncmpaulb anteiponte ruptum iufaita: necis cauiam fuilTe judicavimus. Proccflom auti-
^Jarcm offis petrofi , intra cranii cavitatem confpicuum , dura meninge adbuc teSum>
«a remota obiervavimus fublividum ac cariofum ,itautipeciIli cuipide taSum ih pulve¬
rem nuUo negotio comminueretur .-Quod ad truncum corperis , nihil in iplb defidera-
tnm ■ Hepar ampliffiraum erat , Lien parvus , Pulmones ac Renes inculpati , Cor maxi¬
mum, quale nunquam hadcnus nobis vifum : Uterus crafliis tres pollices tranfverfbs eitca
&ndnm,&:ranguiBeadh'ucturgidulus,duminciderctnr apparuit : qua vero parte vcrfiis
orificium internum tendebat difleftus, candidiorem & fubflantiam exhibuit. R*
ctmmumc aliene beneveUcUTipmi& Excell. D.D.Car.Sfosii, Regis cosfilUrii, vice Tiecani fa-
caltatis Medica LugJ»nenfis.!lc.
PEreentatus ^«apartepracipge d»lttaret&c.)Con- convuIConi fimile referat •• atque etiam cum net-
cingit noananquam Ut diffiifo per totum ca- vofa quaedam pars cerebri aiScitor , e|as affefitis
"Observatio LXXIV.
doUr l memhramrum fhUgmoae pfi cafum.
■ in poftem incidiflet , vulnufculum in capite coatraiir^ «juod neglexi
rravicate correpta cft, VI- obiitrAperto capite, fangeinem fub cranio
i membranas inflammatione correptas iavenimas, hijl. lA. 4. Jit.
'Observatio 'LXXV.
ora fert flave reprejfo Tineam frias excitante ^liniecereitri ^
memhranarant cerraftie.
lufa: fnnt ( quamvis hi cafus fint rariores ) ahrceflas & fopKi Gallici U
dabui proximo anno Monachum ex S. JufBna , qui laborabat, per de-
lorc , &-fiogBlis annis ultra tres libras ufns eft Philonii ad dolorem le-
a dolor cx tali caufa , aim fer terebrationem inveniebatur caput plurimi
3S corruptum, tandem obiit: Quod ipfuaa etiam, dum effem junior,
re , cui fubftantia iretebn plane erat ^corrupta «c multis lotionibus,
D. -Tiberio j &invchimus in parte fihiftra Tnateriam cum aaua flava,
De Dolore Capi
§. tentatam,acfrequcntibusquibu£Ham capitis lotio]
dem fanitati teftitutam, in capitis dolorem febremque continuam incidiffr, ad i
tus minime mirum efledixi: Cum vero nullis ptorfus vel revulforiis vel derivate
euantibus cederent, fed tandem atgram poft: dies xxx.ad internecionem duxiflet
cranio media pars totius cerebri cum membranis C erat autem dextra) putrida |
venta eft, ichorc citrinio referta, urinam rede dixiffes. JdemtrdeHioii.frAciic.f
Observatio LXXVI.
§. I. 'Meningum Sideratio fequuta diuturnos dolores.
OBfervavctuntprimarii Medici poli: diuturnos capitis dolores Syderationem r
iplius cerebri evenifle. Ballo nius Hiji.a,. lih. a. confil.
AfufleSii
liuturnum capitis dolorem. Continuis 8C
innotum per annum dimidium : Poft obi-
e , tum inter anfraftus corticis apparebat*
ligricans reperta pc
IS affligebatur vir xs
LXXVII.
Captis dolor ad occiput & fpinam protenfus,a meningum infiamfatione i quam fequuta fideratit.
QVidam natus annos 50. fepiusin dies ebrius, cuma farenfi tabula alapa vapulaflet, pa¬
cem cum illo initurus in multam noftem vino Hifpano faburratus , i^viffimacephalal-
gia,f»j«r dolor etiam occiput JpinamqueaccapchiX , cum omnium ieniuum dejeftione corripi-
tur;ab amico, in cujus domumpro femi mortuo delatus crat,fub merinoftium vocatus, cuia
viderem affidueexllientem,cotpus Corybantis inftar,& pedes maxime manufquejaaantem,
necvcrbulum,etfi aeiculis a me premeretur titillareturque, proferte valentem, dico videri
initii cerebri fphacelo correptum: nam aliquot ante diebus nunquam {bbrius , convitiis vet-
bwibufque combibones plerofque male mulclatatiAcutiffimefebriebat, & timtapotum nzs-
nem rejpuehat., vaiidilque manibus, dura vires tulerunt , a labiis admota cymbia amoliebatur:
rubebat fecies cum tumore: rubebant & oculi, quorum fixo obtutu confpeaot phanatici in-
ftar terrebat; Ptefcripto,quaado aliud non licebat, elyfterc validiffimo.ad leftum redii,mane
quietipmum movendi fciL vi per languorem aboUtaSileatium tantum, ut vulla barba,
puEflaaue acu aure,vocem nullam ederet,abolito nimirum omni ienfu: Cum ven? feflio-
«em vires noa permitterent, cucurbicul^appUcite.admotaqua: ratio diftabat, fed invit»
Hygieja omnia , die enim tettio ebriam efflavit animam.
Amieiseuraqnialapamdederatinjus vocantibus, a magiftram eaput (Cum cerebrum
Iphacclo correptum affererem) aperite juffi: Invenimus meningas valde lividas omnind-
que (yderatas; quas cum Judices mortis cauikn dedifle, huneque Iphaccltm non alapz,
fed jugi ebrietati, quz inflammationem cerebriconcivcrit, tribuendum Medici crederent,
ulterius itum non eft: fixtorc maximo nafos omnium in alia omnia trahente. H. ah Ueen
blfervat.Med.xvij.
Boaeti ebettemiaTom.l. D Fetum
De Dolore Capitis.
convnlfivoj die X. omnia fimiKterfe habuerant.- Sub finem xi. convuMos mo-
“^daveredifltao, ca:tera: corporis partes inculpate reperta: funt priter cerebrum;
aperta quippe calvaria magna copia finguinis nigerrimi, etfi dilati, ilMco affluxit, inta-
^adhocmeningibus, imo offibus vix didudis^ferr* capedinem ; qui quidem fangms
intercalvamScmembranaseffufus ponderis nb.ij. vel pluris xftimabatur : Ubi detedx
funt cerebri tunicz, mox univerfim venulis nigro torridoque fanguine turgentibus con-
fpctfe apparuerunt: Pars autem pofterior duorum digitorum latitudine, longitudine
Guatuor, ubi torcularis fedes definitur, non folum nigricans, fed ptzterea membraoE
puniceo colore Scgangrzna correpte vifz funt.- In qua parte dum fcalpellum adigi juffi-
irus , protinus inde materia purulenta ad unc. vi. cum fatore emanavit : Novacula al-
tiusadaaa.totaferebafis cerebri, imprimiscerebellum, feeapars fpinalis medulte qux
primis vertebris excipitur , &: fuper qua tumor apparuerat , fphacelofimaiter corrcptzfunt
I^nveute : meninges vero partis finiftta: ulcufculis exefa: , per quae fanguinem fub calvam ef-
fluxiffe vetifimileeft:
40
Anatom. Prad. Lib.I. Se6:. I. :
0*sertatio LXXIX.
§. diter i totius cerdri Fhlegmeite quem fequuu ejus necrefs. '
'Ultos vidimus qui cerebrum fphacelatum fh- c. principium ad fphacclum, ut Gal '
^ ^ ftatuitj babebaut : tamen nonnulli ( contra Hipp.fcntentiam qui intra triduum pen.
rcaireric)pervenereadi4,diem; Aliiady.aliiad ib'&nonfum:iam'tati reflaturi, & homia
calvarias aperientes, totum cerebrum penitus fphacelatum, i. e. corruptum invenimus:
Hoc mihi videre contigit in ill. Comite N. qui 6.die afphacelifmoobiit: CamGal.i^tut
in genere dicimusjcetebrum corruptum habentes nullomodopoflefapcrvivere , imb bre-
• vimorinntur,nontamenin3. diebus: Nam virum quendam robuftum vidimus qui nfque
ad 14. diem pervenit : Et fi petas , quonam modo cognofei potuit jam cospifle corruptio-
nem ? Reipondemus ex vehementiffimo dolore quem patiebatur *ger , tum putamus
‘ Iphacclum & corruptionem empiffe, 4. die effeilus eft attonitus, S. die omnes fenfus
amifit, 14. die obiit; Huicabiatacalvariatotumcercbrum corruptum invenimus :
'voluscemm.ad afhor.^jl. lib.y.
TX E ejuCnodi doloribu» qui in fphacelum reconantur, faciemangulbas dilacerant, crines
' abeant,ait fl>ppocr.aph.x.6.Dolenticaput& avellant : at procedente moibo corpus, languefcin !
Valde dolenti,pus, autaqua,aut ianguis fluens per & ad motum impotens efEcitut : firis acutiflima f
nares , aut per os, aut peraures.,folvit morbum: & intenfiflima hunc perpetuo Comiiaturaffefiuni, j
Nimitumex aqueo fucco aut languine ejofmodi quffiab ingenti inflammatione procedit ; jEgrtne-
- dolores gignuntur: Sanguis autem aliquando na- que cibum neque potum admittuntidc itix aliquid
torsbenefaio in pus abit , aliquando tranfmota- in ftomachum quocunque artifido ingeri poteft,
lionem illam non fubit ; atque tunc periculum unde cita advenit vitium exolutio •• Abfceflus ex
efl cerebri fphacelifini , h. e.eorruptioniitfi fupra vulneteaut contulione genitibac funt figna; poft
diaaemunaotk Cccafintnihilque per illa exeat- acceptam contufionem capreis torpor quidam &
natur: Si tales &cci in eo moibo pereas parces mceftisiaappacet , animalibus fpicitibus a mateiia >l
evacuentur, vacuat;oeftcongroa,ediicnntutenim extravaiatalabefadari incipdencibus : morbo in-
- qualia decet & per regiones convenientes. valefeente febricula exoritur , jnateria puaefceie
: T otum eeritrum fatuui^hacelaium) Cerebri abt incipiente iis capitis dolor fiiccedjc & Xomno-
-ceflus&fphacelus apaacillimisauroribus defeti- lentia,, mox anfta putredine omnia Ijmptoma-'
Bitur, licet ab Hippocr. annotatus fuerit, j. de ta ingravefcunc ; febris intenCor evadit, asgeri
morbis. & in ufu praSico interdum occurrat, profundiori fbmno emergens fubitb vociferante
ntinufqueexetcitatosMedicosalterinsmotbifpe- & furgit eleao, -flatimque iterum decumbit:
*ie deludat. Eftautem fubftantiae cerebri fappu- frequenter manum ad caput adducit. Er his
ratiovel corruptio, quas gangraena vel iyderatio plerique ante obitum purnleutadi mateitkih &
«tiamnominatir: Gaufa illius immediata elice- viicfccncem ore aut naribus rejiciunt. Jfle af- -
rebri fubflantiae inflammatio squae tamen a phre- fetos periculofiflimus eft & utplurimum letha-
nitidefltftinguitur, ex eo quod in ea membrana: |is,aph.x.x. fjuibuscetebmm fphacelatum eft
potiffimum inflammantur , &ab iis inflamma- -in tribus diebus pereunt, livero hos evaierint,
tio parti tantum exteriori Sc contigur communi- fani fiunt rdocec-vetoGaleiiiB pet fphacelum non'
catur : in hac vero partes cerebri inreiiotes , ac to- efle intelligendam fatorri & completam partis
tam propemodum illius fiibftantiam occupat; -corruptionem, quia hsc curationem non admit-
magiia autem illa inflammatio in partomoll Ifima tit. fed quae eft in fleri , imminetqueob inflamma-
& humidiflima brevi fphacelum accerfit; Caula tionis -magnitudinem. Sivinus irtQ. i:u .c.iu
eft ianguis fiipercalefaSus t vel admodum bilio- Vide hujus affetos ampliorem defcriptjonem
ius in cerebri corpusSc pattesejusinternas afla- -apudiW»*«»2)r-r«^OTlib.deafFea.particulIct.&
timirtuens: Externa caufa: eae funt quae fangui- infigne exemplum apud .iaiara»» cent. i. cur.p.
- nem calidum copiofum congerere & ad caput qniin hocaSeaucerebrum corrodi & exedi aiti
nansferre valeat , fed maxime vulnera capias &intia triduum aegrum perire, ac ad xiv. diem
pavia&contufiones: Ab hac tamen caufaoriun- aliquando pervenire diflbae cranio experietiti*
■dus abfcelTus.velfphacdus, a praediao diverfus fe dididlle ait. dn infantibus morbus hic Seiria-
quodammodo eft, quia excontuuone faaus abf- fisdicitur, de qua ibwgiKt 1. c. Cujas trifte mi-
cefliis tot cerebri partes utplurimum non occupat, hi exhibuit exemplum filiolas meus Henticus x,
6d uni praecipue adhffitet : unde fymptoniata le- -meufes natus anno iSyT- menfe Junio ; quiiu
* vriora, laltcm ab initio , cflefblent&afleaus ad eum aifcaam incidic ex calidiore laae, meribi-
plntesdies propagatur: Signa vero prioris bsc buia enim erat nutrix condnairia, & bombar-
funt ; Invadente afleau ingens capitis dolor datum in domus vicinia cxplofione: hunc febris
mgram adoritur, qui pet occiput collo & fpinae prehendit acatiflima, cum faciei pjlore, inex-
communicatut ; cuiraox fuccedit -feofaum om- tinguibililiti .diarrhtea:Ptotinasfoveain flnci-
ninm tum internorum tum externorum abolitio, pite apparuit.- continua fuit agitatio brachii
fleut in apoplexia contingit, a qua tamen fignis dextri, qui pne &rigatione aliquot poft horas
iafra defctikndis diftinguitut : Variis motibus & concidit , hinc flniftium eadem agnatione com-
inotdinatis fele agri exagitant, ut vix uno inio- motum, tandem fuccedentibas convuifionibus
co contineri valeant : manibus interdum partes xixpoflboiaoiait, ■
-fupedores invadunt, eifgne divellere ac dilania-
De Dolore Capitis.
r qui dillendendo inducit doloiem, idque cdp. e. ' ' ‘
Observatio LXXXII.
Ca^is deleri ■aitiodiari matris ^fU,?iigrica!ttium circa os cereaalc, ad femidigiti
traafiicrji latitudinem , oh Tahacci fumi ufum feremtem.
Nnolfi4o. PriorMonafteriiCucollatorumVicofczenfacii Aremoricorum, gravido-
.lorc capiris infeftabatur , tandem lethali: quanquain omnem curam impendercnC
APPENDIX.
HemicrauUmfirceafenfum) Obfetvacam a fe ajt in nonnullis calculofis cjuIHem lateris
Hemicraniam, qua parte renum Calculus fe utinz oppofuic dolpremque fecit, Excell.
Th. Bartholinus centur. 4. Epift. 6. An fero in caput reftagnanti id imputandum, vel ad raem-
btanatumcjufdem lateris eonfenfum, dubit^: Gonvulfionem , ait, tmauttst Hifpecrates
Eb. I, Przdid. §. 110. fi vefica fit intercepta cum capitis dolore : forfan quia nMvorum
principium ferum interceptum inundat : Ruborem genarum notavit i:ie/wri;'«»re,Confult.
65. in iis quibus phlegmone obfidentut renes parte exteriore. T< xif !|re, autem , aut dia-
mctralisoppofitioinfitu doloris, nonfemper obfervatur : quin potius promifeue vapores
a quacunque corporis parte qui fubminiftrantur , nunc hanc nunc illam partem implere
poffunt: Atteriz enim calvaria: circa bafin foramina intrantes, poftquam rete mirabilo
didum conftituerunt,fe per univerfum meningum & cerebri diftridum expandunt; cum¬
que alimentati humore excrementios multos humores & vapores in caput deponunt pro¬
mifeue , nullahabita mandantis partis ratione: vaporibus etiam plus tribuitur quam revera
in iiscft. BolfinkiusTraSl.dedolortCa^.l.-i. f.x.art.l.fart.i. caf.i^.
Observatio LXXXI.
Capitis Mer i vitiofameningumdijpofttiene, iaducla abhumoribus atrahilariisj^c.
Sicca: meninges atque velutfyderata: apparuerunt poft diuturnos capitis dolores, pra-
fertim cum humores pravi funt, tetinentque aliquid de natura humoris atrabilarii adu-
fti .• In talibus balnea potius ex uiu funt, quam agitatio ulla fudotificis aut calidioribus medi¬
camentis tetstiti-Sadonius Efid. l.i.pag.%%.
Observatio LXXX.
Bemicrania dextri leteris i cemepiene cerebri latere fiaiflre.
Mulierem vidi qua: continua dextri lateris hemicrania diu & acerbiffime afflige¬
batur:
Tandem defundat craiuo deted» inventum fiut cerebrum in finiftro latere corruptum,
ichore&lanierefettum: quatamenin paite ipla nullum deprehenderat doloris fenfum.
H.Saxonia?rd.?raa.f.l.c.l.
femperparsr '■
42 Anatom. PracL Lib. I. Sed. I.
Clar.D.D. Foi^ens 8£ Lommius : Qni cau&m atrocis illius doloris &lethi indagatori, ca.
put aperiri curarunt, quod a peritiffimo Chirurgo Forcara prarftitum : Renaoto cranio
Mimadverfa circa partem fupctuainoinscoronalis, infignis nigredo durat matri itoprej^
ipiam cerebri fubftantiam attingens , ctafliticm femidi^ti adzquans Q^zreniibus Do.
foribus num defunftus fiimifugos eflet ? rcfponfum vix momenta a Tabacci uiu tempe.
larefibipotuiflejlmbper pennat anferina: tubum illius pulverem in nares attrahere fol;.
tumeffe, unde offis cthmoidisforammaabilloomoino obturata repertafunt. Qiiare ab
iis pronuntiatum non aliam otiginemhabuifle cephalalgiam, quam a prardido Tabacci
abufu. Ex commmicttuxt ferit^tmi leh. Ument Chirurgi Genevenfis.
An Tabacci fbmus ibi veftigia in cerebto,eta- extant exempla tum eorum quibus nigrore fa.
nio,meningibos vel aliis partibus , relia- <3ata eae panes repertafunt, tum quibus pura nec
qua ., difquiritor libroquartu in Miicellaneis,ubi ullo modo inquinatae ex Utere.
Observatio LXXXHL
Gemitis doler i membranarum C editu. Tuberculis^ Tumor ibus Jcirrhofs.
CEphalalgia Scotbuto tam raro deeft, ut multi potiffimum hocaffedu virus Scorburi-
cum luant: cujus nempe maK paroxylmis graviffimis , longo tempore protracHs , &
crebra vice repetitis obnoxiifiunt : Hujus caufem unicuique obvium eft humoribus in
meninges fuffiifis adferibere, quod etiam comprobavit: Nam in quorundam dc-
iunaorumcapitibusutrafquemetribranascoalitas, & tubcreuKs ac tumoribus feirrhofis
per totum obfitas vidi :Cujufmodi tumores & concretiones, a gemini humoris dolorifici,
pfi crebras effervefeentias, mutuis coagulationibus exoriri videntur, Th. yViMis TraB. dt
a- loris paroxyfii
APPENDIX.
Cefhatilgia fifr» vicemiiam duruns^ Ortum verijimititer ducens a tumeribus fcirrhcfis
j^c. meniuges obedentibus.
A Nte aliquot annos ad invilcndam Nobil. Dominam, fapra vicennium cephalalgia.
primo intermittente, ac nuper fete continua laborantem «ccerfebar : Antefcour-
duma:tatisluftrumij9ferip<ryc»ii^4«»K4i^e»x, capitis doloribus interdum iponte , ac fe-
piusa levi quavis occafione oriri {blitis obnoxia evafit ; .iEgtitudo non uni loco aut pard
capitis limitata , modo dextrum latus modo linifttum , & non raro totum ejus ambitumin-
fcilabat: Durante acceffione ( qua: rato intra nyahemeri fparium terminata , fepe per
duos, tres aut quatuor dies urgebat) illa lucis, loquela: aut foni, autmotus cujuivis impa-
tkns , intracarQctamactatam,mleaoerea:afedens cum auUo colloqui, nihil fomniaur
viSns capeffere potuit : Tandem circa paroxyfini declinationem Ibmno gravi Sc pertur¬
bato {uccnmbere,c quo evigilans melius habetc,& dein lenlim convaleicerc , ac intermif-
Conis tempore medioctitet valete folebat. Olim paroxylinr nonnifi «ccaiionalitec
44 Anatom^Praa.Lib.L Sed.?.
^iceetSd •, rato ^tra xx. dies aut menies , -poftea dein. malto crebrius tepetdjai®
iiaper autem raro iis immunis de^t : Infiipcr olj plores occafiones , fen caiSs e»},
dentes , iifdemimmanibspleaitur. Propter curationem affequendam , fcu potius conan.
dam, permotum morbi prpgrefllimrciBedia qaamplurima prifcripta fine quovis fiicceSi-
-Abinnnflione hydtargyri ^ivationem diuturnam tolerabas , poftea bis a pulvere mere»,
liali curatio per oris iputuminftituebattir ;; Thermas & acidulas nullo fucceffu probatit:
Phlebotomias crebras , femel Arteriotomiam admifit , Fontanellas plores geftavit; medica¬
menta nullius non' generis, nempe cephalica, antilcorbutica , hyfterica, ipecifica quavis
^amo&i unb & empirica fiimpferatj Se tamen a niillo ufpiam aut remedio aut medendi
methodo , quidpiam aut medela: aut ;lev^inis tecepifle profitebatur ; quia rebellis & con-
turaaxille morbus ad cpiarvismedicamentaTurdas domari recnfavlt .- Porro ifte THyrjefitt
’ pomoeria tamdiu oecupans , ctfi cerebri clauftra invadere nequiret , attamen quando eam
anvifi, in quafdam alias nervofi generis partes fines fiios explicans ,'m membris, etiam ia
- ^jdomine dolores atroces , prout iuRheumatifino nc in colica Scorbutica affolct concita-
ifc coeperat. .
lebri meningas ab initio levins taSas , pdftea vi- exteriori ,-aut in 'magna ejus parte aectefeentes,
,tium habituale & indelebile contraxifle : Ab dolores fere continuos, eofque ailevi quavis occa-
affeSus hiftoria liquet primam ejus diathefin a fione exacerbari aptos producerent : Tilis certe
materia morbifica , pbft febrem male judicatam caufa invincibilis-& permanens , fcil icet dur*
incaput tranilata orcamfuiffe : Tunc forfanob meningis Scitrhofa affefiio . pia interim incolumi,
Obser-vatio LXXXV.
' Cifitis doler i. futredine dimidU fartis eerihri. Pure & aquaiavtalriciiUs, ^c,
Quidam ab equo vehementer calce percufliis in capite, vulnus accepit ad cranium vhc
penetrans : Ab inirio conqueftus 4fL de capitis & colli intenib ^lolort: Aperto mortui
■capiceinvenimus putredinem dimidiam partem cerebri occupaffe : In ventriculo laterali SC
medioiplurimumtumpuristinnaquarifubrubrocolore tinSa: vidimus , Diira membrana
- vdxVStt^^iiCC.Vide Lor-Tit-dc Vaherihod.
D lamiampanaactteiri) ABCsKbiifah&antia. qui vulnerati font&igasnfqueadmeiiiumcerebB
doleat:hac]ibrodifquiremus:Idverolintire, fintiant.
quanquam obcufe.ex eo ollendit JitmdtletiHs quod
Observatio LXXXVL
TM Xenodochio S. Petri Si Pauli, Andreas Lippenens, feortomm amantillimas Si per-
^ditiffimas,poft diuturnum morbum GsUicum, variaque fymp>tomata,taBdein in crude-
4^ Anatom,Fr-a5:. LiktSed. I.
ejiisferciatotainoGclu&jinvenimuSjadcout {anguinis infioai hac via denegato , nStmj
videaturquarezger non interierit apopIcSiicns: at tnens&iandiones animales ad fin^
ulque vita: integra: fiierunt : Contra illud apoplexia: periculum natura lemcdiain faij
aptum fubltituctaC', nimirum ex eodemlatere quo carotisdcfuetat arteria vertebralis tj.
buli molnauda , pari fua alterius lateris triplo major evalctat quippe fanguis carotide q.
elulus vettebralis-fblito vedigalilelcinfiipm: addcns,& duplicato fiuvioin eundem alvei^
influens ,atteria:i{Uus canalem ita itipra modum dilataverat. Vir elegius circa initium^gg.
Cudinis fax atroci capitis delere, juxtt Utm fimfirum, torqucbaturmajus caufa nefcio an proba-
bilioraffignari poffit quam quod fanguis carotide dextra exclufiis , cum primo in flniliraa
Hnpetuofius irtueret^embranam diflenderat: ideoqueidem aflefius poflea {ponte evanuit,
nimirum ftnguiaefuperfiu fererteritmvertebrjdem dtrivtte.Th.WiUisCereb.dJiei.cr/.
Anatom. PraSl Lib. 1. I.
ObSIR VATIO XCL
Cifitis debracri^ttUcramizSMiirarum ihfentit, ^ A^utmulU ia matriculis
' Enerola quzdam mnlier, ( •viiehificriam l. 4. de tSrihus ) in gravifEmos dolor® i
r cidit circa offium nudam , pra:cipuc articulorum , iregioncm , cum capitis intolci
ascmci!itihaiSCc.Haiccafmscr/iaiumcra£um inventum, atque integrum fine fut
T^entriculi in cerebro aqua limpida pleni. -tLutenuttbferv.lib. z.f. ai.^oy ■ '
Nno ij5)S. diffecuitFabtitiusHild. caput dctrancatuiB ; cujus cranium ii
papyrum craffitic xquabat, ubique ii^ar offis cdbrofi perforatum: curi:
um Ipiraculum , feu caminum illum cooperiebat , flavens fiut Hominis
: vbc unquam dolore affeftum &iflc exiftimat , ita ut ad extremum feniun;
t nifipr*veniflet mors violenta : Ut a mortuis ad vivostranfiliam, neque ]
fi conjeaurxlocuseft, maximam aut cranii tenuitatem, aut-iaxioremfutt
:or copulam, aut-utramquefimul.- Non feinel conriglt in Sacris 'zdibu;
fcriret ,-nt in bppofitaediedra umbram excipiente, monentibus vicinis
ite, nonfecusae e camino, manifefte fumum animadverterim : -Hinc _ _ _ _
annum vix cephalalgiam expertus fum ; qua: deinceps molefta , frontis ambitu com-
:nfa foit , eaque fugax , ab oblato ventriculo alimento coftionem celerem refpuente.-
tuix idbenefieium, quo cau&ruminws genitarum vim cludo, externarum effica-
pportunum reddit , minimum cnimfirigoris appulfum percipit caput, modicis tamen
mcnrisconteftum, etfi capillitio jam pridem nudatum: Ejufdem vero raritatis, aut
taris , infigne hoc efto argumentum , quod cum adOlefcens udnmcapillitium iride
iti pulveris afpergine cxficcarem , paulo poft ejus odor in os redundaret, non fecus ao
n deglutiilTem , c&fque ingefti ea fcpotati mihi viderentur.
De Dolore Capitis;
ossERVATio, xeir
§. I. Delsr Cifitis a Stturtrttm DiJccfuHd
condnni cofltMigit aKqaando m cerebro a caufii internis , ab humoribus nempe
ant &lfis Si rodentibus 'aut ab humorum & vaporum copia , qui difitttdtndodif-
ugaum. Verumautem tanta eft aliquando ut jundura: folvantur maguo {pano,
: vineta , Quod vidimus aano 1593. in filio Domini Mcrindoli Aquenfis -, E cujus
Iso cffluxK ingens copia fetofi humoris, quiin ventriculis & tota cnebri Ihb-
Ufus manebat: Diftabanl autem fututzquatuor fere digitis i fc invieem. ltce~
ino iSiz. quoingcnspcf&inPoloniagraflabatur,tantafuitejnslkvitia, ut inde
imperentur &fiiturKdivifa: apparerent.
j^ragercnov»nint, quumronliselint paffim mu- invicem divellit , Cmulquefpiritus ibidem hof-
iiereulaequj talem ejus ufnmfibi comparaverunt, pitantesin dani»»! adigit. Th.WjUis c»f. is c«-
autprompte admodum ag fcli^ter eam expediant: fhtMpa.
APPEN^DJX ■
Caf itis dolori suturarum difc^unt.
"§. I. A Nuo Girclti»r 1648. exauthorato GrxcilGatrarco milite , quidam magus .&miDa}
_^\,ColonelIus, nonfolum miHtandiarteeximiuSjfcdpotandiexercitio celeberri¬
mus, poftquamLutenbergicivinifefeingurgitaffet copia , calidiffimis,ejafdem fumis ad ca¬
put impetam facientibus, divulfa maguo cum cruciatu 3ura meninge j nunquam quie¬
vit nifi cum craniiconcigusextrcmicatescirca futuram coronalem, ad pollicis latitudinem
dehifcereat arqueafe invicem fepararentur.- Verum omne malum proptet aiiqaod bOnum,
inpofterum poterat bibere fine mentis perturbatione plures .menfuras, multdfque ine»
brlate -antequam a . potu miniraam fentiret 'lariionem. A vaporibus -hypochon¬
driacis ■& byftericis divelli futuras , non folum confiat ex 'Kiftotia cujufdam Monia-
Ks ad me mifla, verum-ctiam cx relatione Atnoldi Bootii-conflat. jlnt. deti!sUs fUf.
_rt^i.mifc.cttr. AsttiiV^
' ^ ‘ i. 2. Tantus quandoqueeft dSor capitis' ut calvaria , nec expurgari ftetTcfolvi poteft ,-itaqne
•oculos extrudat aut fubmergat: Nonnunquam fcparatio fit Suturarum , quam egO feme! obfer-
dbvians fincipfti infantis , levia habentis pffa,(in- ■ vavi in fronte cujufdam poella: . cui unius lateris
Ub.3.fcn-i. trsa. cap;/.-) fepatat os alterius fuperabat altitudinem, poli diutpt-
ipfam& frangit commifforam ejus: Pau/us. Smi- nara in infantia cephalalgiam. ^aubtrtasinJPta-
lem dffeaain refert ad inflammationem cerebri: -
ifitfcheex capitis plenitudine , quse impediente
^ a: P P .E N B d X. '
'hilorCafitis comimtasin^utdaicui-vs Irantis-mibiit.
Virgo N'ob. aim. i6.conqucrcbatutquodmaximis& continuis capitis doloribus a-to-
neris anguiculis infcftaretur , cauCan eflc dicens qubd cranium nondum eflet con¬
cretum : Ego inquitebaiu anfbrf.n FoncancUa nondum oflea fafta eflet , Illa xejpondebiS
quod non; fedlotila, vehrifticia Sc fleto, aut forti-loquela-fere.polficis latitudine era*
- niumdehilcere: Egoteicertitudincmperdpicndicnpidus, caputtangens Inveni quod ps
frontis ellec motale, & a fincipite fe diveili pateretur, ita ut digitis-quafi cerebrum pollet at¬
tingi. J>.Frider.Laclimusd.iitmifceS.cur. ami. 6.^:^
Obssi-
De Dolore Capitis.
Obseryaxio XGIII.
Crtaitm 4?*^=’ & artftfimim in- quoism , qninuIU vi externi ficihl/ciehntar in
cifke , aecunquim i cinfi externi delebit.
Uuj Patavii Medicina: operam daremus , plura cadavera di&cuimus .• Cum multa ui
Q hisratiorapbfervarelicueritjtnmWudfingularemHajulo advertimus : Hiccumvi-
v^t nulla vi externa facilelasdebatut in capite , nec unquam a caula interna dolebat , ctfi
pleriqnc prodiderint cephalalgias iis maxime familiares occurrere quibus cranium
Jviperesex infirieribasfufieptes f remotius nen trinfmitteret : ) Aliter faneCeifus , iix. i. Sire-
^tl-variifoUdi fine frtarisejl, locis timeuijluoftrficiliusirivenitur, & ‘d caput frmiffmum it-
nue i dolore tutiftaia’” ofi ■ exciteris-, quo futuri pauciores fiunt, eo capitis valetudo comma--
dterefl. Nimirum quod caufas externas attinet , has enim , ut frigus .aeris , fblisatffum
8t czteras non facile admittit. Unde diftin^endum pater , nam infernis eventandis ad
tranfpirafioacm iniehfilem , quo plures Sc anipHores , eo etiam commodiores exiftunc
(vXCLSX.G.H.relfichittsQhfierv.med.hecafiorea\.%.-/p.
NEe utujuam a caufa iaierua , (^c. ) Hinc pa- faturas exiram nancifeantur , id replent 8c dolo-
tetveramefliqaodajunt. Quamlibet regu- raafficiunt: bine fenes , quibus per starem pref<
lam generalem exceptionem aliquam pati. An im- fius committuntur , humidiore funt cerebro , gra-
nianis ceahdalgia fuit ille bajulas ob robur facul- vediniqueebnoxii, a cohib-tis iiUs vaporibus,
tarum naturalium &vitalium,probamqiConftitu- quibus antea bber rranfitus, faturis hiantibus,
tionem otganorum , quae fuperflua nulla congeri concedebatur , accede,nte illiberali per habitum.
Sc redundare permitterent , fed protinus & perpe- Sjoepofilva: Craiiium eorum qui siluofas regiones
tim e corpore eliminarent, accedente maxime incoluntjfucuriscarereartHippocr.lib.deflru-
vaiido exercitio, cujus ope halir iS & fuligmes e flura hominis , nec ideo cephalalgi» obnoxios
toto , unde molelliaSt dolor aliis capiti im.minet, tradit, quod facilis ptr mbicum corporis iranf-
affidua ttanfpiratione extrapeilantur ? Adde, id piratio, congsllioni fuliginum in capite anlini
genus hominum curis Scdudiis animum non gra- proripiat,
vare , vapores ad caput allidentibus , qui nili per
■ I ObserYatio XCIV.
Ingens ciphts dolor ih ops fisncipitis deidri carie ^ Suturis obliteritts.
HAfcizulcusffaput hominis invafcrat in parce ejus dextra,- quod malignitate fna ad'
cranium ufquegiine tamen luis fufpicione, ferplit , ut incredibilibus doloribus capitiV
mors lenta fucceffetir^
Cranium defun&iaccuratihs confideravi , os ffncipitis dextruta, a fagictali futura ad'
temporalem, profunde caries corrupit, excavata prima lamina , & fecunda traKfparentcu
Ex ferpente carie reliqui partes externa ucriufque bregmatfi , afpeiz'& inaqnales fenli-
bus occurrunt , foraminuia multa &nt pervia, prafettim ubi vena tranlire folent : Prope'
lambdoideam caries bregmata feparavit & manifeftieta foramina hiant t Sccuadsm cra- !
nii longitudinem diffunditur caries, f^vis offifaus temporum, quod in cranii cavitate clarius-
apparet : nara os infinitis porulis* ab olle lincipitrs ad ctiftam , 'quafi acu diligenter pidun*<
cernitur t Obliceratafereluntfutura-fagiccalis&eoronalis, quanquam in homine, nec¬
dum feniumprofpicicpte , ucmirBm.non ficquod internis injuriis expolitus fiierit, obim-
peditum vaporum exitum- T. Bartholinus hifilor,Vlll. cenlur.V},
I Nsmis-iuiuriisexpefitui) Cosxmsuss :viiezuT dohre tutif imum eff exciteris , quo Juturi paucierei
CeUuslib.S. c. I. quem. ad concordiam revo- funt , eique capitis valetude commeiior ejl , Pu«
«nt Falhpius, Columhxs , Rielanus ; Per rranfen- tat ibidem in margine Celfum fcripfifle,,Ade6quei
nam noto textum Celji iia emendatum elTe k P. non a dolore. Idemi
fmiom ceiice , Et id caf ut firtnipmuta^atque 1
Observatio XCVl
§. Capittspdvedb a carie ops frontis, & lifione finperioris orbitis
Quidam Gravedine capitis afficiebatur , tandem fubito in cataphoram lethalem ind--'
debat. Patefacio dcfur.ctrcapite,reperitut cs frontis carie confcflum,- aliqua tantum,
exparte , cerebro falvo, ac ejus integumentis integris. C.r.Schneid.l.de a^. cap. Soporofits.
Observatio. XCVL
Caphis dtfor .i carie crinii parte interni juxticerebeBum.
T r nvemsdiucapit& dolore vexatus , tandem ab Epilepffa vehementilfima extihgultur.
J L Diligenter calvarim offe, in pofteriori parte extetna,pcrlpcao , nullum ibi morbi lignum.
BonetiAnitomiiTom.L. E J fiiic
tiantur, impulOim quemlibet ubi- Ptfihtiu mOI>ferv..tui Columbi Anat.p, 514.
vis acceptum, per nervorum duaus illico^d com-
'OBSERVAX16 XGVin.
■ Cif itis doler ih edhufu erdjfd meatB^s cum erume.
PHilofophas quidam intolerabili-capitis dolorctenebacur : parsJdJensin-fincSpite «i-
gnicudine digitum nonfuperabat.
Apertocapire, craflior membrana ca parte in qua dolor excitabatuncalvatla: adhzrc
bat, pauculo humoreputri intetjeao. ternelius Lih. de Abditis
De Dolore Capitis.
Istametfiaanos amplias decem poft curationem, per hpdrar^m , ita falabriter exe-
tentur videretur percuratus : repente tamen exorto in lincipitc dolore diutius perfjve-
nonmodo ejus partis os totum pauiatim computruit exefumque cft, ut fuftulanm
^^^^gf^SiceiebnuUiqaemei^x eadem putredine abfiimpta, fubieaaquc cerebri
fubftantiainsbfceflumconvetfaeft, unde magna puris copia (mifetabile viiu; per mui;os
menfes , non ex ea tantum parte , fcd ex utriuique oculi angulis etiam ftillavit , dentes ex¬
ciderunt omnes : Hic tamen neque febre corripi vifus eft , neque cibi fiftidio multum
premi , neque extenuari , dum ad vcutrieulos cerebri ventum eft, quo tempore mors rc-
^nte hominem diumifete afiliaum e medio fuftulit. Teradiuslib. de Lue Ven. ca^. vii.
OVtfrigirttShiimm udere.) De Hydrargyri ad alterutrum vantriculoram ufque vulneraram,
S cempaie lis «ft , alii enim frigidum, alii cali- femet ocolaco tefte , fuperftitem permanfilTe. Ve-
dumfiatuunt. ferwiixi aliquot argumentis pro rifimileeftCoriatiumeoufqaemaloobftitiire,do-
fiigiditate pugnat, atque praecedentem h^oiiam nec cerebri corticalem fubflanmm tranfgtefli
Cdfitisdehr i Cranio [fhicelaU , Uhore futrido frfra meninges corruftas , dd
Corrufto cerebro nervifque opiicis.
iT^AutiniQuatftor quidamjammeBfes aliquot infomnes peregerat ex gravi eapii
JL lore circa Jincifiit ac tempora, ob Venereum morbum •• Ab omnibus oppidi medi
pcmacciverat, verum morofusptaefidiis non infiftebat. Hic quoque ut illum inv
rogat : confului ut capiti cauftica aliquot apponerentur juxta proximas commifluras
per partes dolore infeftatas , quod ftatim confilium difficilis xgee recuCivk: Ego vct{
rino fccedcns hunc non vidi unius menfis intervallo : Tandem iterum rogatus illum adi
quem penitus lumine orbatum offendi , oculi tamen nil extranei pati videbaBtur,&c. E
illi tuacpetfuadere nitebar ut pateretur cranium perfodi, renuit : Tandem ut cauftici
fincipiti adhiberetut ubi magis premebat dolor, fuit contentus, noluit tamen ferre
apertum fetvaretut : fic ftatim decifa crufta fponte cicatricem obduxit , quare illum invi
redeftiti: Hic demum Ix. dies poft ad fuperos migravit.
Eum fecuitL. Montanus , ubi cranium ad coronalis 8i lagittaEs commiffiu^e regioni
fphacelatum pntidumque invenimus, coronatitegii latitudine : ftatimque cranio ferra api
to, abundans ichorputrilaginofus, inftaraquz, fuligine fumarii & croco alperfa: proflu:
tumperoffisaperturam, tumpetaures8£aates,memhran3rque putida: refta ad os ai
ftum , veruta adhuc integra: erant, qua: folotadu facile rumpebantur: corruptum &
rebruHJ & nervi optici , caKcra vers vifcera omnia integre habebant : Cenfendum eft h
potuiffe conferte a doloris principio canlHca, vel poftea oflis effoffionem, rationi fi
temperaffet dum prxbebat occafio. Leonardus BotaBus de Lutvenerea cap. i6. §. iy.
iiaain ,cun) peraiiquoc annos gravi ac perpetuo cap
[ur,quem Medici tam diuturns cephjlea: inveftigand
tabidam femicariofam , tanti doloris caufam extitifft
‘Dolor c*fit:s ob humore ocri i« capite coUeclo , potius craaiMm tpuam darain
mcKingem -arodente.
riarftate ad civem qaendaiBBafilienfcm,-xxx. circiter annorum deduftus &
rille affedu plane abftrufo l Elaplbsante annos fcxvirifte dolore giaviiivo c
I emra ira rcfolnta fuetc,ut in hunc u
is movere poffit: Non diu poftrcfol
ulcera in capite , quz non folum em
De Dolore Capitis; y7
jtnm edam craninn ipCim erodunt. Sed,q^ admiradone non vacat, ved&nilc eft laa^
^■,rn actem ac corrofivam , primum intrinfece colligi , carieque ifta , anccqnam ex-
jjtiiis appareat, tabulam vitream erodi: Si enim ulcus aliquod in capite oriri debet , ante
omnia dolorem fixum illa in parte capitis intrinfece perfcnrit, edamfiin cute nihil extrin-
fecns appareat , graviora tamen fymptomata non affert dolor ille; Demum paulatim tuber¬
culum in cute exoritur, fenfimqne ad fiippurationcm pervenit : Rupto tuberculo, quampri¬
mum oflac«io&fefc extrahenda offerunt , atque -hacc. omnia abfque maximo dpbre SC
gravioribus fymptomatis accidunt offibus cariofis extradis , cicatrix parvo cum negotiqim-
duciturdiverfas & quidem ia diverfis partibus capitis, vidi & palpavi cicatrices profiinHilB-
mas : vidi Si ulcus quod & tum temporis ad duram membgem ulque pcnetrabat,intcrim ta¬
men de gravioribus fymptomatis minime conquetcbatur:dolor erat exiguus , febris inquie-
mdinefquc fere nuite- Ex hac hiftoria fingularc provenjt ptbb'lcma,ni5nirum;Cur materia illa
acris in ipfo capite coUeda , podiis cranium ,corpus folidum ac 'dudflimum , quam , duram
meningem , membranam exquifitiffimd fenfa prteditam , erofedt , nequegraviora iympto-
mitiiia&xaentiFdntiusHildaausCe>!t:i..ob[erv.6^.
Observatio CII.
Cd^itu doler dh humore virulento inter erdnij Idminas contento.
IN cranii meditullio , inter duas tabellas , nonnunquam colligitur humor, qui tradu tem¬
poris vitiatus accrbilfimascrueiatuswMMW inducit, quodfepius accidit in lueinveteraEai
Ettumexoftofi quadam cranium ^tottloeat. Relfnkm Dijfert. Andt.ld>. n. cdf. xi. Ex Rieldni
Encheiridio lth.6.cdf.-j.
EX Hifpocr. lib. de Vuln. cap. cranium eft perciliorum , natura diffidit in duas tabulas,
exigua parte excepta , fpongiam Te— quartim externam lues venetea . nonnunquam
ferens , plenum carunculis huniidis, qn£ digitis exeft , ac tum inter fternuendum iiUc animas
eompreflae fanguinem emittunt: Ex his vehemeri- itereft. Tabulis magna fspenumero cavitasin-
tiore iaucollifisjlanguis qui exprimitur , com- tercedit, ad os narium devexa,, quam inferat
parata putredine.os inficit & corrumpit parte in- tenax quidam mador , elaborando ad odotan-
teriore, exteriore facie incolumi apparence:Exfa- duin aeri ; ut videtur , appofitus : confenta-
dans quoque fanies ab interiore taibula , ipfum neum yero eft aliquid , atque multum adeohu-
cerebrumcontagioafficitdnduaa illi putredine: motis 'per abditos interioris tabute meatulos
In illo ipfo fpatio gignitur interdum Melicetis , five receflhs tranfcolatione quadam colligi,'
(tefte5«4&<i^o Traa.de dolore capit, pag.iod.) traafique temporis vitiari pofle , unde exiftunp
qua terebratione fuptema lamina dereaa Sc poftea cmeiatus iili dssxears, non raro ftatis re-
vacuata, omnia falva fiunt, ingentium dolorum: petentes tempoiibus. Saisaw» -d/fert«0Atyf«r.
acaore exclufo. Cranium , juxta fedem fu-; fdg.s.
::ObseryatIo CIII.
Cdf it is grdvedo d cdrie ops frontis iSdJis meningibut & Cerebro.
Quidam gravedine capitis afficiebatur, quamfequuta lechalis cataphora .• Paiefaffo ca¬
pite defirnfti.repetiebatur os frontis carie confeftum, aliqua exparte , Cerebro falro
Jcejus integumentis integris. dfffoforojisf.-ni.
Ob SERVATIO GIV.
Cdf it is dolor db inter nu difloidts fdrticulis meninges fungentibus.
G Ravi pondere in caput"fu(cepto geftatdque , iuternie diploidis dua: particulae a re¬
liquo cranio diffiraUae, duodecennem cephalalgiam concitarunt. Rolfnkius TrdS^
de Oolorecdff. loy.
Ruricola quidam ex arbore decidusesia lafii\im acervum , calvariam perfregit , ut
hinc meninges difruptz atque clivulfa: fitit , &c. Et quanquam vulnus contedum ac con-
folidatnm fuerit qumqueleprimaiiarum fpatio, quia veto mediocres cranii portiuncula: ia
ambas cerebri meninges deprefik fuere, hinc ex earum compreffibne dolores, ex dolori-
biB humorum affluxus , & tandem mors , Quod ex aperta calva innottrir. Vide hiftor. L +,
Timlo de vulacribus.
OBSERYATio CV.
Dolor drcd fontem i lamna interioris cranij iAtAm . ^ f unientia circa fortem cerebri,
TC T Ulncramr quidam fupra nares, &c. Septimana nona cum antea de dolore ffanris
i-Y §tavati,VQ conqueftuscflct,extinguitur .-Inloco vulnerato tepetitui lamina interior
inna&
Anatom. Praft. Lib- 1. Seft. 1.
iatxu& , cetebiom quogoe totuB> ex ana parce puruleatran. Pidt l4.Tit.deFuhenhu(.
appendix.
BeJolt/rtiifitii yJeuHtUtierama^ A istroc^uBi ftrticeU opsfrtartis-,
fibtiium fremere, iAc iihrimf er vxfaexcxrfum.
Ab ineantestategracilipr&bifiofacsorporis meiconfiituno elfcAniio ctatis , fi rcfle
memini , 4-Tel j.ex carfn celeriori pr^ceps ^us, fi:ontis.fnpra fupercfliam dextrum
tantam coatufioncra in platea paffiis fum, ut ex cicatricis magnitudine fecile conjicere pef.
-l3madCaivariam«fquepenetra0econtafioncm:Iiadea:tate procedente ufque ad puber-
.tatem,cx jejunio, ardore Solis &vini cajufvisparciffimo licet lifa, per intervalU nunc lo».
giora nunebreviora , pangentes in 81* dextra parte dolores fenfi , nbnnifi poli, vomitumbi-
liofum&hzmorrbagiam narium remittentes; Ab eo autem tempore,ob loci Sc vidus nm-
rationem , ratiores ex jejunio patoxyfmi roc afflixerant ,ftequcnriores ex cerevifia: ctaffio-
-rris aut vini potu,in dextra fcilicet fcBspcr frontis pattc:Horumoccafionc aniamni ad Medi¬
cinam applicare coepi , ut & alioruBj & meas vita: moleftias declinare difeerem : fdque cum
fucceflu per aiiquam multos j am. annos fadum adeo fclici,oC per fparia bimeftria Sc longio¬
ra doloris illius immunitatem facile mihi hodic'quc pronutterc poffim , dummodo cctcvi-
■fia: craffioriSjlupuli floribus conditae , & vinitecentioris,aut fulpJiuris fumo inebriati ufii ab-
ftineo.Shnulatque verO utriulque liquoris modicam quantitatem fiauflo, vel pinguia aftu ca¬
lida, aut aromatibus condita afliimOjinprimis qnotiesin ultima menla Cancros fluviatilis
degufto , qui in prisaa menla cum butyro ventriculum aut eapuir mmirae lidunt , malum ia
recrudelcit , tamque pertinaciter plerumque affligit,ut vix poli xxiv. horas remiffionem
. faciat, falvaiaterimfemper frontis parte finiftta. ...
Per iftha:* itaque experimenta vatia & frequentia , In eam deveni -opinionem maffam
•meam fanguinean3,tempoteparoxyfmi,quacunque dceaula,etiam odore orocihalfamoruni
/fragrantium,&c.excitati, immoderatius eiiervefcete,8£ ob ttanfitumfiib frontis dextra parte
jfanguinis chylofi difficiliorem^ longiorem trahere moram, adedque intcmpetlcm meningi
- dura:,ifl:hic ex eollifioneibiolim la:& conciliare jjcontinuum folventem , doloris moleftiffi-
^tniaudorem: Gredoque difficiliorem iftum ibi tranfitum dependere, partim cx fibrarua
meningis tunc temporis turbato ordine , partim ex offis frontis proximi portioncuia intror¬
sum coada & protuberante, & comprimendo vafotum angulliam augente. £x xminumi-
tio!teExcell.^cUriJi.DD.M/t«rUUHefnmeniPP.Alt^rJmi.
De Dolore Capitis y
Bun tric^i£em,Neptanififo'iUiirepr*fentantem,habebstintcr duram & piam matre
^^jgj^gjaprope&lccmjc diredointcrieffioniscommiffiitarum coronalis Sc fagic
pizita fortiter adhatrebat, ut fine laceratione ipfius avelli non pqflctrquinimo at
tolbusin cerebri fubftantiamingrefla conlpicicbatur : Quare fi fufpenliis non fiiifleciCei
revi mortuas fiiiflcr, apparebant enim circa iplam ^inam inflammationis tudiment^Ds
,jitrtUeTaitec<ip'a-0bferv.l4ry
r^Uamvis capitis «iclocis non meminerit P«Ka- cni offa tria fine damno adnau,Parifiis ab Je*?
Cifitis doler ijlytifrijlulo ia cereb'rorelillo,_idgniente UatttmflUvU molejias.
:s Vofiiagiui ante fuum iter in ^Egyptum , ubi quinquennium Cayti' Cohfuli Venea
valetuuini adfuit , corporis humanidifleftiqnemVenetiispublice iBftituens.ince^
ilietculz ftyli,(iu pugiunculi fubtilioris firuftulum reperit;quod ipfa quinquennium
it fine omni moleftia,nifi quod ingruente pluvia caput dolaret, loanaes Shodita
IObiliffima N.dolofo capitis acutiffimo diu confliftatafoit, coque pungente admodum,
inflat acuum vel telorum parti infixettum , interdum vehemertius ,, interdum miciis
m divexante : doloris vehementia prefia ejulabat, & ambabus manibus caput prehende-
:ad quem dolorem fedandum fzpe dctraiftus fanguisiparti dolenti scpi inftat vcrructe
rfdam callus inerat, admodumfoit pyrbticum, & ad cranii perfofaEionem deveniendum
abat Don. Pimpernellc : Hsec deinde in hydropem incidit,tandemque interiit.
\perto cranio, inventus fub crafla meninge , juxta canalem anteriorem , feu torcular
inque, indurata quaidam materia & lapidea, inftarcujufdam rupis inaequalis & afpera,
ileis multls,& veluti cati unguibus , c6nchyliis,vatufque figuris diftinfta & variegata, ipfi-
: crafla: meningi firmiter adhztcfccns , inter cujas inaequalitates venute ferebantur ad Ir¬
arum ferramentorum magnitudinem accedentes,qua:hanc materiam rigabant : fupra
uiem meningem humor quidam mucofus repertus ^ CMtwruiObfer-u.ldtdk. XF.
■ Capitis Mor gravativus 'stUfidt ,
I Atritias Venetus nil plane olfecetej>oterat,ci
vativo 5 adeo ut caput feniper in pronum 8c p
m excavamus , tandem prope bafin lapidem c
:btu/o &
iftarTaleri.fedi
%.l.Ala^idcinpfieriorejirtecit}itis,inttr dttram^pammatrtm.
INtra Calvariam, h. e. in cerebro, fi generetur lapis non folum cephalalgia fimplex,V5'
rum etiam longe feveriora fymptomata fequuniur; Vidi id in puero dec*nni, qui qnuffl
per gradus decidiffct .&poftcriorem partem capitis gradibus allififfet , cerebrumque inde
■ concuffumfiiifret.nonfolnm fequutuseft dolor capitis continuus, fcd&plurima digravio:
ta accidentia , quorum omnium caufamin difledione reperi.
iAperto enim capite , lifidemax gyffeamateria concretum & membrana incinium, in po-
fteriore parte capitis ,fub futura lambdoidea , inter duram &piammatrem , inveni, adeo
adhartentem durartnatri ur nonniifi violenter avelli pofiet. Fabricisu Hildtmu ceiat.i.cbftraat,
lU^cait.s-ahfera.i.-exKextmauio.
a. Multis in pa-tibus corporis humani calculi generari poflime : Obfcrvavimus con¬
cretos in capite 8c utero mulieris , cui diffccandtc in Scholis publice pta:fiumui;as&rii»
pars corpori*
tiobilifiio*V
tae , wreMm quandam lubltantiam , unde hsc fquammas craflas & lapideas tandem augfeamr:
prodi:, ftataiinus>quaminfeioinveninfico(len> ^icChymiciex lixivio , quod ejuGnodi qoociic
dimus ; Q2emadroodum aqua continuo per terrenamin fehabecfubftaQtiam.iaiia Tua folc^.t:
terr as meatus, &6uminum ac rivulorum alveofi excoquere
defluens , marcriamque terreftrem fecum deve-
A i? P EJvI p I X.
§. I. Z)< Cik-ulo per f datam rejecit.
A NnaRietmannin annos nata 45. continuo capitis dolore adnEodum affligebatur : Ev
omnibus prius tentatis, cum dolor (ubindeacerbifEmc rediret , acidulas petiit, e-1;
«Jtfibus reverlapoft optime fc habuit : Septimana demum proxime praetetita, noftu.pcil
primum Ibmnum , motum quendam velut rei viventis circa naE radicem , vcl paulo infctiu ■
evidenter animadvercic,ob&upuit admodumdnque lefto ereda eventum anxie expcciavi;
&ftatim per palamm kpisfponte fuain os promovit, durus , afpcr,ex cinereo flavefeens , e-i
modum fcEtidus (nucis molehata: magnitudinc^idque fine omni dolore, moleftia, faugtii;:-:
aliifque fymptomatibus.
§. a. Simfiis cafijs Berna: accidit , Nobilis a Graffentied , annot. 36. cum aniic :e -
aliquandiu coatumacilfimo & graviffimo dolore capitis j qui anteriorem partem ad si. ..
ram ulquecotonalem Sidentes molares occupabat, laboraflet , nec ullis remediis cre:
vc^t dolor, ut de recuperanda valetudine Ipes BuUa eflet,accidit fit quadam Eofte,',-.-
poft ingeatM cruciatus, multafque vigilias parumper obdormiviffetiffibito integram dc..:,
€ 2 Anatom. Prad. Lib". I. Sed. I.
baret familiam, & ita quidem ut non tantum iomefiici , serum etiam vfcini aceurrerca
nihil aliud putantes quam ipCimjamiamBaturz fitis&dhirum , quandoquidem tanti cii
faucium anguftia ac fi aliquis laqueo eas firinxiflet.- In iliis porro angnfbis & luffocationis
metu , cum qnoddam corpus •, videlicet durum tuberculum , callauez m^oitudiniSjejufleiB
coloris , ad fauces &: os «fccidiffet , illudqueexpuiflct seger, omnia mox remiferunc fympto-
matatTubcrculumautemliocceex materia Au:a,&vduti caleo putridifiSmo corjftiiatjSi:
membrana validiflima involutum erat: Ab eo tempore nunquam de bujufinodi dolore cft
conqueftus , neque remanfitullaobiirudio parium • ab arebdtide tamen miruminmodnoi
vexatur : fnhrims Hildams cent. yObferv.l.
De Dolore Capitis. • 6}
a:^ijifzxce&^Th.Ssrthdiimsmf.xxxuj.uitt.i.
Obsertatio CXIL
%. l.CefhdtigU i cdcultin cerebro Btto.
^^Uidam diutnmo atque intolerabili capitis dolore adeo foit exeniciatus ut dieS nO-
i ^ acfqoe nullam quietem caperet:Eum autem fibi mori ufu contradum afferebat : Me-
^^curz adhibitus nihiliatentatum reliquit, fcd tandem a:ger perpetuis iiolorihus,Myx.
OiCeM&csuspiferotm ,effe dejiit-.
Przdiftus Medicus , ( Pfeil ) diffedo zgrl eapite , in cerebro lapidem reperit magnitudi¬
ne & forma mori, colore quafi pullo aut cinereo. Kemmonms liheUo de CalcuUs.
X^kOlmbiu ptferaiiu iffe defiit'\ Galenus i. de ftiti, a cujaseitenfiaue, laceratione , divulfione,
J_j fympt.caefis cap. 8. ait. In doloribus capitis punfiione , vel alia irritatione , vehemens exori-
roinns pencHtati tegtosquam in doloribus alia- ri poteft dolor : ptsfertim fi calculus , vafa vel
tum partium, ut aurium , dentium , oculorum, finus cerebri premens, liberum humorum & va-
coli . peiioftii ab offe avulfione , eb quod Cere- potum commeatum prohibeat , unde doloris in-
farum per 6 fenfus eft expers •• Et a. ds comp. crementum.
medXL c. I. ait ob dolorem capitis vehementem Lapidem (^c.) Kentmanno tefti multi prtete-
jieminem unquam aut fyacope correptum , aut fe rea accedunt , quos teceniet ichenkius. Eafdem
ipfum occidilTe , quemadmodum quidem Coli autem generationis habet caulas quas in cEtetis
dolore vexati fecere. Id tamen audiendum quate- partibus ; Succum fcilicet lapidefcentem in frecu-
nus dolor non aUos graviores affeftus accerfit, ali- lentia alimenti latitantem , quod lecum vehit
quando enim in paralyfin.convuifionem. phreni- ferum roipw, in quoexfaalatio ficca St
tim , apoplexiam aliofve affcftus definit : fic tertefttisfolutaeft , iaftac falis aut aquae calcis,
refert Saxmia cuidam poft dolorem capitis ambos cui pituita poteft adjungi : Ibi igii ur poflibilis eft
ocules extra caput exulT; , fentiiffe tinnitum & generatio calculi, ubi conjunSio illa fittptout ex-
obiiffe : feribitque Hipp. aph. 6. 51. In dolore capi- halatioilla magis vel minus ufta & attenuata eft,
tis fi tepente fuperveniat aphonia , lethale efle, hinc color intenCor vel temilfior exfurgit : Prout
hifi febris fuperveniat. plusn'
InCtreire )Galeit«iloco fuperius citato , Gere- folidic
1 per fe fenfus efle expers ait :
ir , eb fubftantia
> , Gere- folidiorfriabiliorveeft.Inomnibus au
Lt notan- tis & potibus adeftfuligOiUt fic dicam, quredam,
dumfingulos ejus anfrafius & mteandros tenui qua in ferum depofita,fic id lalfum-.inde uiinte 8e
meninge . exquifiio fenfii pollente , ubique in ve- fudoris falfedo .•
APPENDIX.
Clobulasflumbem mexfes fex , nuRo ffmptomate fuferveniente , in cerebro delitefcit.
G Lobulum plumbeam Vir Reverendiffime , &c.In vacuo vet)tris , aut inter mufculos,
ad multos annos interdum delitelcere poff» experientia teftatur : In cerebro vero
id fieri nufquam vifum effe atbitror : Attamen retulit milii Joh. Grittbnius , apud vos olim
Chirurgus, cafum tam admiratioiie quam annotatione digniffimuro : nimirum tempore
belli inter Ducem Sabaudis & Gehevenles , in expugnatione Caftti, la Clufe didi , quon¬
dam ex GtnevenCbus , Clerget nomine ; iduro fclopeti in fronte cum infigni fraduta
cranii accepiffetifigro femimortuo Genevam addufto , fe methodicam inftituifle curan¬
di rationem, imo offa non pauca extraxiffe , globulum tamen nullum fe offendiffeaffir-
mavit.- Nihilominus miferamliunc priftinatfanitatireftitutumfuiffe, & femeftre poft cu¬
rationem incolumem vixiffe: Curavero morbo acuto tandem obiiffet , cranium ejus ape¬
ruit , Si globulum e regione verticis, inter cranium Si duram matrem,ad latus Sutura: teQse
invenitdnembrana tamen plane a globulo ilhela: Natura enim ea in parte materiam quan-
da_m callolam procreaverat, qute dura: matri ad inftar culcitra: fubjacebatrfair/VwrffiW.cear.
1. Obferuat.ij.
Be Clergetoquodfctipfi.farpeme cum ipfo locatum affirmo,ex quo fanatus eft ex vulne¬
re illi inflido in capitc,glanda: plumbea inipfo cerebro ad multos menfestetentaiPoftquam
autem inexcurfione alia fauciatus vitam cummorte commutaffet, Sia Chirurgo extraordi¬
narii cafus illius invcdigareturcaufa-, audivi glandem illam ipfo in cerebro repertam fuiffe
Scc. Axleaias f^as Theologia apud Geaevexfis Profijfor ^c.
Observatio GXlII.
Capitis dolor lethatis ab oJScalis circa falcem adnatis.
Dliccui corpus lexagenatia:, in citjus capite, parteinterna durte mattis, Falce difka, re¬
peti fex officula lata , quorum quatdam quatuor,alia quinque aut fex emineBnis,cufpi-
dumacieuUruminftaracutiffimis,donataerant,piammeningem quoque pungentia , hinc
continuo capitis dolore vexata fuit.- Keaader ia Tabaccologia.
BosetiAaatomiaTom.l, ' F a
Sotah
I.C.cujufdam(qua: frequenter inunaione ex hydrargyto ufa etat,&in-eam capitis gtavL
tatera devenerat, ut eo parum in latus aliquod inclinatd,ftaEim illuc magnum pondus de.
ferri perciperet , nec caput , niS adhibita manu, attollere potcratjhinas cjus jincias inycni
tetrusCtJleSffs Dijfert.i.Dedechif^chiilcMit.f.-j.
§, 1. Docet hoc Aurificis AoatomiaKomz fafta, qui eum fummos capitis dolores pafus
■obiifletjin aperti capitis cerebro plufquam libra una Mercurii repertafuit , ex vapore ejas
haufto 'hia^KCQageh.to.^-aohfam.Ph.Uc.SichsMedic.Fr.atidivienfis.
§. 5. In fcemina: calvaria qure fucis ex Mercurio quotidie ufa, & per biennium enntini
capitis dolore fetigatas in offe calvaris uncis duz Mercurii inventi iuerunt. aviager/u
‘Theitrif.'iio.ExCtrdanodefubtil.
f * Urifabrijaliique qui nimis crebro Meteu- 'lofo^cifalfoexperimento jaSant. sQuln & ex-
J\, lium traaant,aut ejus fumum ore aut nari- terius admmm petparos corpori feinfinuat.di-
bu» incautius trahunt , nervorum vitiis afficiun- vifis patticulisirctum fc unientibus; hinc, notan¬
tur: Neque abfimili modo . ( notante Kiteheto te Excell.SartAaiws cent.i,htft.7.ex mamma caa-
.deatteMagn.l.j.p.a.}Mercutius cerebrum net- tcrofa Mercurius exllillavit, quod lamina admoa
-vofumquegenasfubi:,qu6vas Mercurium con- unguento Mercuriali rfriSafuilTet: 5. apnd
tin.ensrSienimIococlaufoexponatm vas aureum, Rtvcrium obf.i jauteum globulum natibus indit,
Sedein Mercurius fuppofito igne inauras abite ;&nutnmum aureum ori , ad eliciendum Meteo-
permittatur, quem iublimemavolafle credis, eum lium eCapiieeoiumquiobluem venereaminau-
fimulata fuga in aurei vafts amplexibus i$rere Bionem pafli fnnc; & Zacmm Ptax. admir.L J.
deprehendes -Unde infere , ciim non taro in obf- rag. ex. articulis ejnfdcm extraSionem per
craniis lepultis inveniatur , ea effe talium ar- applicatum aurum foliatum tentat; Caafdiub
tificum, in quorum cerebrum vaporis fpecie per Principi , ab eadem inunaione doloribus habitos
nates itrepferit , ubi conctefeat , ac -etiam poft vexato , admotionem -cocurbitularum auream»
mortem fupeiftes fit . non vero generetur , quod -confulit,
-credunt qui Meteuriam. materiam Lapidis Phi-
cuv.
■§. I. CtfUisdoUrfmrigispfuslftdieulorumcatervifithfericranuB-iutrdcrtm
diflomUtitiuste. |
MAtronam in Auvernier { oppidulum eftPrincipatus Ncocomenfis in ‘Helvetia ,qno* :
lacus alluit jpluribus meefibus Capitis dolor^eo immanis divexavit, ntnul- i
las inducias concedens ab omni confortiu , imb etiam factis coetibus eam fegregaret, perpe- ,
tuo que fcaiptu caput dilacerare impcllcret,noa iectis ac eos qui id pedibus oblicum habent, '
ut cum Titinnio loquar .quamvis nulli decuterentur pediculi: interim nubentis forons CS' '
reraoniis inteteffe coaaa.doloris itdin!am totobihotioin Sacris ardibus fuftinet , fcmihoB
'ia convivio nuptiali , unde fefubtrahit leao ultimofc traditura , in quo paulo pofi: , feto-
- ciente dolore ^iritufqucexhaurieme extinguitur.a denegato folato folacioacaaodyao quod
>aconceQebant «ngyes-
Martnxdivifir capitis integumentis , fisb pcKcranio Pedicillommmyriaaes deprehenfas,
-dilTciio vero cranio.ejus mcdituilimnfifdemfcatensanimadveriumjquiviain vi , procul du-
-bioper-futurasfibifeccrunn
citur ; a prioribus internecio fuit mifellas mulie- denarii magnitudine , jwtioftio in occipitio affi-
ris. De generatione vero importuni illius ani- xumiquodempto.confolidatoque vulnere, dolor
malculiconfulaotur Medici & Piiilofophi. Veri- omaino ie5ic. Ex communicat. ClariJ!. ^ ren.Dom.
fimilis eft eotum fententia qui ortum ex fuccis Lambcrmont, P inoris Scianenfa Pcclcjit.
■ §■ 1. Anno 1674. menfe AuguUoipuella: quatuor menfes nata: , filia: ma^ri N. da Cros
Gcnevcnfis, argenti in fila Dudoris.per mattis incuriam fubcrufta laftea pediculi plurimi
innati fiint,a quibus »»» cstar fotum Si pericranium ,led &ipia calvaria cum meningibusjad
cerebrum ufquecxefa deprehcnfa funt,quod ab obitUjdetrafta ea crufta,ad coronati argen¬
tei latitudinem in confpeftum veniebat.
No* eiia'jyo/«nB£Jc.]Dnminnntticatum cur- nantpartes,antrefta^antin cote Hac autem
pons rellagnatianguis, evomit excremen- cuds luam amplitudinem in profunditate gerit:
u quidam tenuia vel ctaffiota; Tenuia per infen- Quod fi itaque hoc ctafiamentum exetemento-
ukm ttaufpirationem fugantur : Mediocria in fum peiipheriam cutaceam occuparit , in potri-
tadotem. fe effundunt ; Ctafliota ibide inqui- ginem fe poiiiget:Sin in altum le infinuaverit
SotuAitatoimaToxi, I. E j materia-
6 S Anatom. PraQ^ Lib. I. SeQ:. I.’
I^^itercahanam^piammAtrem'] Inteqacct qoi- nifinRatioDi& erpcrienria confonnm dk
^mdara meninx, fed quia lizcquibttfdamiii aliquando adliibcri: Rationi, quia li in tal&S
locis, cranio ardiffimeadh^ret, rcde defignamr aSedibus cauteria {spiffimefaprararuram
locus in quo vermis ftabnlabatur. nalem adhibeantiir , nrper ea facUios iidem va.
SfTe-drM calvata fiujfa) Tiepaname& ie- pores exire poffint, multo «tiam facilias iido»
medium evacuatorium, illis tantum affeaibus eaibunt, cum etiam ipfum cranium erit perviam
conveniens quifiunt ab aliquamateria fub cranio foramine, quam cum tantumiofum oericranioB
contenta ; qua: fi eft vacuari idoneajvel immedia- & capitis cutis : Verum quideraeft quod vapore
lefiibcraniocmitinctur, vel profundius in cere- capitis per futuras cranii fepe exeant , fed^
iro & fub membrana : Materia qu* profundius fatis commode, & in lanis.ctun vapores funt pao-
fub cranio eft, qusqueper cranium eft evacua- ci, non autem cum nimii funt & crafliores: Expe-
iilis , tantum eft vapor & fumus , non autem ma- tienda vero patet hoc remedium etiam in illisi
tetia aliqua humorofa&crafla, talis enim gra- feaibus convenite : A adhibitum (uiffe ig
visefi;&fpifla,&fic necafcendere poteft nec cephalalgia gravi didam Obf loS. Ptabarique i
meningem penetrare t Vapor veto cum tenuis /fi>&j-»,ln mclancholisemotbo etiamferibitG».
fit , & futfum ferri & meninges pervadere poteft, «erius fe Ducati magnitudine mulierem Treoar
itaqaeinmotbisquifiuntab humoribus in cete- nafle, &Trepanammenfe uno apertum reliqui-
brocontentis non poteft Ttepanum convenire; fe: Memini quoque mulierem Leodii capitis in-
vetiim in affeai&us difficillimis , qui a vapore & credibili& diuturnodolore laborantem . a D.Rit.
fumo maligna ac venenato fiunt, poteft Trepa- tioTtepanacamefle&doloteliberatam:Certein
num locum habere, evacuando caufam eorum hujufmodi nimis diuturnis, intolerabilibus &
qnte alioquin per folidam offis fubftantiam exire aliis incurabilibus capitis doloribus , qui fub cra-
*!on fatis poflit : Tales morbi funt Epilepfia, nio in eodem femper fixi loco fentiuntur, credo
Vertigo, Melancholia, Cephalalgia intolerabi- Trepanum fepiffime necefiTatium efle , faepiffime
iis : Addo in morbis gravilfimis & maxime diu- enim tales dolores fiunt ab olfis carie diftillante,
■turnis, quia cum remedium per fe fit magnum &faprameningcm aggregata, ac olfis particulis
&peticulo(um, non debet temere, &nonnifiin propter cariem ftcedentibus ; ^ nermitixs etiaa
maximis diuturnis & intolerabilibus morbis,poft- ihdem gemtis taeningem fanginubm ^ eraicntUiiK
quam alia omnia remedia non profuerint, adhi- Stptk lumbricis ihicrAiito ^ahtusadnafctnfjjus
heri: Ciimveto ptaedifti morbi aliquando fiant morbo venereo aliquando fit; In quibus cafibui
abhumoribus, avaporibus aliquando, non con- malum fine Trepano curati impoffibile eft, qua
venit Trepanum in iis nifi quando fi vaporibus enim alia ratione quod ibi contentum eft pollet
funt geniti: Etfi autem ob remedii difficultatem evacuari i Themts Fuhks ccnircv. Chrrurgic.TrSU
jrarb in illis affeftibus trepanum adhibeatur, ta- t.cap.n,
§. z. Nimis diuturni, intolerabiles & aliterincurabiles capitis dolores , fepiffime fiunt
ab offis carie , ab offis particulis 8£c A vermibus etiam ibi generatis meningcm pungen¬
tibus & erodentibus : fatpe a lumbricis cranio fubtus adnafcentibus, ut in morbo Gallico
aliquando fit &c. Fiemstocodt.
■iCafitis dolor a verme nigratumca involato , qa£ cerebellifabfiantiami dextro Utere
fejangebat a reliquo xorfere^
LUtctiana: puella: annorum xi i. curatis variolis tantus capitis dolor fupervenit , ut trium
menfium curriculo nec dormire quiverit , nec quicfcere , nullas dolore inducias con¬
cedente:
Tandem cumTabidaobuffct,ftatim aperto cranio deprcnenfa fuit aniver/k eereheUi fub-
fhintU in dextro ireliquocorfore fejancia ■, m^e%afLcx.nn\Ciia'iohXL&-. Rupta tunica nigra, ver-
4iem nigrum pilofum, duobus pundisfiplendidisloco oculorum, prodidit latentem , ejuf-
dem fete molis q-ua reliqua cerebelli portio , qui duarum horarum fpatio fupetvixit. rho-
nus Bartholinus cernar, i.hijlor.6^
NEc dormire nec ^uiefiert(^c.) Vermiumin ca- C.5.I.3. Joubertuscap.p. de eap.aff. i. fi«
phe figna recenfet Senivenm de .Abditis cap. morb. int. c. i. Mmiuas Anafc. 1. 4. c. ij. Tb.iri-
joo. Solet, an, interdum acutus& peftifer dolor ^acomm.adcap.5.1.4.del.aff.&alii. Aliquando
in capite excitari quem Grseci Cephalalgiam vo- autem vermes non localem habent in cerebro ge-
cant ^fcilicet talem quo caligent oculi , alienetiir netationem , fed pei aures irrepunt ; dc quibas
-tecar vomitus, fupprimatur vox, &i- . notandaehiUoriae ha : Puellae annorum 18. in di'
•DUs&ipfa denique deficiat anima, ra- tionempebergenfi , in 1
cxxin.
csfitis di)l<ircttjus.nuBadu defnherja ctufa qMmtikus in -ventriciih-
tintiumDerebecqae, puerum dccennen3 3 avi mei ftatMm, perpetuas
^tigavk.& ad interitum ulquc; . irritis enim omnibus remediis, illu*
;re , Salvum <ult cerebrum, lilcus autem 'in ventriculo -deprcbenliim eft
. B. D. I. Con^dntHi Mediciljiufannenlis.
, & eiufdeoi
lulta incide-
T
yt Anatom. Pra£^:Lik I. Sed I.
setvoram du&us pendent cnmfpirxdbns
libas vix motrix in innlcalos di&anditnr : Moro-
nes autem quibas bomoiam -per corpus diftribn-
tiones, exetementomm ejeaiones&c.petfieian-
tor interius, manifeftum eft illa omnia peragi par-
contration fans , relaxationibus , aiiifqoe motio¬
nibus, ac prasterea nervos in omnes HI is partes
diftribui , ac prteerea illas illarum partiam mo-
-tiones virtute pernetvos delata concitari, hinc la¬
tentes internarum partium motiones a cetebrofir
fpiriribLis animalibus dependere, vel ex eo quod
' vehemenf ior mentiscontentio , -animique pathe-
■ mata , modo accelerant , modo remorantur , mo¬
do pervertunt dias humorum d fiiibutiones , ie-
-cretionesSec. quod tantam prtellare poffunt fpi-
lirus animales , diflipando, aut ordinatum Hlo-
ram motum pervertendo : Qui ergo ex anatome
'jietfpeaam habet totius corporis compagem , ce¬
rebri ilrua uram , nervorum diftribationem ; qui
obfetvavtri: qua ratione motus animalis per muf-
culorum intumefeentiam peragatur , uti obllm-
' ais ligatifve nervis fufflaminetur , &:aaione ob-
peaoram in nervos fenfni dicatos excitetur , is fa¬
cile poterit a mediis & inUrumentis ad operatio¬
nes & Operationum -fines difeurru fcientifico re¬
trocedere. Idem inteliiget motum animalem per
fpirituum e cerebro in mufculos influxum perfi¬
ci , fpititus in hos aut illos nervos influere , quia
• eorum duaus patent, & tandem duaus nervm
quoties ii nervi fenforii , quibuscum motorii
Tpecialcm habent connexiooem , abobjeais con¬
cutiuntur , vel ab humoribus fecundum cotum
duaum , vel in ipfa origine eodem modo , quo fo-
_ lentabobjeais afficiuntur: Inteliiget ptxterea
■quo modo objeao aliquo vehementius fenfum
perLtllente, vehementiat feai in cerebro concuf-
fio pister natura deftinationem fpiritus animales
inpluresquam conveniat nervorum duaus de¬
terminet, eaque fi fuerit vehementiflima , Sc fpi-
lituum & totius corporis motam omnino fiib-
vertat, ficcumtendo pungitur, non folumqui
ipfi annexos ell mulculus intenditur, 'fed etiam
vie niores : & fi punaura major vehementiffimos
doiorts acciverit , totum corpus fpafino corripi¬
tur ; Si partium Interiorum aliqua pravo humo-
re peifundatai , & moleftiore fenfatione , util-
• Ium expellar , pec expofitnm fpiritaum influxum
detefmineturadcontraaionem ; alis par!es,qai-
ifanfeam aflcaa communis eft nervorum origo,pati
modo le contrahant , & aliquando io propriam,
Scrotias animalis pernitiem fua munera negli-
,:gunt , aut pervertunt ;& quamvis Imt omnis la¬
bis immunes, ob nervotnm fodetatem pro vitio
aliarnm male pleauntut ; fic fit ut qnando pats
aliqua earum , qns in abdominjscavitate conti¬
nentur. gravius afficitur, reliquarum aliqus in
■ confenfum trahantur , qnia omnes a pari inter-
cbftali ner vos accipiunt: qna de caufii facili etro-
lepartes fans aliquando medicamentis fatigan¬
tur. Quia vero in parte aliqua excitata, lea mo-
leftior fen jucundior leniatio , eatenns alterius
partis confenlum invehit , quatenus in cerebro, in
communi nervorum origine fpecialem excitat
motionem, fi hsc eadem cerebri motio quavis
alia de eanfa contigerit, nullo vidoproprio am-
■bs ilis panes patientur, tnneque dicends erunt ■
non fibi . fed cerebro compati: Illas in ceiebro
motiones excrant pravi halitas, fortis imagina¬
rio , aninipathemata vehsmenfiora, quibus, pm-
nibuihamortun motas pettnrfasturexcrtnttatjc.
floutur, transferuntur, refluunt Kon»
omnes pro variis animi pathematis faciem roi,^
xe fufiimrH , pallore fsdari , florido tumore j.
•flendi, fcele concidere .fudorem aliquando^
fundi , qus& fimilia a variis or:um ;r ciietx^
pofitionib-as, ac vario^fpitirunm in nervos ii^
Xu : Ut molcfla partis alicujos fenfatio aliaspq.
xes in confenfum trahit , & Jnale afficit, ita*^
xunda boni Facit participes, & quos induxit^
cunque cauli morbifica motus inordinstos tem.
parando, nt fua munera melius obeant dilponlj;
unde paret quid poflit hilaritas ad lanitatett;an
■enim de faulio rerum eventu exnltat melanchdi.
cus, cor fiicilias expanditur & contrahitur, bg
•dilatatur, & reliqua vifceri oblita , mdlcllifct.
fationis, quam acrior aut acidior fanguis txcia.
bat, flatui naturali , aut meliori reUimuma;
•Haec deconfenfo per nervorum fyftema, «xqui.
bus facile exr.licare eft qus in hac materia accoi.
Tunt phsenomena-, fi pirefertimoervoramincoi-
■pus diftrib-atio norafit. 'Quoad fymphatiamqm
"circulaiis Fangu-.nis motu non modo alimentoni
in lingulas corporis partes deferri.fcd etiam vati»
fuccos, qui per convenientia colatoria a fanguiu
fecieti, ad vario, ufusia variis corporis civititi-
bus acreceptaculis deponuntui &ipfa excremen¬
ta expurgantur , Cc pituita perinfundibulum de¬
fluit in os , can.les quamplurimi fuccos pscnlis-
res deferunt , e- g. lact) males , falivaks , chot
docus , pancreatipas , vafa fpermaiica urinarii
&c. Canales illi omties quosquos continent fic-
cos , e fanguinis mafla accipiunt , inter quos qii
inventriculum feintellina defluunt, cum peinufi
ceantur cura chylo , exparte iterum fanguini af¬
funduntur , "bt vafa laftea , '& duSus Ij'ropfaitki
quem continent fucenmin maflkm fanguinis con¬
vehunt, aliitnediantecanalethoracico. aliiini-
mediate inipfasvenas deponunt, feu isfltgeni- ■
tus e vaporibus fanguinis leu e Ipiritibus animali- ;
bus efftEtis , feu in glandulis per uni vctfiuu cot- 1
pus fparfisin-fpeciales ufiis przparetur: e g!“' 1
dulis atrabilariis etiam liquor quidam eflliut i» [
venas , Non folum illi liquores & fanguis te- j
fluunt in -venas , fed etlamfi quid ptavun.&qnod j
poflit iUarunroleulapermeare.in parte aliqua gi- |
gnitut , congeriturve, id cum refluo fingulM
defertur in vafa fanguinea : -hoe modo aliquani»
pus pleuriticorum in venas raptam defenui ad
renes , 'tibi cum urina percolatur '& excerainiB
Ex illa corporis aconomia facile eft intelligefS
quaracionecum aliqua pars afficitur , ejus 1^
proprervay^auKcaami»»!»»» alten communia'
tnr; Si enim vel pars corrumpatur, vel quttcou'
que de caufa pravus huraorin ipla rgignatur, vd
fenfim e eacochymo languine fecietus cumnle-
tnr , ispollquam putruerit", •& concepto fervtW
fuerit attenuatus , in venas migrabit cum reto
fanguine, ac fi inipfo h*reat, totam maffam in¬
quinabit , sit fi in alia parte faSo fenfim decui»'
tu colligitur , eandem male afficiet , alterand*
rodendo, putreftciendo. aut alio quovis mode
labefaSando: Parra, ut materia morbifica sbhic
parte in illam potius quam in aliam transfetatiDi
nonfufficitvaforuaj. communitas, fed fpecial*
tequiriturftraaura; iajas caufii pias -craiEor#
^guinis ad lienem & intcftinadefcrtarquaiB
caput , &ivata molis proportione : Ad cande®
ftruauram Ipedat confonnatio meatuum inft^
filiam anerUrum.,& aliorum canalium ea effiu*
ADDIT Ament a.
, Observatio 1. ......
'o istra DarimfUmqueMitrem iaCafUereferto. .
ftentis, eximius hypochondriacus, atrocifEmds Capitis do^
inquefinitiro potiffimum latere, ultra biennium patiebatur.
t.Apcrtopoft obitum cjus.capite,inter duram piamque c
riculij duriffimum fcrupulum grani hordeaci magnitud
bidem loci enormiter extenuatam depreheridimuf , hii
^6regorius Horflies oper.med.Um.i..lib.^.iibfe
humani corporis lapides gigni poire,ratione
f «fi febrem axe^m , vigiliM, metus eonvulfiv»s (fi fidulttieues- de,
* Ranio aperto, vaii {anguifera, mepinges perreptantia , mirum
turgebant, adeo ut, fiuubusdiffe&is, fere ad uncias oftq effl
difcolores ac inflammata: apparebant.Cetcbtum ipfuhi intra gyros i
da madidumiventricull eodem liquore turgebant/ cerebri fubttanti;
Anatom. PraS. Lib. I. SeS. H.
Cafitu duUrin tjuo tericardiitmfure& finiefe fuTtguiae efflaum refertum &c.
Civis quidam quinquagenarius de dolore continuo capitis & circa fcapulsc dextra: re-
gionem quatritur , imo de tu(5 ac paipitaciene cordis, atque his aliquot menfibus vc.
xatusfuit. Pcrto cadavere, hepar erat fcitrhorum ; lien ex obftruffione folito major. Pe.
dus humore lymphatico plenum fiiit: pulmonis dextra pars fere abfumpta&liniftraiEa.
gnopere indammata. Pericardium haud mediocriter dilatatum puris& faniolifanguinisnl,
tra quatuor libras continebat. Cor lefum non erat niufuperficie tenus.
QUidofaftruaiones ex acide !c vifeidis humo- rebator. Num tx cerebro,de cujus dolore molefti,
ribus faciunt, in Tuperioribus plus (emsl di- batur.per membranarum intercapcdinesjiquot ibi
xi.uxhepatis fciriho&lienisinmmefcentia.pul- reflitansin pulmones & pericardium defeende-
Enatotis hujus Civitatis unica filia undec
ma cephalalgia querebatur. Vocatus in c
D. F. Lachmund, exploratis omnibus mo
proficua cenfebat nihil non tentavit. T ertio morbi die , id ita pratlaudato Msd
&: ego adasgrotamaccerfitusfum , ubi amice de eiusaiFeduconfultavimus,var
dum pr^cepta artis, tum ir.terna,tum extcrna,aft fine ullo adjumento ordinavit
menta.Fcbris qux ab initio ad hoc ufque tempus perlbtcrat continua, in dies ir
doioribulque capitis incrementum capcicentibus , paulatim defipere fuiiofaqu
piebatiDegenerabat quinto die hxc phrenefisin carum, profando namque fope
tur oculis pcipctub clauCs,nec tamen ita fenfus perierat, quin fi pungeretur lei
norbi cataftropben fiuc
dicofquc corporis moti
Fruftula plura faciem cerebri colliquati prarfefe
Quidm.ultis? Excunte e naribus pure & ipfa mc
>t , relido domicilio materiali . oiiod excnirr.nm
ga defundam filiam permoti, aperi
n 'loniSct.D.leh.Fetri Alhrechtin MiJ
jS Anatom.Praa. Lib-I. SeQ:. II
nalla periodo certa obfervata, habebat; neque prius ' ceflavir, qu^ vomitus fub^.
quotus fuerit.
Contra rarum hunc affeaum variis medicamentis pugnatum cft; ita ut cephalalgia oi#.
nimode remiferit , obambnlarit , bene comederit , per \S. dies de nullo amplii in.
commodo conqueftus fuerit, unde fpes bona: valetudinis affulfit.
Circa medium autem Augufti frequenter fub ferventi Soh‘s a:ftu degit , ae frufrJjjj
crudis ventriculum aliquoties replevit, undefebris acutaoborta, cephalalgia totius capi,
tis refricata, cibiinappetentia, dolores quoque axillarum atque orificii fupcrioris vcn-
triculi excitati, vites in dies confumpt* , medicamenta in cafliim omnia fiiete; taadca
«ia convulfiones epileptica: fupervenere,ac die decima Septembris miferam hanc vita finSt.
Apertd cranio cerebrique involucris remotis, oculis fefe nofttis objecerunt fequenta:
Cranium juxta fincipitis elevationes , feu verticem , uttinque pertenue erat , quod ctiaa
ab arteriola juxta fagittalem futuram perforatum fuit ; vafculum hoc in capitis cutem de-
finebat. Pia mater fubfincipitecorrofafiiit, ipfumque c«ebrum ibidem locialiqaantnij
protuberabat. Subftantia cerebri fblidior foetebat. Ventriculi copiofiore& acriorelym.
pha turgebant , adeo ut ejus circiter uncia: decem effluxerint. . Plexus choroidams ab hjc
Jympha flaccidus , & dilutis glandulis folito pallidior erat. Glandula pinealis admodum
parva, flaccida, in extremitate lacera fuit. Sub hac glandula in ipfa cerebri fubftantia ■
medullari , juxta occiput , prasternaturalis glandula febacea durior , friabilis occurrebat,
qualis quoque in fine cerebelli, loco calami icriptorii , juglandis magnitudine, ut & pane
anteriore, intra plicas cerebri, infignes dua: glandula: teperiebantur : juxta quartum vea.
triculum piares pori fanguinem fundentes in ipfa medullari fubftantia erant: in exttemit».
te cerebelli , parte dextra , glandula quoque dura; macri adhzrebat , ficut & in parte an¬
teriore intra cerebri plicas. Rete mirabile baleni afperum , &intricaris vafculisadfellam
turcicam, obfervatura fait. Supra oculos in fronte, inter utcumque cranii tabulatum lym-
phaflavefeens crafliorprztcrnaturalis erat. Ca:tera bene confticuta fuere.
EX his palam fit lymphre impurioris colle£tio- pungas , feu erofas efle , hinc ingentem doloieg
ne , obftruaiones in cetebro, hinc duras glan* per paroxyfmos urgentem initium fuum duxi®;
dulas praeter naturairi originem traxille,fecretio- afleAis nervis & variis protuberantiis medullari- ■
nem impeditam efle; mora aurem acrimoniam in- bus, epilepticos motus & ipfam mortem fubf^
duiffe: membranas fenfibiles & laceratas & com- Ci!rUfir.Ditji^
O B s
vr.
CephiUlgU niterem cepitis partem tcctepens k cerebri gengreuefi ibidem orte.
Vir triginta circiter annos natus , & profeffione fartor . Oxonii in Anglia habitans , de
duris admodum capitis doloribus diu conqueftus, tandem pra: eorum acerbitate ^
convulfus obiit. Remoto Cranio , vidimus partem cerebri qua: offi fubjacet temporali dex- j
tro,ubifuerat doloris fedes ad illius monetz qua: badajorium dicitur, & imperiali paulo =
grandior cft, extenfionemomninonigram,acputcntem,itautgaDgra:Hofirevera aflefta !
ritb crederetur. Corruptio adha:c fcxlineatum craflitiem in cerebri ipfius fubftantiam def- '
cendebat,nec aliquid vitii alibi conrpiciebatot.Non audivimus vel cafum ab alto , vel idum
aegritudini huic funelbcanfam dedifle, caufa itaque mere fuit interna, ab extravafatione faa-
guinispcculiarijvelhumoris depofitionedn locum afledum , pendens. Ex communicetim
Cletipmi ec AmicifimiViri Dni Gulielmi Shererd CelUgii Divi Ioh. Beptifte Oxon. Socii.
Observatio VII.
Cepbelelgiak Creaio creftoriec futuris prorfus dejlituto, ubi preteree vefe anteriore vifieris tur§-
diore vififunt,firumque multum in cerebri ventriculos ejufdemquebefin, effufum.
Vir inter nofttos Nobilis, annos circiter quadraginta natus,atrocibusfubinde, capitis do¬
loribus torquebatnrf quibus etiam tota ipfius femilia obnoxia vivebat.) nec minusin-
terira in negotiis fuis affidnus,multumqj temporis in feripturis, aliifque cerebrum defati^
bus occupationibus impedens;in eam aegritudinis acerbitatem dedudus eft qax remediS ce¬
dere ncfcia,tandcm ipfum comatofiim cfiecit, vicefimoque hujus ultima: mali prehenfioBis
die,miferc trucidavit, quamvis aliquid fpei ac fenfationis fub finem morbi affulffflet poft h2'
morrhagiam nariu fatis largam adveniente.PuUus femper fuit parvus acinijqualis,urinq vatifc
Cranium non fine magno labore die menfis Decemb.uona an.ifiSy.elevatum eft . quia fcili-
cet durum admodumjficcum ac craflumfuit,ferraajue difficillime cedens; quoad examen
revocaro non tantum obfervavimus futuras prorfus defic«c, fed etiam cranium ea parteqaa
per ipfam conjungitur multb quam alibi «aflius ac opacius. Obfervavimus prztcrca ol&
temporalia non parum comprefla, unde non ita liberum erat venis fic contradis fanguinem
ad anteriora per arterias ad vedum, reportare, quo pars hoc on«c prompte levaretur: Noo
tantum enim turgida illic erant v^, ac prorfus varicofa, fed etiam multum ferum de
fe enufcranc,qaod ad uncias frrme duodecim fupw ipfius vifceiis bafi ftagnas, confpexinias.
Ejuf
creto diftcDta. 6. Quod fubfta
, yentriculique prorfus vacui , e
ad inftar polypi , viftretur, que
es in magnitudine auftar, ied etiam qu6d earum aliqua lontis magnitudinem (ii
Q_6dfar>guisferofiis ad uncias quatuoraut quinquein cerebri bafim, acprzl
turcica: confinia efiufuS effet.arterizque carotides prope prardiSam feliam i
modum turgidq deprehenderentur.
LIBRI PRIMI
SECTIO ir.'
DE APOPLEXIA-
AieflexU oborta ib occlufonevaforUm qua Jpiritum vitalem ad cerebrum vehant,
fciluet concurfus omnium craffdmemngisfmmm, Torcular diSii.
U M paulo penitius rem introipicerem , vaiaque cerebri flngula diligenter per*,
luftrarcm, deprehendi tandem locum, quo tainquam c fonte faiiguis 8f fpiritus
cerebro communicantur , 6c ex cujus obturatione cerebrum luis {piritibus, fi
non omnibus, tamen pluribus fimul , privari polEt : hicque cft concurfus om¬
nium ctalEe meningis finuum (quem Torcular aliqui nominarunt, eo quod
sbri fede , prope apicem futura: lambdo
es vero duo ad futuram ptidiSam afeer
facile ficti poteft , liquide
emptis, languincm, hun i
ejus aptilfimui
effundi poteft.
deprehendi ) nil fanguinis Ipir
r<brumqae maxima fpiricuum cc
Apoplexia procoldubio generatu
;prrvqtur8i'
8o^ Anatom. Praft.Lib. tSed. Ii. I
lioc probat ■ SMgaii e»im , tit, a coagitUtuitte fre- vel huciUe tll»m cettcuUumfhafqte diMfMt^deuu,,. :
Urvatur dum f artes homegexea continue motu ah frtstertt, ne ingrumefiae. Adeamiem zamea etiam ,
unione fruftrantiir& perpetue Jef arantur sAt^ue hoc plurimum fpititus vitales adlu calentes facere pu. |
velmuliireuUtnetumeJl ^ quautjan^inem fusUumd ..zatnxis, ' . t
concretione prafervene , crehra agitatione vel manu, .
%.l. Apflexia a^umefangumisincaroticlthitshtrente- ■■ 4
IN difle&ionc cadaverum ApopleSicotum grumus languinis in carotides delapfus repct-
pertuseft./.Crvs/oCaarj^/tfXxxvtl. • ^
* Rumus Sanguinis in carotides delapfiu reper- brem quibufdam apoplefticis facies rubcfcat,
VJ tuse/i. ] Non probabiliter a qaibufdam in- temporum & colli artetise micent , iugularefqu^ ;
fertur denegato fanguinis influxu ad cerebrum, tu:gidioresconfpiciantur;Nplotamcninficiasice j
illum retro celfutum, ac obruto corde potias fyn- huju.^iodi atgtqs prs aliis quibufdam apoplefi). . !
copcnquam apoplexiam faaumm,fangais enim ciscitiflimeurterire, nontaraxjuodnullifpitiius '
fyttole e corde exclufus non tam facile in cor re- animales ad relpirationis .mftrumenta inflaan^ i
LEgatijs Florentia: apud Gallorum Regem, fubito irididlt Itt Apoplexiam omni vita delK
totus qui antea omnino fatius etat.
Apctto cadavcreGortumebatj&aifangqinis^raff frieS vel ^attfor apertum emitte
bat. Atteri* riiagn* ore ita patente ut brachii xquatet ^plitadmemv Andfeas Eaufenittu h
Sz Anatom. Praft. Lib. I. H.
curttio dlTertlonem corroborat. Ea enim ifii fepc
fols phlebotomia liberantur;Et haet inqnit HtUt-
tim lib. i.Excre.a.nifi jurat fj^in angufto eft,
aAiimque fcra devita *grotantis.Si autem obftru-
Aio nervi in eaufa foret , quem ufum prtefiaret V.
S.lcerreliumorb nervis nec evacuari nec revelli
poffet femel extravafatus. Ip& medieauientaapo-
travaGtta fi nervo ftfe infinuaflet , certe a nullo
medicamento poflet emolliri, efletque omnis in¬
curabilis : Vis enim medicamenti folum commu¬
nicatur fanguini & cum eo circulatur , potcftquc
obllraaibnes in venis & arteriis folum tollere,
non quae extra venas MaUM Fundum. PhjjitUg.
pa^.88.
CmtumtiM , £#«. ] Apoplexia non in cerebro
iemper quaerenda , uitExceU. suriholima iu emfiUo
«fc^ae.prxS. § aj.Nonnnnquam in vafis cordis
obftruaii, intercepto cruote delitefcit. Firmat
illius fentehtiamClar.BJ;*/?«f cap.de Apoplexia,
cujus verba , commentaria priorum huc adduco.
Qwd (anguinis, «>t, in Cerebrum affluxui aliqua
.tantam exparte inhibito negamus, id totali ejus
exclufioni concedendam erit, propterea namqu
excitari &pe animadvertimus , qui ta¬
men aSt&as pro morbo Attonito raro habetur,
fedSyncope potias aut Leipothymia, vel paffio
hyfteriea appellari (olet. Si quando enim cordis
motus in cotum rupprimitur ,illico fanguine et-
tra cerebrum retente, fpiritus animales concidunq
non fecus ac lux flamma fupprefla evanefcit. Cot-t
dis aaio fupprimitur aut imminuitur, vel ob (au-
guinis incurfumimproportionatum, uti in vio.
lentis timoris aut triflitim pallionibus, velobfpi-
tirnurn animalium , qui motui ejus infecviun^
influentiam i Cerebello denegatam : Hoc autem
ob iplbs nervos cardiacos fpafmo afleaos , aut
alias conftriaos accidere putamus : horumauteni
inordinationes drcuS^trlu requitut,in qua laborau.
tes aliquandiu fiuc fenfu & motu, cum pulfii dimi.
nuto Se raro velut exanimes jacent : Prteterea ca-
men verofimile videtur cordis motum non raro
fupprimi aut inhiberi , ob fpiritus animales
(iinaioni virali deflinatos , in iplb fonte , nempe
intra cerebellum fuppreflbs , Scc. Vide de hac
Apoplexiae fpecie fcholia infra.
A[»}UxUrMroce»tigit ^ Stnguhemcerebre.exdufrm i frequtntim ah immodico ]
Licet fanguinis afflaxum quandoque cerebro denegari perhibemus, non propterea Apo. \
plexiam femper oboriri credimus : Alibi oftendimus Arterias cephalicas, fcil. carotidas i
& vertebrales , omnes inter fe invicem ita variis in locis communicari Sc mutuo inofculati,
■ut ii contingat illarum plurimas fimul obturari aut comprimi, fanguinem tamen unius tan¬
tum arteria: , five carotidis five vertebralis, duftu ad admiflum , ftatim illius partes
omnes, tum exteriores tum interiores pctvaderejquod quidem experimento fatis probavi¬
mus , in .quantum atramentum unius vafis trunco injeaum,brevi duiftus omnes, (anguiferos
implevit,ipfumque cerebrum ubique tinxit. Olim Tabidi Cadaver aperui , i» c^uo arteria dex¬
tra carotis ^vertebralis, cranio Juperato,opaac impervia fada.,Jaaguiaem ab latere pra-
eludebant i nec tamen t^ger morbo Attonite unquam obnoxius fiiit. Quare dubitare fubeft utrum
(anguis ob arterias qua(dam obftruftaSjaut comprqflas , a cerebro exclufus morbum iftum
pariat. Certe longe plus periculi eft a nimio ejus incurfu & intra cerebrum extravarione. At
vero quodfanguinisiueerebrum affluxui , aliqua tantum ex parte inhibito negamus, id tecafi
«jus exclufioni, erit coricedendum. W<iK/
lau! , & cafu? V
te)quinprorapt
fufusipoft oapdecimhoras htaplionoi
Nofodochium delato, primo vulnus
ileretiHincanimadverfa infigni eccli
nitos volui Mag.Dav,DentaBd& Bei
die lethalis apoplexia lucce
> infliauro ftylo exploravi
) interitus caufa pateret , pra;(entibus Clar.D. D. Alexandro Diodati , Facultatis M
z Decano, &FrancifcoCailleo Medico Jurato ; Sublata fuperiore cranii parte ,
ifpeaum fe dedit dura meninx non livida folum fed &C nigricans ; qua tefeaa Pia femip
&foctcnsdeprehenfaefl:,cuminlignifanguinisextra vafaefFafi,ac in grumos concre
cranio vidi vulnus per orbitam oculi & os cribrofum prope criltam galli faerum , dextro
quoque cerebri ventriculo infli&uin : ex quo etiam magnam portionem fanguinis atri,gru-
niofi&fibrofi,sdcra(riciem&: longitudinem medii digiti extraxi ; Bafc cerari & regio cc-
rebellicopiofoiahguineextravafatoiefertsE erant , ptKterquam quod tota cerebri moles
quafi ab inflammatione etiam rubicunda appareret. A /4f. W efferus Mxercit. de AfuflexUi
ex commuxicatisne 'uex. Hezrici Etermejeri Fribargi Prefefjhris ,
*et , haud tamen rationi incongtuum videtur quin multi ab hujufmodi caufa morbiiica ime. \
Apoplexiam duplicem ftatuere, atque unius Ce- leant , quorum mors perperam aut Syncopi le. !
rebello , & alterius fedem Cerebri meditullio thali, aut Apoplexiae ita proprie difts adfetiti. i
affigtiare, aut limul utrique communem llatuere: txa.V/tUisibidtm,
Observatio IX.
§. A^sflexUi piiigamefuh duram meningae, pfiicajarteeffufo liabtfmcerehri-, i» fijtulti»
Jfin£dorfi,cum fere cruente in •nentrkulis anterioribus, firc. '
IOanMS Ebetiin , Vir robuftus , flatura oblongus , 50. Annorum , Vino deditus : Au-
rigainNofodochionoftro , anno 1^71. d. ii. Pecembr. Ebrius Vefperi Koray. cxfca-
la ptarceps decidit atque occiput in ultimo fcais gradu validilllme impegit, adeo ut gradum
illum ligneum allifionc hac violentiffima propemodum fiderit. Poft cafum fublatus ad
aliquot paffus obambulavit , brachia movit , fanguis cx aure dextra & ore copiosA emana¬
vit ;tnox vomuit bis ctuorem tum fincerum tum nigricantem. Neque Medicas neque
Chirurgus vocabatur vefperi .• Rufticus capillos obmer detondit vulnufque Icviculain. in
occipite aceto eluit ac Empl. quodam viridi obtexit. Poft horam feptimam icdo im^-
fitus loquebatur plerumque rationi non confentanea ,1 querebatur vinum fubdole auferri
C nam alias ad rem attentior erat ) aliaque inepta effutiebat ; qua: num Vino , anne vero
csfiii aferibenda forent , dubitarunt aftantes : Quandoque de tapfu hoc graWffitnd q|e-
rclas fudit : quandoque potum pofcebat. Pritna hora poftquam decubuit crebroffit-
gereac abire ex conelavi conabatur. Ante decimam peccata fua 'agnofecre , deplorare
& deprecari coepit , feque precibus ae fufpiriis Deo commendavit. Poftea indormivit ac
eum ftertore refpiravit. d. 13. Dcc. Exc. D. D. Gbtiftoph. Harder vocatus fuit, qui Apopl^
xia fottiffiraa affeflum invenit ; nam omnes fenfus externi cum motu voluntario aboliti
prorfijs erant , ut nullo ingenio excitari poffet, oblatas aquas Antapoplcflicas & Syrupos
dcglutircnequiit : Rcfpiratio cum validi.fiimo ftertore fupererat , cum pulfu ; ac fiicics
rubebat , & totus habitus adhuc calebat. Vefperi cicca quartam demortuus eft D.’i4.
Dec, Gadaver eum D.D.Hardero aperui. In fyncipite dextro occurrit tumor cum fol¬
liculo ,quos Nattas vocant , olivaris , nuce juglande minor ; qui vas fanguiferum ex poro
cranii emergens recipiebat. In medio offis Lambdoidei dextrorfum fedes vifa fuit line
fradura aut fiffura foris confpicua. Foris in occipite ad collum ufque omnia fiib cute fan-
guineft ffnfa erant. Remota olla plurimum fanguinis grumofi fub dura meninge in tota
poft;caparrc,maximc dextra, qui ibidem quoque antrorfnm effufusctat , & ia^ipfa baS
cerebri copiose invenimus : quin etiam multum fanguinis grumofi, per oftium mJnumin
fiftuiam fpinz dorfi penettaffe vifum a nobis fuit. Ventriculus dexter plenus cmt fero
cruento: finifter ferum continuit miiltb minus dextro .minufque crucntmn.lntraaflfraclus
nihil cruoris invenimus '.quamvismeninx tenuis alicubi fanguine fuffufa efiit. Gerebrum
plane nonfubfidit, imo totum cranium ad fummum ufqlic implevit , nen fecus ac apad
aiios videtur, qui nihil apopleaici paffi funr. Avulfa meninge dura ab effe Lambdoideos
cxteriique in bafi, nulla quoque vel rima vel fiffnra confpiei poterat , ibi ubi fedes fotis
ofii imptclla fuit : at in bafi ic ima offis Lambdoidei parte fiffura manifefta erat qii® inde
1 .oacifofme fe feilaineqninain ufqiie in dextro iatere extendebatiir , adeo ut preffa
f ' as tati in occipite ichor cruentus exfudarit , offa amplius hifcerent & quafl divulfa mo-
quoque fiffura reperta in procefluintarno offis temporum, quiospetro-
f *m continet, eaquetranfverfe, qua: cum priore hon continua erat; nec fficuta reputati
° terat cum in finifttapatte nOn obfervatetur. Os cuneiforme Cum Lambdoideo feu in
Tiro jam proveaz aitatis , in unum os 6oaluerat.f;toi«! rytfferHsixerc.it
N cadaveris muliebris ^'Gi:V^ingib Patavii i644vnoftfamihftatiam aperti , ex Apopl
• Mlinue fuccedeiite Paratyfi tandem dcfiihftiiAperto cratiib repentina: mortis itjn
Anatom., PraO;. Lib. I. Sed. II
Eptimo MartiKi^yi. Luna: nondum impleta falce, juvenis armiger, laute vifli
fus & athleticus , ftatim poft prandium, dum fefe incurvabat , derepente cc
:uque privatus.ut pote Apoplefticus J, nonnihil tamen universe xonvulfus <
ideeim horas animam expiravit. .
Dirutis cerebri muhiis , nigerrimi ianguiriis quantitas ingens , ab atteri
atoticis & vertebralibus -, gyros cerebri naturaliter perreptantibus , il
cernaturaliter paffiin diifraftis , ubique reperta :clL,-fub jmeninge fcilicci
:xiacumperiifist,illicocaputipi!us mit apertum , ex quo qua:
a3.meatim&3.te.SL\i^k.Exebferv.GecrgnBsiihim.
; -OBSXRVAmie :XV.
brum fuffuffdenie ddbafin iify«e,EoJem-csl!eBo inter fUm mMrtm ^
iantiim , Ac feri congefiione inur •ventriculos ,. .
igoLoninga,rexeireiter ftadiis ab urbe noftra diftante,otii
De Apoplexia:'
vite rationem &foi:‘tos labores redeunt: alios errores taccQ. ^
verbSi quibus morl isaffliaafuerit foemina hzc toto vita: curriculo , ab aftanti-
U '^;?ili:rere non potui , pratter qiiam quod jam vetula: inceffus difficilior fiierit. An-
dcdmo tertio Julii . fexto die a plenilunio , circa vefperam domo , ad vicina
dumeta,farmentacolleaura, egreffaeft.Eanoaeafuis defiderata &c qua:fita, fed
Sequenti die juxta fcpem in temporis finiftri medio leviufcule yulne-
«ti&morcuarepcrtaeft. Tertio die cum inopinatus cafus ad Rev. D Ludov. Spleis-
M visilantiffimum pagi paftorem delatus eflet ,’vifo in tempore vulnere , opera: pre-
*•' m effe duxit me accerfendi , ad indagandum num ex hoc vulnere, forte violenta
aHaua manu illato, an verb vi morbi alicujus latentis occubuerit ; quo poftmodum Am¬
plissimus Magistratus noffierdetota re certior fieti pofet. Detraaa itaque cute,
•n tempore finillro inveni vulnus vix cutim tranfiifie , & temporalem m.ufculum parum
in fupcracieattigiffe : Ablato muiculo temporali os ad fcnfum integrum erat. Hinc cra-
(tuli, adjutus prateipue fratris clariffimi JohannIs , Medicina: ftudibfi opera.,
Diffeaadutamatrencque ferum neque fanguis in , fpatio , quod inter utramque eft , oc¬
currit. Neque vel mmima macula in interiore parte offis temporis , vel in dura matre con¬
tigua j eo ia latere ubi vulnus accepit , apparuit. Adeo ut mortis repentina: caufam vul¬
neri huic tribuere nullatenus potuerim. Mox elevato & non nihil reclinato cerebro , omnia
fanguinefuffufa comparueruat ; qu!c ut tcaius viderem , nervos dextri lateris abfddi:
HiS: accuratius confpexi totam bafm cerebri , quaquaverfura cruore fiibdudam , cffii-
foillo intra piam matrem & fubftantiam cerebri. Suggillatio ha:c diffundebatur antror-
fum ultra nervos opticos , retrorfum ufque ad foramen factum fub medulla oblongata,.
Sc ad latus ejus utrumque in ambobus cerebri lateribus, etiam intra anfradus longelatcque,
fpeftari poterat, minime ver6'EVx”('“f** ^ dextro latere , parte fcil. vulneri oppofica ul¬
tra dimidium cerebri intra gyrorum hiatus & per fuperficiem eorum emicuit. Circa orifi¬
cium magnum in occipite , intra duram & piam matrem , etiam aliquid fanguinis grumofi
inveni. Omnes ventriculi fero flavefccnre ftagnabant , cui innatabat grumus fanguinis
in tertio ventriculo faba: magnitudine. Aliquot hydatides parvulas plexui choroideo
adnatas vidi .- glanduli hujus plexus manifefte turgidulz &’ dura: erant. Cor in dextro
ventriculo replebatur copiofo & grumofo fanguinc,nec finifter ab eo vacuus erat. Pulmones
aere diftenti,totampeaoriscavitatemoccupabant,utvidcri potuiflet potius infpirationcm
ultimum vita: aaum,quamcxfpirationcm fuiffe.In ca:teris partibus imi & medii ventris nihil
notatu dignum deprehendi.
JLbofa&oblonga,intrameduUarem fubftantiam cipuK cerebri&cerebelli fubfiantias .ubi fpirims
& tenuem meningemjfangiiinefuffafa erat, per- plutimianimales generantur ,& upde omnes di-
tingente fuffafior.e ad anfraftus aliquoufque; ftribuuncur, denegatas fuit, idque parrim ptopteE
quodfaflutn forte ex ruptis radicclis.feu ftiamen- plures abruptas . - - ' ‘ '
quam differo nervo tollitur motas , hinc lamen /anguinis nimirum accerioii obftrudlonem conJfti
inde infertur folum nervos motui infsrvirc , non tuit,&c. lAoebmF nudam» PhyjioUp. ub*
Tcro vehere peculiares fpiritus.4.0bjicitur , fi pe- pium yationej»
De , Apoplexia; 51;
oe'ser.vatio xvin
Afiplexii Ifanguine veirtricttlum- terebri fimjlmm reflaiie.
Dixit ternelias Apoplexiam fieri pofle a iahguinis effluvio in cerebrum j cum copia
venarum anaftomofes aperit : at utplurimum aqua tantum in iis poft difleaionfemj
ex Columbe repetitur ; Q^re cum ApCplexiam a fanguine viderim , illam tacere non potui.
Poft Apapleftici enim obitum i aperto cranio , finifter cerebri ventricuIUs fanguine plenus
repertus eft: 5<2»^»i»«r^«»r?»jg«»eplethotiei talia accidentia prxea vere debent; P. Borei-,
li,sCeiit.2.:obferv.xwv.
Sirtittimmipotit) fimili iri cafii necelTa- effufus inde remeate ririripoBit, ubi ftatim in gru*
riaefti.nedariiuiilis, ciimi fanguine vel re- mos conctefeit. Si ferum intra fubftaritiam ef-;
dundante vel fervido ortum dueat.Hinc Cafivtee. Fundatur iforte utilis erit fm.qrite feti brgaltnum;
Praa.l.i-c-17- in paroxyfmo apopleftico tres ve- i quo fanguis in riioturii concitatur , fedat : Cuni
nas.intta horas xn-tundi jubet: i. inbrahio.i. artetiolae fanguineiri per cerebri fubftaritiam ve-,
in pede, J.in fronte velnaiibus : Iriio quidam , ut hentesabeoobftruuntur, V. S. ejus riiotum p.n.
Mmmomi- omnibus convenire, fiye plethotici inhibebit, unde minore copia eo confluet ; nam
fmt five non, ftatuit, ob ejus efficaciam -incom- v.g. aperta brachii vena; non paiva fanguinis
parabileih in tevenendis.humoribus a capite ; fuf- portio per axillares , ad refarciendum illum qui
que deque habitis viribus , qua: opprefls, non ex- eduAus fuir, brachia perit: Deinde reliquo esc
hauftas. Inutilis tamen judicanda, imo noxia, fl corpore, atque ex cerebro , Anguis protinus ad
a fero intra ventriculos & cavitatem ctaniLeffufo cor , [quod per V. S. illo deftitutum ] properatj
oriatur , cum nihil de caufa proxima dematut,vi- depauperato fuppetias laturus : hoc vero larcind
lefque ultedus atterantur. Nee momenti alicu- liberatum , rCmearitem fanguinem avarius ad •*.
jus fifibto&corpota arterias vertebrales & cato- rebram tranCnittit ; eaque quantitate quas oneri
rides occupent ; vel torcular a fimili corpore ob- & impedimento fututa non fit ; hinc demum ; qui
ftruatur. Qu® vas ruptum fequitur apoplexia, obUtufiionem in minimis vafis efficit ; roboressa
aV.S. non folvetut, quippe qnsB incurabilis eft. rebri expellitur;
cum Anguis intra ventriculos, ime & ad bafift
OBSERVAtiS XViif;
Apoplexia » ferte cerebri fenguine fufiife, grumo fenguiais megxbficuUari ceviiete cexclufii
exruftoixfigniremoerteriecerotidis anterioris.
"D AtbaraZubetinieptuagraariasvicinioir j totum fere vita: curfuni iftfimulitio confiirij-J
JD pfit , aejam fenex defponfata ; utcunque vitadi toleravit : Vidua in Nofodochium re-^
cepta fiiit: Habitu corporis erat mediocri , & quantum mihi conftat; non mtiltum mor¬
bis confliflabatut , nifi quod ab aliquot annis Vifus ipil imminui cjfeperit, quo quandoque
tantumnonpenitusprivabaturiqucmtameubtevi, citta fere medieaih opcnij aliqua ex
parte , recuperabat , protinus recrudefccnte malo : nunquam autem cceca omnino evafir;
In utroque oculo manifcftaluffufionisexordk eonipici poterant. Jam ab aliquot menfi-
bus apoplexia: prodromi in ca ab aftantibus anirtiadverfi lunt , dum fubinde lingua tituba-;
vit jmoxtamenhocloquelatvitioceffante; Annoi657.i9. Jan. le.aPlenilunio die , hora
j.pomcridiana, dum urrebantut; Ana curo iodis fila trahebat,- fubitb feririonis ufura per-q
didit atque inclinare corpus viAeft: mox ab ancillis in leftum duftafuit; incefiu ilio ob-i
fetvatum eft adhuc dextri lateris pedem illam iiioviffe , tnannre ad eapiit fuftnliffc atque'
verbaquatdam.fedhaudintelligibilia; prOfulifle; ftatim tamen Oinnem Anium motumi
animalem amific; permanentibus refpiratione (qui tamen paulo poft cum fliertOre fiebat,/
pulfu& faciei colore rubicundo. Remedia pauca adhibita, chm nihil amplius ajirifno in-
fultu deglutireValuctit.Eodefn die"; hota fexta pometidiana expiravit. Altero die poft'
meridiem cum Clat. D. D. Hardero « collega meo honoraiilfimo & harum rerum ftudiofiA
fimo , caput aperui :' olla ablata ; orbiculatim duram meningem mediam difeidi : corpus AI-
ciforme a ctifta galli liberavi j ac laterales finus difleeui,- hinc reclinato ad latus cerebro'
omnia nervorum paria, arterias carotides prope infundibulum.infuhdtbulumipfum.arterias
vertebrales.ubiin occipite emergunt, Se denique medullam oblongatam, in ipfo Orificio ma¬
gno occipitis , abfeidi , atqtie ita cerebrum undique ab omnibus vinculis liberum , totum
extraxi, quopenitius fubiti cafiis proximam cauAm perfcrutari valerem. Exemto cerebro,
duram^ meningem ei adhucineutabentem elevavi : apparuit pars dextra eefebri fuperior ac
mferior , Hon tamen ad bafin ufque , Se anterior frontem verfus tora fanguina
uttuA.. Cerebrum ibidem molte' erat & humor quidam in eo flu£luans manifefte attafti*
eprehendi poterat :• In eximendo hoc in latere rimam egit , ex qua prominuit grumits
^^'^‘“‘^mgerrimns, nucis rayriffiica: magnitudine : digito immillb fenfim cultello rimamt
ravi,- invenieavitatem amplamad frontem fere antrorfum: furlum ad corpus fere fat-
H 4 cSbrme
^2 Anatom. Pra^.Lib. LSea.Il. 1
ciformc K finum tertium , pofteriora.verfus ultra cerebri dimidium , ac deorlum’ etiam ni. :•
tra dimidium dilatatam. Longitudo hujus cavitatis , ieu antri prjcternaturalis , oftojlati- r
tudo quatuor, & profunditas diias eum femiffe unicas fcperavit. Continuit grumum fan, I
guinis ovum gallinaceum zquantcm , prtetct alios minores grumos & fluitantem fangui. 1
nem ; pondere unciarum circiter bfto, vel integra: feta: librat. Ventriculum latetalej, ■
■ primo intuitu opinati fumus : verum 'accuratius inquirendo invenimus cavitatem hanc noa
efleventriculumvelejus portionem aliquem, fed peenliarem '8ip.ri.afarigai*e extravafl '
effufo formatam : Siquidem ex rupto ramo aliquo , fobble iiifignis rami arteria:, carotidis ■
anterioris , qui pollquam.nervos opticos tranfeendit, in parte afitcriorc Si laterali cerebri '
notabilem anfraftum ingreditur , ae non procul ab exortu in plurimos ramos fciiiditut , ii^
ter omnes cerebri anfraftus medios incedentes , quandoque eorum'- fuperficiem fcatrdeji. ;
•tes, mox defccnfuri ac ulterius per medios anfraftus furiam ad corpus feiciforitic ferdid f
minutiflimos iubdivifi furculos , ambulaturi : horum etiam non pauci nec uno -locp njanj. j
fefte cerebri fubftantiam fubeunt : Et quidem hujus atterite ramos unum vel plures hoc in 1
loco ruptos fuifle, clare Si fine dubio cbgnofcere potuimus , nam dum illius progref. 1
fum in eo latete inveftigavimus, primarium ramum ejufque furculos, tum in principidj
tum in cunfto reliquo ineelTu, vacuum omnino fanguine in venimus, fecusac fehsbebant '
arteria: cattera: omnes , tum in parte oppofita , tum Si pofteriores in hoc latere , Si an- >
teriores quaedam non ab hoc ramo profeftae. . Prartetea ubicunque incedebat ha:c anterior
lateralis arteria, ejufque rami, grumi fanguinis obviam fifti.funt, fiepe pertinaciter ar¬
teriis adha;rentes , idquetamlate Si alte, quam ha: arteria difperguntur. Rupta itaque
unaatque altera harum arteriarum , Si faugiiine intra anftaftum profundiorem effijfo,non
femper fanguinis appulfii , ut unda impellitur unda , magiique Ipatium anfraftus dilatatum
fuit , atque dum ab irruente languine perpetuo pulfu , humilior anftaftuum luperficies de-
preffa, aliorum interftitium tenerum gracile, molle Si fanguinis impetui cedens perrup¬
tum feit, in hanc amplitudinem facile excrevit, nqnfccus ac in ancuriimate fit , nifiquod
citius in cerebro talis cavitas a fanguine irruente, quam in quavis alia parte ,. ob ejus molli¬
tiem, conficiatur. Superficies anftaftuum fuperius integra permanfit , id cavente pia
matre i eos colligando Se quafi umendo: necbafis hujus cavitatis perrupta fuit, tefto feu
fornice ventriculi dextri magis meduliofo Si tenaciore exiftente , quam anfraftuuna inter¬
ftitium; quod flaccidius eft, ex cortice cerebri, ut voc^itChr. Barihslixus , confectum. Ia
toto fpatio illo., quod inter duram Si piam matrem eft, nullus humor ullibi , nec etiam ia
bafi vel occipite occurrit. Ventriculus dexter undiquaque integer fuit:' vix tantum feti
fubetuenti continuit , quantum dimidium nucis juglandis putamen caperet: in pofteriote
& ima ejus parte plexui choroideo hydatis parva adbafit. Sirufter omnino vacuus fuit : Ia
plexus choroidei medio ibidem calculum gypfeum , candidum , afpcrum Si inatqualem, fe¬
minis lupini magnitudine invenimus, alios, in utraque plexus parte, feminis iniiii. Se ma¬
jore magnitudine hinc inde difperfos vidimus. In tertio ventriculo grumulum fanguinis
fafas magnitudine repetiimus. Glandula pinealis non accurate prseerat canali, e tertioia
.quartum ventriculum aperto, fotfenquod ob tumoris hujus , feu aneurifmatis cerebri ma-.
gnitudinem furfum aliquantulum , eum quarto finu , rapta fuerit. In principio hujus cana¬
lis parietes ejus paululum fero fubcruento,eingebantur. .Veriim quartus ventriculus mun-
diffimuserat, nec vel minimam in eo labem animadvertimus: Omnes quatuor craife me¬
ningis finus vacui erant a picuitofis corporibus, nec ullo inaliovafe cerebri vidimus., 'Infi-
niftro cerebri latere ne minimum quidem apparuit , nec quicquam fanguinis gra-
mofi vel alterius rcip.n. veftigium occurrit. Adeohoc»Weacrfi«adapop!exiatcfortiifim3m
producendam fuffecerir. Garotis,inDernauctinqueadlateraglandula:;pituitatia: inccdeiis
tumante, tum poft perforationem durz matris, lamina oflea Se tenera incruftabatut. J.iff, ]
EX hiftoria hac manifeftum e!l liberaliorem fungatur : atque obhanc caufara cerebrum ipfuffl
fanguinis excretionem , infra anfcaaum an- quoque in medio «Uquoufque divifam r.ec Gai.
te: lorem apoplexiam prqduxiffe, cum iniotore- abnuit, licet fintqui idem pernegent: Veruaifi
liquoccrebro nihil a nobis, inventum fuerit, cui quod res eft fatendum erit, non aliter me extri-:
De Apoplexia.
• I.m fuoeMt : In Sspe vidimas, Sai PaUeJim
‘1“'’^ efficere potuit, »t fan- lib. j. Epii, in hiftoria Hippoftenit, Apoplefticos
maior copia fnetat: . freqaehtiflime ■etquaedainintetvallaadfefetedire,loqai&fa-
rioolexiis, tam UthaUbas, tuminiis pere, ut videantur citcumftantifaus liberati, ac
’ ijmegifani , vel aliqiialcm falcem vale- denuo corripi , idque. bis aat ter, donec qau“
■^pere valent, prout apud nonnullos legitur rotUntibushumoribusfcateat.Variolisapoplexiait
•%.v6'jllofUxis-i’pigmne effufomierutramqaememxgem-, drct bxjtti cefebrit
. ptque toUm^ejui [«hJiimtUm & 'uemfimlos.
ann.Jacobus Rcirer Kcnziiiga Bragoius , ztatis citcicec+5. annorum ; habitfl Co
is gracili , capillis --flavis & crjfpis przditus , ingepiopoIlens ;honefl:is parentibo
fcii; Confnic prognatus ; a puero iiiseris operam dedit, ac laute viiSitare po-tuifle
fetanda &Gfifipaniam un&erfaro devaftantia- obftitiflent fata : quxeumSt pa:tiai
uni calamitati insolviffent, varia paflus , inprimis truculentam famis tyrannida
Imeanno 1634. expertus cft , -qu® malefuada ipfum coegit etiam iis vefciqusenati
i venenum , aliashorrete folet. Hinc poft multa difetiinina & vatios cafesRbeim
lulit , ubi aliquot annisiLudmioderatorem egit.- Tandem aReverenaiiBmo& Am-
D. D;^urnhard0 a Fraiburg:,. celeberrimi ejusdem Monaftefii Ptierulc aptimS
D ^ Apoplexia*
Domino tiieo plurimis nominibuscolendo, intra Kionaftetium ^fcituS ftit; ubi .
r ^b' °ula'-ii munere aliquot annis fideliter funftuS eft. Parcius femper, quamdiu ipfum no-
omeditj indulfitverbpluspoculisadeo tamen ut non nimium Baccho litaret. Ad
!' ’ ‘^paulo pronior, non tamen rixarum amans, nec lites ex litibus ferenS; Aliquoties,in
hocMonafterio vivens , podagra excruciatus fuit , qua: primis annis in pedum articulos
f "c fequentibus tamennacreliquis articulis pepercit.- Dum cumhoc morbo luSaba-
” nilul regrius tulit quam fi podagra: nomine infignitus ille fiiit. Ab anno verb & quod
excurrit, ante obitum nunquam eyusconfuetatn fevitiamfenfit, fivc id medicamentorum
cbMUlumufurpatorum culpa, five natura: imbecillitate, non potentis morbi caufam am¬
plius ad articulos, ceu ignobiliora loca protrudere, faflura fit. Hinc circa id temporis
mfli moleftiffima diu vexabatur , adeo ut phfhificum crederent , qua: 'podagri fupprelfe
tribuebatur. Verum idoneis a me propinatis remediis, tuflSs ceffavit, & Citis commode
inteirrum fereannum valuit,, fi herniam inreftinalem exeipias, quam tuifis violentia
effecit. °Anno 165.5. y.d. Noverobr quinto die a plenilunio , mane fanus falvufque , quan-
tum omoibuscbnftitit, Reverendifliino D. Prifuli facra persgenti adfticit, quibus pera-
ftis 10 conclave fiium fe confucto more contulit: cum forte fortuEa famulorum quidam
ipfum convenire voluiflet, repetiit ipfum humi proftratum, ad vociferationes fiirdum, ad
goncuffiones & corporis vellicationes , inftat trunci , ftupidum ; accurritur , infiinditur
aqua antiapopleflica, atque alia , iis , qu* ad manam erant , tentantur , fed obihia ftuftrai
Accerfor K ego : cumpoftbihoriumadventaflem ,vldii!lumexpallore llvefcentem , fcn-
fibus omnibus & motu 'animali orbatum , fola refpiratione , primum fatis ordinata , excee
pta ; & nifi refpirantem vidiffem, primo intuitu ieipothymia vel omnino fyBCope affefiuta
dixiirem,adeo exfanguis facies erae ac livebant extrema , & cum natibus ad taiftum'peta
frigebant, Pulfiis primo validus, magnus , celer, mox debilior , minor & crebrior", reipia
ratio quoque laboriofior, mox inarqualis evafit , ac Cepe penitus ceffatuta videbatur. NiiR
Ium genus congruorum remediorum omifi, venam in debili tamen & brevi cxfpiracurei
tundere non aufus fui. Hora decima antimeridiana motu quodam convulfivo aliquotie»
totum corpus concutiebatur , plurimumque fputi albi, vilcidi,lenti ex ore emanabat , nihil
verberuoris: hinc magis magifqnc vires b.bafcerc, ac extrema amplius frigeficti coepe^
runt : Hora prima pomeridiana ejufdcm diei vivere deCit. Statim ac moibo correptus
fuit , plurimum fecum nigrarum per alvum excrevit , quod vino cuidam cbalybeato tribui,-
de quo tumtemporis,nefcioexcujusEmpiricicor.filio , aut quem ob finem, lingulis ma¬
ne &: vefpeti cyathum epotare Iblebat, Indulgentia Reverendifiimi D. Prafiibs antea me-:
morati. Patroni literarum omniumque bonarum artium fummi, caput aperui: remotoi
cranio ac difciffa dura meninge plurimum ctuoris profluxit ex fpatio, quod inter eam 8i
tCRuera menir.gem latis capax eft, copiofep.n. undique & undique eo effufum ; neque
eaim folum circa bafin cerebri eruor flagnavit , fed & ad verticem ufqBe^s ad anteriora
&pofter!orapertigit, quinetlam intra an&aeius, quotquot fere cerebri fiint, feinfinuavir.-
Ventriculis deteais reperiiSt illos omnes ciuoreadimpletos,nec quarto quidem excepto,
quorum laterales , prope bafin quafi lacernae fi nimio cruore diftenti rimas egiffcnt.Ctuo-'
ris extravafati quantitatem duarum librarum pondus fuperalTe haud difficulter divinare
potui. Toto cerebro , ventriculis & fuperficiea nimio Se grumofo fanguine contaminatis,
ulterius nihil ebfetvare , nec vel ruptam venam aut arteriam deprehendere valui. Hoc ta¬
men certum eft , nullam caufam violentam externam , five iftum, five cafum, tanta: ruptu-:
ra:vaforum fanguifetotum aurhorem , pr^cclliffe, curo derafis capillis Se ablata cute, nd
minimum quidem eontufionis alicujus vcftigiufn apparuerit, uk Itcohus VVqferKs Exercita^
tioxede ApiflexUhiJlorui:
1 A Li^oties PUngra examcUms) In omni diu- ievbcationsmluad«t5ito««c«/cent.a.conf.74i
.AAturno abfceffu, five fit cum evacuatione, ut Beccht-Uitaret) Quomodo vini liberalior ofiis
ulcus,fiftnjaaut ha:monhois5 fiveetiamfine ea, adApopIexiam difponat,oft«iditExcell.!%/>^r*«
ut vetus podagra , videndum eft quomodo cutes: p. 157. Plurima funt.air, caput replentia, ut abCn-
PJnnmianim eorum qui tali morbo multis jam tUium , crocus , aliium.caeps, ftmen finapi ,can-'
annis laborarunt .-folent in nepbritidcm,aut afth- nabis 8c alia ; Qua autem rationeifthaec cerebrum
ma, aut etiam aliquam- apopleflicarum paflio- repleant , Vini exemplo , pio vitili explanabo:
Buminedete, Ut contra multis fieri vidi ex Epi- Vinum intra llomachumteconditum (maxime S,
Kp!ia,ant alio cerebri magno morbo nephritidem, parum/oHdioris alimenti, aut nihil aflumptum
« ex hac podagram : Tales igitur abrcefifus, cum pr ius fiiefit, quae alias humida imbibere & quali
jam fnnt inTOtetati , etfi; cum evat natione non abfoibete folent , ac diutius in Ventriculo deti-
«nt , dico effe aliorum morborum medelam 8c nent ) cito elabitur , ac per venas Isaeas & novos-
^an laepe prohibeo c rafic/ar //k<r. Epid.fiS. g. duftuschyliferos ad cor properat, Scfanguini per»
“'uam vcntric-uli dolore periodico , poft dolores mixtum protinus cum eo in orbem agitatur i Cum'
«SmMrhoidales: & articulorum affeao,. Podagra adjreaes pervenerit,- aquofioi ejus portio ab ipfis •
' De Apoplexia.
Uhitt>r» 6 > Tkrtumitm,r^nsM>ort,[Icr«m
tmas^Mplr-rmis !Sl^4cccd«nt fMUtrHhres.tcts-
pilOidmeJ , maxi/larxm tddiiSu,extremc>-
f*w Cf #«-"»»"* >■”
^imMmsXcceprixl, biln itri Mrmnuiw bummtm
ak)ixu>!i!fi»bt: dtrmrftaHUmfdrusixnrMikltnt,
iax!rrf^«‘.0 m:M, txm ir.leniBK-
%M:.Exq»oc,rr!lftofi>>gyMeh!^'-raihtumiu^«i
inipfi fecy.xd«mx.ttxramhabcy.t;pirvxdere aeqmxn-
tihes , verftigsrxiicxesfMi pb HsbVildtim, vertigines,
vocis defeSio \ cxpais gravitxe . convvlffdties ,• Jijam
■ acoremtl/er , e.i<l.fdv,nxmferver,erivt: hir.c wcr-
ttntMnium refilxtm,es'fxr.t Ji« .
avobixnt , Anxiones inciderint , &
'^morbis : Dolor 'derepente -caput prehendit , - s,
objlmatur, '(£ detrrfum Uhenti pingttim obex ebUciatter:
■Tumturbartttvplentifittm ornmit , (^fahguis ex fintf
hus retro frecipitxtar in tenuis £# craSlo meningis ar-
Urtolas trincipes turbantur asiones , ^ animalis (hi-
ritus in organn fenfus & motus non influit.
Sjncope ajfeDum dixigem ] Apoplexi» cognati
affeSnsfunc, i- Lethargus, a tjuo diflioguitus.
quod hoc affefiiexitari poliunt & in fomnum re¬
cidunt ,adelt febris ; ApopUaici non excitantur;
excitati paralyfinincnrrunt fine febre, z. Carus, ih
qad refpiratio eft integra , fenlim ia vadit ; eo af- '
feaipunaifentiunt: m apoplexia fseus : 5. SuP-
focatjo uteri , in qua faciei color mutatur & fit li¬
vidus, In apopl. non. 4. Syncope, in hac colos
faciei muratur, dentes, os, manus, clauduntur:
In.apopl. laxa manent: iii fyncope lefpiraf io nul¬
la & pulfusnullus; f. Catarrhus fuffocativus,qui
hominem fenfu & motu integro jugulat.
Ventr-iealu deteUis ] Medicorum 5c vcserum &
, De Apoplexia.
Obseutatio xxni.
§ cerebri & menmgum ftngume turgidis , Aqu* limfid* toUm
’ / comfagerit imaduitte.
OfflinaIU'jft- per multos annos afFeflibus fpafmodieis obnoxia , convalefcentia: fpenj
T J quandam concepit. Inteieatamcnconqueftaeratdc capitis dolore & gravitate ia-
poft in paroxyfnaamconvulfivum valde horrendum incidit, qui ftatim in Apople-
xhimcirolethalemtranfiit : Calvariaexempta.vafa meningas &: cerebrum perreptantia,
(inguine plena & diftenta apparebant ; cum in reliquo corpore inter diffecandum vix quie-
anamianvniniscffluxetie: Meninge craffiore amota, per alteram tenuem & pellucidam,
aqua lim^da cerebri anfraaus implens; ejufquc qnafi compagem totam inundans cerne.
batur acc. {Fide Tit.deConvulfioue.)
Observatio XXIV.
Msglexia, vdattsfequutu , ab humore ventriculos cerebri reglente , ^ [anguine
gatrente, circa os cuneiforme fractum.
SEptnagenarius delapfus ex altiore loco contraxit in calvaria amplum vulnus : poftri-i
die rediit ad fc , fed die 4. excreatis prius fputis purulentis , periit ab inopinata Apo¬
plexia: Interiora capitis perferutantibus , obtulit fc primo frequens humor replens ventri-
culos cerebri: mox ingens offis cuneifor.mis fragmentum , a reliquo oflb fejugatum, fa-
pta quafcunque partes circumpofitas : in quarum remotiori reeeffu plurimum delitefcc-
bat fanguinis coagulati : Sed morbus attoaicus traxit originem partita ex obftru&is pro-
ceffibus-fpinalis medulla: fqui funt verum nervorum principium ) pattim ex anguftia retis
mirabilis, quod conftat ex intricato venarum jugulatium , arteriarum carotidum & cervi¬
calium concurfu •• Qmbus nobiliffimis partibus impeditis, homo fenfu , motu & vita priva¬
tur: juxta illud Celli. S.aS^Servari non potefl; cui bafis cerebri percufia cft.T ulgius iib.i. cag.}.^
Observatio XXV.
Apoplexia fiquuta fracturam lamina ficunda cranii , integra prima.
NObiliff. iSus eft in bregmate , alioqui caffide armato : 6. die apoplefiiaus interiit:
Frafta erat lamina fecunda, teftam ex feremittens , quibus taaqnam aculeis cerebri
fubftantia pungebatur, illzfa prima. Fide lib.Orrtitul. de Vulneribus.
Apoplexia ^paraly fis pojl vulnus capitis, a cruoris copia intra cranium effufa.
Quidam venabulo fupra tempus finiftrum iftus , brachio dextro refolvitut : nam in
illa capitis parte, non in finiftra , ven£ difrupta: multum cruoris effuderant, unde
fine fenfu, mente, voce, in tertiam diem fupervixit. Fide ibidem.
§. Apoplexia a [anguine ferojo intra fpatia meningum conclufo ; Lethum promovente [anguinis
in thoracem infigni effufione.
ILluftr. Dominus Rudolphus Hannibal , Comes de Reitnavy, annor. 59. habitu corporis'
oba:fo Siftatuta mediocri przditus,amultis annis melancholicus, facie atrorubcfccnte,
taciturnus , > literis addiffus, ac ia legendis hiftoriis plurimum occupatus , anno
1671, 16. Jan. mane e leSo furrefturus anxietatem quandam percepir,quam vomitus fequu-
tus eft : eodem die parum comedit , potulenta turfus evomuit, noftem habuit inquietam,
param dormivit , noSu incaluit : Hodie pilulas libi familiares fumpfirante prandium , inde
bis vomuit, quater dejecit, diciy. Jan. vomitu sceffavit, parum comedit nec multum bi¬
bit : manus & facies pet totum diem erant pallida: & frigida: , noflu melius dormivit: Die
iS. Jan. nonnifi de anxietate pra:cordioruni6onquettus eft, parum comedit, bibit vinum
cum decoffo Rhabarbari & macis alterarum : circa vefperam turfus pojushabuic, cocnaviC
parum , vatie faciem affidentes immutatam obfervarunt , noctem habuit quietam : die 19.
Jan. illuftr. D. plane reftitutum putabant : in prandio melius quam haffenus comedit: a
menfa hora prima pomeridianafurrexic, inque locum fecretiotem feceffic, ubi per horae
quadrantem commorabatur: fiimulus ibi humi jacentem invenit; domcftici confeii faffi
omnes ftatim occurrunt , inque le&um depoitant r Poft bihorium adveniens ipfum for-
BonetiAnatomiaToxa.l, I a riffima
loo Anatom. Pra^. Lib.I. SeQ:. 1 1.
tiffima Apoplexiajamdludumdeftindum inveni; ApopleSicum vero foUTc conjec
Aulici ajebant Illuftriir. Dotainuna poft cafum adhuc reipiraflc, atque illi lactis
fuai fuiffe: .
Dicio, tin.' cadavei conditur* cauia aperui : In ventre infimo omnia fejiaturai;
tiiagiBofa in fiiperficie apparerent. Inter feeandum Chirurgus diaphragma tefit , uadc cj-
Thorace magna fanguinis quantitas , dimidiam circiter libram ponderans, defluebat: Tho.;
race aperto nec cor, nec pulmones, ob maximam fangaiais gtnmofi copiam, primo in con-
fpecium veniebant ; pendebatlibtam cum dimidia fere : In pericardio & cordis, ventticu-'
lis nuilum plane fanguinem deprehendere potui .--Pulmones nullum vicium contraxeraati
Redemptacalvatia in capite, extra ventriculos cerebti fanguinem qiioqae, fed magis fi.,
rofum deprehendi, dimidiseplus minus libr* pondere ; Cerebro difledo omnia diligentet
examinavi, nec quicquam tamen vitiofi animadvertere potui, obfer-vxtio O. D. Emapiuelis
Huneri, Mcdki Stha^hufiaui.
Ffsaum quo Illuftr. Comes hnmi prona
exiliiaiofangninem fub fterno copiose effij;
Observatio XXVIIL
lietis feto veatHculis , & ft/igtiine objlrueitte frocejjtii Jfmdts meduiU:
ebrius 5 delapfiis exaltiori loco j contraxit in calvaria tam amplun
lode perejus hiatum educeretur quicquid inhaereret extimae ce
dentibus ipfum niliilominus illico vertigine ^ vomitu ac ftupore j
I five a concuiTo cerebro , Sed poftridie rediit ad fc , expers febris S
oruni fymptoEnatum : Verum dic 4. excreatis prius fputis purulenti;
1 fpem , ab inopinata apoplexia.
riota capitis penitius perferutantibusj obtulit fc primum frequens h
)s cereifti : Sed mox longiffima rima excurrens continuata ferie
foramen ufque ad feliam equinam j prope offis cuneiformis
i 02 Anatom. PraS. Lib. 1. ScST li,
f lutimum fanguinis coagulati, ycrifimile eft ex ejus putredine prodiiffe , poftremovit
die quod cxctcavit pus: Sed naorbus Attonitus, qui ipfum occidiq, ttaxit originem pj,*
tim ex obftruffis proceffibus fpinalis medull*. ( qui funt verum_ nervorum principiup, ]
f^mmveioexaiiga&ia retis miritbilts, quod conflat ex intricato venatum jugularinj
arteriarum carotidum ac cervicalium concurfa : Quibus nobiliffimis partibus impedi^
privatur horno, non modo ienfii ac motu, {edipfa vita, juxta illud Celfi lib.j. cap.a<
Servari non potcft cui bafis cerebri pcreufla eft. NicoUut Tulpus Obfer-unt. lib i. cap j. '
d: Q Eftutgetutrim eiriui ) Pr. Murtlainu eomm. lancholia : vtl uberiorem fanguinis materi,»,
J in lib. 4. dedi. Acut. tres piateipua» faeit fuppeditandopUthoram inducit. Tra3, 2
Apoplexia fpecies , quarum potiffimum differen- Afopl. f. 75.
tiae fiat a Medico confiderands, quia quaelibet Plurimmnftrgiiims emguUn) Quas difta
fpecialempoftulateurandi rationem, Alia enim [rideSehoIia ad §. a. Obferv.jt.] ad refelUn.
conveniens cum fola melancholia hune morbum dam eamqu^fitiferoaocpituitacomprcffioneiii
producit , alia eum pleihora fua fimul profert demonftrant impoflibilem efle eompreffion^
lvmototr.ata , alia cum foas auxlUatriccs copias quas a fansuine extra vafa efiufo fieri vulim
§. ApflexUtdiuttintumcdptis dolorem fequuU, i fingtiiae circ4 cerebri befimefufo.
VXot D. D.N. C vide Obfetvat. i. flcd.!. lib. 1.^ capitis dolori a pluribus annis obnoxiaj
tandem eo ingravcfcente Apoplexia gravi corripitur, qua: intra paucas horas krha-
Iis fuit, Ablato dcfunaa: cranio , vena: duram matrem irrigantes dilatatae ultra medum,
nigrE&varieofacrepertxfunt, fanguinc diftenta:, cujus portio in cerebri fubftaDiia4
bafimque decubuit.
Observatio XXX.
%. Af oflexUmeniitgHm phlegmonen frffurdUm feipittshfoll gravem cefhaklgUm.
Quidam poft diuturnam Hemicraniam in apoplexiam incidit : eapite aperto phlegmort
juxta locum dolcntenj in meningibus accreverat: hinc fanies decidens fubftantiam
cerebri livore & putredine affecerat. Vide Tit. de Dolore capitis.
vifeido humere, cerebrum epplente gen,
DIffecuinonfcmel qui obfortem Apoplexiam obierunt, inquotum cerebro magnam
aquq copiam repeti,petfpicuam quidem fed glutinofam. Realdm Columbm Anat.l.ic.
Zat ftaate tanta aqus copia in Hydrocephalo > cerebri ventres replente, apople:
dir ? Caufam quis poflet affignare quod aqua tantum cavitates cerebri opplc;
m parietes Scfubftantijtn ipfius , quod in apoplexia requiri docuimus : Dic poti
lailla tenuis eft, nonctafla & glutinofa , ita ut tranfitum fpirituum animalii
nittar , Eam enim aquam , feu potius humorem aquofum qui in apopleflrieis , qo
ita fecnimus , inventus eft , glutinofum fniffe obfervavimus. Mm. Donutus hifi
fyniBtoinata , ob quorum diveimausiii ucmo m- pcneoes oc urinas ejiciunt. Ve yipepIexU (S fU-
cetdiverfaseiremorboromfpecies.neccaufasdi- thna vide Obferv. IJ. B»yle TriS, de Apiipk
▼erfas: Quodattiiiet ad Apopl.» Pituita. induas,
jlpi)flexU(ibctrebrumfituiuferfiifitm,Ep;’uei!Arum ab eadem ohpuciionem , veuiricuifi-
jere> ref letes , & ielyftim cordis fibris adaatam.
MOtnma Baxius, homo tor fidus ac hebes, oecifus repente^ morbo attonita, obtalitre-
canti Chirurgo cerebrum flaccidum , Sc membranas ipfts tara frequenti pituita per-
.fiifas , ut ofus fuerit eamjposgia detergere-. Qaa c&itm pituita replebantur utique & ven»
per cerebrum difperfe , nec rhinus Sinus feiciformis , & quidem utrobique tanta copia
!ac lentore, ut inde potuerit extrahi inftar longioris alicujus fili. Movente hac concreta
pituita non levem polypi fuipicionem , fedqucm id temporis ffuftra quzfitum ivimus ih
naribus, illum offendimus deinceps infeii in finiftro cordis ventriculo; Sed redeunduD
ad picuitofum hoc cerebrum , in cujus ventriculis invenimus , non tantum pluriinuB
aqu* f quod attonitis familiare , ) fcd fpinalem medulam irahumidam, imbudam, ucne-
cefie foeritexuperantes liquores prius fpongia abfbrberc, antequam licuit incuircte hn
naturam nobiliffim^ hujus partis. Conflabat autem is Polypus ex elba ac concreta fimtSj
inclufa membraneo involucro , & inhaerens fais radicibus carneis Cordis fibris, afllirgebac
l^ifido trunco , obturajss aon laiaus ixcstiuffi aortana qaatu venofam ; quarum nobiliffiB^'
deinccffs vel aerem libere attraheretj
c fe clauderent valvuli ' poft egrelTuin
inavit follicita natura j unde faSum ue
3S fuligines, & fpititus plus aiquo diffi-
1. Si duram mwingem, qua ciccamda* feliam, feqn
[, agtumque jugant j pariat.
Observatio XXXVII.
/# plurimorum oh ApopkxU exmciorumctrehriaus cordis -uofis , refert* cor for*
vifcid* , glminof* , Polypi diB*.
Uorqaoc Apoplexiaaut catarrho {uffocativo mortuos aperui, in omnibus corpi),
\__j[raiDacallofi, vifcidaac glutmofa,autiacorde,autincercbto,autin ambobus s-
liquando rcpcri , dequibasfcribic Wepferus, &c. loh.eeorgiui Greifel Mifteliaa.CurioJ./im
l67e.Obfervat.y4: , ' ,
§. 2. Vidi & ego , pra:fcntibus viris magni nominis , corpus tale ex corde , & truncis ac
ramificarionibus , eum arteria: tum vena: pulmonalis , uti & ex finu dura: matris longitudi-
nali, inhomincquinquagintaaanorum, apoplexia demortuo , cduaum. loh.rox flmmer-.
1112 Anatom.' Pra(a:.LikLSeQ.II.
tectium ad mentem aliquantum redit , compcllaiaannuit, & paulo pnfl: artus finiftrilat
ris denUo movere valuit ': Intra riienfis (parium nuilis aliis medicamentis adjuta, a maritj
'•aliifqueadftantibus fuffulta incedere potuit , ita tatncn.iit dextrum pedent trahere, &nij
'iiu dextra ad opus aliquod perficiendum impotens efletj Intelleaus (emper debilior nuj
fit: Appetitus cpnftitit , men(c Otiobris l66t. deliris tnelancholico.'corripiebatur.i tif^
.^ncm Oaobtisinfantcmvivum enixa eft: Appetitusad xiv. diem puerperi, integer pti.
manfit ; hoc die fubita debilitate obruta omnem cibum faftidivit , fimulquc delirium
tius evafit & ipfa quietior aliquandiu fuit : Rediit Delirium cum^cephalza fblita , jtqj,
ad anni foenifecium ufque perduravit: Inhoc.delitjo notiffimos &oronia tutatimj,
bat, maxime a fragore lignorum minus aridorum in foco crepantium percellebatur:
pius in lylvas aufugit , ut vix fatis cuftodiri potuerit : ter violentam mortem libi infcrrcaj.
tebatur,ja!pque laqueum collo fibimet adaptavit, toticfqueroariti providentia a tantofi.
cinore vindicata fiiit: Nullam penitUslibetorumcuram habebat, nec fomelieos vel mica 1
panis rcfocillaflct : nonrrifi coaSa camedit : Delirium hoc plerumque fub auroramiaccju, t
'duravit ufqiic ad velperam; hinc minus fibimee metuebat, quictiop erat nec cultodiajj ;
fui exegerat; Medicamentorum nefeio tamen qualium ufu5^ ftuftraneus fuit ; Empirici, :
fuafiiVere, Autumno fingulismcnfibus, hyeme vero-alWrnis , large vena fefla i
fanguisemittcbrtur,unds delirium ptopulfatum fuit, quin etiam capitis dolor mitigaba- >
tur, & vertigo ablata fuit. Ultimo vitat femeftri vena: feSionem omifit : ob nimiam fan- |
guinis profufionem vividus faciei color periit & cachcaica evafit , poftea iterum concepit
fetumque vivum peperit,quem ad terminum fuum ijfque fatalcmdaaavir. Ab illo tempo¬
re quo ab Apoplexia proftrata fiiit , totum dcxtrui^ latus debilius' perftitit , adeo urinat
incedendum imbecillitas qusdam obfervaretur., infuper manu dextra corpora craffa & ,
ppnderoli facile arripuit firmiterquetenuir, at gracilia & levia apprehendit quidem, se¬
rum invitm iciaCdx ftatim itetum elabebantur : Die zi. Febr.1664. nodu iniecbo horrore
concutiebatur , fubfcquente zftu cum dolore lateris dextri punaorio : Plcutiridcm negle¬
xit: vinum bibit, &c. die z6. Febr. mortuacft.
Die fcquenti cadaver (ecui : Remota cranii olla, dura meninx tumida & elata erat,
ac fi flatibus diftehdere tur , ejufqae arteria: fanguinc turgida: ; Sublata dura meninge,ter.uis
itadihncs anfrafius colligavit Scatquavit, ut tota cerebri fuperficies levis Sc squaiis.appi-
ruerit, craflidiqte debito fuerit : Iflafaucia, ex omnibus anfraftibus tam dextri qaaitrfl-
niftti lateris Gopiofe (erum emanavit: vafit fanguifpra tenuis meningis ubique majora &
fanguine pleniora videbantur: In utroque ventriculo later^i fetum fubcruchtum abundo
dignavit: Simile quoqueferum in occipite circa, tneduUam oblongatam, invenimus,, quin
'etiam antrorfum inclinato capite, ex foramine (aero juxta meduliam , .ad unciam hujus feti
jefiiuxic.- ,Uttiu(que ventriculi' lateralis fupiiffieies lutea penitus & quafi rubigine obduda vi-
delaatur, obducta enimeratmucocroceoiiUi fimiliquicirca aquas terratas con(p!Gjtqr,& la¬
pidum & tetriE fuperficiemincruftare folet:Eodctn quoque Piexus dforoideus infefinS erae '
pertingebatrubigo ifta q-toque ad terrium ventriculuih , Quartus protfus mundud erat:
J n dextro plexu choroideo plures hydatides , q rarum quafdatn pifo majores Invcmmiif :In
finiftro itidem plures aderant, quarum una nuce avellana major, angulofa inftat hurooriS
dtyftalini perfpicua, foliddqueanobis vifafuit: Cerebellum valde flaccidum erat : ras-
dulia fpinalis multo naturali gracilior nobis apparebat : fterno remoto , 'dce. ( qualis fulmo-
mim fuerit coxjlitatio vide l.z.Tit.dt^teris dolore) In ventriculis cordis invenimus cotpota
pitiiitofa , qua: rambaia pulmonum vafa fpargebatic : Ventriculus &: inteftina flatibus ad-
modumdillcnta erant, uc gravidam putarent, hepar pallidum & renes flaccidi erant : Lien ’
naturalis vifu^ : In utero nihil p.n. apparuit. Mamma: adhuc la£te niveo abucdabant.fTiyJ^'*
Sijferl. de ripopl. p. 4-10.
Sc/£vfiroOs CifMdolmeii&c.) Recurre ad Tit. tia toto menfe Majo perduravit , & poftea toto
1 de caufishonm dolorum. reliquo vitteTempote, fe ad quartum annum-lni'
Vera Apoplexia correpta fuit bdciMitas in inceffu , atque appreKenfione feruffl
menfe Maijq -.(SAi. nam humi fede.as , poft oculo- leviorum & minutiotum obfervata fuirtSangai-
rum motunvconyulfivum , ifatat h£ti , omnes i nem extravafaium hanc feciife omni ptobabilitr-
jfenfus Semotum animalem : lelpitatione de- tecaret. nam yelcentiesip(imenecaffet:Nec.ya- '
De Apoplexia.
rob dextri pulmonis inflammationem infi- Carelrntifi de ferofa ctBnvit inmlat i qxiopmtas
fniritaum vitalium corruptelam & ani- diflipato.fenfus&motammagismagifoBeadep-
^ium imminutionem i in motu fubftitit & ve- taeft, reliOa quadam imbeciUitate , cum raro
1 tifufibcata obiit : Verifimilius eft ofa vehemeii- humor ille a peregrina miftura immunis fit : Do-
capitis dolorem cataclyfm.um qnendam feti loribus perfeverintibus non redit Apoplexia.quia
- meiullbfam cerebri fubftantiamitmifle, non in dies incrementa fumente , multum ferialior-
fecus ac alias dentiiim , articulorum aliarumque fum abreptum, in partu cum lochiis portio pro-
' TOfarum partiumdploribus tumores ferofifm- fufa. & dum infantem laSavit aliquid etiam fu-
oe ocyusfupetveniunt , qtiem promptius debili- blatum ; denique poft tot tantafque venae feSio-
Mta ut ex vertigine cbnftat , fenfibus omnibus nescephalaIgiafopita,novafetiitrumpendiari-
& motu animali fopitis, admifit; nam princi- fa prmcifa fuit,
oiuminprimis noaa&mfomnocontJgtt.unde ■ In fl,xu chmtdes piaret hydaides) Hydatides
manefuigenscalamitacem in%nem,forteex fi- mfigniores in plexu Choroideo , nullas turbas
vnisuuaeaff^* nequit , praedixit. Serum inte- excitafle reflantur auxilia, quat iliis permanenti-
'or^erebti iubiens apoplexiam produxifle Ju- biis fymptomata.fuftulerunt , niff quis autumer
' vantia evincunt , motum enim & fenfus recupe- ignavius aquam a menitige tenui , & e ventriculis
r-vitufuCque antiapopleSicae & parciore cibo, ab illis glandulis propter hoc plexus vitium re¬
nibus ferum abfumptum fuit , quod foli huic fotptamfuifle. Idem.
proprium efle fmpius non fine ratione, ,
§ aqaipltirima iKfraclits cerebri aUuenteJumrequeveatricieloyfrxfertimdextroi
' cerehrtmollitit &fiiicciiiute\ muto inGUnduluptaiuriit, &c.
I Uvenis quidam annor, circitet 24. Ihturx mediocris, macilf urus, eucefufca & ftrigqfa
przditus , quantum cx veftims femilaceti forma conjicere licuit, miles profugus , ex mor¬
bo aliquantulum cqnyalcfcensf nam circa illud tempus plurimi Gallorumin.Matchiona-
tuBadeiifi inferiore, febre Hungarica, Dyfenteria aliifque gravibus morbis xgrotabanr,
in vicino colle extra urbem noftram propemodum frigore ene&us d. 14. Nov. loyj.reper-
tas, moxqueinXenodoGhium deportatus fuit-Statimaccerficus fiiit Exc. D.' D. H. Screta:
deprehendit tegrum quamvis in hypocauftum calcfaSum delatum , & ledo plumeo fotum,
toto corpore, non folum in capite & artubus, fcd etiam pefiore, dorfo & abdomine, taSu
ftigidiffimumelTe: Artus rigebant adeo ut nec brachium nec pedes flefli potuerint, bra¬
chium tamen futfumfacile tollebatur: orehia^t, verdm aquarum cordialium ne guttulam
quidem deglutiic puifura nullum invenire potui; nulla inclamatione, vellicatione, aut
fticifone excitari valuif, ut vel minimum alicujus fenfus fuperftitis indiciiim prxberet,
oculos femperclaufos tenuit; refpitavitcumftettotc. In lingua maculx rubrx videbantur
•acfiiUammomotdiflet: Vefpericirca4. vivere defiit.
Die liquenti cum D.D. Screta cadaver perluftravi: Foris in peftoris latete finiftto duo
ulcera rotunda , dimidii Baziiamplitudine aliquo ufquc fiauofaultra cutimfed non adpleu-
rampcnec.rantia ,pus coftum continentia invenimusi In dextro latere circa Goftatn tertiam,
catispalmilatitudinefugillataerat: omnia fub cute ad pleuram ufque fanguine fufFufa vifa
funt, fiveaperculTionelivc a cafu contingerit : Abdomine aperto Omentum pertenue
macilentum occurrit : Ventriculus &inteftina,prxcipue tenuia, flatibus & fiecibus liquidis
fubflavis plena ctantjiifdem fecibus quoque colon infardum erat: Foris, a colo imprimis,
papillz plurimx.aqualimpidatuigidx pendebant: Hepar fuit rubicundum , Veficabilaria
tumida & quali inflata , Pancreas album : Lien lividus major debito, nam duos palmos lon¬
gus , palmo latior, craflitie dimidii palmi erat,aliqudiquc in locis quali fifluris prxditus , fed
non perviis: Renes ;GOnliftentia& colore naturales j' fed omni pinguedine deftituti erant:
Ubi Vafa emulgentia renes fubeunt, loco pinguedinis humor aqueus fubflavus , in gelatinam
concratusflnus impleverat: Veficadiftendcbatutab utinx rctentxcopia. In Peftore Pul¬
mones dextro &: fiaiftro lateri per'fibras oblongas hinc inde laxe, non toti nec firmiter -
accreverant : In dextro latere Pulmoiiis lobus inferior debito rubicundior & paulb' durior
fuerat ,’ ita tamen ut iisSammationem nec magnam.nec pridem enatam credere potueri¬
mus: Omnes Pulmonum lobi aere pleni & turgidi erant: Cordis dexter & finifter ventri¬
culus , venx item cavx & arteiix aortx rami , fuperiores & inferiores , fanguinem prorfus
fluidum , heutiquam fibrolum continebant & effundcbant,adeo ut ne minimus grumulus a
nbbis inveniremus , Extravafatus in peftoris cavum , diu poft effufionemgrumefeebae, ita
tathenut maxima pars fluida perftiretit. Cranii luperiore parte dempta, anterius ftib frort
te dura materadmpdumtugofa apparuit, ae fi ibi a flatu vcl aqua diftenta fuiflet , Prope
criftam galli, incifa dura matre io finiftto latere , protinus multum aqux promanavit,quod
itidem incilione in dextro latere fafla contigit- Dura mater a crtfta galli utrinque juxta li¬
num tertium ad Unus laterales incif* , vidimus in finiftto latere fub offe fyncipitis verfiis
Bomti AnutomiatcsmA. , K 3 tem-
n4 Anatom. Prad. Lib. I. SedT H. -
tempus , duram matrem teniii iileningi > fere diinidii thaleri amplitudine pratter naturaia
iptcrmediisfibrk validiffilnis' firmiter accretamfuiffe; fubpia matre , intra cerebri infia-'
dus , aqua plurimum undiqua que fluSuabat; Reflexo corpore falciformi, didudo cete,
bto ; vidimus infigncffl attbtiam fuper corpore callofo incedentem , fanguine vacuam : &
quamvis atterii &vena: finurti tertiuni adeuntes fanguine plens eflent, nihilominus ta-
menfinustertiui&laterales non. ufque adeo fan^ine implebantur. Cerebro cum cerc.
bello crinio exempto , feparata dura meninge ciirca feliam equinam , oilendi utrinque arte- '
riam carotidem tottuofam effc , prout fupra p. 38. depingitur : neutiquam vero ut in bfiitis
in plexum , feu rete mirabile difpefci , quod aliis quoque vicibus ftei : nec hadenus aliam
arteris ficiBtn in his locis invehi : Aufimque dicere talem femper apud homines repertum
iri , iit quoque tandem aliquando fatebuntur’ Retis mirabilis patroni , fi mod® ipfi quoque
rei periculum facient. Inverfa cerebri& cerebelli, mole, vidimus quoque arteriarum vet-
tebraiium & carotidum conjugium , rarnofque varios hinc inde per univerfam machinam j \
difpetfds , cujus diftributionis hiftoria plenior fupra p. 59. extat. In dextro ventriculomul- 1
tum aqus limpids continebatur, minus in finiftro; multum quoque aqus ex fiftula fpinalis
raedulls fublaco trunco emanavit , In glandula pituitaria , duplo majore folito , finumia-
veni plenum muco , qui in geUtinam fubflavam peilucidam coiKreverat: Meningem tc-
■ nuem citra cerebri lacerationem longe lateque avellere ptul,evulfis fimul innumeris fi.
brillis arteriofis fubftantis cerebri immerfis , qua fublata in fuperficie denudati cerebri ,p.
muls innumers confpeds fuerunt, e quibus, preflo levicule cerebro,finguis exfudabatrlij
aliis vicibus prsfiare potui , quoties madidius cerebrum debitO fuit , aut fi per biduum aut ’
triduum cerebrum ftigido&humido aeri expofui. Cerebri pars cineriria flaccidior me-
dwllpfa, utraque flaccidior debito, quin etiamccrebellum mollius quainin aliis obfervav&.
ram. Non tamen cerebri fubftarstia tam flaceida erat ut in fe conciderit ac fiibliderit, aut
pultacea evaferit, quamvis undiquaque aqus immerfa fuerit, nam etiam extra calvariam '
exemptum cum cerebello figuram fuam retinuit , etiam fublata tenui meninge in locis plu¬
rimis : adeo ut fipedatoribus cstera cerebri & cerebelli curiefa demonftrare potuetiifii
uttaceam inprimis cerebriim intra cranium, corpus falciforme fibrarqueSt ramulos art^
riofos , tum abipfo tum alibi a dura matre profeSos , fuipenfum tenuifle. Inteftinis afpr-
dibus mundatis, in medio Jejuno invenimus tumorem juglande majorem, interinteftiii
tunicam externam & internam coriclufum , proprio folliculo circundatum , continens
corpus mire fibris & vafis {anguiferis intertextum. In principio Jejuni reperimus quo¬
que valvulam feu circulum membraneum , coli valvuls fimilem , alccnfiim impedien¬
tem. In read plurimos fcrobiculosfuperficiarios, dimidiati pifi capaces vidimus, ac
fi non ira pridem dyfenteriam paflus fuilTet, qus tunc militibus epidemica fuit : Certe
diarrhoesveftigia clinici iii indumentis invenerunt, cujus quoque indices fuerunt fasces
inteftina replentes : Veficiils fcminales continebant humorem copiofiim in gelatinaiu
concretum .- utraque d uad infigni & proprio prsdita , qui ambo quoque ofculo proprio ad
latiis monticuli in urethram capaciorem hiabant.
AFfeSas qui militem illum e medio fuilulit, fanguinis arteriofi accederet, in cerebro & cerC- S
Apoplexia fuit , nam fenfibus omnibus & bello percolaretur, nec fi fpiritusconfeai adhne i
metu, ipfaqnedeglutiendifacultaieabolitis.ref- fuiffent , nervi ad loca debita detuliffent ; Fre-
piravitadhuccumftertote,adecimaantjmetidia- quenter id viatoribus Alpes Helveticas tempore j
naadquanamvcfperrinam.- Tetanus cqmesnqn by>emo trahfeuntibus,etiamrGbufcflimis&la-
incommode diceretur , omiiibus artubus.rigidia niffimis evenit^ niiifoporem, plurimis per loca
exiftentibus, nili brachinin attolli potuilfetatqde nivola moieftiflimum , omni nixu excutiant ; Ad
os hiaffet : Convnlfivi tamen quiapiam ante apo- congelationem , caloris & fpirituum extinflio-
pleflicam invafionem paflum fuiffe, maenis in nem a frigore ftcilicandam plurimum fecerunt
linguamorlb procqld^o illars, probabile fa- morbi prsgrelfi. Ad promptiorem congelatiba,
ciunt. Syncopen veto neutiquain appellaverim, nem, & fpirituum ac caloris, extinaionem intra'
quamvis totus habitus pefftjguerit, nullufque cranium plurimum quoque contulit aqua intra'
pulfus indicium taSn inveniri potuerit, i-efpira- meningas, fub tenui meninge, in ventriculis Sc
vit enim cum ftettoie fex integris horis lc.aa ulti- fifiula facta redundans , nam quoniam immobilis
mam*itaemomentumufque; Frigus pracipuam ftagnavit, facilius vim frigoris recipit, aceffi-
hnjusApoplexiaecaufatnfoiffeexiftiroo, naiqin- cacius fanguinis & fpiritibus imprelTit : Forfan
tenCflimutn tunc erat , psaeciptie iticpUe edito,!)!- tamcopiofa aqua intra cranium collcSa fuit,,'ob
vibusobteao&iibereventisexpofitotdumenim febrim continuam & cephalalgiam , qudm pto-
ex itinere , licet brevi , & morbis praegreilis felfus chlduhiofseyam diu fuftinuit , ob tenuis menin-
, quieti intempiftiv» indulfit , tindem lieroihe ex- gii concretionem cum dura matre , diiiiidii da-
peigcfaciente, fomno , Kterni paratio , obtutus leti amplitudine fiib finiftro fincipite. Proptec
fuit, frigus fangninem, ceiebruih & fpiritus ani- aquae abundantiam fub tenui meninge detentam,,
males ita congelavit , ut nec fpitituum. animaV illam haud difficulter longi lateque a cerebro ab-
lium iriatetia'luppeditaietui , nec fi foiie aliquid Urahere potui cum fibiilk arteriofis , lemanenii-
Anatom^PraO:. Lib. I, Sea.ll.
maxime in ventriculis. WD.HerJlitu obferv. Anat.iij.
Obsirvat^® XLIII. -
§. AfofUxii ib HmfiSi cerebri fliaa imf lente S‘ totum cemfa^minundinti.
D Omina IU. diuafFeftibus fpaiinodicis cbnoxia , poft capitis dolorem & paroxyfimju
convulfivumin apoplexiamlethalem incidit. Mortua: vaia meningum &cerebtifau,
gaine plena apparefjant : Omnes cerebri cavitates colluvies fcrofa*iniple verat, riieii^
de cipitis Dolore.
'Observati^o XLIT.
■Afo^lexit levis i ferofohumere in cerebro Jl/igmate. '
Vir III. Febre teaianaria prehenfus : quinto dic oblivio , defipientia, aphonia, fcnfusf,
pulturas, motus abolitus fequuntur. Reperta aqua plurima' in ^toto capite ftagaans
&c. ride^it. de Febribus, lib.^.
Observatio XLV.
■§. A^oflexUk feri ingemi copid inter cremium ^.dstr em meninge», infdee^iBue
reduplicutione , omnibufyue cranii caviutibas.
ANnoTfiSy. Anicii Vallefiofum , in 'Gallia Narbonenfi, Sequutus Pratores Regisi
capitales, Vockus fui cum Doin. D. Meyronnctio & Cotalle Medicisj Magiftris
Nicolao, & Vicario, primariis Regis Chirurgis, &: Odonnetto ,, Chirurgorum Decano,
additurus Matronx NobUij Dominz dc Fernois , prerxima confanguinitate cbnjundz
Generofiffimo VicecomitiaPolignac, utbisGubernatori, Apoplexia tada: : Prafidiaa
arte a diflis Medicis fuere prarferipta & adminifttata , tamPharmaecuticaquam Cliinjtgi-
ca, fcilicetVenifeRio utriufquc brachii , -Cucurbitiilz fcarificat^ , Sinapifmi ,^cfical^
rii;E<Thina,tofiuscorporisfuccufrationesicauterii)maaualefummo capiti, adnormamE
Fabtitii ab Aquapendentes quorum remediorum ea . fuit efficacia ut intra xv. .'hotanim
fpatium fenfus deperdi&ffierint reftituti, tam interni quam externi, fuperftitetamen-Pvi-
lyft btachu finiftri : Elapfisautem 7. diebus de novo ingruit afFedus , quem mors-ftatim ex-
cepir, nec animadvertentibus quiatgrx affidebant: Tenerx autem eonflatucionisfiietat,
Itibtica: valetudinis , macilenta , iiuxum hatmorthoidalem paEa ab anno itatis xvinaqQO
tempore vixit obnoxiafe/wir^aw, -totam capitis partem anticam & finiftram occupasti i
adeo'molefl2 iit plerumque decumbere cogeretur & ib omni confortioabftinete; fiti- 1
gabat dolotplerumquefemel. in hebdomada : ufupurpntiumpilnlarum xv.interdumdie- i
ruminducias concedebat dolor-, quandoque menlis integriiquoremittente copiofash-
etymis fundebit oculus Rteris affeRi , quod illicctrum.erat indicium affeSus ad declina^
tionemproperantis. Interdum-natis edireao multo ftillabat fero; Si id accideret per men-
fes integros , fc-riebStur dolotscujufmodi vacuationetnlvtiffima' ferebat. iFcbris ’ ptztctea
quartana frequenter eampteltcndcbat, przfertim hyeme. -Vultus alias non omnino erat Sc-
2olot •/‘2'A*5<P^■*^^*«« Naribus fere fieGis-fed-.fputatrix, multafquc emittens -urinas. Ap
petimpolkbat vegeto, cibum fat : copiofo diluens potu, vino fcilket fed temperate: Ia
dizta non delinquebat quanquam faporatis &: aromaticis gauderet ut fe fruRibus omni¬
genis ; a dulcibus abhorrebat & ficcharo conditis , nifi acidiufcUla eflent : Mufica organi-
oaiili erat in deliriis, cujus eratpcritiffima.-przfettim cithara: &monochordi, Iii adiom-
bus omnibus moderata : -Menfes' illi per fanitatem modice Huebahtjqui aijno 47. defieninc
Obiit autem vidua, ausos nata tvi.
■Rogantibus confanguineis, & Doftotibus Medicis nominatis, 'Capitis apertio.a me ln-
ftituta , przfcnfibus Chirurgis ,qab, lum tecidivq , tum mortis caufe innotefeetet ,
bautViti-Tlluftres Domini Catalanus a Poyta & Pugetius , Regis Confiliani magnz Ci-
merz Paftoenti Tolofani ,'Sc alii , Inter ditram matram &cranium, :Item in hujus cavi'
•tatibus , tamantefiotibusquam poftetioribus r .Tum & ir.-falce ac reduplicatione dar*
matris ( abiciffis prius fibris, quarum interventu. fututis ad alligatur.') inventa aqu« ^bf
vefeentisif mediocriter falit*, Pinta una, feu libra: medicinales circitet quinqu^ASnH*
11. menfis Janvarii anno 1667.
.Excommunicatione D.Baydy ChirurglGenev.feritif.
-D& Apoplexiav
117
Afcfexis i Sfrsfp humeri certbrt infrean ellttemt & ventrmios riplehre.
*r T Mo T°^ cephilsam immanem , intra triduum apopieaica interibat : Capite aperrd
‘^V cerctri anftaaui profundiores jcjufquc cavitatem anteriorctBi&u ventri- '
,uXs inandaban Th rriHis An it. 'cerebri cef. xil.
LAux jUm ] Abornnihomore induti poBe A- de eoiiigit humoreUi qui occupare ctefut & obi
BoplexiamcftenditWii'qfi» comment. in hi- ftruete cerebrum , ijiliofum autatrabiktium fuif»
Androthaii, 7- cui. lingua ficta fe. An bilis apoplexiam patere poffic , videbi-
erat plerumque admodum amara , aliquando turinfra cephaliearmmanis Vsigmcm pradiflant
tordiadolote affleiebatut, tandem poft decubi- affligens > cui fucceffic apoplexia , humorem acet^
tum duoturoaac trium dierum mortuus eft; an- rima vi prjeditum fupponit-.
Observatio XLVIL
Apepl'exiiiSen> iaier Ktrem^ae mninffm ; Inter fUm it cerebrum d" 'cereheflum\Mider'efub(l'iniik
‘ ‘cerebri. Repletione 'ventriculorum ib eodem fero , & effuxu ilUut in ficnmfiJtuUm , ortu.
IAcobR-eutingerViterdingii ditionis Pet-illiiftris &' GeHerofiD.BAK.onis Horn-
STEiKli oriundus, qainqaagiiiiacitcitcrannoshabcns, temperie totiu-s ad calidam &
ficcatn vergens, coloris fiiicii habicu corporis litcniique f atnofus erat, capilli nigri & ctifpi»
rari , ditnidiurnquc capur, junieri adhuc, calvities turpabat : ad iram vehcmcntiorcia pro¬
clivis. Pauper vianm Si amiaum duris laboribus, praecipue viticukura acquifivir. J,lulcum
ipfiufum cum Baccho fuifie & non rarb ficca labore peaora fervido maduifle mero, Gut¬
ta roiacea , quae faciem fccdabat,- fidemfeeit. Qaibusmorbis toto vira: tempore affliaulj
fuerit, ut de bomine ignoto impoffiblle, ita hoc loco id teferie fupervacaum exifUmo.'
Quantum mihi eoBftat,ab aliquot mcnfibusfa!vacatdialgiaeXcrueiabatur,ob quam & mea
opera ufus eft, quit purgantibus & ftpmachum roborantibus celTavit, brevi tamen ob pra-'
Vam vians rationem, fame & pauperie etiam noxia imperante, rediit: hinc e-pe inca ixoii
contentas etiam Garnifieem eonfuluit, fnani & hoc genus hominum his in oris medicinam
ficetcconfucvit, &H«llanon mottaliunQ yxtixuitrdAa facra liare inVadere audent ) ic haud
obfcnrc intelligere potui, illum neca benediaionibus.ut vulgo loqiiuntur , rcalas ab incan-
tamtmis,abllinuiflc,adqua:ft:xplebis,aeuad faerstn anchoram, non rato coufi-sgere foler,
adeout ne&ndaimpictasvixfacisdiffuadeti pollit. Aliquot feptimanis ante obitum cru-
deliflima cephalalgia totum capur, frontem prateipaeA: occiput afflixit, a qua ipfince mo¬
ra fiec requies; fitftidlvit omnia medicamenta : .Exttinfccusqutcdam mulieiCulaiUmfuaiil
applicita fuerunt. Prz dolore quandoque amens erat, ut quicquid vel diceret vel faceret
non rarb nefeiret. T tibus feptimanis ante mortem caecUs omnir.b evaCr , aulio vitio ex-
trinfccus in Utroque oculbapparente i vcrafdl. gutta ferena cXcTCatus. Doloris quiden!
fevitiaihcapite aliquantum tunc temporis i crnifir , at remanfit qua:dam anxictas.cb quara
cotpus hinu inde jaaitabat, nec, procul dubio mente a:gcr, caufam hujus volutationis perie-
Aum revelare valuit. Medicamenta plurima adhibita , fed fero, ideoque fine fticcclTu. Qua-
tuordccirri diebus Smefacalcmdiern, ledum permingere carpit; pauejs diebus poft hanb
calamitatem nova excepit, Paralyfts fc. pedis deXtli, quarti fecuta paulo poft & finiftri. Q^a-»
triduo ante obitum Apoplexia forcitai2;usfuir,iacuit fine omni fenfa& motu animali, nullo-
qucingenioeXcitari pqtuic.Totis hisnltlniis diebus larglterfudavitiper Integrum diem eunt
.ftertore refpiravir. Quamdiu decubuit iulfilQ- erat 11. Fcbr. & ii. a pIcHiluaio anni ih^6i
viram cum.morce commutavit; Altero die cranium aperui , faticia dura fecalngc proflu-
xitfcrumpalUdumfpicci coloris, Gutii impetu quodam, nonfecus ac medlcna Vetla bra¬
chii feaa fanguis erumpit , Si quidem tanta copia , ut Cyathi aliquot undarim capaces
eo impleti potuiffent, Hoeferum maxima exparte colligebatur ih fpatio ; quod irtter
duram & piam matrem eft, quod mihi amplius & capacius elTe videbatur quam naturi-
hter exiftete folet, feto prtt ttimla copia duram matrem undiquaque , ubi nullum cbfta-
culum inhibebat , expandente, accereliraro cerebelliimquc deprimente. Quin etiam feri
plurimum intra piaro matrem ac cetebrum cerebellum comittebatar , undc tota ccte-
bti& cerebelli fupcrficlesV ram gyri quam , divulfis gyris, aafr< ctus, cciigelatiniiquaqua-
yerfumobfiri videbantur, qua cultello Ixsafetumcxftiilivit fincefum, flmilefcrdilli quo,<l
later duram & piam matrem cumulatum fuit. Imb ipjf m fubftantiam cerebri & cerebel¬
li plurimum imbibifle, darifflme cognofeere potui, nam fuminupereucrumque fl:e-
cidum &raollecrat ,utinftarfcte pultis, etiam leviculo attaiftu dilTolverenturiitatamcC}
utaoc difflueret, prout vetui* apud Cl. Platerum comigit j eui pulfis forma cerebruSj
T
'ii8, Anatom. PraS:. Lib. 1. Sedi. II.
emanavit; nam citta attaftum , &figuram & terminos antiquos cerebrum SccerebeUnij--
ablata quoque pia matre , aliquo mado fervabant, T ota cerebri externa facies pallida^ ^
faque fangiiiduca tantum non omnia exfanguia erant; ablata portione cerebri ^ rara fin.
guinesE macula pullularunr. In omnibus etiam ventriculis fetum redundavit; mucum
nullum vidi orificium , feu canalem e tertioin quartum ventriculum patulum, obtutantcui-
Veriim preflb cerebello", plurimum feri in tertium ventriculum regurgitavit , Plexus Cho^
. roideus totus.erat luridus & fanguine fere privatus, quamplurimis nodulis varicofis fub.
duriufeulis przditus. Abfciffa medulla oblongata prope orificium magnum , elevatifqaj
■cerebro & cerebello; nonnihil declivi pofito capite, plurimum feri ex oftio illo pro5.
Iit, ut non dubitarim , totam quoque fiftulam factam co repletam fiiiffe ; Adeontooj
vererer, morbum hunc Hydropemcertbri, & quandam fpeciem appellitare.
In reliquorum vifcerum conditionem lubenter quoque inquifiviflem, fed nec prece nccpre-
tio quicquam a defunflri uxore & affinibus impetrare valui , ac poteftarem mihi caput ape-
riundi feriam fuifle , pro magno beheficio reputare debui; Ex fuperftitione enim quadam,
• plus quam ethnica, plurimi noftratium opinantur cadavera humana injurii quadam?fEci,li
ftudio alios tegros juvandi, fccentur, brevi vermium cfca alias fututa.
SI ullus hamorum in corpore noflro poros me- tu reparatis , faepe internorum fenfuum imbedl.;
dullofse fubftantise,in cerebro & cerebello, fu- litas aliqua remaneat; utcunque enim de feri n». '
bitooppikrepotetit, ferum id piffi reliquis pra- tura fit facili difeuti poffe , quia tamen profun,
. flabit ; Etfienim peculiarem cum cerebro femi- dis cerebri partibus fe quoque immergit, quot;
liatitatem habere videatur ,eb quod tenuioris pi- fum medicamentorum virtus vix penetrate pe.
tuitas , quas ferum eft, Metropolis dicatur, atque teli , autquianon raro ipfialiquidmucoii,niC3, ;
in embryone cerebrum inflat leii fluidum confpi- Pifo monet; mifeetur, non exigua ejus pottioiin, '
ciatui , puteiurque Lymfk» Bartholiniana ex fpi- mota perflabit , & a reliquiis illis facile iab« ali- :
ritu animali coagulato generari, quin etiam fre- quafenfibusafpergetut, quaeasgrecmendabitui'
quenter, fi non. perpetuo, intra ventriculos ali- Easdem reliquias occafionem recidiva, frequenta
. qua feri portio reperratur; quandoque magno apopleflicis quibufdam evenienti , prebebnnt:
'impetu in catarrhis excernatur, ac denique net- Non alitem exillimandnm e!l ob capillarium ai*
vofis partibus Iffifis , quafi fuppetias laturum af- teriatnm,!nedullofam fubflantiam tranfenntinut,
•fluat, Nihilominus tamen fi copia aut loco pee- exilitatem, non tantanf feti copiamin illamelu-
cet , nullum emclumentum affert, quin potias fam iri, quae ad tot. aSiones abolendas fufliceiet,
ejus fanitatem deliiuit , atque in aSionibus fuis perpetuo enfinfanguinis motu jugiter novum fs-
perturbat, &nonra'rQ eas penitas abolere valet: rum affluit, quod ciim fanguini confiifum fit ac
Piares autem hoium pororum , fi non omnes , Se- ad fecretionem promptum & facile , praegtcffua
De Apoplexia. ^ i\p
difpofito , forfican hoc rum narium prodoaioi» C4tn!raf , qflam diffipa-
in auxilium Tumpto, tum iri. Non miniis rere afferit ccrthis hanc
terit: Etfi enim fepe apoplexiam afaobftruaione. quim ab comprcC-
SI R VATIO xxvriT.
t i flmimi aquA cerehram diluente. . ’
lifs. 8dCelfs:Prmceps Wilhelmus Lantgravius
varia , aqua plurima diluebar cerebrum. Ciff.- Rdfdm
' ^ ’O b s E R'y'i:'TJo XLIX.
■- AfaflextA ab-.ahjcejfujlrefo in cerebro.
■ Aria N. polt.contufionemiincipltisrvercigine. affliaa fuit , tandem Apoplexia fbrtilli'
lua fubito.obiit, Infpefto cerebrojin liniftro latere tumorem, ovi magnitudine, ce-
tcffinm ventriculum coinprimentem,aqua limpida repletum reperi. yidem.deyertij:
%. .Apoplexia . eydepfiom fequuti. , . a 'fero aert tn cerebro , inter meninges ^ in
- . . triculis.Jligntnte.
Ir aiinorum 30. TTit. de-EpilepGa ) occubuit EpilepJia terminata in apople
piam & diitam matrem; ubiquciuti & in ventriculis, magna feri copiaftagr
De Apoplexia.
i . '^^o^lexh iveficis rotundis iquefis cerpri ealbfoi/icu^eiitilus. .
^ X ,^os'sadaminfiieipnfecrtapn|sftoUdu/cum fiaus , & pau^
Ni oft tempus appplcaicusbrcvimortuus eft;::Seao'-eSdaveris capite , vrfuu diqmf
albid? > humore pituitofo replet* , fupra Corpus callolem invent* fterunt , quas
^aslesbiits inorbi immeaiatatn caufatfftiiTe exiffimacum fuit. Oom. PanArolus , Pentece-,
■€ f £/?« uBuuoi mtuuiU.) 'JryiSis: yde^^_,- de ‘ partis fubftantia ; eademqse ex novo materi* af-!
V «Bibus fupra. Sf hniMt;^jinpbaucus' per fluxu paulatioi, cellula quadam in tunica oboria-
DioprialibSenonexcuitat^jndefit utpars tut : Humor autem eo confluxus, initio tenuis ,
^«^rnttikfitu hsteens.exudet in cavitatem ab, poftea crairefcit.& pituit* formam induit. Pide
'iJjitiij peiexiguani V efformatam iri membranp^^^ iarhtte Pr^.lih.^,cAf.A.U.
rrojionejemis ^ corticis cerekri .
T Ovi abfeeffu in dura liiatre excitato , & poftea difrupto , cilm a pure fetidiffiBio Jlie-
[NJ jito 'tenuis jos & cerebri cortex exederentur, argrotum primo in ftoporem, & demum
^Apoplexiam lecbalem incidiffe , qui taraep. in toto morbi, decutfu iymptomate quovis
ppjjjpticoimnwnisdegebat,' TAtiw-afr/^^r ParMrrrfiraMp. i.
INde -infert Excell. Vir meningas in;Epilepfia guinis effluxas : Sie vatiolis apopL in puella
ptiroarib non affici : Idem .a.utcm pus , -i quo iupctvcnilTe narrat Excell. mpferus Exeee. de
tneninx & 'cereba conex exefa , ad originem Apopl. p, 239. vafe aliquo ab interna vaciola
^--umbens apoplexiam induxit , erofo ; Eas quippe interiotum partium,--—
§. Afo^lexU k Tumere Jleatematico -c,
'0 inter rerebrum & cerebeUunt.
■T Idk Clarifs. Doin. Ttrelincurtius Tumorem fteatomatis eonfiftentia , pugnique
f magnitudine , cerebrum & cerebellum inter , cb praicisb loci ubi conariumr
ique fiifternitur chbroidis plexus al* , ipatio femeftri a fenfibili lifionc , c*-
item primo , furditatem fubinde , omnium denique fenfuum & fiinftionum anima-
m abolitionem , & necem ipfam intuliffe. loh. von pUmmerdinge Dijhutatiene de
flexU,Tlieli:iz. : ,
.§. Apoplexia a cerebri fuhfidentia , dijfoluiione 4r Fluiditate , oh pituitam
ejus molem irrigantem.
' I pituita cerebri Cibftantiam longo impulfu adeo irriget , ut magna illa cerebri
J moles mollior laxiorque fada fubitb diffluat & fubfidat , nervorumque principium
n bafi calvar:* a cerebro prodientis premat , it Jpiritum animaiium tranfitum praclu-
lut. Apoplexiam gravem parit : uti quando ventriculos fcu cavitates cerebri pituit*
ubitb adimplet , non ohjlruenda , c\im fpiritus animalis non in ipfls , fed in cerebri
‘uBftantia undique & nervis fedem fuam habeat , iiec per ventriculos tranfeat , fed
:odem modo cerebri bafin gravando , apoplexiam quoque inducere poteft ; Qp* ta-
»en ,ft humor ex illis defeendens nervorum duilum fequatur , in paralyfin potejl definere :
H*c oamia fip fe habere in Cara apoplexia mortuis , cx eo quod icopiofus
^J^er per os tunci illis effluxerit aliquando deprehendimus , 6£ feSione quo¬
que diligenti aperta craffa cerebri membrana , in quibufdam copiolum humorem mox
ptolilientem per capitis regionem ad thoracem lifque defeendifle , ipfam adeo
cerebri fubftanciam in Anu quadam defluxiffe obfervavimus Idonfpcffuli, quae fubitb apo¬
plexia taSa expiravit .• hujus calvariam curo aperimus , cerebrum illius in meninge craffa
mEmdefiuftuare deprehendimus j Quod U diffeaajapertaqucjdura difta matre , bquo-
BonetiAnatomiaTom.l. L i tic
Anatom. PraQ. Lib. L Sed. II.
jus fpiffiotis&albi pultem teferentisjjerfaci^t^ uniyeriamdefluebats&h
difpcrgebatur. tUnrusPr4il. liti‘.l.c:i.&dljervai.Ub.i.f.m. i6.
' ' ' De Apoplexia. izf
appendix.
§ {j^mdAp/f lexhMereirifaijide/im antingentis, nb tumorem criuii refietum.
/r UliM Leidenfis tuffloreln iii dextra fincipitis pairte geftavit externam : ablatus ille fuit
VJ. Gl3iratg‘P=‘^''^‘“l“‘“®"“’ & fine ullo gravioris mali metu tres dies effluxerunt.Sed
To die, fubitb invadente apoplexia, moriebatur, ut pra:dixerat aliis motus fimilibuiP-
"^ue exeBpiisClar.Wateus : C^ia in hujufmodi capitis tumoribus laeditur pericranium-
qmmqueterentes matres interna: dilatantur, concidit cerebrum comprimitque ventri-
'\\o%.‘lbomusSortholinusant.-i,.hifior.%(t.
f^Oxcilit cerebrum eemprimitijue ventriculoe) 'branea cranii difpofitio, prope tonjunaionein
Vj Hcfmannusfubfidentiamtotins molis cere- fagittalis & coro»lis fufut» , foveolam nancifci
bticeuablurdam irridet , A t ii illi accedat eaufa deprehenditur : non aliam ob caufam proculdu-
■ cOroOTimens , non omnino impoflibilis cenfenda bio, quam cum cerebri univerfa moles, ob in-
eft; Univerfnm enim mednilofum corpus fpiri- ftantem mortem frigidior & gravior fa^a, fubfi-
tibus tam vitalibus quim animalibus refertum det, fecumqne falciforme corpus & laterales fi-
.elevari, &tantmn non omne cranii rpatium im- nus annexos detrahit : ffi ergo firbfidentia com¬
plere, iisverootbumfubiidere vel infantesmo- preffioni ab incumbente corpore accedat, coar-
ribundi probant, dam in illis , non folum circa fiatis in univerfo cerebro 'meatibus , & impedito
fututam lambdoideam & fagrttalem, manifefli fpiritnum effluxa , Utique apoplexia generabitur.
& profundi fulci confpiciuntur , 6d & mera- rTe/ferus pag.
Observatio LV.
%.A ptngumeiiriibofm eerebri&retemiretbile effefe -, ctem cerebelli fjder itione.
QUidamiSus a fclopeto concidit protinus in terram Sfc. Videre fiiit propo plagir lo¬
cum, extimam cerebri membranam tum lividamr, tum flaccidam, &: non uno locO
cmore atro obduftam : cerebellum Vero plane fyderatum &c. Vide lib. 6. de Vulneribus.
ObSE R VATIO LVI.
Ab byditAus circi iemfordes irt&ias, cerebri flicciditate, ^c.
Plierprzeeps in caput ceciderat Scc. Uc pofbremb apoplexia eaecatus: Dctrafti de-
firafli cute cx capite plurima effluxitaqua: circa temporales arterias hydatides reper¬
ta plurima: Stc. Aquse tantillum in cerebro fubftantia plane flaccido &c. Vfdeiib.6. de Vuk
«eribus. . ,
Observatio LVIL
c^oplexii dii interimens , cerebro omnino fdvotpr inedumii Solo -vitio in
tulmonibus aff irente.
C Enex Theologus, vir probus & pius, corporeobelbj hfeehoh collo breViore & toro-
O fopta:ditus, di’, invaletudinarius & vitam fedehtariam agcns,cacochymiim valde feor-
bnticam contraxerat : rcfpirationc difficili & anhelofa & capitis gravitate & torpore ina
folitoaffeaus , Vix quicquam przccrea laboris aut eXercitii przftare poterat quam quod
quotidie e cubiculo ad facellum iret Si rediret : Quodam mane capellam paulo ante pte-
«s mgreflus , dum genibus provolvitur', derepente pcrculfus & mox of»»©- & infenfilis
faffus in humum concidit'; Illicb ycrofubktus Sd veftibus exutus , le£l:o concalfaiSo im¬
ponitur: Ipfe aliique Medici mox iaccerfiti reperitous eum,non modo abfqiie fenfu , pul-
w &refpiratioBe ;fed toto cOtpore ftipntem Sd plane rigidum: nec ullis remediis; ali-
qnaqdiu licet diiigcntiffime adhibitis , 'ad vitam aut incaiefeentiam revocari potuit, unde
ul^cati furnus a primo idu-cordis pulfum penitus.: adhibitum fuiffe, flammaque ejus ex-
tintta fanguinis flatis omnem motum fuppreflum fuifle.
_*r™dic cadaver exanime fatisSd obtiguifle vifum ; aperuimus , nihil dubitantes quin
8, ^dusita fubitb iethalisvefligiafatisclat*, intra syxsipixMi» relifta, in confpeflum prodi¬
rent: Verum illic, aut inalia quavis parte,motbi, licet attociffimi , ne vel umbra qua:dani
“peterat vafa meningas irrigantia fanguinc mediocriter repleta fiictunt , abfque ulla ta-
c *“r extravafa.tione: Cerebrum , cerebellum 8d medulla ablongaf a, cum prO-
bus eorum omnibus & prominentiis , nbique firma Sd bene colorata , tum extra , tuin
rasper totum apparebant : Nec ferum acc fanguis effufus uUibi intra eorum poros Sd
Boneti rlsiiumii Tom, L L j mea-
Anatom.PraS. Lib.I. SeSt. H.
meatus, nec etiam intra ventriculos majores coacervabatur: quinimo plexus Ghoroeido
tum intra cerebri cavitatem , tum pone cerebellum conliti, omni culpa immunesvideban.
tur; adeo ut materies morbifica , atque tenuis aefubrilis ac funt fpititus animales,
afFccerat, ptorfusincbnfpicua maneret, ejufque illic praefentiam tantummodo ab effeS,,
arguere licerer : Attamen ne alibuextra caput lateret. illa,, poft fingala t2 sjojsipaAs cdn.
tenta accuratius infpeS:!, ad Thora&m devenimus , ubi pulmones difcolores & ichort
.ipumofo per tomm inferci, refpiratic%iis diiScilis & anhelofac caulam fatis manifeftb- pjo.
debant : Cor vero latis fanum ac firmum, obftruftione quavis aut polypofis concretionibus
immane prorliis exiftebat: porra nec in vicinia ejus, nec in aliis circumcirca vifeeribus, ^
abfceffusquifpiamaut apoftema, acujiis contaftuaut foetore cor opprimi , aut fpitituj 1
vitalis ( fimodbhoc poffibile eft ) derepente iuffoeari potuit, reperiebamr.
licuit, quam fpintui animales intra cere- trona qoEdam nuntium mittit qui facelTere iq,.
belli medulliuni , conlitos a parriculis quibuf- dicos jubeat nili apoplexiam pronuntiarent; Coli
dam malignis, five narcoticis , five aliks.infe- latageret edixi per eundem nuntium, me ocal,.
' De Apoplexim^i. ■
M jflee fellea obftrnflioApoplextecau- li dolbriliascMifiiSi, cnjiis^cplonjnteftmbmcan-
A f ^e potuit ? In dubium enim rerocatni cro:Occaltoaffeiaum etaf,. ptucnldubib abobftrti-
concitarejpbilit Vide Notas ad .^aioneppri bilarij.-.cuijqua parisjduoderio inferi-
”“'ll.,-bidaoanquamhiaenusdeprefcepfanon tut/infertus.eratJapiUuspifum.aqaans.-riatur»
Biie genita .certum tamen natu- Jbi.Iem ad colon deponente: Idem ibidem ait -Ve-
ijt Apop bilem quotidie genitam ad am- ' 'netarii Cancro uterrexulcerato interemptam fuif-
Smm exSt' fed fepe ad alias pa ttes , imb no-^ ' 'K; 'dujus cyftii ftliia a calMlo mfigni omniapofa-
f&^AtmamXhirurg.Obfery^8.:ait ftruaafuent.- ' ^ -
fflfnifecadavei Nobiliff, Galli atjrpeiflimisio- '
'JL ^.i.^Afsplexiit i fulmihe txemtit-. ■
PUellam Wdifflusinijila nullumiftus yeftigipm apparelsM j circa^ df/i?*®
etant figna afumtno adimunipertraaa', qua: l pyra‘^rrGandcnti faiaa;Videbantur: Iii-
tas nihiJ^fac ibboirinSbdi praicef quam in una pulmoms pinnula , in cujus fine exuftip qute-
damvidebacur. Brafftvd. comm. ad lib. i. Utff. de vici. am.
- J. i. Atinb 15*1:; Vefqntione curij campanatii contra tcpjpeftatem.icanip^nas pnJ&renr,’
quidam ex illis fulmi^ paitus interiit Totum ejus corpus'infpeSum.%e ullo, vulnere Se.
pellis integt,a’apipatuit': eo excepto qiiod coitum denigratum nonnihil, . &.CoUpte Induffl
fciffum fuit : Ejus eofpbfi: aperto , pf atcipuayifeera & Ijen defiderata funt „ relia
quis mihutipflbus infeftims fideratis Iis qui ipfi ^^fueta^ pedes tantum ambuftifuetunt;
EXObfefv.I.Gilberti. Medici refrnitixi. , ■ ^
- A Fulmine induci poffe apop!ex.ait Bexevitiiu ■ dam (amuloMraine i&d 8e bccifbi cui capiit pani
J^ deabd.cap. a;, qui partem & fiiium uno &’ .16;poftintamnit& nigtamevafitV nnde gtavitec
eodem momento , d fulfninetaaos, apopleSicos lasfum fuiflercerebrnnf cbnfiat; -Rarius tamen
eyafifle , iterumque integre, fanatos fuiffe refert:, , veram apoplexiam excitat , mam ut plorimumi-
hujos enim potentia tanta‘eft ut h,mqres cerebri vel plane occidip;,; sel.jtTprofternit , utr; cplor®
commovere, fibminefque attonitos reddere va- ..faciei vivido depetfito, pulluque &,fefpirationa
leat. Naiiat Hfldanus cent. j. ObCii. ;de’quo^ pr<)^ifer«ttstis,iar mortuis linulssappateanrt
O B S E-ILV-A T-I-O'- LX.--'"' ■
Fulmine Uli ^:e;tic/Ui::ailiAt^tci'’.'.L, 'ar: Z".€r: : : V
GAfus hic accidi? die tp. Maji 1666. Medlejij.^^uod ,Duo Sphoi
lares Collegii Wadhamenfis , qui foli fuerdutin fcapba qupdam alittore non pridqta
remota, Medleji ad rcdeundutn dOmuinVpofurin capite fcaphx infelici Ifiu Tonitru aiit
Fulguris ftatimexfcaphain aquam excuffi funt: Alter corbita iftuseftut plane rigidus
moreretur, & ex aqua poftvixtfaiusminuti mofaS-f^tfsxisl^tu acceptum) exttaflus,
nullum yel^itapyei.feinfus mptBfyfrjadieiumprodjercp-’, sSiiBtil htqae;ex;^qua mortuus
fuitextradus nihil remediorum inexpsrxumnelidum ell, fed ftuftraerant omnia ; Quaro
poftti^eejusdieiinutbcmfepulturat-caufadelatuseft, ubi Dodpr Wijlifius , D.Melliq-
gtonus , D;fe0yyems'6dS|b'-acgeffi5ius,‘ayidi hi%andi'ecrif^s'martanih,‘fifqri:ein7ecjpajr-»
tieularia-nonnullaobferyhnda' venirent; - - ,.f- .
'InunlveffaipfiuSeufeflullum ap|hrebat-vuInOTisr'v®^ntah mWi»
etanc & livida ; fednotiuh- wa}ole‘^dn'quam folet procedere ex ^hjgfiinis' fc^nferito:
In dextra fcolli parte macula quaE4niB'^htvahi^ipinS, 'di^brainium*lOTgif qhariitit vefb
digiti partem lata,adfummum,.CiQ»:fc;frtt,candeqti haud abfimilis :eonfpieiebatnrj
Habebat & aliam paiilo majoferii ,lai?mfe'm'iHiin'all'eraS i,e; I5niftra fcolli parce, iniffi aii^
rem : Direde intra , in latere pedoris; foiftrdv loeus^fcrM ; novem circitet' digifOs longus,
& duos digitos latus , hicamplius , ibi minus quierat adufliiis& durus ut 'cotiurh igni dura-'
tum, colorcrubcavaldefenfibSf, kt'aigr.am Yfagente,' ciitFporceJli aflatrfijnilis: In parta
anteriore humeri finiftriaiiamb&^atfiffiileitfmaculath'brittis circitet folidi magnitqdine,
qnatatnen tam nigra& , notabilis h^dfcrM.miim -illa. qqz iffPCillo apparebat .:,;A. vejJJ[;-
ce-^tmicci dextri deorfhiSi ^verfes-iidam.pefidnj partemjCrat tenuis bnea fimilrs.cuti adu?
tx, quafi aliquidin eam ]u>ctk Poliuhi rntrafec^^ST-mfra verfiis pedus delapfuna ibi fe Ia-
xaflet 8f ad finem cattis, ampliorem;6ampum'‘ajreruHret.^‘I^xima pars globulorum Thp,-
Wcis ejus ablata fuit ; collare fuit dilrhptUmj.^K^^s mire erat laceratus,non quidem exa-
“'pcrcacumen! , fcdperlatecapifci 8e exttema//^ latcrecjus erat foramen majus pugno}
qusdamejus partes omnino abrupta: , Ai inde, undique hiatus, fparfi erant, quafi pilcuS
miffct diffedus aut laceratus inftrumento obtufo ; Er pra:cer illos una aut dux fiffur*
I ali» erant ,' qux'ridh'fc6mmittebanitf 'foriminT^''i'atcfe :'lh reliquo yeftimento hultufii
L 4. cafus
12^ AnatQjoi. Pra6:, Lib. I. Sed.II,
Cafus.iftias.veftjgium-cerneeeJicuit, neque odorari odorem aliquemfolphapEum;cn5iis'(j> f
caqfafuerit , partim quod jam temporis nonnihil poft cafum elapfum effer , partini quo j [•
.vcftimentaftatimaquamiiauierlnT, inquam inciderat homo : Sequente nofte tres DoSo- i
5rcs fupta[nemoTati & 1^0 convenimus, &’;capitis apertionem fecimus , ut animadverte- ^
remns fi quid in'eo veniret , ;fed nullum cqntufionis Indicium apparuit: cerebrum etat in-
fegi-uin & optime 'conftitummj Nervi quoque crantantegri & nuHo malo larfi : vafa ce. *
'rebii piena &'benc difpofira fic.nt nibil extraordinarium in 'iis oculis noftris fubjiceretnh i
Nesandum duidem haud eft anerturam illatn feftam adlumen candelSi.aonexaminari f
Negandum quidem haud eft aperturam illatn feftam adlumen candelS;, non examinari
tuiffe pro votis, quamvis partem fatis accurate ob brevitatem temporis ( mox enim hurnaa.
dum erat cadavcr;luftraverimas; Sunt qurimaginanturvidiffefiffuramquandam incranioe-
xiguam quique illud tenuerunt dum ferradiffecabatur, afferunt ibi fe quandam percepiiTe
rupturam,feu diffonantlam inmanibus, apparebatquein oculis ftmile quid, verum tantillu®
Sdffiicl Ad tcmpus'dexlrumcapillimanifefteerancadufti,& inferior parsdextra: aurispau-
Io nigrior partibus erteumiitis, fcdmollis, •&; fortaffis illius cauia. tantum fuit fanguinisfe-
'dimentum : Pars fuperior humeri finiftri & finiftra coiK, facies etiam aliquanto nigriores '■
apparebantreliquis partibus corporis , fed an illud evenerit ex iftu rumpente collare, & l
inurente ei rotundam rubram maculam, aut tantum ex fanguinis fedimentb, noafatis com- f
pertum habeor attaraenputo maxime fieti potuiffc, ut tam caput quam partem illam
colli larferit pragrandis idtus , cum contufione infequente ('videturque ita accidiflecx di¬
laceratione pilefdfdiftuptione collaris , &:fortaffis ex fiffuracrami);, nullo tamen exiftente
figno-contufioniss-quia perr immediate fcquentemnecemnonlicaeritfaBgumi , ad illam
partem congregariibidemque fubfidere, (quodincoBtufionibus eft caufa nigredinis ) ita
utnonfec-us effetacfi corpori recens mortuo talis iiftusinfiiSus effet , ubi non folet acei-
dere tale 4’nspwmacontufionispoftquaralangijims circulatio deliit.
; - Examinato itaquecapite,:PeSns quoqueapertumefti & inventa aduftio tranfifffe pe.
nitus totam cutem , quz in locis illis aduftis dura erat, & quali cornea ac contrafla , fient
nos effe tam craf& ac tenera fcu mollis - cotis qnse circa iftam erat";, interim tamen fiib
cute nullum eius rei erat veft%ium:Mufculietant.inftuliio naturali, neque quicquam
tedinarii coloris amflerantffbrtaffisob rationem jamjam memoratam dc capite , collo &
humero:;) Tumfiiblaco fterBoypuimones&cor eoioris dblici nihil remilerant, neque
quicquamaltcrationis prodebant ■:
Hxc igitur fuat qua imprimis-illo in -caifultint obfervata, quibus & hoc addo,no(3:u cor¬
pus mulco magis tumidum fuifle qrmm mane, odoremque fparliffe -penetrabilem &, foeti¬
dum ; id quod-forfe^tribuendum aftui temjieflatis & calori qfiero roulcitudo inconclavief-
Euei.-.-il.-i -AfvflexiM tfchttmmjemuks cihp
Tj. AtrOpa.poff.fgnmim\^:m.arcria. purulenta cummerobtaBis-miaurajurina: fupprtt
fionem per i+- dies paffa, Apopieaica interibat. . .ilUiReif dexter omnino defuerat;
.„'.§.iy.In-caday5rq^ubebri,cx/ApQplexia dpfunao vj^s ren dexter atropliia : correptas,
■ji^^'^)culoih^pd^y)i,(^miftcii5^.:ffi. . , '4
A D D1,T'AmE5J t A.
f„lii^eBifA}lifleoluBrKmc*dtven\>»s,fyi>iHisa))icHm.mvmnfuhsuriu, -
McdicusTifenus jlj^ilerc?ctone de cerebro.refert, jubeute Se-,
rchiff raagno-Ouce^truna, _ut.’.?^ppl<x,ia,,Gaqila. .inquireretur .fcais cadaveribus
eorufh quT ho? morbo motiebantur, fungumem concruum in ventriculis cor-
dft‘,^'Sf*;h ''afis'languineis Pulra'qiium , .^jnooq quod&let cpncrefccrecumaquafortcs in
vehaFiiif induntur^ variis autem modislTunt cmfmodi concretiones pro vatia aquarnmfot-
i:ium'nhfiifa & fat^inis conftitutione : .alias esum totus fanguis in unam molem coagnlatur,
ahasin mcdccufasconcrcfcit, qua nullam habentmter Iccobafionem: Quoc-iinque mo--
ddSanclllx fan^umis concretiones , ne;Ce& eft vafoium fatiguineorum ramos capillares
, ,V .." " [• . - obftrni:
1^0 ^ Anatom. PrisS:, LibVl. SeG.lL
fangaini confiftentiam largituty immodicam^ yfe,- acidior n»elancholia iii capite iit fanguiaem. ingij;
IO quando.copia excedit, &aoaaaciditaie fai^ -xerit, eos a&flus necelijrio, prodDjjc majote^^
elt acrior , maxime fi conjunaamirateat eofterfe , mindieSjptb illius Quantitate & aciditatts Wtea-;
De Apoplexia; . i}i
Observatio II.
, ' ^ Afsflexia ia ii[ua faagUiKis extravdfathwfi tjl.
TTlVenistemiilentus, iftus vehementer 5n pecore j concidit repente attonitus ^ in tef*
Ikm ceu fulmine confternatus , entn fpiritu geavi , vomitu frequenti ,:ypee fuppreffa;
T iiina tam confertimeicote emanante, ut intra paucas horas amitterer vita: uiuram.
^u)us inopinati eventus caufa fuit ,'partim evidens, calvaria:-tima, aeafu exorta; par-
•mverb frequens fanguis, efFufus ubertim, ciimfujita, tum infta cerebri membranas. Sed
Imo habebat 'plurimas lividas maculas ; adferibendas forte', vel repentina:, fuffocationi;
^hicbtian:e'ctebriusadfumptac : qua planta dicebatur hic juvenis filus.nimio , fiiiffe de-
^^^dfuffocationem quidem maculas hafee referre j 'fuadebar, ' cum fpum? , tum livoris
nitura. Spuma quippe (juxtaelegantiiTimum Atluariumjeftfpiritus, & humotum mixtio,
Fitque in niorbo attonito i veJ ex deftilknte capitis pituita , per aerem rarefaiSa: vel ex
fpiritubfo , oppreiTi pulmonis, vapore. Priorem fpumam planb innoxiam declarat quotti-
diaaus fpumbfe cpilepfix reditus. Sed alterumlcthalem , repentina apopleaicotum mors:
orca proculdubio ex adempto fpiritu ; fine quo , ne momentu.m- quidem fubfiftit hottio.Cu-
jus ipumz periculum proprerea propoficurus Cornelius Celfus , fubjuBgit fatis (cite. Ne-
q ic is ad vitam redit , qui exfufpendio fpumante ofecletrac^s eft. QriPpe hanc fpumam
nonproducit pulmo, nifirummelsborans: five a refolutione humidi , Ubi, cordiqueinfiti:
fivca fpiritibus, ofa retentos vapores , impeditamqQe'tcfpirationcm, adeo efFervefeentibus,
urio extremo diflblutionis metu fit calidum innatum. Quam liidaro-cum defignef hxc
fpuma; quid mirum eam utique pr^fagire incluaabilem mortem > Inducitur enim pqft ilr
hiii partibus obfcffis, loco vividi caloris, obfcurasaclmjduslivot;, , Non fecus ac a folis
occafu tenebra: i ic a flamma: fuffocaiionecatbonis.nigrede., Livoc.cnim fequiturvelcx-
tihaioHem ; vel interceptionem fpiritns , ac caloris vitalis. Ac proinde noii temere Hip-
p<)eiateS,inCGacis,apb.-7i.
jLivida evenientia, in febre-, brevem mortem- fignificaat. i ■
Potuit itaque , batc repentina fuffocatio, -has quidem produxilTe ffiaeuks ; fed rarius eum
oceurrantineortim pulnionibus , quos oecidit morbus attonitus hOntra frequentius,ia
iHis qiibasNicotianafiiitin deliriis, non inconfukudl fortaffis erit, exeutete hie natu¬
ram iltiusfemi: qui aeri permixtus, & oreattraaus',tambimefa£itadmultorum palatum:
tif eura pra:fetant omnibus epulis; modb non & ipff fanitati : qua tamen humano generi ni¬
hil Ucilius.- : . ; . - ; . ,
'Extra omnem itaque controveffiae aleam eft: , Nicotianam potui datam , tantum adver-
fari ventriculb , ac inteftinis ; quantum prodefthumido , ac frigido cerebro. Sed dubira-r
nir ,;u'trum fumus ipfius offendat pulmones? calidaqiiippeeffplantaj imb acris ac velli-
caifeif ffvG natura , fiVeafte.- Expulverc videlicet euphorbiijpyrethri,pipet!Sjaliorum-
veaeram aromatum i lucri -caufa , affandnlcntis , ae infidif mercatoribus , clanculum,
contortis ipfius foliisv -Infperfoi Qrorum omnium-vapore, verifimile eft , nOn minus of-
feiidfpulmoncs jqubm iraphanragtcftlSi-acpiperistritura cerebrumfternutans.
Immodicus namque calor j nt exhaurittumldmn fadicale.^ licbblcuratnebulofus ipfius
fcmus , non parum , illufttem hoftra; vita:;fpiri6uffii::imb.fuffocat :tam efficacirct calidum
iiinatiim , ut inftac tabidorum [qui exTenteatia Galeni-j-a^ficCrtateconfumuntuf ] plane
oxteBuencur ,'cnmtuffi pefeimi, SC Infatigabili fpiririisaiifficurtate. : duo atguunt in^
ej[tfiGd>iie, opprefli pulmonis, vitiut».- - '^ '.'; :
: Aquo-equidem plurimos', qui-dieS,- aic- nqfleSGtfm haoHelena tranfegeranr vidi pef-
lundatos. Moderata cetteuti nullibi , ffencqUe-bie-culpantur. ..Sediiiodumia hocfump
frexcefleris i defat-igaberis-atufii , Vitiabitur pulmo i emarcefcef animus, Sc tandem com
fiimetut corpus univerfura , Vellente:, fi fkeris integet, ac. valens : vel celeriter , fi quid
vitii alibi: fit in vifceribus. Sicuti videre fuit in hoosegfo. Quem eb , ptoculdubio,citius
ftrangulavitmotbus attonitus, quo mlnuS potuerit feluftari. St fpititum ab interitu ven-
oicarc , exfuccus , as maculofus- pulmo, oiyirx». A/ei/. i, 6.
OBSERVATlr» TTT.
: 1
ij2 Anatom.Pra£t. Lib. I. Sed. 11. ^
fotdes fcopis abftergcrit indignabunda uxor accurrit ac verbera intentavit , verum pati^
tia tandem aliquando irifaroretn iretfa^aTmajico. fcopis ih tempore dextrofoititer perca! j
titur 5 adeb ut diflblutisac avolantibus fcopisacumiiiatafcopifqiie iqfixa baculi pars tcmpa
ttanfiret. Sanguine lar' giffime ex vulriefe emanante', a vicina anilce monita ut illius curam
gereret, verum renuit, mir? invitum conviciis debacchata eft ac fe jugulum propedieto-jpi;
fra£turum minabatur. In ccena irarum pletia cibos devoravit ac poiu fc ingurgitavit-Si
tamen foco aifidcns omnia. affumpta evomuit rPoftealecium petiit: iurrc£hira nefeio ,
ob caufam humi cecidit : _&Juxta leftum mane mortua inventa fuit. Ex IlluUriflimi fupitmi '
DicafleniHairiacimandap.,' Exc. D...Combachius cum Chirurgo vulnus comtemp|[tus
cft: inv.enicque.vulnusprimoafpefl:u;CXiguum & quod tegeretur.apice mmimidigiti:vetum |
inditq vulneri ftifo dcpr.eh.^^runtbaciiliacumen altius penetraffe : cujus rei maritus conC 1
cius faiftus , mo‘x fibi fuga confuluit' : detrafta cuti circa mufculum temporalem omnia fai f
guinefuifufa erant: remoto mnfculo-temporali.in ofle foramen rotundum. ac fi fdopeti
manuarii, quod Piftolam vocant, , 'globulo pertufum. & efformatumfmfTet, occutritjaijla-
to cranio inter Illud & duram tneningcm, item inter utramque meningem, imo inipfa fui),
flantia cerebri plurimum crumis inventum fuit, . Exfubftantia quoque cerebri duo frag.'
mentaabaculoavulfa extraxerunt. ...Quibus rite expenfismeritb vulnus lethale )udicaruht‘
ac fententiamfuain lUuflfiffimsp.icafterib explicarunt. ,Uh. Uc. VrefferM irdaktH. de,
■ 'OsSER.V.ATIO,..'.IV...^
^ JfejiiexU. i» ce/elirdvdfk multxh difiefiu ef paruere. .
BArtbolomajus-FcerrT riboldi.nga T urgovius Adolefcens noyendecim annorum: lattor
OrcaprincipiumNovembr. ifrjfi. capitedoluit: aflumpta evomuit : hujus caufa car¬
nificem confiilutt; qui purgansprcf inavit Sc vena:- fcflionera fuafic : ,an prarterea alfis medi-'
camentis & qua'di«aufus;fucrit , refeire non potui , Indiesmerbo in deterius vergente
ifj Noveirb.AdiJofodoehium delatus fuit iEebricitare. mediocriter videbatur: dormivit
plurlmum^expergefaftusftupidusquafletat &delira loquebatur : nec cibum nec potum-
petiit : oblatum & intrufum dcglutiit : cibandus erat inftar infantis. Urina naturali fimilK-'
tna 5 diclp Novem. quo ipfumcumExG. D.p, ChriftophorDHardero conveneram , pto-
fimdifSmedornaivitimt ipfum nulla ratione excitare potuerimus:, ajebant adftantts
ipfum intetdiu dormire,, noflu vigilare; artameju infciuslefl-um permin-xerati In. refpi-
ratione nullumadhucdumvitiumobfctvatum foit, die 17. Novem- fiora 10, noais mor¬
tuus eft. Ex ore demortui, plurimum oruotis effluxerat. Dum ceu fanus adhyc vivebat odoa.
talgia: obnoxius erat; cujus cauf» fumum T abaci. haBtiebat; an crebrius 5d fecerit ? ■ noa
conftitit nobis, die iS. Nov.caput aperuimus; fublata cranii olla; per duram meningem;
vafa tenuis menii^is in fyncipite ad finum tertium-meantia vidimus valdc^crnoreoppletaS
triplo ampliora, quam alias exiftunt , adeb ut primo intuitu circa verticem omnia fan-
guine faffufa-apparerent; . jierum ineifa dura meninge nihil extravafati invenimus ; ipfe qiio-;
que finus tertius fenguine turgidiffimus erat; rcmotojcorpore ac folciformi primo, cerebrum;
ad ventriculum finiltromincidimus, protinus ferum flavumfatis copiose effluxit. Sublato-
prorfusforniceconfpcximusutrumque, ventriculum cerebrilateralem, maxime finlflrum, |
humore purulento ,:vi(cidDi;!inftarpnltis:fluidipristutbid.o copiose imbutum . --hic quoque^
ad ventriculum tertium defluxerat;,; Ventriculus quatJCuspJane.muDdus nec yel minimum
confpureatus erat. Superficies nttmfqueventcieutiafp.era&5dz,qua!is&infuper flaccida-
fuit , dum enim blandain2nH.'&jleviB&uld pus detcrpbam fuecefflt flarim medullofa fub-
ftaoriacajndidofuo nitorepauvata i.xortidseerebriinftar'flavef«ens autfubfufoa apparens,,
In dextro ventriculo obfcrvavimus fupetius tabulatum feu fornicem , imm ejus parti, humo^
re hoc pHruiento intermedie; aliquo modo agglntiBatumAilTe. Plexus choroideusiifdem
fordibus inquinatus fuerat. ' Apertopeffore iimfo pericardio, effluxit aqualimpida flava.
In corde nihil rooifeofivifum.fuit. . Pulmo indexcro latete leviter pleurseaccrevit; minus
fubebat ; infiniftro latere firmiter pleura: adha:fic; undique admodum cruorc fuffiifus- Ia-
abdomine ventriculus, inteftina, lien 5 pancreas hepar & czterx partes ,a naturali dif-
poficionc non dcfcivcrant, quantum quidem oculis ufurparc licuit. Veficula hilaria hile
cploris.fufci fuic. - losa.Ucek rr^.trii£l.de,apoplex!a.:,„ ,
Oj SER.
- iT/:
De Apoplexia.
»tiCo»)eB»r^ tulit , EpileftM, (iuexJfuflexUm quafauguis
^ cexcrem i ferum ^fum &c. tn cerebri repertu.
-Tf laus SchuIthcis Vir annor. 33. Uxoratus j robuftusj fanguineuSj a prima pueritia
*Mvnlfipnibus vexatus j S: exhinc in latus liniftrutn claudicans , d. Solis , qui erae
ii An 1680. fub meridiem prata fua vifurus cxfpatiavit & amplius non rediit;
}‘^>/nLfiveruntipfumCoafaoguinei adofque decimam nodis, eadem die, & mand in-
inacH incafTum : Jacob Fdgenhaucr vicinus , quiim cddera mane in prata Tua fe
^'Uerre vellet, forte fortuna hadenus defideratum invenit , fcd humi proftratum prd-
Lticulum! fub quO parvulus quidam decurrebat rivus, aqua fere tum vacuus, ca-
e 'n aquam immerfo,' magis tamen ad finiftram partem inclinante, ventre prono,, pe-
^tufquc in altum lublatis, manu dextra fub ventre ppiita, & finiftra virgulium ardiffimd
'^ute • Pone nares gutta: fanguinis aliquot confpiciebantur ; Incertus quum fparge-
^etur rumor, cui tamen tidem.adeo facilem adhibere minus erat Confultum , Magiftra-
ms Ampliff- in mortis caufam diligentius inquirere viros ad 'ejurmodi munia ob¬
eunda conttitucos, quibus regali, operam quam potuimus mutuam prarftitimus. Mortuo
foras elato, omnia probe fub examen fuere vocata, null? tamen comparuetunt contu-
fionis, vel idus . vel vulnerum figna : nulla faciei tumiditas . ni)i quod: labia tantillum
intumuiffe & livelcere cum ipfa videbantur: fteire quoque fanguineac , fecundum dorfi
fpinam'liuiufque latera., multifariam difperfte micabant: Opera: precium hinc duximus,
cXternishifce 'vcftigiis pcrvcftigatisv in interffam.ffiottis iam repentina , .11 qusc forfan
adeffot .caufam inquirere . quam in •cerebro nOs 'deprelienfuros . 'pfimum augurati fui¬
mus : Cranio ergo remoto . fanguiqii grumofi portio aliqua ftatim deptehenfa fuit.cum
eUndulis juxta corpus falcatum m'iqutis. feminis milii inftar albicantibus . & intet ipifam
duram matrem protin erantibus : Vafafanguifera eleganter erant cdnfpicua , turgida, li¬
vida, cortice cerebri gangra:nati vel inflammati nihil exhibente. niS quod flacciditatem
qualemcunque conceperat : Ventriculi cerebri anteriores' ampli fatis, ichore copiofo
fuerunt referti: Gompreflione dldorum ventriculotumfada .ex tertio' fimilis ichor uber¬
rime emanavit ; ' Ctrca occiput fanguinis gtumoS portioldonca paritcr-hzfit : Et hifce
feftioni finis fuit impolitus , quamvis ut ad thoracis interanea luftranda pergerent , di¬
ligenter fimus hortati, quo de fulFocatiOnc , quam fubfecutam fuifle, nOn malcfufpica-
bamui, adhuc ceitiora indicia haurire poflSmus: . .
fubuUm , fiSum fdfom ptrhorrefdmus. , 'Verba funt fiam ancopancur. Fabellis magis & amatoriis dif-
Tulbi Orat- pro T. A. Milone : Eft fane rumore catfibus morbis medelam quam arte parare fa-
fal Io nihil pejus, nihil cui vujgusfidem facdius tage.!tes;quifpIendidoveftitii& thrafonico in-
adhibet, inprimis ubi fpecie veri veftitus ac- celiu;, ecquid praeclari hominis nominisve fubfit,
ceiit: Medici certei, fi alibi , sr©”'" noi vulga- vuiub peilhadere nituntur , &' iiirp» tptrjtrhpmr
m heic requiritur , qua judicium fufpendat tan- ijuS-tay con forti o prorfus indigni, tqrpis lucelli
tilper, de cafious fnbito evenientibus , funeftis caufai quod cum Imperatore illo ex lotio fibi
De Apoplexia.
ix iQu, ceff, ■ 'tifitii comufu , ctrebri ai/ceffut ,
•M o i«74 Menf. Januat. l^oiitpt quidam tiransrlienanus-, ubi priiis Baccho afiquan-
A ^m indulferat , defcalisex alto decidity domumque vcaus , mox inftar ftatuzr
r & motu jacuit i vomuit enormiter & fanguinis per aures eruptionem paffus cft,
cranio nullo apparente , dic poftero hinc emigravit. Cranio ex anis prxfcrip-
mdtd - fariguisinteripfum & duram matrem copiose in occipite extravafatus depte-
Hatur &;totafijimole'ccrebellumverfus&fpinalemmedullampi::ocumbere.
Menf-Novembt.e vivis exceffit. Artocrcatarius quidam , quialiquot feptlma-
• re fclopeto inverto a maleferiatohomineiaus, vulnus feneftum incutrit , inante-
^"& fupcriore cranii parte , quod ed tabulam fecundam ufquc & ultra pergebat : Biduo
*-rdterantc obitum, dextri lateris, quod vulneri oppofitum erat, paralyfi affeflus fiiit;
- mdeiu mors ipfa excepit; Quum cranium removerent, hujus fruftulum durxmatriln-
fiXum fepererunt , vctbm citra ulteriores in cortice noxas: ad ventriculos autem progre¬
dientibus materia viridis , glulinofa multa , formati abfceflus foboles , obv'iam ilico venit,
c^“iUjoc benevole nobifeum communicavit Excellentiff. D. D.Burardxs ’Avw7,t.
A PpofitcHiopocr. l.i. zrSjJSflT.paragt.XXlt. xie eifufut fuit V aft metito intet ratiffima taUa'
^ i» ipfo cum referimus: id molitote fane vafa ita
‘'1«»“ fueeuifa fuere . Ut ofculis ipfotum protenus dehif-
%it, m oVw' 4-^" “ntibas, fi non ruptis , faoguis impetuose in-
isim lUtTiffayK, tm-m 3 terioxa occipicis petierit, ibidemque copia fua
^ 7t «■'A* , ^ i« TOv xaeiav cerebellum & fpinalem medoilam comprefle-
Jdti' wi»^i«yaTOT»5 w xs<PyM5- ivi/vS-aKoS-a. 3 ritj.nec enim apoplexiam imAinentem eafoni
Xfs' ffii' MITI o' J/9« Alys Tfuitai-n, tiiin vu- prpduxifle aibittamnr , cum famis ante vixetir,'
Timi: ai wMyai iaam e it) e nihilque incommodi in capite perpelTus fueritt
- « «■ V' > f'»’* Vini veto ingurgitationem , hinc prorfus noi*
■Hiia-d Myut rcmovemus, ucpotequo fanguis primfim exie-
tEOT«pp«7e»«i| fps-rt iftiyiMvlw fPtS-' »/i«s /is- ftttat, & vala velociter cum aliquali diilenfio-
c^uiiai ©lytts^aj. Ex Capitis vulneribus ne percurrit , unde erupturo vise facilius ape-
ietbaliftma fu/r, qui ai cerebrum pertingunt ,velui riuntur & patula manent : in ebriofis antenr
tum Mtei fcriptum eji. Grnvufint &hujufmedie>m- huic ipfi ffaxiliratem vitio&m. non raro cum
■ - , IK infricluin > os diffruSum acredine inducit : Ofcillorum dehifcentiam ve-
tlifve debuiffer
7
13^ Anatom. Prad.Lib. LSed-II.
PrarterTpleaem putridum , pulmones.liyidi, & lymphatico humore petfiifi. Sinifterput
inulto & fetido refertus. Dexter cordis thalamus, intus non tantum excoriatus, fed & „ °
ttidus &cxuleetatiis,fibtlfquecatnofis,levitertra&and6 , Infrufta feccdcntibus , Auric^
dextrafoilto major,fubftantiacatnofa,partimrubra,partim nigra, adinftar fanguinis con-
crcti,qua: manibus abinvicem fricari non potuit, tcfetta. !
Sa:pe afthmatici fiunt cacbeffici Sc, hydropici. Recentis ulceris fanatio difficillima cQ,
inveterati omnino impoffibilis,dam ob pjiltnonum continuum motum , eorum fubfeatia ‘
vafculofa magis laceratur,quam fanatur. Sio igranoftralongo tempore hac relpitandidiffi.
cultate laborans,tandcm eacheflica fafta eft. Cachexia eft fucci vitiofi abundantia , qua cx
ipfo corporis habitu cognofeimus, hominem valetudinarium cfle. Atque hinc multorn®
fymptomatum fons ■& origo. Qiila ei fefi pulniones fanari non fint , Idebque fpirandi di®,
cultas fingulis diebus increbuit: Porro cutS afcehfu refpitatio retardatur , fe; exinde pcffini^
habuit. Coelo;qu.pqueAuftr1no ac pluvidio , db aeiiscriffitiem , minor fanguinis in puj.
monibus accenfio erat , nndeiuffbcari videfeut : aere, enim iereno vividiores multo fum«
quam nobilofo. ■ - . '
Obmo umlalivx in glandulis maxillaribus denegaturo,maxilla:intumefccntia:, qnsaon
raro gravedine laborantibus accidit. Ex fpafmo,& mandibularum coara;ati6 '& palpebra¬
rum occlufio: itub cx cordis convulfioncpulfusinzqualis & iiitctmittens. Denique unica
medullx fpinalis parte obftru&a , codcmque humore cerebro oblcfld, primo in hemiple-
xiam , 6C deinde in apo'plexiam incidit.
Tuffis pctfcvcrante morbo non adfuit: iupef hoc docet apuris fpnt6
tabes: quum verofputum retentum fuerit;» moriuntur... pu viriumimbecillitacem nempe
& iftarum partium paralyfin. : Sed poftea qaidem rediit, ab humoris collefti copia, & pa-
ralyfidefinente.- qu* virib IS in totum deficientibus, obiit. . .
Non mirum , ’apeEto cadavere,puIraonesiuiffe purulentos , .& cor a ferente pure, intns
erofam Sc exulceratum. • .Exinde etiim fanguis evaficcraffus , .dextrum thalamum pervade-
tejiequibat» hinc auriculae di.ftenfio,,,Abetpfione&ngofaquzdam excrevit fubftantia,ut
fepe in ulceribus fit: cum emm fibra: Ixfe non fiftuncur medicamentis , immonfum ufque
cxcrefcuntj atque fic polypi genctantur.
>^T Ihi! hic adfert Clit. Autor deGerebri ;infp«“' nibus faciendi* aptum fafium , poftqoamCete.
ftione ; veiiim quis non videt feinm illfid. bri vafa opplevit, eadem tacili negotio lacerate
' ' De Apoplexia. 15^
^ofEaiiifuxatrzip.eluncKinclufus,' Vulcanum fegitfolertein, diebus feftis
?**lioHtavKftreiaufe , -nec Vino irrigua vifcera fariabantur j donec pene inebriata tnero
inerint. Potu potius & liquidis, quam cibo viSavit ; nonnunquam fitibundus fti-
*"^d^affatiinhaufit. Oiim febre quartana diu laboravit ; veirebatur tum temporis hydro-
fem propter habjKfmcaGheaioum.-fubtumidum.
- no^sSy- ftridente modb autumno i atque humido , deffluXionum fctaciffimo ^ febris
zolimafilncirjderiubglilcefp videbatur. •harideluderevidcbaturfreqUcnti crapulas tot
ffllatii qiiofidie adiit Vinutnque hornum immodice bibK inctepatus a quodam ebrius ; fe
brimiehdcfacioneabareererepo^. _ 7 ^'7 ' 7. 7 <
Die . 71 ilftoPris^J.^Sy. m.anepoftquamlutrexir, officinam fuam adiit j ac ftrenue labo
i7it; idem ia cqieraarquc fermone qui pridem : Nullius infirmitans mentionem, fecit
iiritavicciri^lfepfimsm dorai cnin appetitu ^ abffifnc ad officinam’ fuam rediit. Cir-
ranieridTeirfpranfurus cum filio ■rwsxr» panein appofuit ; vinique hertiinam afferre juffiti
inceperunt ad incudem' duram prandium Diosenicum ; Bolum panis^ ori mgelTurus modb
io hze verba erumpit 'i mv//. das 'werdea^ Statimque attonitus humi concidit & cum
ftertoreaolB»f3effiaviC.2n Vicinia.4'lugubresfilir.clam.oresaccuren;es-,;i^.extinaum in-
veneruntpfiftte fortunain viciniaagebami percepto nuntio j adfui ,ih^dcunSantci:;j Sc
apertioitem capitis i^teiqui ipfi^unicus fuperPrat flagitavi , 'conceffam'qne.nonrdin pofl:
admtniftfavlV BibbriKhempeabhfirc adcitislaborurri fociis, ciitim capillatam detraxi}
&feyul§ip,fotmamGt!iicis in cffiiiil^ Pericranium undique albicabat ; multurnquHefi ex-
fadavi^eip^ pf ciputiyenuie rutilabant. Ad .aufFerendam pilam, circuimcirca iridfo' peri-
craniofratotides cxtein.z.vulneratz atque difdf& fuerunt ; inde fanguis feroffis effluxit
cbpiosei -''Serra faiiscaiire incifo cranfO ,fca!proqtie effrico , dura mater xirca .frontem
jat.er^siffifitSeviter i fcvulfurus ollam , fatis firroiter finui longitudinali adhaiirentem } ob-
fCmvipiam^matrcm aqua limplda turgidiffimam ,inftar hydaridis proruere , & vix -cavi}
quindumap^tebjm.aanium,fubiadeeffluxeritaqua, incifa dura matre nibil feri inter
hanc & piaro- matremanyeni, quippe jam effluxeyat; Sinus longitudinalis amplus } nihil
humoris aut fan^ioB-gontinuic.nfdd onmis, refluxit vetfnsr. finus laterales fluidus. . ’ Corpus'
fMcifotme hitiG}nde:jpralettim.prOpc.tDrcBlat mediante-glahdulosarfubffantia cum pia
fdifrecerebroque toateit." - Ablata dura matre-s feriim perpetim cxfudavit& effluxit lim-
inanes; vcn'as quoqiic
inCgnes.. his flatus inveni. T otum ccrebrum-non flacemum fcd firmum fuit ; didufto
ntrp^uej-^a^iiqihaanp., qofpusjcallofum candidlffimumapparuit. ' •
-nAffulitofijtebrj.fiibftantiam abftuji , jV^adiVentricUlos ..ufque rcfecui. , vafa fanguifeta
Bifieln^hotdbariipi punftulis.cruentis.: Uferqub auteioivcntrieulas aqua fcatqbatf.ur.bida,
qnbSq^SI-feeeffiii^&ertcbriBavitafcsbaG jnundaa:&-rep!ctzfuerunt.;.plcxus choroidei
&6m^t|Tdj|fcaban't ,^^i alfaSrdtHareeqnfpM6K^f :;hy'dat|ties aliquot iii -11« nunieravi;
thaiami-atetyoj;Hiao,pt-jcQcum jjprotubcrantra: e.tbic]ularei|:omni.vitio caructunt, firma fue-
rmi^qtfafi-cailofoidaffindibalum aquaiplcnuinH! &.‘reliqumrf;et,ebti cavitates aquatum
pr^fettim quartuis vefitf ieulas ftft-immlfriis Itylus ad fpinam dotfi
“fllPAfei6/?rctnr.. A‘d proram cerebri converfaf, nervos olfeflotios-fquos male in homirie
E Wflus mammilljitesdixeris ,;..dfligcn ter examinavi. . N ullam in his cavitatem Vel flatui
perviam iiiyenjtcpo^i,heque,ipA3rdttu',nec medio , nec infeftidne : Striati videbantur
raunersorte fefeiculi.; , Rpliqija. paria ncCTorum jffligejaant pulchre. 1 DuiStus ex. infundi-
Balqadgldnduiamlpknitariamducensexilis, Sarotidisaquimer& albicabaiit.' .Cerebel-
flrinum apparuit.' Totabafis ce-
rebri&.ipfa.{pinalistnedulla aquarum illuvfe inundata fuit: Iiirer 'membranam durz me-
nmgisffibqlem.quzfpinalemmedullaminveftit, & ipfam medulDm laxa cavitas, aquS
««epctt?, &je- %fiis hqic commiflds ibat .in. ptoffindum per Tplnam dorfli dum forte
adftahciumiquidampeauscoffipreffiiretj fanguisferofusinftar loturx carnium , per finus
latetales-abfciffos re^tgitavit :■ remota manu fluentum quod ctuaavcrant , reforbuerunt
- piispnbmeiioh Jtcrato obfervavimus. GlanduJa
pituitaiia firma. erat ; hinc inde venulz hanc circumdabant , per qua abfciflas compreffis
przcoffliis , fanguis quoque exundavit. Pondus aqua: in cerebro repertz certo definire
ixpoflemimultumnamqueinterdiffccandumcffluxit. Etyifumfubtetftgit, certum ta-
meneltomnescerebrireccfrus 8£ cavitates fuifle repletas & diftentas aqua; ipfam quoque
pmalem medullam in fuo in voluero hac penitus fubmetfam obftrvavimBS.
4 I. Qu
De Apoplexia* ijp
Observatio XII-
' iit , {i>]i quiniutnnim recurrente firtifma a fingame extrivufue , cum capth
A.^„0ifrI^«7«rFabriIignarir,civisnoftratisuxor,4-7.-annoruni,ftatuta:jufta: , ha-
b‘tds‘pleni , "colore fadei albicante ; temperamenti fanguineo - phegrnatici, cuticulam
•'^'«ravlt: Nagta viro, primo.puerperio tres fquorum .unus adhuc/uperftcs, ) abhmc.
enixa eft infantes : partus plerumque fuit labotiofus y &lochia enonaiter ma-
Remdomefficam probi adminiftraviti frugi fiiit &, attenta ad rem , curta duin.
«*Tu0pcllex , &res angufta domi : Anno i6So.menfe Decembr. gravem infultum apople-.
S^ijjifl-aeft^iwsfaaia, tobarnque latiis dex^unimotujcfenfu privatuna fuit. , Aceer-. '
fitusi yeffigid. a3®venamque'lcc:ari i ,yeficatoria variis pattibus admoycri ,• friiSioneaad--
minillrari , A qiiTGunque revellere a capite j & fpirituum influxum in organa fenfuum juva¬
re potuerant, fedulo perfici cnravi. Diefeptimo exbibito purgante j nervos quoquefplan-
chnicos folicitavi ; quibus tantundem proftci, ut qua: antea loquelam amifcrat i pedein
btachiumquedextrunumbyere non poterat i nuiid balbutire, artus movere quomodo-
cunqu.c ' valuerit :.,tandein . benedicente:''.D'eo, j^.fintegramV" torum ufiiram recupera-
yit i, excepta .infirmitate qusdam. lateris . atfe&i. i quz^ tamen non,_ impedivit
quo rninus munia fua obierit; Concepit abhinc .& filium fanum enixa eft j in aaio-
nibiis principibus nulla menda apparuitynifi quod ante infultutn, tenax & at-renta ad rem,
fatisnepgenter.nuUdreindpmefl,icatn,habueriEiJiticralis,niinis & .prodiga: bibula fuit 8c
fubinde pjulcalum fcfe invitavit, qua propterfarpius amaritairs-crepata j tandem verbeti-j
bus excepta fuit ; quin nUper adhuc. vulnus capiti infeSum fuifle referunt. De cephalalgia
Baltuia qderebariif yveitigine.item.titnbante lapfuinque minitante; ad qiiB averruncanda
ma}a 'crebro, fanguineih rnirtete folitafbit : .Fonticuium exciravi;; & ita rei domcltici red-
didimatfcm familias. Ad reliquias . niqrbi .dil^andaspratcer confilium medici , thermas
• adiitHelveticaSj quibus per aliquot, fcptimanaspitrafimitatis emolumentum ufafiiit. Sed
&fpitituraceraforum nigrorum ad ebrietatem ufquefotbillavit ; .84 pulvere fternutatotio
abufaeft,. Spefeetamorbum hac ratione fublatum iri. Anno 168 j, ipfis vindemiis (" quo
. tempore lautius vivere & genio induJgcrc folet apud nos vuigus.) . poftquain vertigo diu
Bultuijnquealflrxefat j fortiflimaapoplexia taS:a,fubitqque enea:afuit;Ipfi.s-,(;quod probe,
riotandum ) fluentibusmenftruis ; propter qure vcnaile&ioncm.; qui fsepius opem tulit an¬
te , differre eoa3:a fiit, furrexit equidem mane hora folita , & ad munia diurna rediit ( retu¬
lit qazdamex vicinis hora nona matutina caduraporealTe capiti impofitum ad condendum
mullum, irifignis laiJjrudinis mentionem feciirc,inecdentem vaGillafre, nec levem ebrie¬
tatis fujpicionem dedifle, J Domum reverfa coBqu'efta eft de frigore ,- leftum proin peticu-
B > in’ipfis fcafis eoricidit fupina , curri aflionum aniriialium 'eclipfi , concsrrerunt confe-
itiifi vicin2mulierculiamiieroinfantumejulatu ,ptofiratamque invenerunt, 'in fcalis in¬
concinni aeraifereh^rentem; eam proin fublatamin leflum in hypocaufto^ liratum com-
pofuemnt. Accitus preffo pede adfui. Tremebanfartus , & ceu rigore concutiebantur :
tefpitatio erat inxqualis eum llettore : nec acclamationibus nec vellicationibus excitari
poterat, utfenfus aut iritelleSus indicia.przberct.- contentius dum vellicabairi , incondito
motu altabatur membrum quod vellicaveram , modb in dextro , modo in fiuiftro latete,
putfcs erarcitatiot ab initio , mox tardus & rarus , tandem debilis & languidus. Refpira-'
tio fenffm quoque fufflaminari videbatur , ori infudi liquoris gxcjtavi nonnihil , qui ad fau-
. cesafperamque arteriam defHuens , tuffim bis cerve excitavit : caput de pulvinati fuftulit in-
tettuffienduin, fcd moxteeidit: fulphuratum , dum alia vix fuppetebant , aecenfum nari-
' , cujus nec adore , nec uftione morti vicinam commovere potui : vix enim di¬
midia hora pofl in<um refpiratio ceffavit ,pulfu nihilominus perpetuante. Veni jugu-
ates mire agitati videbantur, quemadmodum in omnibus, quibus circulatio in pulmoni-
usinteteipitur, morti vicinisobfervavi. Senfim aurem fcnfimque debilior pulfus & ra¬
tior, tandem quoque fubftitic, hora circiter decima matutina , ut anima e fuo etgaflulo
pigrare necefle habuerit. Hora fexta vefpcrtina caput cultro meo cedit. Incili decufla-
im cutecap.llara & revulsa , ferum fubcruentum exfudavit , ex dilleftis aurem yafis fangui- .
riS’‘p Ablata capitis olla, circa occiput ubi firmiflimcbzccorpo-
ci ormi anne&ebatnr , ex divnifis venulis & arteriolis foturam coronalem perreptanti-
- guttulas.- Ad latn.shemifphsrii dextri, duramater
ducam "'^'^ ^““^‘i fangoinis nec feri' effluxit , nec quicquam horum inter
tionib coireflum fuit.Ne autem importunis confanguineorum folicita-
«s impediret anc turbarer , cerebrum pia matre obvolutum , dilciflis nervis & arteriis.
i4Q Anatom. Prad. Lib. I. Sed. II. [
quz quidem rite fefchibuerunt , exemi & clanculum iis , quorum intererat, domum pj, S
tari juffi. PrelEs vola pratcordiis , languis adhuc fluidus copiose per finus laterales , ve^' 1
que c fpina dotfi emergentes abfeiflas regurgitavit & exundavit in calvariam, ut cranio te
pofito Secute de&pcr confuta ejus effluxam affufis in loculo cineribus inhibete nectflol j
fuerit. Cerebri fuperficies integra fuit, nulla menda foris ; nifi quod rubicunda appan,; <
In venis «d finum longimdinalem fpcEtantibus flatum inveni , & hinc inde pepuli dirtt! (
apice. Arteria: carotidi tnbulumindidi , ligata altera lateris oppofiti & opefiphonis cer^ 5
qux virore mire reficiebat oculos , infudi rpervafit hxc omnes arteriarum cerebrunj pjj’ ’
reptantium majandros ad capillaria ulque vafcula , donec parte qua meninx fcalprp .
ratafuit exitum invenit; ad cerdiellum autem nullibi pertigit. Ad icrutandam apopleja
caufam , hemifpbxrium dextram caute & fufpenfa manu ad ventriculum ufijue aflulatiij 1
abfeidi: In parte poftica.fupra ventriculum dextrum, cavernulam oblongam, qux nucen i
myrifticam cepiflet effendi conniventem ,in qua nonnihil humoris ftagnavit : Hxc cum si. ^
cina cerebri fubflantia,fbfci & fubflavi coloris extitit , xgre fecabilis , Sc dudum In hajc !
firmitudinem occaluiifc vife &it. Adlatusciufdcmhemifphxrii , qua parte carotisiuTi-
rias abit ramificationes : in aliam incidi cavernulam ; in hac itidem nonnihil humorif aonei
ftagnavit , & ceutnembtanacei quid a:gre fecabile occurrit. T ertia qnam vidi pri6ribus ij.
milemcavetnalafob corpore ftriato ejufdemlateris reperta fuit ■; cpnnjvebat hxc , & j®
iterum mediante glutine coaluit, ita tamen ,ntfecil& banc iterum fepararc potuerim: flavi
■& ifta &it & Xgre fccabilisinftar priorum. Dexter veutriculns fanguine Tciofo fiiit plenus
exin infiniftrum is quoque redundavit: Locus quo erupit , fiiit iatcrmedhis inter thalainnui
nervi optici corpufqne ftriatumin dextro hemiiphxrio , ubi rimam egit. In ipfa nempetha-
lami fabftantia amplum hiatum fcu fiffuram, vi& impetu fenguinisfaaam , & in hac gra-
Inum fauguinis ovi columbini, aut 'gallinacei magnitudine inveni. Subftantia cerebri, 'elora
Cruore, circumcirca lacera. Si adbifurcationem ufque nervorum opticorum divulfe se &■
remptafiiit. Alibi arteriolas xgricudinc fcu aneurifinare affeftas confpcxi , qu* tantamfan'
guinis vim fiidifie videbantur. In finiftrohemifphjerio inveni arteriolas in metfio corpoK
ftriato cera viridi fulgentes, alibiquc in 'ipfa cerebri medullari fubftantiaeafdem conipicj:
tusfum. Corpus fttlatum dextrum nec tamflotidum, nectam firmum uti finifttum, {d
flaccidum , obfcuri, fubflavi coloris & cmarcidum apparuit j ceu atrophia laboraflet. h
parte poftica dextri ventriculi. Hinc inde papHlulx capitellorum acicularum inagnituieci
inftar pororum 'curis, frigore perftri£torum'prominulxcon'fj5icicbantur,.dum alias venefi-
culorum fuperficies,perpolita &levifflma appareat : plexus choroidei rite feft habucrum,
nifi quod dexter cavernute prima: fuprajdcfcriptxanncxusftit: miferofeopio fubjefti pb:
rimas , quin innumeras glandulas exhibuerunt. 'Quartusvenrriculus fanguine quoqUe fta-
tebat, infundibulum eodem plenum , pefviumfulrufquead glandulam pituitariam, qua par¬
te abfeiflumfuir. Reliquxcerebtipartesmanifefto vitio caruerunt , proceffus mamillaes
nulla cavitate prxdicos efle obfervavi , nec fi ventriculis cerebri, ficut in brutis quibufSani
cavi , ftd fifubftantia rhcdifllari fiib coiporibus ftriatisf ubi milia cavitas ) utrinque oriuntur
coeciSimpetvit
I. Upiicis in hoc cerebTo apoplexix ,_re- 'vUntUr ,ne.c'aniiiia:iaeastam claras atque peif-
J-.' centis nimirum fortiffima: , etiam dlim picaasrapr®fentarequeant, quimrn cerebro fe-
faSx canfas fpeaare ; variorum quoque fympto- reno, finho, nuilis nebulis obfeiirato, Qgomaai
matam apriraoinfiiltufnperftitumcaufas ac ra- verb in ipfo cerebro , feu fonte non expeditos
terceptb afflaxa, fsnfim fibra: priftinam reSitudi^ dia hora elapsa &Jioruin vis evannit, & expiravit
nem recuperarunt, & mediante lympha, qute in stgtz. Idem iUdcmObf. 4'.
nonnullis cavernulis reperta fuit , ceu glutine na-
Observatio XllL
Bifieriet morbi S' fixionis CniUveris, Viri CUrifiimi Marcelli Mdfighii aftflexiaextixBifaBa
RomaKakhMs Decembris 1690,. i Seorgio Baglivo Med. Deci.
MAtcellusMalpighius An.ijtatis 66.teperamcntiadficcum vcfgentIs,mediocri corporis
habitu & mediocri pariter ftaturaprrEdituSjcum perdecurfutn antecedentium plurium
annoru ob graves me.-itis appUcaiones obnoxius elTet i.voinicibus & feccffibus biliofis; exin¬
de ver6 pofthofufupprelfionetn,palpitationibusGordis,calcuIistenudcveficx,uriniscruetis,
affeftionibus podagricisjdemu 15. Julii ann. 1654. pratcc^ntibus feverioribus curis & ani¬
mi m3Eroribus,apoplexi4 correptus fuit , hora fere meridialia; accedentibus paralyfi totius
dextri lateris corporis, tortura oris,& oculi pariter dextri. Varia ftatim adhibuimus remedia,
pr^fertim phlebotomiam in brachiofiniftro feam tamen fi aliorum Medicorum votaadfuif.
fentin ipfo latere paralytico inftitmircmus,ut mihi efliin ufu, fiquidem impeditusfluidotum
circulus in paralytica parte, celerius non reftituitur quam in eadem .fanguinis milfionem in-
ftituendo, ut ex legibus mechanices refiftentiz,8eimpulfus aperte conftat ) exinde vero cu¬
curbitulas fcarificatas fcapulis;puluerem Cornachini,finapifmos plantis peiim, & alia quam
plurafpirituo(a,ca:phalica,&inapop!eaicis fpccifica remedia;quoramq;encrg!a poft4‘'. dies
graviffimorum laborum, vaniloqnii,capiplenii,& aliorum accidentium, liber evafit 'ab apo-
plexia,& paralyfi medietatis corporis-Nihilominus tamen quoniam malOrum latius fer-
pendi mos eft,obfetvavimus in doSiiflinio. Vico, quod ex antecedente morbo.mcmotia Sc
ratiocinatio Icfa: magna ex parte remanferincin lachrymas quavis minima de caufa folveba-
tur; inapetentia,indigeftionibus vcntriculi,& fubfiilcu muTculorum afficiebatur; his denique
aliifquefyinptomatis.miferrime colIuSatus fuit ufqueadap. diem menfis Novembris ejuf-
•^emanni; quo , circa horam matutinam poftinjeaum confuetum clyfterem, & exacer¬
batis poft quinq; antecedentes dks gravibus vertiginibm, cura afFedione calculofaveficar,
^.°“®Prus fuit novo accidenti ApopleSico; quodadcbveheraensfuerat,ntirritisquibus-
“bet remediis poft quatuor ab invafione horas, ultimum diem obierit.
SeBio Cadaveris.
Aperto cadavere obfcrvavffiniftram puimonumpartem aliquatenus flaecefeentem ac livi»
Bffl.prrfertim circapofteriora ejufdem ioca,qui dorfo relpondct: Cor citra confuetum,erat
®role faa aii&nm prxcipuepafietcs finittri-vcntriculi qui duorum digitorum latitudinem
zqaa-
. Anatom. Prad. Lib. I. Sed.IL
arquabant.Bilis in vefica fellea, valde nigricabat.Ren finiftet erat omni labe immunis^jdexta
c cotra, quafi medietate minor finiftro obfervatiisfuicejufq; peluis adeo dilatata,ut comnio.
di flime duos meos digitos eidem infereremj&ob minimam hanc pelvis dilatationem cve.
niebatin dodiffimo Vito,quod calculos in renibus genitos ilatim in veCeamdehbifeatirctj
& c vefica paulo poft fotis extrudi. In vefica urinaria parvus calculus aderat ; qui 4.diebus
ante invafionem ultimi accidentis apopledicl inibi defeenderar, & defcendendo vertigines
illas ultimas exacerbavitiReliqua denique vifcera naturalia, erant omnilabe immunia. v
Aperto capite, & fedo hinc inde dextro cerebri ventriculo , in ejus cavitate duas libras
circiter fanguinis nigri,& grumofi extravafatas deprehendimuSiqu(; quidem prijtctnatur*
lis evafatio languinis,tccenfeeur comuniter caufa principalis hujus apoplcxi^. In finiftro «t
rebri ventriculo refidebat aqua fubflava ad pondus fefquiunciz,ciq; intermixtte craiit mini-
Porro halituf maligni a tot terramo- Hec tx cmmimicMtmt ptmmmnu mtHJJ.M
[Uibas ab an. liSSS.-ufq; adhuc concuffa fuit cUriff.YiriAjchuiiiPent^ciiiiii«ijftiiii, ■
ixcjtatbfomitem hifcc morbis fuppeditare
AiiflexUiaqu^vafacerebrivtricofi. Serum ^ufumdre. refertu fum.
Ulier quadragenaria boni corporis •habitus,acplethofica; Cibinde de doloribus capi¬
tis grivancibusconquetebatur, at non rantis ut indealiquid finiftrioris expedaretufi
iq jando capite inclinato, igni pro cacniparanda accendendo incumberer, apoplexia
ima correpta eft, 52 ab eadem, nihil proficientibus noftris lemcdiis , poft paucas
iiblata- Die fubfeqUentifiimmo mane aperto cadavere , elavatdque cranid , teperi^
cerebrum totum quantumfero fanguinolento copiofiffime fiiffiifiim, vala verb turgl'
Omnibus fui patt&usalik nobis fana vifaeft. ■ '
:De Apoplexia. 143
'gefcenriiindeqnsenatafsriieffj- ,ampliusjrapertinaciterinhsr£t,-ledfaufeinja-
abid ab ob'ftruft!one aliqua oijgi- venilibus fcrJptis f^pius daiie duobusjocis afluit
demusa^igatisvenisindequeim- . aliam, <’apgiJinemfciliqet,d!Ciiqihqrnincspropt«r
iperarteiiasadveairegrefru.fe- :r,cdundantsm fapguinemiapoplexiacpjTjpi. AUee
fUW nfiOriiAio au- . locus cll 4,diiEC.acut.:2j.-«w,S» CsifUhti/u-
. .quia 5 JAaw» »ra>Kt §j#J5
'pjgripr , ?Tf9##.»W'.>'.=S’ s2.WT*fi&Ai(.
tl-Zo. aa ^ ^ :ibn,arXij|/-flM ^ fl-yvxoSMl. yiyiov-
J. , rcu. S; SK®-^^ /wti#:wWa» ui-
4- ;««?« e-ujKTu/MSOTeS^^^rii^-cnKjgjiurriftisnim.ium
[js repletis gravari fscalcat^ qeseflfi.eii^ jnppticti-
f- lumextipaionis adduci calida.iji nativu/p,, dum
_ _ ,-.rrt" fp/fptiftipptfiTOb cp4jja',fangujnis,
it?Jd«i;iam Auotq;.Epi'ipp,fis &.Ap9g!exi5Sc/yuc6pfC W^a-
. . ' ’ Pec.unurn-enim commupeipbmjitefceqnfe
" — ■ crfj“ftp°di,.ifympcemdta -rdeplaravir.
_ . m.h!Cinihilialiudiqa3ro,!aAi£to'(^.i'fan-
.gpin,is.Fegie^j5em.djen,qtaje,eapic.e;ab4oci'^cun-
. do prdine,v^^,o.quijitpdocebirur.'.
. Air«jf'erp^.!.de;Cur, pervenc fea.cap,.7; <« 7i>
iVr ybWaa ^rxapcv , '%] '-ibi
fy»Tqs . ap.oplexire igimy.iiunc
ibdjimsfiunt ,fang-iirtt mulco ad priivOpium
ruente.' Et paju!b;pr,ft dicit ,.plethoram
iarx^li'^ 5 .WM Tas .<Pm6Sii , morbls
i&n^riapes venarum , Undefiiadefum-
eiiir Turrifaqiu.i. cornm- injart. Gal. li.
... ..OgWgUatig venatum di arteriarumex
• jmulticudine fipgauiis.aljfg; .giUSTtie , prohibet ■
.emanationem vittatis ad membra , cxquo ,cft
.cqufa apopiex^& mortis ficut GalemiS- dicit. ' ‘
Hinc Ballonius 1. 2. conlil p. m. 129, cum fan-
'guis muKas^eft, coercitusin 'cerebro.Valefaaus &
. . propcerea.bMjicjfpivKai^yscereiiciintomans.hinc
itius ohm alio licet fenfu precaba- attonitus homo reditur-Guod in ebriis ufu. venite
1 ea de qua npbis 6rmo eft Apople- poteft. HmCiSmetius m roilcelianeis p. dpi, ubi de
aliquo ortum fuuin ducat iliquidb duobus inteftinisnobifeim natis vit$.noftr^ho-
„,i - - 'iDen:^ini.prster- fti>>nsait ; f^iidamni Glgn*® ipfe defecatus •&
-1’; uax ^"'■«riisyitrenplirat, inferre pateftiutpptecumiia-
- - - ....iit- — — noftrm.conveniens & nectflatius C:..' Sane
tcndkad cejebrum", & inproe qoampiutitnum.fitenitn.vehoptimus, tamen co-
it.',', pia2bqndet:mqxfi.fifma,%tyrfa;autcal95isira-
' _ humorum' tiva,opptefl!o.nem.( ficat.flammoiteabQ!eo'niroiO
... . .vana , 1, ancius, .venifqrceual- aocidit)autapopiexiam,autfebrescontinentesfe-
htetcQqtineciijtiiphautem.pattethhn- fentas.Hinc ptofper Martianus comment. iii 4,de
E p^timain , feuhii.merjsrf|iis omnibus .dia;t. acar. d.7.^cum nullo, praecedente dolore &
l alimentariam.qaechy- derepente moibos ('attonitus vel aphonia de qiia
:SPa;H.ippppjirap;sl,2,de loquitur J iny,qd«,fignqm,eft.ejus caufam sfle.Gn-
;gHinem jEcMcopia peccantem.. Quiante ciimm. in
morb.jrea.2.v..6jj..^aper,te dixerat, 'apo-
7 ----cv-rf -JilpxiscffentiamjConiifterein fanguinK .ftatione;
^t.l\'Gum Ideniautem Gnguis.qui.lfflitnr.figitnr & rnateria
idpatien'|:'emfccdi:rit,^,trtdaj)ut, ,morbievato. .^01*2 fuit caufa antecedens. ..
PP/‘5,, linguis ' Exejpplam.hujus rei eyidentiffimum .ptffibebit
iiquamvisnequ.e/apgornemno- juveoisplcnihabitns,quamiedaDdanscapicisian-
quiruber& fincerusefflmr. Sic guis in fubitam & gravem prascipitavit apople-
3ideanirnanu|na!inieotpn»»i2- xiam.apud Tulpiumi.Obfer. Med. 7. & mulier,
sasisr 5 |y,vtyswri@- TO,'ra^.4T®- .quaedam Byfantinauoh nifi a ' magna 'fanguinis
“r? 7^. eopia attonita fafli: nec 'non',auriEabet LauGti-
..Hofma,n.qanguincm vocamus, nenfisealiKmorragiananumapoplexia correptus
arnis & omnium corporis par- aped Fab. Hildanum 3. Obferv. Chirug. ii. 8c 1 2,
mirr.gatis omnibus repleypr id Jam vero , fi quaedam apoplexia btiam fecun-
itum elt . Sed in latituduhe fua dum Galenumefl a fangume , ahiquc humores ,
)utetMmfangcisbilipfior,uftipr v.eiutin fuperionbus eft oftenfum, heic non ve-
or nomine fanguinis yenmnt. niant in numerum caufarum, quidni animose di-
'„em:d«cit;SJ
vicinas copiose elabi.Obf
J^”^Bf«>miU.aCiidr,efl:"qu,am-plet^r
fcilicetcS,in:,%cSl«id^^^
qS alios
dana\ici;lbfp,>n ou ns -ttanciant
que tandem ,91
thpricifac|Bps
novit valgos,
'danciotet,.' .
inedbnoxlosptqnahcjajis..
uipis. diftKilius .
^pripiliff Glfftriequi.yitlerniis.S
qaqrcip|noh,ita cpmihodecftiij ^
.'c.i. -t IPef it'
res facile^ pxriejibjjs
mqubstraiia.ahtaggiutinantu.rexi^^
ipplent.' jGoidftaque.mOT
is^indp^pJexTamincorfahtiJdwiom
»u-5“.bhommescatnofosij(angdneaban- j — -—7 7
lieij.icbpnehabitds.niorb.Q^ttbniroriiaii- .fympjtopia
iox1os'ptbnancia,ps^eru.m‘qadm9dd &iir .Kliijd^^.aa
%bnlpd.q.q6ftr.u'fii6 interceptionem
nioius' ■XtcOKnSfeieqs ^
ebe ab eereiimm ihreftntbans i' hp ;ge’paiha X
pie& caiiia tani eleganter expjicatCUrifJii
'Cqiftatlas.Michaelis fu.o.^e.mdrfao 'aitpnito
aatdat’ejas.yerb'ah.ac,refeVremim'me pigeat. .' jnmc...
■ ' ; Quoniam imitar fiiperiorir ® i.mal<
bdstfcmbnfffafdnieftV.jrjJsfe .bjjuiesaubsqai in ucerd S:
esenovitiofomm .expfemenrhibraniqyhdmprom -?S9.nilt
vel irentrioiip^ cerebri5'yel Hexamejus recifbr- .pffievii
ineoi,yViP.iinHpiamrijf;y6runi.,velqpa,pcUnque -jol..ni.3:
aliampaccemobataentiu^mprautury.pptandan- '
^imfmimtr.£cep!-dm
lime irxxii devio.. ,
, Veiutprudeut’'
tat.Cilm tamen 1
xiaabhamoreal _ _
quam foli 4nguini jure [loffed efFerti.hoh qui
Iftiqiii janiobftruitjCumiilefit pars moeb»"-
•riaiisiSedhiiicr " - ' ■'
&naueft.utqBh,u..c. .
.' .®2nguinemcumdicc),iritelIigo iHam'hii
ni,ifceUam,quj'6iqda!isrn'arteriis, .ye^
yeisiiaturarii -1 - . '■
.Jiisnlifceiiffic,, . . ,
qbfoiutanijvereqjac fola
14^ Anatom. PraS. Lib". L ScB. IL
apoplexii correptas , quare ex hoc <p«tiw/4ii»w , non ro, h. e^albedine iUaftti maxime n iteat.B
ilvBRJ PRIMI
qupqicoidis,fetvorem'in,mia:ocofm6 temperaret, ris membra luds'fpftitiB inimalislnd^eiimcs !
. Attemperatio illa,nunquam‘interrumpKurfed tremisebmantartenebris.cumn^ireocnlnstnu :
perpetua, eft nifi quando interveniena aliquod, videat-', H^ue 'autis 'audiat, neque manus neqje j
eam violenter intercipit; 'Hoc fit ab olkuente pes ullum faciat officium , & fluod maximuia i
ianguineinterpofito.ne fpititus vitalis. cerebro eft , ne' ratio quidem 'ipfatantuifipoint^ ut sgd. ^
coiitinubcommunicetut., quemadmodum enim tudinemfuam cQ^ofcii; . j
■ ' 'O» SEATATt O .-Xv. . ■ l
''AfiiplexUm'qi(afdngmsia^l^xtroierihri-'ue>itncule. refertus
A PopIexia correptus Ait vir annorum 56. Polt fex horas tota dextra pars cotpo^
convellinir &,confr^itUr , fedprzcipue -manus -& 'pes-: iSiniftra verb pars faraiy;
ticaevafit. .IntcreanihiHoquebatut,red:fpu'tumexore emittebat vifc-iduadt copiofua;
Secunda die Gir<?a'pe3:ui-teaximam fenfit cOnCiSifedemjquadiif taortBus quali ftranguljtasi
.'•'-SeSS cranio in^venimus {ubftantiam'c:erebri Sanatii :'In dexf rS tamen ventficuld ade;^
magn'a fangSihfs nigri &:qtrafi:^uf ulenti^ ac variegati extravafatio, & totus erat plenurMs
materia Ipfe quoque-ifinduS . di&i ventiiculi eraterofus & veluti excavatus. In finiftto
y.entriculo nihil novi apparuit. Pulmones obfervavimus -nigros &;flaccidos , ac -in dextri
•cordis ventriculo polypum,;
■ Ab uxoreaccepimuswirumhuncplufibusante annis ohnoxiunifuiffe 'vertigini, & plur-h
biis ante mortem diebus de dolore & gravitate capitis multum queftum fuifle , pridicqift
Hujus infaltiis apopledici Sanguinem e naribus erupifle. ~ix eommuniattuM lExeeSeitli^.
p. Georg, ArchUtritqntifieti ^e- .
A N A T O M \ &
DE RELICTIS AFFECTIBUS SOFOROSlS^
; Lethargo, Caro, Cataphora, Comate fomnoIento & Vigili.
§. Lethurgi cdtipt mterlaUieftfn-eft colluvies, cerebri mfruclus' exteriores e]upque:for-ts'allsteits,
ETU ARGVM kfetofi colluvie cerebri a>rfra£lus exteriores alluente ejufque foros
^ meatus corticdles [ubamce,mletdma otf [i dblervatione Anatomica fiepi®
comprobatum Vidi; In multis enimabfeOcmofbo defundis -, plicarum Cerebri
inteflHtia aqualimpidarepleta, tQuiri & extimam ejus fubJlaMiamimn^ toaioc
Lures fiint inflanti® qn® pian
ueunt humores ferofosiB' Gcrcbri ventriculos paffim
afFeSibuy foporohs dehinaorum hoc ratum-jaciunt: .(^iriimo opinari fas fit lofnqum nt
turaleui 'fucccdere in quantum cerebri pori :&: meatus ;®laiMe aquofo, qui fpiritibus pro
vehiculo.cft , occupantur infarciunturquc Dein.quQties a.erapuia-aut .vinipom quea-
dam fopox profundus invadit 5 xaufam eflc quod fpatioia :in medullari cerebri fubftantia
fpirituum motibus deftinata , humore narcotico aut aquofo nimis obftruuntur ; Cujus re¬
liqui® qu®dam in vapores refolut®;& afpirituum confqrtiodetruf® f®pein inanem hocipa-
livssitiiaSaAtat yTh. Vf^tUiSji-Miom. cerebri cav.9: ' ' , .
§. ieth^rgt». 4b\-4qudlmlidifui.mem«^^
'," mid^icUnte excitatis.
PAivbIusJ paulo fupta tres anoos catus , .cctcbrihamidi, prout cx ophthalmiis gravicti.
bus:&&G}ei«xanthetnatibusaquofis, quibus ‘interdum fuit obnoxius eonftat, ineun-
te Autuinao m^e habens, t»2fc felire lenU Sc appctim dcjeSo torpidas admodum fomnolentat
eVifit , ut dies ifenofteS feri contihub dorinircb;. Expefreausjerb adftantes novit &iafer-
ibgatis apte telpondit : H^uicidofica remedia, TcibEhematay vefic^^ eathartica, &c.
rfatlm&fedalQ4dhlbitaintantum profccctunC:,,utintra 7. dies a:ger febre framucis,
&tisevigilans & alimenta pofcensconvalcfcere, iSe cura medica, vix cffiplius opus habero
videretur; Brevi tamen poftea; (incertum ob quam occafionemj' recidivam paflus. St de-
tiuoSoporoCisitotpoiettatim graviori afficiebafifrjadeb ut 'integre- expergtffi bilis' viX quic-
quarp noverit aut feienter fecerit j Bbitridie p/«»ey?»^r&r , ,;eii'a'mfi>criHs‘ yeIliCattrs' oeulos
aperiret, edfque huc illuc obvolveret, nihil atque intra dicm.uham' i^el' aliefam
totim dextrf ldterisparklyftsmke^ant^ eft: Huictemcdia priora repetita , :irduper ftefnutar
toria.i, apophlcgmatifmi , languinis detrafluo ,cataplafii]ata pedibus fe epiipaftica toti cac
pitirafo‘ applicanda cum aliis raedicattientis &-adm!niftrationum modis ordine pticfcripta
nihilprofuere , quin seger poftquam itarper 4- &'5: dies infenfibilis jacuiffet , relpiratione &
pulfutandeinfatifcentibus, interibat. . . ■
Cadavere aperto, inimo& medio ventre fere, omnia fatis fana repetimus, cifiquod in
dexttotenchumor ichofofus albicans , quaC fanies. tenuis , congeri ceperat , qui ex renis
dilfeai& compreffi partibus quibufdam copiofe eiUuebat; hoc abiceffus futuri initium five
rodimenmm quoddam fuifle videbatur , & forfan ob ferum haud fatis ubertim hic fecre-
tom, copia ejus major ad cerebrum influxerau Nam calvaria: oiia exempta V anterior
regio, fere ufque ad fmus quarti' infertlonem , aqua limpida per membranas
tranfluccQte obteda, Jntumefcebat , quae meningibus diff^ftis ftatim diffluebat ; pofro il-
% loci, cerebrialfulatimdiffeaiip.orrifincs nimismadida,,&:fere finc..punais rubentibus,
r WV apparebant ; dn Eofteribri autemrecrebri limbo vafa cruorc rubefeebant , 8£
Inbftantiacotticalis fine tumore ‘, aut aqusE diluvitf,- depteffior & firmior apparebat : Ex his
temargi eaufaara cerebri exferidrisiHniuc'aquhfi & velut ahaferca-- pendere maBifefto
uguebat: Cerebro affulatim abfeiffO:, gcforimitie in Cavitatem antefiprem , a lympha di-
, tentam {idiQ,4qua lipida, qud'fi'pri‘us' intrafpatium .anguitlus coatdata exiiiit ^ 'cujus in¬
gens copia ventriculosomnes, ad fumrnum impleverat ae. Uti videtur, thalamos opticos
mptunendo, coecitatem^ atque- corpus unum llriatum, autporos ejus fobcundo,aut
«mprimendo Paralyfin intulerat: lltxis chotoeides tahquam femicodus , fubalbieans &
Kte exanguis aoDarebar. •• ' d' - ; ^ .
Proba-
De Soporofis Affe^ibusi i0
A P P E N D ! X i.
t)t Whiirgo febri ma^e judkati fitccedenu , inftrfiUe Jeltitd^
Hortulanus febre putrida kboransi & circa morbi loc6 crifcos in vetdrnUltn in¬
cidens, per trfes aut quatuor exinde dies Sqpote obrutus j nullius remedii ufu ita ex
noexcitari poterat ut perfeftd evigilaret, Tandein Vctb eum rafq capite per totum
femkfius ambitum Veficatoria applicata, ulcufculaplutinw& copiose manantia excitaC-
rm experredtusaliquaiemfenfusufutam recuperavit, attamen memoria fere in totum
abolita , adeo ftupidus ewiit , ut nullius nomen aut verba teeordatus , vix fupra brutum la-
^ ret; Cum ad hunC modum per duos pene menfesingenii vacuus & fomni plenus msin&C-
fet irubespaulatim difpelli ecEpit , atque is demum ad folitos labores rediens , mediocri¬
ter convaluit j eundem verb animivlgotem , S£ptiftinamfoiertiam qua ante ffiotbum pok
lcbat,numquamiterumrecepit,--;j'
INhoc cafuproponiiurexcinpium Lethargi fe- c6nfarmatioheinitalffiierat,utSpiritusaiiquan-
bti male judicata ftpervenientis, in' quo ma- 'diu exclufi, & demum immunes faSi, nonnifi
teria morbifica .jfubita & copiofa meiaftafi in ce- multo poft tempore . orbitas & trafius dios prio-
tebmoi exterius faSa , nbn tahtiim pciros & mea- rey & iblitos recuperarent. vytUis iiidm.
tus omnes-paulifper impleverat, verum& eorum , . ‘
Ape e n Dj i X ii,
§. De^Leth/irge) ex ufeOf tutorum orto.
T Etbarglex uiu.bpiatorumnrtijtypumiatis exaflum memini nie olim obfervafle in pa-'
J_/go quodam. Ad cafolam perexiguam & humilem deducor, ubi patrem fenem & fi¬
liam inveni ptofundiffimofopore obrutos, qui pridie ipfbs opprefferat, poftquam radices
hortulo nunc recens effoiTo erutas comediflent, pro paftinaca habitas, cum fortd hyofcya-
ini effent, In utrifquepoft vomitionem oleo.& oxyinclite guli infulis, pennaque gutturi
inttufa copiose proritatam , tinauram caftotei, CX cochleari aqum Theriacalisictebra vice
per totaihno&em exhibendam ptmfcripfiiinlupcr ut eadem tinftura tempora & nares il¬
linantur, &fifieripoffetenema;acriusinjiciatur j die fequenti primo fenex ; &pofl:cafi-
lia evigilantes , ad fe redierunt torpore eXculTopenitus : In hifce affbais , poft narcotici re¬
liquias, ae amplius nocerent, per vomitum rejeftos, tantum opiis erat ut per idonea medi¬
camenta f in quo cenfu caftoreum , coatra opiatotum venena meril-b habetur) Ipiritus ex-
fufeitati, a narcofiinflicia liberarentur, Idemihidemi . .
Sf'mitts'itimiifiUhertirentur)iomimspkxetriii. fafliintrorfiim fugati placide fuccnmbant: Nat..;
fleat & non nat. excitantut , quia aut fpiritus cotica autem ore fumpta vires fuas pattim in ven-
aeimales prius affefli , exteriorem cerebri ambi . tricolo , & quidem immediate , partimqne in ce-
tamdcftitunnt, hamoriquenon iantuih netveo, tebro,tainill6,tamraairafanguineamediantibus
ied& ferofo aut alias yitiofo introitum eonce- exerunt. Dum tantum in ventriculo operantur.
iy4-
fbinni jago fubn
Anatom. PraO:. Lib. I.. Sed.TlI,
APPENDIX III
De Lethurgo a Seri coj>U eharte j vefic imiorum toti cifiii .
D Lethargi curam , pra: cactcris topicis maximum juva
ego Lethargicos poft morbum diu protractum j & aOn iOlutri mehjOriam i fed 8i notitiam
fere omnem deperditam ab hoc potiffimtim remedio faiiatos vidi; quippe in iittiufqBC lo¬
ca excoriatajcum iis cicatrix haud faGileobduceretur; ichoris copiam ingentem nempe
quotidie circiter lib. femisptofudetutit: Colonus annum «atis ag;ens circiter >Kx. tem¬
peramenti piruitofiadfanguinenm vergentis .ctebris cephalalgiis diii obnoxius ; fub ini¬
tium hyemisfomnOlentusadmaduffl&torpidusevafitrdcin quodam die dum agros an¬
tro fubigetet s humidifeumbensin fomhuffi profilndum incidit ; cumque excitati non p^
terat, domum perlatus , leftq committitur : amicisintetim expedantibus ut ibmiiO tan¬
dem finito fponte expergifeatur j Poft elapfum n ydhimeri fpatium , cum Vellicando; pua-
gendo, obftrependo, alirique modis eum- excitare nequirent, rae accerfunt; Advenien!
nandus' nf.'K;6m'. Iniperatdr i variis-afteajbus tentatus , tandem Somndkfltus
Indo-cerebraniv eiccera penitus falvuro j .prxtcr bumorem aquosum , qui dui-j
copiafius infufus fpmnoientiam ei uJtimis jiiehfibus caufavit^We de ■uemiiu.
i Anatom. Pradi. Lib. 1. Sed.lH.
OsSEKVATIO VII.
Sefor dh aqua cerebrum tnuncUntt.
Cemd Lethtr^icum dh- iquxlmftdd copd in ventriculis.
Uidam melancholicus, Comat*fus,&,aliquantumLethargicus feftus eft,
fatis aqua limpida: quantitas in ventriculis reperta cft. VidefTtt.de meUm
H YdrocephaluS' familiaris pueris afFeSus, quinoh folum v, utiTe/jar ait, cutefh infljt i
i.e. extra calvariam gignitur, fed etiam inter membranas cSrcbrum obvolventet’ l
Bcdubiplis fit, & etiam in adultis, ac quandoque' in fenilius,dc'guo 'authfir IntreduSific^ E,
C^od tandemr»^»r/ intra mcningera ccrcbrumque incidit , infanabile eft. Hoc inoibi
geperc laboravit, cum obiit, admirabilis Princeps Clemens VUl. Pontifex Max. cujus ccr. ■
brum repertum eftin aqua natansr Eratautem illius aquse quantitas circiter libram & aig. '
piius: HineSomnusfere inexpugnabilis. Hieronymus Rubeus ddcdf.z. lth..i.. Medic. Celji.
Obser-Vatio VIII.
Sopor ab humidstdte ferofa copiofd in cerebro. .
PUellus nono vita: mcnfefoporofus, imo lethargicus fufFocatus obiit. In cujus capiti
difFeSo apparuit copiofa humiditas , ferofa potius: Rdymundus lohan. Torus Ceninu
lv.Confilt.i.ix.
SErumfanguinis vehiculum, cum natura fua Iem:Soporpfuin autem & S excre.
mulcefarefit , ac frigidum & humidum , fom- mento cerebri mucofo, velabis humorifatts(prs. |
num natum eft excitare ; <sCSis)^fra» quidem fi fo- ter bilem j commifeeatur. Carafcr Pi/}.
lum&fimplex,obnaturamejusfacilerefolubi-
APPENDIX.
Cdtdphord mduBd i cottecltone humoris tnter crdnium (jr cdpttis cutim.
Mihi perfpea^fueruntdua: collectiones humoris inter cranii os & capitis cutem con¬
tenti , unde in altero agro exticere rnojus cenvulfim i in alpero tandem Cataphota gra-
vior.C. l^iSor Schneideru^Ub, ^ Soperofis pag. 141 .
^^ ollefi'u«eil>mBexis,&c.) ideoqus utumus iia. t«s , cmpiaitra , pulh exenterati , etc. inani loet
V-'obfeivat.§.j. molliter digiro contingendum ceffu. ..Tandero roe authore. & affentiente di-
locum fnadet , ut fi quid faniei vel puris fnbfit, Eoo Exceli-Dom. Diodati , ampla ab experiemif-
aperiatur locusmetu gravioris malis Annoidsj. limoGhirnrgo, Erancifeo Sabourin, admovetur
jneae cura & Clariff.Dom. D. Alexandri Diodan, cucurbitula , curotprofiuidis incifuris, cuinsope
EacultatisDecanijCommiffuseftD-N- Senexop, multus elicitus eruor nigricans, fedadeo celeri
-• - irn^nfinimii.s, ouiex fedilimalo djuiia. ut ntotinus difcaffus fit fopor , vireS rc:
De Soporofis AffeSibus. 157
t letMgusifero adiihri q»^
tonorum; duobus mfcnfibus ante obitum caput feafu 'ex alto allifit , & in
PI^Lilittoarumeomibilitohibus rotatus fuit; poftea in febrem incidit; & primum
opera ufus; hinC Ego vocatus fui: Inveni puerum leviter febricitantem, ftu-
eu,piqcot|^rTy;jg.p^Jeni.e„,; non Stiebtem conguetentem de dolore capitis , abfque
pidani,JP_ / ; poftea 'oculis claufis cbmutefcebat ; dentibus ftridebat Fru-
ftS clTfteribus ; cucurbitulis iliifqufe remediis ; 54 Hcet loquufus fit; mox tamen obmu-
* r kjr ■ Paulo poft moritur. . ' ,
cadavere .InveBrpuimbnem dextrum S epar accreviffe ; '& ventriculum dex-
^ cerebri aquzFbramcontinuiiTc, Cui LfethafgUs.itn^rimis adfcabi debere videtur :
^lctm0hfirv.Si»g«Ur.n.f.9.
4 nn* illi ventriculum cerebri deitrum opa 'brum premendo ; iftiones knimales plurimum
^pUntinonfinerarione Lethargum adferibe- affligere valuerit;
idpir Lethargici! ab aqua anti
adeofhn
■afflente’, ISbJlamiamque cerebri
(ficui 'ejfent.
T idipaerum {fit. ^Hydrdcef halo fovi iapiit in incredibilem molem incfeveratjae tan-
V deni in^Soporem lethargicum lecbalem incidit. Invenimus in duobiis anterioribus
cerebri vciitriculis aqilam cryftallo elariorein ad libras iviii, quat fubftantiam cerebri ita
alftmdebat ut gyri cerebii hon eohfpicereniur.
OiSERVATip Xli.
Comaiajus affeSus i ab aqua citrma nervorum 'arigini incumbente. ~
l^liellapoft epilepticum infiiitum; in Comatofumetiam affeaum incidit: Sciffa frant
XJ verfim cerebri fubftantia , ftaghahtes aqiia: citrina: nervorum conjugationes inundan¬
tes parueruat yidelib.7..tit.deTujfii
Sifor frqfundus d fero ad cafutdmandaio ab vitium 'renum ferforaterum.
C GmitiflaquxdamfteriliSjitifedituexThermisHelveticis; in profundum incidit So-
poretrij ddeiO iit tiofte tota; matutindque tempore.ad vefpefam ufque fomno obruta ,
noanifi admodum inSpulla ab eo excitari potuerit, a cibo potuque abftinens , &ubi parum
excitam vigilallet j taox itetiim obdormifeere folita : infupet & aliis accidentibus , inter qua:
& pedunitunior atque inflatio erant, oppfefla tandem expiravit.
- Gorpore aperto ; abdomeri pingubdine fupra medum , tfanfvetfa: manus fpiffitudine ob-
teautri , inttinfecufquci omentiam , mefehterium eadem admodum referta deprehenfa , uti
Sbepar lienque vitiata. Renes infuper perforati erant , fieut in hydrope afeite , qui ab
hepate ftCo & fenibiiS oritur.- Pra:fefea in vefica fellis ; qui fota ampla , fed nigra erat , lo-
cobiiis qnadeftituebafut; Calculi innumeri inelufi erant ; coloris cinerei & fubviridis, e
quibus fex magnitudinem niicis mofchatse iquabatit; rotundi , fed angulofi ac larves, mino¬
res vero circiter trecenti,- alii pifi alii ferri; coriandri,- alii fcm. raparum magnitudine. Fel.
tUterusdbfervat.lib.i.fag^%$4'c
Difledo cadavere apparuit ren finifter intus frequenti aqua & pluribus calculis infarflus,
quorum maximus infinuaverat fc , acuto fuo apice , tam longe in ureteris principium , ut id
^tegre occluderetur, neque permitteretur illae defeendere qulcquam lotii. Ntc. Tulptis
lib.z.ohferv. X-LY. ' '
§. 1. Joh. Anton. Maginus Matbematicus celeberrimus , a morte feiSms , fat magnum ia
veficacalculiim oftendit , qui uncias xv, pependit , tot feil. malorum caufam qux ille' in vita
petpelTus erat : Nam integro oftennio continuo urime ftillicidio & acrimonia graviter di-
vexatus , ciim fempet de calculo dubitaret , & omnia in deftillationem humoris falfi refer¬
ret, doloribus tandem fuccubuit , fupetveniente febre continua cum Comate , qax caufa
eXtititit ut cum plerique apoplexia mortuum crediderint.
§. 3. Eiufmodifoporem profundum doloribus a calculo ingentibus fupetvenientem ia
V.G.Ipb. lacobo a Brunn Medico Bafileenfi obfervatum memoravit G. Segerus oratione
deviti ejusSC obira. Mukos praeterea ex Ifchuria j. 6.r/. dierum Comate extindos vidit.
leh.Severovkittslih.deCdcuUc.^.yelfchiusEfifagm.obferv.j.xlY-
§. 4. -Scribit G. Clcminius Jurifeonfulrus de Joh. Hebcnftteit Medico praeclaro 1595.'
Eum caufarium didque afflidura calculo veficz obiifle.cui ovi magnithdinc,fcdione a morte
reperto i per triduum fideratio accefierits aetatis anno ^4-
Coma exlfchuriaa salculo curatum commemorat J. Bevetovicius Epiftolaad Guid. Pa-
tinumferipta^appendice de calculo,. ye^i&iiisy£p/agmateOhferv. 64-. -
; Observatio XVI.
■ §. Lethiurff.sin AfoflexUm defmins, a vafis tenuis meningis eiiea fyncipit, finit tertio fanguine
turgidis, veniriculisUteraUhus fure of pletis ab eorum ulceribus, drc.
BArtholomatus Feet TriboldingaTufgdvius , adolefecns xix. annorum, circa ptinci--
pium Novembris 1656. capite doluit , affumpta evomuit , hujus caufa carnificem con-
qnipprgans propinavit &V.S. fu.afltjan praeterea aliis medicamentis & qua diaeta
pfiisfiieritreifcire non potiii-e In dies morbo in deterius Vergente n. Novembr. ad Nofo-
dochium delatus fiiit : Febricitare mediocriter videbatur 'dormivit plutinium , experge-
ftftusftupidusquafi erat Scdelira loquebatur :fiec cibum nec potum petiit, oblatum & ia-
inifum deglutiiticibanduseraf infahtisinftariutinanaturalifimillima.d, ij.Nouemb. quo
ipfujn cum p.‘D.Hardero. conveneram j profundiffime, dormivit , utiplum nulla ratione
excitare, potuerimus : ajebant adflfcantes ipfbm interdia dormire nodu vigilare , attamen in¬
ferus Udum perminxerat f In refpiratione nullum adhuc duffivitium obfervatum fuit: dic
iV-Nov. horam, nodis mortuuseft : Ex ore demortui plurimum ctubtls effluxerat : Dum
t^ufanus adhuc vivebat , odoittulgia: obnoxius erat,” cujus‘jcauia fumum Tabaccf lfiuL*
iicbat : ari erebrins id fecerit? Hobis non Cohftitit, ^ - , , ;7
Die ig.Novemb, caput aperuimus, Sublata cranh ollaper duram meningemvala tenuis
meningis in fyncipitej ad finum tertium meantia , vidimus valde cruore oppleta & ttiplo
®ippIiora quam alias exiftnnt, adeo ut primo intuitu^ circa Verticem omnia (anguine fuf-
fcfa apparerent : verum incifa dura meninge nihtl extravalati invenimus i Ipfc quoque fi-
rrus tertius fanguineturgidiffimus erat: Remoto corpore falciformi, primq cerebrum ad
ventriculum firiifttum incidimus . protinUs ferum fiavum fatis' copiose 'afflUxit : Sublato
^rfus fornise, confpeximus utrumque ventriculum cerebri lateralem , maxime finiftruta,
ujorepurulento , vifcidojiuftar pultis fluidioris turbido, copiose imbutum; hic quoque
^‘setiAnatomiaTam.l. O i ad
1^0 Anatom.Prafl:.Lib.
ad ventriculum tertium defluxerat rYentricuIusquattus plane mundus, aec Vel miniiama
-confparcatus erat. Superficies utriufque ventriculi afpera & inatqnalis Se infuper flaccida '
fbitjdura enim blanda raanuSc levicule pus detergebam , fuccelEt ilatim medulloia fub.
flantia candido fuo nitore privata , corticis cerebri inftar flavefeens, aiit fubfufca apparens ;
In dextro ventriculo obfetvavimus fupetlus tabulatumfeu fornicem j, ima: ejus parti, hui
more hoc purulento intermedio aliquoittodo agglutinatum fuifle t Plexus choroideus iif
dem fordibus inquinatus fuerat: Aperto pcflore , incifo pericardio effluxit aqua limpida
flava.-Incotdenihilmotbofivifumfuit: Pulmo in dextro latete leviter pleura: accrevit-
minus rubebat ; in finiftro latere firmiter pleurse adhasfit undique 3 admodum Ctuore fuf.
fufus.- in abdomine, ventriculus, inteftina, lien, panetea5jhepar& cretera: partes a natu¬
rali difpofitione non defeiverant, quanthm quidem oculis ufutpatc licuit : veficula bilatia ,
bile coloris fiifci plena fuit.
ignorabatur: cum K, Mtfv. ad Nofbdo- cerebri proculdUbioeffecit fetum flavum , aqueo
chi..mdelatusjamierl>ar^«reflet, multum dor- limpidiore , acrius forte non nifi pratvia inflam.
miret, expergefaausdeiirarer.ftuperet.oblivifce- matione quadam. An Tabacci fumus quoconm
Dz S jporofis Affedibus
i6'r
SsERVATIO XVII.
Ilivenis vuiflus iri regione bregmatis accipit; iaox Sopor adfuit, &c. T oti regio bregma-
• finiliricontura deprehcridebatur ; undefuafponteo(ftooffa abfefciretunt , de quibus
nHob aeiitius- ^0 terebri impreiTuih per meriinges irivenicbatur. h^l. 4.
iit.dcruUeriiu!- ' .
6bb se k vati b XVlli. :
'0h0gif^ivem fmfjfrpritmtemforum.comufmemfeqmtiis afa '«guini cii^uUfy^ mgr0
UtirAltmcps Jfhastidis fintjlH 'civiuim adimf lente. .
% jt Arcus Prerie ; ex pago- ijridrevilicrs ; Uftfirii ferrarii jii audincburt Operarius ,
jVv virrebuftuSjanq. 50. fui) refperarii diei xiii Maji ariniifiyo; cum alio.qaodain cjuf-
aem llftrini operario litem Habens; impadb iri firiiftfa tempora palo 'graviter iflus con¬
cidit; Surgit paulb poft;& p^^olatis.aliquot verbis; Gafarn paffusfprt^ 40. illinc diftantem
petit, portatileni boiribardam iri Vindidamexpiqfuriis i Uxor rinaritum , quo ininiis clavis
pendentem arriperet inipedituta; cblapHo excipitur, illicb ppft frixer area recumbit Mar-
eus; K fo^-pteprofutido Correptus proxima hbftembrtuiis cii:. .,
Vefpetc diei XIII; feqivifirato cadavere ; nullus ciimor; nulla Uviditas exteirne .apparuit,
finies e naribus putidiflima & cadaverofa effluebat :& eadem , ledi lintea c .firiiftta: auris
elBdvio madebant. jubCb Ghirurguni rafb iri circulum capillitio; eircumfeifla communia
Cerebri irivoIuCra Calantica infltar femovere : Hoc fado ; firiiftef mufculus tempbfalis tu¬
ber .lividus & cbritiifus apparuit , nulla ruptrira vel contra fiffura; iefrato &c rciriotp cranio ,
farigumis circiteriiii.cbagulati&nigrilnveiiimus ; qui lateralem, Offis IpHoenOides finiftti
Cavitatemitaadimplebat; ut ab ejus copia incurieata,cbmpreira meninges, & ccrebriim ,
adeifipcafpirituutriariiinaliumcommCaruslibertate;moftisunicaeaufa judieata fit ; quum
Bullibiiri tota cerebri fobftantia Si ventriculis quicquam invetitum fit quod ebrifra natu-
iasttSetl.Nic.BemwgeriisCem.v.obf^v.xiyiu ■
OBSERVATid- XIX.
Cimi i vemsmmKgam fingmne melincholico refertis ; A^tii in ventriculis.
Ddrri.N. melancholicus, comatofus Sc aliquantum lethargicus faflius eft, Scc,, Venas
fublato cra;nio apparent plena: farigulne mclaricholico : magna fatis aquas limpida:
quantita^irivcritticolis; .yideTiiuLdemeldncholii:
Observatio XX.
Sofer i duri cerebri membrani Singuine & fure fuffufi.
Q'" Uidamadliniffiraris capitis partem percuffiis, mox Sopore pfehenfus : .Capite aperto
reperta datidf cerebri meninx fub offe petrolb . fariguirie' oirinino' fiiffiila cum puru¬
lento Hurrioro.- Videl.i;7iiul. deVulner.
Lethirgus i
XXL
A /r Ulier poftgraviffimum'fcx menfium capin’sdoIofem ,' tandem , in Lethargum inci-
LY 1 dit. Cranio aperto , e latere firius tertii, tumor fcirrhofus membranis accreverat ,
cujus interventu utraque meninx aliquanto' fpatio' mutuo acefevefant , St vafa fanguifera
conftipabantut. .Porro cerebri arifraaus Sc' cavitas interna' fuit aqua hmpida' repleta ,
mijit. de cap. delere.^.
Ob-servatio XXII.
Sofer icerebrifartii cerruftiine ortus.
a Uidam vulnus accipit in fuperiote dextri Oculi palpebra , fequitur Sopor : vuiriu os
penetraverat. Durior membrana &vulne.fata' St fanguine multo petfufaeraf , sam
cormpta cerebri portione proxima vulneri , fubfl:anfia ac vioata ,’ qui proCuldubio exitii
canfa ; DefidcUcei.- emni: tdaghsrcfliVi.feoi.i. ciac. Hiffocr. fide" l:t(. tti.de' fulneribus. .
teneli Adatemu Tom': I.
Obsir:'
i6' 2 Anatom. Pra(a. ^ Lib.I. SeS. 01.
Observatio XXIII.
SH/ffff ifurulexu humore circa, cerebrum co»fifle»u, ■dura meninge .finguinefufiifi^
QUid^mbaculo craBo ad fciftraiacapitispartem.rupra aurem pcrcuffus cft:: Huic
fupetvenicSopor. Reperta eft durior cerebri memBtana.j fubolTe peliofo,
ne omnino fiiffufa: Purulento etiam circa cerebrum humore cpnfiftcntc. Ftde.lih.^,\!
de Vulneribus.
Observatio XXIV.
carus a cerebri fubfihniiavdiplMieoe&fluidime excmtus, obfUmta capiam.
SI 'pituita fubftantiam Cerebri largo humore perfundat & refrigeret Catam efficiet.
Hice fic fe habere in Caro & apo^exia mortuis ex eo paret , quod copiofus hic huniot
per os tunc illis aliquando effluxerit : Et feflione quoque diligenti aperta crafla mening# ij'
quibufdamcopiofum humorem mox profilieatem obfervavitnus S nde -fupra Titidt^jfi.
flexia.' - ■ '■ ’ ^ . , ■ ''ii "':
■ Sopor a flaeciditaie cerebri , Zapide in et cum a/pua in prioribus 'Ventriculis. . , i
A Dolefeens XIV. annorum, femifatuus , Somnolentus fuit, &rc. SubftantiaeetebS '
omnino erat flaccida., Piamaterillicireumjefta. Aqua falfa inter duos priores tch-
triculos , Calculus in dextroTepetiuntBr. #ri& ii/?, r/r.
ObserVa^tio XXVI.
■ ' '■ Soper a cerebri SubJlantiai^aceloaffeZla.
C Uidara vulnus iflatum in fuperiqreesapitisiiniAra parte , &e. 'Supervenit 'huic 'Sopss
Reperta eft dura meninxfiniftrapsitte livens, fub-hac cerebri fubftantialphacelo cor¬
repta. ride Itb. 6. cap. de Vulneribus
OBSiRVi-Ti'o XXVH.
Comaab aifcejfu^ in penetralibus, cerebri.
NOb.N. catapulta: iau circa Tempus dextrum Izfus eft; hinc comatofus-.faaus : I»
.cerebri penetralibus abrcefliis eft repertus. 'ridel.p. tit. de Vulneribus.
'Oss^-sivATto XXVIII.
CaYaphora induSa -a carie ops fmnUs,'e!r iaJ!one fiperioris orbita. ' ' '
QUidam grandkvus Gravedine eapitis afficiebacur, tandem fubitb in eataphoram in¬
cidebat , ac quidem letbiferam nec diberari : Pacefaao capite defiinifti , repefieba-
turps frontis carie confeaum.&quidemaiiqua tantum exparte , cerebro falvo, ac ^s ise
tegumentis integris. . r,-5^/ig<>r ile '
ciati mota: idque fepius comperimas: TCuidam bri mcdulU, liec ventricuU, nec denique ini*
os frontis 6c.fincipitis erat gladio fciffum ; fic ut tium nervorum potueronc comprimi , ita at
innatarent meiiingibus frulUdffea: Si forfex vel deinde deficerent fpiritus animales : Ufifuma%
dexterrime admoveretur, in cataphoram labo- Hnqiut Hircules SaxonU PraSt. hb. u dedoUre cap. i.
’ ' iifer, interdum moi^xdnvutfivorofteri^ -i. •. - • ...
De Soporoils AfieaibuS-..
i fiufore iTtttnore duro i» cerehro , ^ aqun cefehriim inigmia.
S in Bairohcqiiodam qui longo tempore attonitus j nihil , fecundum fa¬
te'. Aperta poft mortem calvaria, fumor pfh. durus, lupra calloium
m humoris .copia qui cerebrum irrigabat. f^dehiporUmiategrum Tit.d&
fbtlhmiejerej^immititerqtrutur&jmsexlaccutK^.
Omnolentia & Jorporinfignis icorbuticis frequenter accidunt: in quati
(piritusanimalespatticulis vel aquofis aut narcoticis onufti ac plurimum •£
■erlBrum ", 'etiainsialde obftrndum , motus pernices & expeditos non £
ie'fuh£lionum fuarumaaus Scexercitia diu continuant ■, quin fuceumbere
■tirnduTgerf amant: Porro hujufmodi afledus quandoque a rpirituum ani
ipenMia'dx£iiaiur:'Etenim'«j2»^»i»eplutimutn'vitiat6'&'qua2 effeeto.
ia moribundis Lethargum excitatum novi,quo fcihcct affeai, licet fomno continuo indulge
revideantur, interpellati tamen illicoadftante*snofccre, & affatis' 'quibufdamrcfponderf
folebant: Spirituum vero animalium copia fatifcente , nec diii evigilare , nec ad colloquii
longiocaattendere valebant : Talesdemumcum fomno perpetuo obrutos aperui, tere
brumfatis cxfuocum , ac hydrope ast colluvie ferofa, quibus Lethargici plerumque afS
ciuntur ; ptorfus immune deprehendi,- Thomis FFtlUsTra6l.de Scorbmecap.^-.
'at G^■SllJin^^^luDiSeni Anatomilifa. fi.cap.:5<
'Sepr^ertts eripitis delor nb abfcept famoji circd nervum opticum , iimi cum
plminefa. ^ peUueida. aqua:
VOdaefubefhicic hic-jam multos interficiunt pueros , quorum c numero ante fex
. P' N. filium cum eumiXiv. die fopor citra febrem rapuiffet, Diflido corpttfsulp c
falva teperimus tantum modo ih media parte cerebri finiftri,fnpra qcalupi^niftti
16" 4- Anatom. Pra£l:* Lib.l. Sed. III,
prope nervos opticos , finum appfteinatis,caftanei magnitudine j vacuum deprehendinnis.
( jam enim in ipfa fertationc calvarix pus per nates exierat mortuo ) quem cum ampKus vi
dendum palparem, & linifterius cerebrum eximerem, erupit clara!mucilaginis iubtilisinnlj
aqua ad dimidiam ufque libram, quas fiib berebro fupra nervos opticos S£ rete mirabili
cato deliraerat; ' Efifi. Jck Gdpft id Gifaeritm drI.K RumterUs ibfirv^ jy
Ane XXXit
§. I. it^or ab afojiemite i» cerebro , mlsy cipitis feculo.
IN Nofocomio Patavino i64S.eaput aperuimus viri in offe temporum vulnerati i qui ii,j
delirio , paralyfi 8i pulfu fcbtiiix, die fopotofuS decefferat : .Vulnus ad cerebrum pe-
netraverat, ubi Apoftema excitatum pute eOpiofo abundans. Vicinis partibus ad nigror^
vergentibus. Thoma Birtholimis cent.i. hifior.Hi
Obseb-yatio XXXIIL
Lethargits ib ibfcefi ^ pure f» iMriore cerebri pirie.
§. l.Ti ^ Ulietqusedam hbnefto loco natajcumaiiquot diebus capitiS gravitate j^drtfeti
IVi adeo fuit fomhrCUiofa ac infomnum propcnfa,utquascunquc agens dermifefem-
per cupcretacalEdue in fomrtUffl dilabctetUr , a quO initio exeitari potuit ,■ tandem vet^' :
aceedeate febre non potuit: Remedia multa huic tUrdi adhibita , fed tandem ffidtS fiipef- j
Capitis hujus cranii offefublato , abfcclTus in anteriori cetebri parte repertus pSi
interiori offis cranii parti adhmrefcens, quod & e fiatibuS paulo ante cnortem irf itatis pt(i^
fluxerat. VedoniUsObfervahiiedic. cop.-fi
A Etius eX variis caufis Letfiargflni origiaeis in eodem fubjeao non poffint eonfiliere: ideS
ducere refert , & aliquando cerebrum per longe aliam Lethargi caufam . eamque i Cari 3-
eonfenfnm, quandoque vero primario laborare : lius qui febres feqUitnr cauta , non adeo divertam
verum ifte Lethargus- proprius cerebri morbus affignamus : Irt venis mefataicis febrium inter¬
fuit, & quidem partis anterioris,- cujus partis mittentum materia pufrefcens calore attenniUi
affeftum Lethargum elfe veteres teflantur. Fif copiofeqUefurfUm, in prima prifertim irivafip;
autem cim' pitoicofus fanguiS praepollet' quem ne , ad Caput delata , foporis hoc fyniptoma, in
in prsfentt lethargia copiofum fuifle pitnitofus tertianis & quartanis nonnullis,- in principia ac-
Iknguis oltendit , atque adeo quidem lentus ac cetfionis dum frigus adhuc urget , ncedain cot-
vifeofus , ut firrini cum aqua pejmixta inftaf juris puS penitus incaluit , accidens , & intetdnm ad
carnis mufculofae concretus moX fuetif , tenuis fodutionem' ufqut paroXyfmi petfeveransiparit:
gelatina fpeciem SCconfittentiam referens, quod Sed & in febribus coritinuis , cerebrum dolore
nonnifi admodum crudo, pituitofo vifeidoque pricedente diuturno' & grave labefa&tuiBjin
contingit; 'iTaEs autem linguis in quocUnqUe Vigore,- velpoS iprurn/Cafo rublequentepet-
iriorbo apparuerit, crudorum . pituitoforum' hu- culfum, aegrum in fumrnum' diferimen addn-
inorum redonintiam oftendit, & morbum le- cere' faepe' obfervavi : .Quod & in principiit
thalcm , ant diuturnum' & difficile curabilem: centinUaruro febrium fi accidat,- Sc moi pto*
Tiobiscertelethalesobfetvatifunt mqibi tali ap'- ptef nimito evaporationem princeps fiic pars,
patente fanguine. Idetnin ontaUtimitus. cerebrum aliquo paSo praefeftim ad
Accedente febre) Potrefeentem in Cerebro' pitni- difpofitum.ita labefiaetUr nt fopor gta* fe¬
tam Lethargum efficere docent, febremque Comi- quatUt,- Lethargus is erit qui cum fefarecdii-
tem inde accendi : VerUm nos ex' pituitffi putre- tinni copulatus efiSc inox cum tilia , iiivaifiu
dinc, ptaefertim iri capite,- febrem accendf poffe' ab alio Caro' qui iii declinatione febrintn' atei-
negamus , qui non capimus quomodo idciii hn- dit ,- petlculofo quqque,- nifi' quod flarim' cran'
mM pitoitofus putridus ,- fua' frigiditate Carum, febre iiitipiat , diffetens.- R Platerus PreS. ®-'‘
& calore febrem accendere {atque unum iiemqoe' eaf.- i\t ytdeSetmertitm PrtSic. lit>,i.piert:i, nf-d
& frigidum & calidam efle queat,- cum conttatia-
Juvenis cttm lapide a JtempoyaiSus, flatiiB ih Carum & profundiffimum fomBum
incidit, i quo npq potuit exeitari, quanqUam aCbitargo bene ttaaatus,altero die foiBi»
permanente obfitt Quemadmodum alius' puer annotutn.novem’, qui cum inftrumento li¬
gneo oblongo paulo fuprafrontenapetcuffus,- Caro etiam percufTus fuit, febre acutaedam
iffipetveniente , fedhfc fomniculofus-titamiongms produxit ihfeptimo obiit.
Capitis hujus cranii effe fublatp , iq anteriori cetebri parte abfcefliis repertus eft. fud'
J!us libro lo. obfervdt. 4^0.
O B S E B. V A T I O X X X I v;
Letiargas a cerebri tpofiemate , Cii Sphicelifmtis flicceftt.
lallet II. annorum' Julio mcnfe 1545: cum prius Lethargo laboraflet aiite paucos dies, vel
. fiupore quodam non admodum gravi: a quo cumfanus fafius videretur, demum i#
Letbat-
D 2 Soporoiis Affedibus. 16' f
gj-aviflinium iriddit& ftatiiri cerebiri Iphaceiifniurii : Videbatur aiitem dum
deHaciletut hemiplegia laborare; hatn iota pairs dextra paralyfi rcfo-
.jgjjjQycbaturneijucferitifebai; nihil loquebatur; quainvis fu Binde garrire videre-
^'^utoando; qui neitib iritfelligebat ; neqiie ulld iiiddd ; caudicis ihftar jaCens ; a fomno -
*”citari poterat, Tertius dies erat ita jacens abfqufc loquela iri foliello patris ; Ad hunc evo-
* thyinum ( cum nihil aliUd eflet ad tnaniis ) ddritritum cuni aceto; glandis inftar cum
o nari dextra: iiripdfuimns ad cxcitatidnerii a foriirid ; ut & materia cf affa vifcida dif-
f 'ivi poffet & ad riaies derivarhatque Hoc adhibitd remedio ndrinihil rcvivifccf e videbatur,
nt oiiiloi aperiret Si verba quidam Indiliin^aprofercei; & c riare materia qua-dam ccaP-
fa valde corrupta ; fanguindlenta; Vifcdfa inftar piittidifaniei prodiret: Hic cum .vidif-
fem puerutri abiceffuih una cUm fphaeelo iri parte dextra cefcBri habere proriuntiavi,& ce-
rebrutScdttuptum effe; uride riec puerum diem fupervivere polle pridixi db inateriam
cotruptairi ; ndn foluni ventriculos cerebri dbftf uentem; fed & tdtairi ejiis fubttantiam cor-
• jnniperitem Scc. Ed qiiattd dieufpridixefatrijdefuriad.togatiisfiiiutcadavef aperirem.
Cranii offefublato; cerebruni Sicerebcllritri iri parte dextra; vergeris ad poftetiotem
pattem ; omnind faaidfum ; putridurii; edrruptuih ; finguiriolenturri iriventum cft , apoile-
jiiate exletliargo in abfcefliirii Si fphacelifmutri permutaro: finiftra vero pars Cerebrum
alburiij fariuiri Si iricotrupturri habebat: Porejltis lib.loi caf. li.
aBsERvAfid xxxy.
Lethargiis noti fimper fequituf ad apojiemaia ierelri.
NdnfCBipet Lethargus ex capitis apdftemate provenit ; Neque otririe capitis apofte-
maLcthargum inducit : Obfervavi enini quendairiex diuturno dolore capitis, lon-
gisque vigiliis affli<9:um tandeiri levi delirio; Sc conviiliioneceirreptuin perlifle : Ecapetto
cranio inveritiis fuit abfceifus,- curri pure adniodam foetente' Si cdrruptd : QH?re dici de¬
bet np'ri femper lethargum ab apoftemate induci; fed turic' priecipue ciitri non clrcumfcti-
pta iriarginc,- fed iri Omni cerebri fubftaritia hurnot diffufus putrefeit : Vel ciim apoftema
eifcuriifcriptum mediarri & praecipuam cerebri regionem ,• in qua artefiofi plexus conti-
neritut, pecupati ita iit fpintusdmriirid opprimantur' velcdrrutriparitur: Cum vetb apo-
fterria locum’ cetf iiri circumferipturii. iri cerebro Habet , Si reliquae ipfius partes remanent
libera: , riec Ipiritus dpprimarituf in illis ,■ Si pdflunt ex illis ad organa ienfiiuiri diffundi, tunc
rionfeqaitur, neque lethargus,- neque comatofusfopof; licetapoftimi fiat, ut in exem¬
plo allato,- SebaJiUmsNafimMetb^Med.Pdrt. z. p. 143.-
dsSER VATIO XXX^VI.
Carris & Saparoji afeMs i 'triniore phlegmonode viemHgrim & cerebri exterioris ambitus.
TN difleaionibus Anatoriiicis fa:pe' vidi meniriges ,- imo' quandoq-ue & cerebri exterio-
i rem ambituro,- tumore phlegmonode obfeflis; atqui laborantes minime phrenefi, ve¬
rum' e contra torpore affeSi a Caro' aliis vri morbis foporofis interibant. Videtit. de threnit.
Observatio' XXXVII.
Carris ab ahfcejfu tunicate poji iuluas iri capite genito.
Mites acinace fatteiatus fuit iri pofteriore capitis parte ; Dic ai. loquelam amifit , ce¬
rebrum Garo fuifeorreptum: dic a3. obiit. Retriotis pfdxiriiis cerebri integumentis,
Abfceflamtunicafurif rrionftraviams,- in finiftrq cerebri latere latitantem, ex quo pus foe¬
tidum magna quantitate duxit: His corifideratis ventriculum Cerebri finiftrum aliquantu¬
lum compreifum : dextrum' veto' aqua limpida diftcriturn vidimus, SicV rtdetit.deParaljfi,
Observatio XXX-VUI.
Lethargus ab abfcefu purulento irifuhjlantia cerebri, vulnus orbita oculi fequute.
Et epculo durant membranam pungente.
RUli\cxiit<Sa&&eMhxmiSphal!dngieiripdlpehra>ri fupfcriorCrn oculi finiftri vulneratus,
parum follicitus de vulnere non adinodiita confpicuo. Chirurgum accedit ob immi¬
nentem capitis dolorem', qui pa qua: oculorum Si- palpebrarum vulneribus conveniunt , im¬
ponit, a quibus folutio continui penitus cafata' videtur : At veto cum circa feptimum Co-
taa quafi vigilans , Si fenfuum' torpor fefe offerret , accitus quoque fui : vires *gro adhuc it«
CBnftabwCucexfuperioticontigriarione in inferiorem ad nos dcfccnderet: Confidetatis
rcumftantiis , an^em in' herba latitate dixi, fam obfubitam confolidarionem extern*
noois quam oblqfforiem fenfuum internotum : At fequentibus diebus magis raagisquc
indi-
- De Spporofis Affe6:ibu-s. 16'/
Vitam iUufttiff. febris prehendit cum fopore & thoracis dolore » ac. hoc-quarto die
^■^fAtefopor rcdit» senarum rubor &:c. In eo pulmo t»»«aEw & quodam-
*^^P«efustepcrtus., in iisque unus humor albus, & tenax ac purulentus delitefcens. yiJe
O B S E R V A T I O ' X L.
hahm. cAfdos in me^aM feUir^.qut-M
nivet arffluftr.EleaorMoguntiuenfis Vigili comate in Lethargum tranfeunte cortc-
IVptus.mecirea mbrbivigocemdenium'ac.cetfiri curat, fed mali violentia vifius oc-
bk E(us nataralibns vifceribus primum infpcAis ,• dum inteftinis exitnendis occu-
quid, durum occurrit; poft deptehendimus meatum bilis duodeno infer-
^jn' pripiuguem admodum^ latum_&utriculiinftar inflatum, qucmrei novitate perciri
W^dimus, colligatum oumque calcuiis undiquaque refertum invenimus : Ex;,quibus
majores ^nes colore & forma exafta nucem mofchatara ita referebant S ut vel Apellis
manum vincerent : Minores pletique omnes plumbeum fplendentemque colorem adeo
tepreftntabant, ut plumbeos globulos ingeflos diceres : fiafti non ad¬
modum renitebantur, velut etiam attriti,incrinfecus flavi, guftu amari. Perpetub ille dum
viveret incredibili Siti torquebatur, adeo quidem ut fubinde argenteum fcyphum aqua
■ picnnm ori proluendo , fiti^uemitipndz ergo ad tna:nus haberet, Princeps alias tempe-
i^au!An\x%. Schedias ex Traffelmahai commumcatiohe.
if k N a Bile ad cerebrum reflua, & a calcu- profundus & infomnia Ei/» , quories corrupta
/i lis in cyftrfellea repertis , exitu prohibi- vim narcotKam induit, & animales funSiones
ta deducendos ilfe Lethargus C Si fides de omnes turbat , five hoc fiat continue in febrj-
fcjo» Append-Traa.!0. §. 3+7. quemadmodum bus continuis, five per intervalla in inteimit-
fomnolentia pituita: adictibenda , ita fomnus tentibus, fi pituitam prteexiftentem naSa fuerit.
Observatio XLI.
In quodam ah ajamto opio extiaclo , id cordi adhaftjfe deprehenjum ijli
MEdici apud Italos homines facinorofos, qui morti addidi funt, certo anni tempotft
a przfcdis impetrant, in difleftionis ufiim , & quo rei Medica: ftudiofi iii re Anato-
mita exerceri pofllnt : Itaque ne ullos humores diffipari contingat , aut crafliores ipiri-
tusevanefcere , omniaqucle aperte proferant, Opii, hoc eft, fuccinigri papaveris bina
ternasve drachmas ex vino meraciflimo, mortem commeritis exhibent, qua putione hau-
fta, prithum cXhiiatefcere Incipiunt , velut rifu fardoniO petfufi,mox in fomnum Ibpo-
femque refolutl , morte Ibpiuntut: Tanta fiquidera pernicitate venas ac vitalia corripit
ut difledo eorum , qui opio potionati funt , corpore , Cordi adharfiflc , compertum Iit
Leain. Lemnias dt acc. natar. mirae, lib. %. cap. 51.
_ V^num ibporemque refolutio ad cerebrum pervias excogitandas efle: trimum exhilarejcere in-',
id petvafiffe indicio eft, nccfolum vapore tenus, cipiiint) Manifeftuni quoque indS evaditnonom-
fed & propria fubftantia ; Rem demonftrat Ex- ne ianguini commixtum , licet deterioris condi-;
teli. Vyefferus TraA. de cicuta sequar- pag. itd- tionis , lummos tumultus excitate , imp quan-
Ratio, dt, vere mirabilia intra anfraAus cerebri doque facilius a medullofa cerebri & cerebelli
humani, &inter lamellas cerdjri furculos pro- fubftantia, utpof e fenfudefticuta, tolerari, quam
De Soporo/is Aae£i:ibus,
Dokfcenti ("de quo Tit.de PKrenitidejmbdo' fqiiinuS erat profuhdiot , i
tcnir , deinde Goma vigil & inkqualis fyraptoniacum mixtura &c. Ape
iafivaticofar.taBb&fanguine nigro turgentes videntur 1 Serum mult
iculo; Medulla cetebtilicca j iriembraiua: ficciffimi &c.
Observatio LXVII. .
Cmd vigil i fiirvis quihafd/im filis flexui cheraideo adeatis.
ivenemhoc morbo interemptum fecui ad invelligandum quinam hujus morbi ftdes
fidaaeffet: R'eferatorca'pite',inprim'isventriculis:^.ubifuncpl'exusiHiehoroeidei , in
era&: finiftta parte,' duae parva: quasdam pitecompada: ita erant,' ut non fine magna
ratione feparari poffent: Pila: vero una quique magnitudine ciceris , fed aliquantulum
aris, tunicam interne flavam habebat, fubftantta veto erat alba, fed aliquomodo
i, externe vero tunica rubta erat:' I^oeut vidi^- collegi undenam proveniret quod
; morbo invalida eflent medicamenta omnia , quandoquidem nec medicamento nec
UbiergoComa VigSprodacitur, & cafe foiiiao- majorem acrimoniam na&o , &lenfimadcera)ro
lenria morbofa urgenc vigilis morbofas,ibi dupli- elevato & animalibus fpiritibus junao,atque ill«
polemiamialteta vigilias excitet; Qns fit Somnoa
ADDltAMENtA;
,0 S E.jtv ATIO I. ,
Sipor Icthar^cus ifemjigaaate circi b^a cerebri, meiaiUmoUongitim
PUerundecennisv!vi<ius& alacris, laute habitus » prtetcritonjenfe Julio 167!. exeffi
ftuduum vomitu tetitatus eft alvique torminibus t Mox fequuta febris & ingens
cifitis dolori Parentes metuebant ablceflum Cerebri , quibus id geiius morbi effluente
per aures lanie aliq iot liberos luftulerat ; Conlultus Medicus Parifienfisipfis familiaris, in¬
terni & externa varia prailcribit, & capiti nequiCquam dicat-T andem arger nbno die Sopo^
te correptus in Lethargum degenerante expirat.
Demortui cadaver coram JofephoDuVernio.AnatOmico Regio, diflecuiitlempta calva¬
ria nullum abfceffum in cerebro unqiia invenimus, Nec talis erat cerebri cortex quale
lis in pathologia Lethargicorum defctipficdalva enim omnia apparuerunt: Attaihen adbato
cerebri, circa inediillam oblbngatam & Ipinalem, ferum flavefeens ftagnabat,quo cochleari»
argentea tria implevImu5./»A Ce»r. P«V?wf£Ar.,4». ^ jcmJ.
O B »
De Soporoias Affe^aibus. 17 1
O B s e:il.vat io ■ ■ H. - - .
■ carusJethihsafercuJfeumfemdfxtrecitravulms..
-r-vOin D.T.antiosxl.circitec natus vczlcbsexcunte Fabruatio anni 1684, ruri utpluri-
T / ibm dtgens, ftmulis qui pratum fzpc ohfidebanriadftans j obvios habet tres juvenes
. -jjncentos: molefte ferens quod campos iuos quaterent &'dominii fuijuta violaret,
^'"dcfteillos compellat, ac utdeinceps foeiumfe advocentrogat; Illi urbanitatis nefcii.con-
‘nl hunc habent,& fe quanddcunquclibuerit i villam , venationis gratia peragratOros
Injurie illatsE impatiens villa: Dominus unuijve.canibus venantium felopeto, quo erat
f "'t nec i;am"eu.ncCat.P,rqtinus duotunuoftcua.usjadycrfariorum impetum fuftinetj qui fcla,
c tum e manibus extorijpent, muli;is,v.eiri)eribus cteduritiap inverfo felopeto , manubrio ah
fer ferit, £apur,parLeea,qupm (^quod,denticulata fit If. lapidem pyutera prehendat ) canem
Tocahtjtem^pus dextrum attingente'; mox fiiga fibi confulant; Hic graviter fe. iarfura anim.adr,
Vertens' dbnium repetit,cui fotor protinus deqo(ftum.traumaticjim parat ac propirat; Cum.
pars la&idniodum tumeret cum ifirote , uti ^ oqulnsjptPxirous, equum, coufccndit & in urf
bem,bihoriifpatio diftantemiconteqdit,quo f ervenitnullo fupetveniente fymptomateilJlam
Inermus obvium habecunumeconfiiUbus,qui confpedisvibicibus vultum foedantibus, quid
teifitjinquiririHic fe tei veritatem fiucerb & candide narraturum ait,quafi coramDeo,quod
fttum' imminere fclret, rem, utigefta erat, exponit ; Domui redditus in leritum conjicitur^
Fratrem fuiim Theologum confolantem audit, qui cum injuriam illatam non impune tole¬
ratam iri arididiflet , repofait , fe illis qui tam male excepiflent bejppptceari , ac -ut Deus der
liriumcondonetrogare , mox profundo corripitur fomno ; AcccrfunturChirurgi&Medir-
ci.quosiuter ego; Amtequam viKfe committeret vomitus fupervenit , multufque e naribus
eruor erapir,quin &per os,fcd e naribus redundans: Hihilominus antequam advenirem ftnv
guisebrachio fuerat miffuSjacenemafubditumqupd plurimas eduxit faeces , quin & altera
Potio tfaumatiea data : Cum fopor nequaquam excuteretur fqui ad interitum ufque, qui-
xXxvjihdxaab inflifto iriu contigit, durabilis fuit.) in%nis vero livor cum tumore tempus
pcrcuflum,cicravulnus occuparet, fraduram offis fiibditi fulpicati; de incidendo muiculo,
explorandi gratia an fubeffet, cogitavimus ; admotaque novacula fecundum fibrarum decur-
fum.feSio longitudinis trium digitorum tranfverfotum inftituta cft, e qua vixfex gutta: fan-
guinisexftillavere, quapropter ftatimlethale vulnus pronuntiavi, quod affatim &rivulofe ef-
fiueie debuiffet;Plurima deinceps in dcfperatQ eafu moliti fumus, vens feftionem in malleo¬
lo e direffo} jugulqtis pppofitat, fquod vulneri fubdita confpicua non effer, fanguine fcil alio ■
converfo) iteratos clyftetes,pulmonum & pipionum applicationes ,Sacellationes , catapiaf-
mata; 8cc.Quin&fupervenienstertiusmedicusJlurgationem urgebat, quafi catus, quo pre¬
mebatur zger,ab interna eaufe originem duceret , fcil. pituita vel fero cerebrum irrigante'
fcd fupetveniente ttertore a tranfitu, Cari in apoplexiam urgere dfiftitit.
Morte fuccedente,& jubente magiftratu,examini corpus fabjeftura eft, quod nullas pra:-
terea Isfionis notas exliibebat;Locum ergo affedum adeuntes , decuffatim. tempus dextrum
difeiffum eft.apparuitque mufculus temporalis univerfus non contufus modo Ted & contri¬
tus, nigro fanguine infarfIus,eorruptionique proximus;Cum vero Chirurgus digito fetutare-
turfubjeai offis ftatum,ejusportio,addenariimagni.tudineinareliquo abfceffit,& alte de,-
jnetfunj eft,volfellis exemptum : Hinp ermio- ferra divifo, & remoto' pericranio , primo fe
okttlit pradiaa offis temporis fraaara,fub ponte offis zygOniatis,£am filTura duplici ad fineipitis ojlis
inferiore partem p.Crtingenre,qaaiTi 'cranii partem .cSr Chirurgus leviter concuteret, ea abrupta eft,fragh
yentn voiz manus magnitudinis relinquens, fere qnadratfcfubjacebat vero illi, & ad majoreamplitfe'
neili , mftatite vciper&no crepulculo per urbis pomceria ciTcumduxit, &igidiuicula<|a€)am
aere, quemexceperantexcaIcfai3:o corpore partim quod hybernas veftes nondum exuif-
fentjpartim quod vix apr^gteffis iiiiSiribus lutofom viam durati effenc; Hinc pofiridiepiel'
lus de dentium dolore, conqueritur, Sororum alteratulfi corripitur, tertiam febris continua
invadit, fed qua; pluries fingulis diebus exacerbabatur, prqfertim inflantibus veipettinis ho¬
ris: Febris comites fueiunt,Sopor-letha^Jcus, intignis gehaium rubor per exacerbationes,
ad livorem accedens, vomitus morbi initio;, Tuffis, fed neque 'frequens neque moleftas
R.efpiratio non multum difficilis; oculos obnubilatio & papillarum concidentia occupavit,
quos ex intervallis diducebat, fcd inconniventes erant ociilietfi manus admovetetut, ut
viias privationis non minor quam, mortis irflnt.
De Soporofis Affedibus. ij)
I- • nihil vitii deprehendere licueiit , ut neque poft obitum aperto corpore,
ipecnh faaum, rogante Nobil-D. Parente , cui muliercula: omnia lumbricorum
-i/debcri imponebant, quanquam de pulmonum inflammatione nullum apud me
prxient^ Aprilis, admoto imo ventri cultro anatomico,obtulir fe jecur na.
*®'imaenitudinemexcedens,ad hypochondrium finiftrum expotreaum, quodammodo
tu^emm g admodum tenue Sc exfuccum. Inanis erat ventriculus, necnonin-
lividum - .[^^jgjjgyjjnjibusjpaucafcybala concludebantur, cactera imi ventris vifeera
teftina, fervavetant,pta:ter Lienem,qoi ima parte quam fumma latior : Referato
ftatum na io intus & extra phlegmone obfefli apparcDt,qua: in abfeeflum
*?"”t.diffeao enim & compreflb parenchymate pus manavit , 'Exterius infiguirer rubebat,
^°'^enKS iofignibus maculis nigris confperfi,initiantis gangta:ns indiciis ; juxta latera pra:-
P®. „ dorfum: lobi eorum infimi ad diaphragma exporredii , labis particeps fecerant ab
'““jjjcontraau livore infcaum: Gor etiamnum phlegmone attigerat , cujus vafa eorona-
*°'adn3odum diftenta ,atrocruoreturgidaconfpicuaerant: Porro utdefoporis caufaam-
conftaret, quem ab inflammatione pulmonum aliquando fufcitari alibi oftcnfum.cere-
bri°clauftra quoque diruta , cujus futura arfeioti compage quam pro atatis ratione conjun-
bantur: Cerebrum autem tumentius & elatius obfetvatum , adeo ut inter membranam
ILam id obtegentem fpatii nihil intercederet.- qua difttaaa,dnm ejus finns & falx inquirun¬
tur didufeaque cerebri parte larva a dexttadnter corticem & callofum corpus, occurrit Ab-
fceffus candicans,ad leviflimum digiti attadum difruptus, lympha , inde magno impetu exi-
licntc, limpidiffimus enim & plane aqueus humor efFufus eft, & ut «ftimare licuit, ad uncia¬
rum ofeo vel novem pondusjLethargi per eompreffionem cerebri & libers fpiri tuum diftri-
butionem impeditam caufa. Admota & anteriori colli parti novacula, ut diiScilioris degluti¬
tionis canfa fe proderet, quam chirurgus plus jufto oculatior,dum in vivis erat puella , etiam
adhibito oris fpeculo,in Tonfillarum tumorem retulit,fed neque in oefophago, neque in tra¬
chea quicquam vitii deprehenfum eft , ut difficultas illa mera fuerit foboles pulmonis in¬
flammationis , & affeftus oroninofympathicus, fumma ejus parte ^queacimaphlegmo-
neobfefla. Observatio V.
Ce^haUlgU continua & inveterata tn Lethitrgum tranfiens.
Quinquagenaria per iemiannum fermd immani cephalalgiafub futura fagittali continub
fere tofquebatutxa denique in lethargum cum partiali membrorum refolutione inci¬
dit: a curatione tamen per conveniemiaadhibita, multo pejus quam prius cephalalgia atroci
expetreaa eft; poft tres fete hebdomadas apopledica obiit.
Calvaria diffefia e latete finus ter£ii,tumor feirthofus tres digitos latus membranis accre-
verat,cujusinterveBtu 8t crafla meninx aliquanto fpatio tenui accreverat, & vafa fanguifera,
qu£ illic in linum dehifcere debuerunt, conftipabantur. Cerebrum tam extus quam intus
lympha madidum.
Ex prxcedenti inflammatione dolorprlmo & deinde fcitrhus fadusjqui compreifione fua
finum tertium adeo anguftumreddidit,urfanguisex cerebro inillum tranfire non potuerit:
hinc cerebri patalyfis,qum apoplexia dicitut.i«/>^4»«(£WW»( i» Anatsm.VriclKa.
174 Anatom. PraS^ LibJ. ScdT. lil.
«/cdigniff D.D.B-ollvvagioHeilbronnenCD.D.HochrUtinero Sangall. D. UticIeRi^-j
Pharmacopola & D.Phil. Speckero Baf. Med, Licent. Remotis mufcnlis ab dominii, ej.
ploon putridum & corruptum totum eculis fe ftirit , cum inteftinis flatibus diftentis.vcnni.
culocontra ^atvulo & inani: in illorum interioribusultraviginti plexus glandulsfos pro,
tuberantes oftendimus, qui omnes tribus tantum exceptis gangrarnofin cum aliquali doti,
tic contraxerant , de quibus videatut Clatifl! D..D, Pejeri Exercitat. de gland. inteftinof
Valvula: conniventes Kerkringii in iifdem admodum erant confpicuse : Hepar pro atate
& ftaturS mifelli maximum^ lublividum: Vafa cyftica veficalam fuam eleganter perrepta,
bant, pancreas lubtus ventriculo protenliim albicabat : Lien omninb lividus & fuperScii
fuperiore admodum corruptus. Vena cavatutgidilEma-, ut& vafa emulgentia & adipofi.
T efticuli parvuli nucis avellan* magnitudhtem vix aequantes , ex innumeris vafomm %
mentis compadi : Renes cumneeteribus latis *npli-.- Venter fupremuscranio ablato , e^
rebti molem exhibuit > itidem iufto majorem : Vafa per hujus corticem diftributa , admo.
dum erant tumida^ inflata fanguine livefeente : Glandula: in quidem fuperficie , praipri.
tuis corpus falcatum vcrfus> vafis appenfx videbantur ': Sinus tubulo inflati maximi, ipH
autem falx a vafis reticalaritctdifper& varie perreptabatur : Cortice abfciflb ventricalice.
lebri anteriores , velicxinftar aqua diftentz protuberabant, c quibus iBcifioncfada,icliot
copiofiffime profluxit, qui in3. &quartacavitatenon minore quantitate ftagnavit. Plexos
choroideus totus palluit: Vala quz ex hinc 'corpus falcatum verfus expanduntur, glandolis
liibduris , gelatinainfardis, ftipata erant: Cerebellum flaccidum , aquoante fpinalis me.
dullsc progreflum plures nervos oriri inferius vidimus. Glandula pitukatia etatfubfijfca.
TNinquitendafymptomatnmratione/multum 'valdopere requiritor: htru'm autem moles ejis
DeSoporofis ASeaibusi 17 j-
ofiofiscum modici rdiiu^mr^e^rnonc
l1L,&fia>riau,prccudMf. fluunt ex pr*-
OTUcepti defetmento Cerebri fpititub falino, fpi-
mo &tis langueat. De valvnlis connlvCntibus,
aliqua etiam m diflcrtat. de ftrua- vifcer. monui¬
mus: Primus eas intuitus fuifle dreditur Lauda-
tiff. Kerktingius , qui Obferv. Anatom. 39. hunc
in modum: fed alia erat novitas , ad quani
priecipue te vocabat , LeSot , hatc noftra obfer-
valio. Notum enim jam tibi eft, & diSum k
multis in colo exiftere ceUuhuqumdim i mrugatio-
m fer vitiadum quoddam externum , qut celerent
nuluinfilio, quifuami m fatre cOufittentibas, imo ta verfus non ferti ; vide fis .eruditas Clarifl".
potius cerebri ttruSuram, fpiriainmque legiti- Pejeri Rationes Obfic-Decur. ij.Ann.iiij.Epfae-!
mam fecretionem laedentibus , maxime ubi ma- mer. German. Ioh. Lteoi. Harderus - Oifervition^
ter fuerit ftupidiot , vel ob mariti fatuitatem ani- Mutemm-TruStM. jj.
Observatio VII..,
Abfcejfus ops cribrifhrmis ptifeqtiime Jjethtrgo letalis.
DN. JohannesChtiftophortisOtto S S. Theol. Stud. &Minift. candidat. Alumnus iri
collegio Eleft.Palat. lapientia:, quod Heidelbelgsc floret, annos xxvj. natus , tempera-
tnentl melancholici, jam a multis annis obftruAidnes fenfit in capitc,maxime in nafo.quae ai>
anno citcitercirca finem fagittaiisfuturatpfopc coronalem in capite tanto cum dolore in.-
gruebant, ita ut idemad tempora ufque etiam pertingeret dextra, falvis omninb temporibus
uniftris, totdque illo capitis latete fequebatur nafi obftruftio & refpirationis incOmmodi-
tasqnare per nares varias adttaxit aquas aperientes & aromaticas , donec tandem materia
qazdamfuccederetfaniofa fanguini petmifta, qua: fenflm per finifttum, efflueret nafum,
adeoque Ozocnam referret, cum tumore nafi circa radicem. , Poft 9. menfes j praivio.do-
lote 8c exeretione maferiz purulenta:, ubi nares quafi fternutaBdo emungebat ,■ ftceflit oili-
tulum tenue, inftar lamella: alicujus , nihilominus perennabat dolor capitis &c tumor nafi la-
dicis , fubinde materia faniofa, fubinde paulum cruenta effluente e nare finiftta cum deper-
'tione odoratus, & vitio loquelac,tandem poft duos menfes circiter denub officulum excre-
^itenaribus porofum , & quafi eariofum , cum fanie cruenta; advocor cum Dom.D.
_ teigero niedico ofd. Nofocom. EIcAoral. in confilium; damus aquam cum fuccis plan-
““^®®Mnrun;? in nares attrahendam , & petiam ex fpongia eodem remedio
17^ Anatom. Pra8:. Lib. II SeS. IU?
Manatione , cui fini & ipfum opobalfamum loco affeSo inunximus, ante hos novcm d;
in templo pileum delapfum finiftra manu e terra attollere voluit, non valuit autem , obuf
raly fin finiftri fere totius lateris cujus 8c indicia apparebant in oculo,gena & ore, quod pcffi
mum ego ratus fignum , genetofa quaique adhibui , fcd cum ptognofi mortis imminentk
maxime ubi lethargus fuperveniebat jam a lex diebus , ita ut atgerrime aut non excitari no
tuerit, donec tandem XXI. Jun. C1 0 ICO LXXXVI. Mane poft hor, 4. placide non
mcn fine motibus convulfivis in facie , ac bene pratparatus obiret. Aperto cranio , fuperlot
cerebri fubftantia fatis apparuit bona , nifi quod in gemino cerebri luperiore vcntricnln
ichor eralEor deprehenderetur, qui & ad tertium profluxit ventriculum; Anterius vctbad
feliam equinam, immediate fub gemino nervo optico , ad principium fpinalis medulla adc-
rat in cranio foramen, avellana: nucis quantitate, materia & purulentia peculiati folliculo
contenta erafla plenum, quod derivatam materiam fenfimadnafum dimifit medulla ct
ca cerebellum eodem ichote imbuta, utindelerna totius msMextitctit.Ceer^mPrams
Efhemerid.Gemaisic/ir.Decur. ij. Ann. vi.
tikffisapwguk
ne cencfeU in majori vena qua medium caput perfeptat , Et fere
rufo in fojleriore cerebro,
irius Vafco in febris decimatione, & alvi profluvio , urinis bCne coSis certaiH vale-
^ fpein prarbentibus, catalcpfi prahenius uno die obiit
>cadaverepuln!ones&; hepar corrupta funt inventa: Serum quafi rufum cerebro
2/ conrenrum. Et ianguis cenctetus in inajoti vena qna: medium caput perreptati
Dc Catalepfi feu Catacho.
- fl-crirntexGiUhD.a. de fympt. caafis c.7. ubi liasi&comati &catalepfes,' potiorijurefieripe-
ex oie ventriculi fieri pbfleiSc melahclio- terit ex ichoreiBepotilfimurii pravo.
C Onftatre&igetato cohibitoqae fpititu, fanguinem non ipluih Frigefeercl fcd Con'-
aefcerejquodin catalepticis & apopleftiGiSjaliifqucid genus difleais obfetvaturi.
la tigit ut malleabiUs evadat ; P Uterus vahs vide Tit. de Apoplex:
'Cttdtffs i «igri ^ Uba venis varkefis 'capstii rtidenU, 'cum cerebri
(p- tnembrururum ejus fccisute.
' Dolefcens primo febre lenij mos phrenitide & catocho corripitur : Ociiliilli fixi it
pertd capite , vena: quafi Varicofi,tabo & fanguihe nigrb turgentes videntur : Medulla,
bri, qua: mollior toftiabilis elTc debet , ficcior ; membrana: ficciflimz &c. Vide infri
dePhresitidet
nipficerebtoimpreffumeft-Siccitasquip- cholici & adufti humoris dominiuinadfuit.
tdulepfis a cerebri circi fu^erf cieres jiccitaie exorta.
Civis Leodienfis mercator j a rivali fupin carcerem conjicitur , quo dato vade liber
domum reverius, totum meiancholirefeimmerfiti paucos poftdies acute febriit, fine -
delirio tamen : a febre libet i in amentiam primum r deia furorem Verfus , viqculis coerce¬
ri debuit: numellas manusftringentcs tanto interdum quatiebat ftrepitu , ut fia&urus cre-
detetut : uxoris collare dentibus arreptum ; non difcerpfit fed pene inftar farina: moc
lmt: .Melanagogispef epicrafindiufiimptis; conciliato etiam multis noftibus fomno , ad
fflehtem tediiffe vifiis; dt omnino teftitutusflbi videretur, xX. a captivitate menfe fatuif-
Ji»»r faaus &tepuerafG(aisfub teratis annum xt. primum finiftt^ mams digitos tres ulti-
mos«/ m „ylla jjte extendi pdffcnr: Purgato capite , applicitis medulla: {pinali
olek caleftcientibns St humedaritibus digitornninfntn tecuperayit ifed paUlU poft omnes
digitiejuf^m manus incurvati rigUeruntj8c, ut in catoGhiGO;nullo ingenio dimoveri potue-
paulo dextro captus brachio Siutroque drurum , aphonus fadus , immobilis ja-
> multis litibus & fomentisSi gargafifmis linguatulum recepit : Sed tOto biennio ad
morteniufque voceni articulatam formare Hoii pdtiiit , inftat infantis femefltis lallabat, alic-
aqueniMyicibumcapfcnsfiiftcntabitur: alvus interim utcunque refpondebat, refpiratio
liberrima pulfulque optimi: tahdemfubanniquarti finem fatis conceffit. > .
Ad anatomen vocatus , uolui primum cerebrum infpici , quod ablato cranio ficcifll-
um , durum , adeoque in lumma parte digitis meis friabile , flayedine citri zmula , un-
obfervatum; Circa ventriculos & Bafin ihoilius
mmmdius , colore ramea aliquantum vitiato ; rete admirabile d.epreffam: netvorum ori-
gncsficcacfoiitoqne graciliores: Thorax, Imufque ventet nihil obfembilc exhibebant.
^‘«f-^iHeer.obferv.Mediai. -
A N A T O M I £
PRACTIG^
LIBRI PRIMI
SECTIO V. .
DE INSOMNIIS ET INCUBO- '
OKSEB-VATfO I.
I»fommis &I>iciibii(ujKfd/m(vexati! cerehrivemrkuli aqua dijientt referti Juxt. ,
HC A D E M I c u s Oxonienfis ,■ hydrope’ peftoris extiiiaus , poftremo morbi
decutfii fomnumnifi prona facie & inclinato capite capeflere non p^otuif: Si
enim capite in pulvinat reclinato fomno fe componeret ,■ intra tertiam hora
partem horrendislnfonlniis & tertoriSus ttilfis femper evigilavit quin K
Ttemorecordis &cilifderaoppreffioiicmaximediu pplteaafSidUsfuit: :
In cerebro ppft mortem aperto ventriculi aqua fudime diftenti repetlebaiitur, nulla
autem ptatterea notabilis culpa in toto capite apparuit.
§. Noviquendam Incubo olimmaximeobnoxium, virum' alias robuftum & fatis fa¬
num, quiper duos annos nunquam in dorfumconverius dormivit,- quin fimul al&ftn ifto
corriperetur adeo ut neCeffe haberet fervum’ contubernalem in eodem leifto decumben¬
tem admittere , qui ftatinr ac gemitus &luipiria , quibus affodus ifteincipercfolebat, cs-
audiret ipfum in ktus altcrum converteret,, quo faflanh effi- femper ut infultus illi praea-
L jeSiis multo decUvior Sc magisin profando fi- rtiorum decubita ca
7* quodMlxcuho diifque uffeBibm cephalicis extmcio , repertam cerebrum quoad. ,
venales nigricans , ^ cum pauca materia faniofa ia faperficie ,
Et eopiofa janie cum muco in fmijlro ventriculo.
IUyenis (dcquo Tit. de melancholia j prEfupinatriftitiacontihuofufpirins, caput pf&
ter mote«i in finifttum latus inclinansj paulo antenodurnis terroribus atque Incubo: fi-
mul pricventus : Paulo poftacceffic vertigo Epilepfia: finitima , capirifque & vifus dcbb
litas j Hc.
Mortui cranio diflefto & feparato, prodiit cerebrum ,poft remotionem dura meningis,
quoad venulas nigricans& lividum, cui in fuperficie iaerrabatmateria pauca faniola cerebro
imptefla : Dexter ventriculus naturalis, &c. Lotichius ob/erv. Uh-s^.. cap.4.. obferv.^.
A N A T O M I iE
PRA:CTIG^
LIBRI PRtMi
DE -VIGILIIS ER^TER NATURAM-
, %.rtgdUoi> cerebri tornem humore deJlimumobtrtA.
E N E R. o s T s quidam <Jiu valetudioarius;poftquam;ii';-^»/»^«e fere menfes coU-
fcu potius arthritide vagafeorbuticaatroeiffima (' in qua non tantum vifcera
ac lumbi torminibus magnis^ fed infuper totius corporis membranre , ac mufeu-
li omnes cruciatibus fete continuis affeerentur ) labotaflet,- atque demum in
ihembtisraodo fpafmos horrendos, modo rcfolutiones , ac in capite modo Phrenefin,
modo infultus quafiapoplefficos aut vifusobfufcationem pareretur, tandem viribus attri¬
tis, zt^&prituumcofiisfe>imsexhauJlts\mcc\h^t. Per feptem C excepto tantum penui- ,
timo) ante obitum dies, quoad fenfum&intelleaum vegetior fere petpetiua Infomms iv-^
gehat: quin & opiatis, autblandis,autfortioribusfubinde exhibitis, vis omnino dormitare
potuit. Paulo ante hoc Pervigiliurn , a veiicatorio cervici applicato aqu* quantitas im- .
raenfa effluxit, & deinceps ufque ad mortem quotidie effluebat, hinc ut fufpicarer
euminfomneta idcofeifle propter humorem aqueum a cerebro copiofe nhnis fubdu-
Sum.
Defunai capite aperto , cerebri cavitates interiores , five' ventriculi omnes , aqua
limpida ad fummum impleti & quafi diftenti apparebant : Imo circa fpinie fummitatem
ipfc)a»M medutaris aquis ibidem aggeftii circumdari , & quafi immergi videbatur : Huic ob
pulmones multum vitiatos etiam Hydrops peaotis accreverat; Hepat mole ingens macu¬
lis ubique albis interfperfum & pene eXangue apparebat : proinde ut vifcerum his culpis
fanguinis Sifuccinervei vitia quodam modo adfctibl debuerint.
De Vigiliis pr^ter naturam.
concitati . omnino a fpim^
“m mala conftitucione pendere vid<
-ui mices , ciari & lucidi corpor% cc
I ^inis & praefertim Tinfluia Antimonii. Reflat
. altera Pervigilii fpecies , cujus caufa aliqua ex
- parte, finon maxima i confidit in pororum five
us iuouauL.a.u ruueuutium . par- DOS redundat, multitudini alimenti ipfi neceffai _
perreptantium : Si morbos cah- adferibenda eft.
§. Figdia oHa HplemmMmvafirummemagumimgrsfaiiguinediJleiitorum, Vicere
jab medio ops finciptis dextri , Seri cefia. iri verttriculis,^c.
Trlr 46. oaaoc. ^dequoTit. de capitis dolore) incidit in dolorem fincipitis, quem infe-
V quuntur continum Vigiliz, Mortui aperto capite tepefio i. venas artcriafquc durm &
Pi* meningis tungentes plenafque nigro fanguinc Sub medio oflis fincipitis dextri.ulcus
SoaetiAisatomiaTam.l. Q 5 hl
iS;5' Anatoni. Prad. Lib.I. SeQIVI.
oblongum eam faniecraflk& inultum flava, j. In ventriculis anterioribus , |xii. Tcti Ij
diflimi. 4. Plexus choroideus non nihil erat arrofus. St putrefaaus.
§. Pigilu induSin i crania jphnetUta , & ichare futriiio fab ea contenta. :
TAutini Qu^ftor (dequotiudece^haUl^ia) jam menfes aliquot infomnes peregerat e
capitis dolore: Eum fccuit N. ubi cranium ad coronalis & fagittalis eommifluK tc^ :
gionem fphacelatum putidumque invenimus , Et cranio lerra a,perto abundans ichor puni!
laginolus profluxit , &c. , ;
Observatio VI.
§. V^ilU diuturna ub abfcejfu cerebri exeitau.
OBfcrvaviquendam ex diuturno dolore capitis, longifque Vigiliis afflidum , tan;
dem levi delirio &convulfione correptum periifle: Et aperto cranio inventus fcit
ablceflus cum pure admodum foetente 6i corrupto. ^ehaJlUnus Nafms meth. med.
f.z. quajl.i6.: ■
A N A T O M I ^
P R A C T I C ^
, LIBRI PRIMI
SECTIO VIE
DE PHRENITIDE, PARAPHRENITIDE
& Delirio.
Observati® L
threnitidtmnongtgm l meningum phlegmone ■, Nec F/trafthremtidem i Sefti
inflummuticne frocedere , ex dijfeSionibus ejlenditur.
,Uo D fpeftat ad Phrenitidis & Paraphrenitidis caufas conjunftaSj facile erit
I oftendere Illam non femper a ineningum; Et Hanc , non omnino a Septi in-
Jflammatione procedere: In Difledionibus Anatomicis fepius vidi meningas,
imo nonnunquam & cerebri exteriorem ambitum tumore phlegmonode ob-
feffa: atqui laborantes minime Phrenefi , verum e contra Torpore affedi, a Garo aUilve
morbis foporofis interibant.
Necmiaus Diaphragmatis inflammationem rejicimus , quam Paraphrenitidis caulam
Gilenus olim affignavit ; Obfcrvationes Anatomica hujus oppolitum plane evincunt,
Olim puelte leipothymia fubita interempta cadaver diflecantes , in carnofa Diaphrag¬
matis parte abfceflum magnum cum cyfti, fanie & vcficulis aquofis impleta reperimus,
nectamen illa unquam delirio aut Phrenitide tentari folebat.
Quondam item viri Illaftris, aPleuritide fpuriaSc diuturna defundi , cum Anatomen
feoeremus, manifefto liquebat abfceflum magnum in pleura & mufeulis intercoftalibus
ftppuratum ac interius difruptum , puris copiam ingentem in Thoracis cavitatem profii-
diffe, quodDiaphragmafubfttatum corrodens, ingens in eo foramen excuderat: Nee ta=
men hoc ih tota regritudinc fja Phreniticus aut omnino Delirans fuit. Quapropter hunc af
fedum vix unquam a tali eaufa produci arbitror.
De Phrenitide, Paraphrenidde& Delirio.
-ocntint & inflammabilcs tjuafqne intromic- incendium promptius concipiant
varioiis & febribus malignis C^uod autem febribus n^^omnibus i nec tan-
Dtsbent. Qaae infapec mnlto facilius admit- guisplus sequo fulphureusi non i
tentnti fi fpiritus admodum fugaces & patheci- ardente, fed interdum a mitiori •
ci. leviquavis occafionein tfiftitise, 'timoris,irf evadunu Wiltisde JImmiiSiutn.f,
autoiiiijs®on“3P'>f“““'i proinde ut mate- 42!,&/eq.
n* extraneae incurfibus minus obfiftant , ipCque
thr tuitis i retrtcejf» hstmeris hiliofi eryfifdus in tibUfirientis , infulniones tc certbri
msmbriinasirruintis^in quibus fttjiulits i ^c.exdtuvit. '
ANno \66ir.. fflenfe maijo T olofa: degens, difcipulus M. Frahc. Prieur Chirurgi , Vica^
fiiDdmyFrantilcideBarnouin', RegiLCfiitufgi primariii accerfitus fuit fanguineia
nem milTurus juveni Typotetha: Lemovicenfi, cuifuBdrtum erat cryfipelas in tibi* dextra}
totamjjartem interiorem, a irietatarfo ad genu ufquebbfidens/ Legitimum id fuit, fold
tubcife ad ciftihum colorem ; citra tutnbrem , vergente fe prbdens j comite dblote pua-
ftili&ipfigni partis zftii: Dom.MuIarerius; Doftbr. aggregatus Facultat. Tblofan. con¬
grua pricfcripfit remedia : accedenti vcrb muliercul* potiorem fidemadhibuit atgerquani
med.j quicholagogd eulii purgari curaverat; pfatmiffa fanguinis miflionei appofitis par¬
ti affeSa: linteis lafti tepenti imnierfis feexpreffis : medicaftra vero ufa fotu ex lenticula
palufttii umbilico venetis j foiano, foliis pruni fylv. malicorio aqua: fabrorum & aceto to¬
faceo inco&is ; frigido aSu adhibito ; humorem ihtto repreffit , qui illicD remiffo calore
evanuit ; at rettoceffum diu non impune tulit *ger; poftridie enim cruris fenfus ftupidus
evafit , affeftu altius irrepente ; regibnemque epigaftticath , umbiliealein & hypbgaftricam
fimul invadente ; nec nen thoracis latus dextruiti , accedentibus febre , leipothymia ; nau-
fea: Et quanquatn periculum imminens ab ejufmodifotu patefecilTemus , ideo tamen non
deftitit : hinc remilit quidem omninb affcaus ; fed in pejorem &lethalcmdeficurus:Exa-
ftoenimtriduointumuitatgri caput; ab occupato membro principe : SuccefSt his ingeni
.prandi difficultas , J?/wqua:fedatinonpbterat; ob quarn. lingua, extra es perpetuo extrebas-
‘»r: Apettz fuere venae brachiorum & pedum: ptzfcriptus litus ex uncent, rofac. albb
Rhafis , cittino ; Adeo infignis fhit capitis totius cuin rubore intumefeentia , utpribtis for¬
mae vix ulla fupereflent veftigia : Poftridie difcuffustuHjbr, fuccedente Phrenitide , &dia
morbi XI. mbffi.
Juvenis apertum foit cadavef ; anilo Sxviii. denati ; cotain Doin. b. de
umatiiMedic. Ptofefloris , & Mulaterio Chirurgo; In imo ventre repertum hepar exi-
’ ^^^Ibccurn, lividum , inteftina vacua & qnafi cbntrafia. Thoracis regione aperi
bi) "mfita: pars dextra puftulis miliaribus oblita deprehenfa. eli; hcchoh Pulinonum loi
^ornm membrani ; ante & fetfb. Dempto cranio; dura mater fimilibus puftulis confper-
^pparuit ; omnino exfuccai & arida. Earfimquardam dilfedae humorem ctaffiufculum
“orunt , febo non adfimilem. Ftitor fummus ptzfertim capitis ulteriorem difquifi-
'onem prohibuit.- Ex cmmunic. Magijl. Baitly Chirurgi Genev. peritffimi.
E Mraffl inimit.^^scr. iiph.15. {c&. Ita ih pleiitltide & peripneiimonia hon feptreati-
subm, feris intro -vetti malum : imus vero fr- mus materiam , nam repteffus intro languis au-
fuEmr ’ ^ geret hotuin vifeerum phlegmonem; Qmequid
uis »0 eit valide tefrigetandum , nam bo- igitur ex vifceribus ad cutem abit nan debet ra-
fut mutatio intus foras : laiida- frudi ; Excludenda tamen eft caufa anteeedensj
ignohiU excIuCo in pattes infirmas ac interdumphlebotomia&pHatmaeia.feroquela-
Qp®'® non repelle Sis propinato ac julapiis temperandus fervor:
««ria emfr natura debilis, &ma- Quin topicaftigida &humida admovemus, non
piou& acris cum phlegmone vifeerum: tamteptefEonis quam temperationis gratia : Si
caufa
fi fenex fuerit , uWve de taufa vires titubarint: Eryfipel^numAinter c^tm^
Prsclarum remedium eftftercosrecens bubulum, Uh.^.fari.i.ap.y.&m.iclckibus. ""“"<5.
Phremtis i cerebri injUmmatme & rnembruniirHm '.
PHreniticib;duoextinaicaputapertum,in quo cerebrum & membrana: cum rubore
adeo tumebant , ut vena: ab ipfius fubftantia feparari poffent. RhdiusCemur.i
Obferv. xxKix.
FAbritius Sicrtholetus mihi faflus efl: fe in plurimis phreniticorum cadaveribus invcnilc
piam matrem fincomni carebrinoxa inflammatam. I. shediusObf. xl. Cem. i.
phrenitis i durnmatris exulcerMunSiVisforum ejus fknitudine^ Pu,
cum Abfiejfu in cerebello flaccido.
QUidatn per biennium conqueftus&eratde dolore in Occipite , tandem hic Phfenii,
de ac convulfivilmotibus correptus lubito interiit. Huic ctafla cerebri membrana
aliquot locis cxela erat vatiis foraminibus , idque potiffimum in bregmate fub lagittali
futura, ubi ea cum coronali jungitur. Ex iis foramitiibus efflnebat', & per membraaaa
diftamefFufuseratlanguis ferme concretus, ater ac aduftus, admodum foetens. Taliqno-
qiie languinediftenta erant vala per exteriorem crafla: meningis fuperficiem difcurtentii,
quin & ea quae numerola per tenuem difleminata funt. Huic intra cerebellum abfcellis
humore non naturalifcatens repertus fuit: eratis humor colote ex cittino ad pallidun
vergens , pallida nimirumbilis. Ipla cerebelli fubftantia flaccida omnino molliorquemiil-
to epam ceicWi (ah&ia&i. PetrsssPauvius ob fervat. Anatom.viii. ~
CO»TJ«//iws»«itel Sufeitatis ab ea pallida bi- Phrenitide captus fingSlis diebus ac nofiite
lequsabfceffumcerebelli fovebat. Aut ab plulquam trigefies capiebatur Epilepfia, qnidt-
eodem humore qui cerebri membranam aliquot finente ftatim redibat Phrenitis , qui vixit
in locis exeferat , Imo Phrenitidem Epilepfi® que ad 4. ciim his fymptomatis. '
complicatam vidit in adolefcente , qui
in quodam ab obfcura phrenitide extinSo neperta faste vena cerebri varicofle, me
dulla cerebri ficciflima , membrana flcciflima.
A Doleicens medio Uctobricapitedoluit; tebtisled ea fallax, cum Ic febrire non pi'
taret;, nulla dum intetmiffio officii, lex vita: ncgleSa , dolor tamen caditis
vefccbat ; Externa acEufabautur , ut a:tas ‘ad omnia prona : T andem febris auda , dolor
capitisaudiotj febris vere xspitAiav TuipaSes: nihilominus tamenfuinegUgensruri mpdoin
urbe fuit, fecurusomniumtandemledoaffigitur&dffligitBr: fallax fulfas, at itf merbij
capitis, urinafallacior, illefebrinonrefpondebat, & in capite fecus erat; fegnities aM
nec nifi arte provocata quicquam ex alvo profluebat: reftus vifcerum, fed major eapitiSi
oculus ardens , facies rubra, maxime gena:: aliquid pulmonicum toAflicabimae i dolorf
major ad finciput; omnia nodu graviora , clamores , jadatlones, deliria&i^kSufl^
decora corporis compofitlo', mox ad fe reditus: rurfus deliria intra verba, fomnusproftn'
dior ut vix excitaretur : deinde coma vigil , & ina:qualis fymptomatum mixtura : tBOi
catochus; nifi quod deliratio jugis non foret, mox lethargicum quid, mox typhouwnias
fpecies: tandem oculi fixi & rigentes, ut in catoche; obfcura phrenitis , blanda, contro-
dabilis , dextrarum partium rigor revera vorav/ta&i! & deinde paraplegiacum quid ; Siriato
quandam & ifidyisrn fulpicati fumus i difficilis refpirario , qualis peripneumonico :, omnia
lafunt mitiora :ConvaIefcendifpes aliqua; morbus varie lufit oppugnatus, fed non «P®"
gnatus invaluit, dolores repetunt, omnia inpejus tuere, per dies 40. traxit, mors.
Apei*»
De Phrenitide, Paraphrenitide & Delirio, i
joeapicevena-quafi varicofe, tabo &fanguine nigro turgentes videntur: Item
vatuininventriculotnediofctum multum: medulla cerebri, qux mollior & friabfc
rh debet, iiccior: membrana: ficcilijma:, quafiper firiaCn & d^agtationem arefaSae
IvVentcs , vix lacerabantur , vix novacula praecidebantur , acutiei fecantis refiftentes:
crepabant more membranarum arietinarum atque dccalefccntiam i ' Pulrtio-
® partes dextr2Biateri adhzfu contumaciore , lacerabiles neaebahtur plen^ vomicis ta-
bo&purefcatentibus: hzc reliqua ex gravi pcripneumo»ia , qu? anno prxtcrito illum
oppreffit ac pene confumplit: Hepar labem conceperat, fed non maximam qualem pul¬
mo: sditniHs lih.Il. ,
Ij92 AflatGm.Pra«5i:. Liti.KSed.Vin
Osservatio VIL :
thremtis atumore i/tfiummaorioiti fiibJlaxtUcerelri. ■■
ADinvifendumpuenimduodecennemaecetfitus, aiteciamm carpo contemplor
ram cum pulfu frequenti, & exiguo: zgmm imaginatione laborare deprehendo, i
continuo delirantem, floccos carpentem, infomnem, immorigerum: cui lingua eaiK^ I
fliliginola , nigra excrementa ficca, duta , pilularum' inftar : Hunc phrenitide coifttnian '
laborare , eaque exitiali mihiperfuafi: namttiduopoft, nullis, auxiliis aptis proficientibiir '
migravit e vivis:
Seftocapite,contemplatoquecetebro,lnejusinedullari fubftantia repertas eft tumot i
nucis juglandis magnitudine, rubidus, & venis turgentibus fanguine repletus, quihqus
noxa: caufafiiitcertiifima: rupto ablecflii, emanavitftEtidusichor, cocMearis quintia- j
te , 62 vena: jam ante tumidr, fubfedetunt: Nkol. fonUnus AndeS(ir,ci>j.\. }•
■p O exemplo probat cerebrum polle inflamma- laxiori cohiberi non poteft , fcd diffluit ! Refpoi. i
de phrenefis generata fuit : f arateljusMb. x. Paramur, i
Phremtis a , ixjbfmmttime.
LAboraverat juvenis gracilis 82 fiecus Tertiana quadam continua, pravis cwDifa
fymptOHiatis imo quotidie fzviens cephalalgiam concitavit, ex retorridis fuligini¬
bus caput afcendcntihus : Oh dolorem, accedente etiam vigilia , vaporibus tetris oppk-
cumeft caput: quorum.cbpiam multam cum cerebrum recipetet,fafrum eft ut nono die
paraphrenitisinvaferitzgrum, ex qua paulatim Phrenicis fuborta, 82 faivisftipara fymptu-
matis fuperveniec, quK nullis auxiliis levata eft: 'fcd cum pulluduro, cute arida, witei-
b»sf^iuilliMsqueeailis,fatia{us:, amens, inquietus 82 inibmnis, 65. 'die occubuit.
Difefto cranio , cerebrum fine Isfionc inventum , fed maculis fanguincis undiqasqi'
reiperfum : Meninges , prxfertim pia, tumens vifa eft , fanguine nigtiufculo turgens,
excefluy utomnes ejus ramuli, qui per totam cerebri molem diiperguntur, aliqnatenBS
appatererit tumidi 82 acoenfi : quoniam igneus inflammationis edor , alterationepetGon-
tinuumfafta, imb Communicatis fuliginibus ,, univeriam tenuis meningis moleminflao-
raiAnhevtim. Nk. Fontanus A/ialePl.ciff.i.. ' '
TEnimaqaaim continita) Duplex eft genera- iHippilib.de affea. Quafihestinopk , hjmejitttt
tionis phren. modus, primario fciiicet vel rir.o , fine ex laffitodme ,fnie ex quavis alk re oriatlh
fecundaribafleao cerebro : Si a caufa aliqua ex- diligenter eifenanilafam : imerdum enirrtin actitat
terna , ut infohtione, meri potu&c. aeftum conci- feum , earumque rraefitiefit hujusmodi, Agitaliskec^
piat, fangois ejos vafis conceptus extra illa in Immoribus , tum bile tsm pituita, ublqua minime cmivf
ejus fubftantiam & meningum effunditur , ubi niiint emteri admoventur , itfi m fefe iclliSi in eam
fit fvftroohica inflammatio. Cuius calor ad cor ueristartemauammnaus incidimt,^^
TErtiaha quadam continua) Duplex eft genera¬
tionis phren. modus , primario fciiicet vel
fecundarioafleao cerebro : Si a caufa aliqua ex¬
terna , utinfohtione. meri potu &c. aeftum conci¬
piat , iangois ejus vafis conceptus extra illa in
ejus fubftantiam & meningum effunditur , ubi
fit fyftrophica inflammatio. Cujus calor ad cor
: porispartemquamcunque , fors obtulerit , incidunt, ^‘9“
De phrenitide ,Paraphrenicide 6^ Delirio,
m»Ktates primas , fed talem fiMaiitiimqua in
fefe habet ■X’1'' & impreffionem
validam, & » «1‘-
fluisfectetafnitj a»aoar»S-j« at Hipp.
loquitui: Secretio autem fit & divqrtnim , cum
vdquaniiiatecmteros humores nimiiini excedit,
veli calore p-n.nimisexficcatut&aduritur, unde
partibus benignioribus, quarum hunliditate tem¬
perabatur, «xhauftis, acrior ; amarior & corrofiva
magis reddita, cerebrum in flmilem intemperiem
abripit & morfu quodam vellicat.Perraj Nofal.f.7.^.
Acerrimt invcnta in externo Mercurio fubli-
inatio Cne falium adminifttatione, a quibas illam
acrimoniam Sc cortofioBecorrahit, peragi nequit,
ita in interni elevatione concurrunt Salia cotro-
riva,qu£ partes mebranolas roduht,& atftaces do¬
lores inferunt , licet ob mentis mgritiidinem non
fentiantut.i^(de IttntumNofilogjltrmomfMt.uitf.i-
ihremtici cadiiver exhibuit DiAfhragma gfd-viinflammAtiene cerrepium •, Hefatis^ue
partem ixfericrem , Cum 'Boljpo in finit Hempitudinali 'dura meningis.
DEc. iir 167+. aperui cadaver defimifti Phrenitici : Diaphragma gravi inflammatio¬
ne correptum necabatur j limiliter ac hepatis pars inferior : In flnu meningis dura:
longitudinali, tnateriacontinebaturalbaj tehaeiliimaj qua; nbhiantumiinumipfum vide¬
batur replere j fed & ad omnes finus hujus rivulos j meningeni tenuem pererrantes fe ex¬
tendebat j fic ut quoties ftylodigitOvd traheretur materia hzc finu difio hatrensj eadem
ad aliquot digitorum longitudinem fe extendens movetetiir: fibrofa maxime erat i & in
filamenta plurima fepatabilisj non tantum quatfinu detinebatur \ fcd & qua: finus hujus
ad anfradus cerebri excurrentibus propaginibus : Exade fatis hzc cognofeete licebat,
quoties elevata fubllantia eaqute iufinu haerebat, funiculoruiri ab ea ad firius didosrivu-
los extenforum linum alcerumvc lenta manu extraheremus : Phreniticus hic queid motu
convulfivb obierit j valde probabile mihi faciebat digitorum uctiulque irianus j brachio-
iumve conttadura: graves j quales in demortuis aliis haud notari folenc, i), Blafiusoh-
Jerv. med. 'i.f.ii
S- fhremtis abfque infiammatione cerebri ^ membranarum ejus i ab aqueo cr piluitefi
humore in pluribus partibus cerebri ;
ANnoicdy,- menft Augulio, Mulier ex ingenti animi mcerore, febri ardenti cum ca¬
pitis dolore ,• cui poftea Phrenefis fupervenit , correpta j vulgus duxit Hiingaricum
lUum morbum fuifle: Signa oihnia atteftabantut hanc Pbr. ex [anguine fuijfe i iiAeb3.t,]a~
cabatur, cantabat, omnibufque geftibufque hilaritatem exhibebat: interim ad interro¬
gata re^onfiim dedit , aliquando non ; frequenter manuin capiti , ranquamiftic dolorem
perfentifccret ,• admovebat ; Tempcllive fuit levibus medicamentis purgata & vena fe-
cta ; fanguis erat majori ex parte pituitoius j crudus & ferofus : tandenl tefipuit ic
paulo poft obiit.
Aperui caput: dum ferta cranium removebam j effluxit aqiia lotura: carnium fimilis:
^ membeana: SC p/exus cberoidis -i/afi aquofo & pituitofb [anguine turgebant : uterque
•ventriculus., tam dexter quam finifter,plehusaqua£uit inventus: NuttamnCc in membranis,
nec in cerebri fubftantia deprehendere quivi Ex finibus durae membran*
cerebri, ut aliasex lufpendio eneeatorum cetebrisj extraxi fibras.feu jfilamentacraffa, lum-
ricisnondiffimilia, exalba pituita conflata ; Similes fumpfi ex cordis uentriculis.fiilfE
^ §. PhreuUts iibj<}Ue febre, cum infiemmitiom cerebri ^ tnenin^m-.
AVlcennas & Rhazes nobis defctibunt quandam Phrenitidetn verx fimilem, taiSei
absque febre, atque adeo fine apoftemate, cceceris autem fimilem inflammationi mj;
ningis; In hac, inquiunt, ftringitur ipfius anhelitus , & jitis ejus, & eum bibit aquam,
ftrangulatur ea, & expellit ipfam', 8£ pliires mortes ipforum fimtcumftrangulatione&t;
Dices , noneft hsec phrenitisidiopathica , quia fine febre & apoftemate , fed tantum fioilis
in ea vera Phrenitide qaxfit cum febre &c apoftemate, fi fit maligna Sr ferina, ut exblle
acerrima &quafivenenofa, ut aliquando accidit, imb in plerifquc •• Et poflumego fanai
boc affirmare; vidiffe in Medicinxpraxi aliquos Phreniticos, qui ftatim a. aut}, die ha
(ymptomata paffi funt ufque ad mortem, quorum unum memini me prxfenle diffeftumj
qui ex phrenitide notha & remifla incidit in paralyfim & apoplexiam, eX quibus perlic
Ei inventa cft meninx purulenta, & medulla cerebri exterior pars vicina inflammata , pat-
tim ex rubro nigricans, partim purulenta: Alios aliquos omnia idiopathica Phrenitidisfi-
gnahabuiflcjqui idem paffi funt quod diximus: nulla tamen inflammati diaphragmatis ani
angiri* primarlx experti funt : Ejufmodi affeftus , aut phrenitis idiopathica , Cui fimilii
eft , neceflario habet jfiritum fsrtsum dr frequentem, ob neceffitatem ventilationis, atqui
adeo vocem acutam quz prius non fuerit; Quatefpiritus, parvus, frequens, ac vox acuti
non funt tecmetium inflammationis diaphragmatis , ( quod vult Laurentius ) fed commu
nia Phrenitidi idiopathicz. Theodorus ColUdo Adverfar. lib.i. cap. '2.0.%.
fa in capite aggereretur : Vlembran* , ubi cerebillum
;uineextravafato fuffufe,.- Cerebri fubftantia prorfiis
'idtTftuLdt Ctu^VtdCiombtisVyillis Parthel. cerebri.
1^8 Aoatom. PraS:.LibJ. VII..
gnis haemotclugiis , aut longis vigiliit & iatur- modo xrxAurlM , modo fabulationem abfurdam.
na inedia deliraffe : propter hanc rationem piares cum lifu &fletu fuccedere : Pariter in colica auol
moribundi delire &incongrue loqui folent. dobfervavi interdum immanes .circa vifceraanc
Keftat altera Delirii fpecies. in qua languine lumbos cruciatus i mox in delirium ceffiffe.deiii.
infonte.fpititus animales alicubiin NerVofoge- de paulo' poflea hoeceffante , tormina rrfiilfe
nere fcatentes .primo Idfeennt , dein ea- > Huc etiam facit quod fmpius adverti , a gangt*.
dem affeftio per duflus nerveos adrcerebmm per- ha in membro quodam extefno incipiente Deli-
reptans , fpititus meditullii ejus incolas in Deli- riumaccieri; Atqnehoc prd%no lethali in vnl.
rium ciet ; Hoc fatis obvium eft in paffiohibus nete aut ulcere paflim habetur, quia denotat fpE
qum dicuntur Hyftericm , nempe poft ventris in- ritus animales in parte affeSa internecioni datos,
tumefcentiam & cordis oppredionem ., demum /dem tracl. de Animu Smormi fxtt. i. ctp,io.
Observatio XX.
funjhrenitU ivifts cmhri feoiguim hrgemibasuign,ui&ei>rdis:Bile multa incede &c.
AUtiga ex febre ardentc quafi furibundus- obiit ; V entriculus erat plenus humore ex
viridi nigricante; E eyfti fellea exludabat bilis crocea;vicinas partes eottadens: vafi
cerebri turgebant finguine nigricante; E corde diffeaoidem dimanatat. fide de rehr.lj,.
Observatio , XXi.
§. Delirium occultum ah af ijiemaie cerebn idSfhaceUfmum id)eu»ie.
PUer in lethargum graviffimum incidit t nihil .loquebatur ; quamvis fubinde garrite vi¬
deretur .mufEtando quae nemo intelligcbat &c. Hac cum vidiffem; puerum abfcef-
fumunacuffl fphacelo in parte dextra cerebri habere pronuntiavi : Cranii offe fubkto , ce.
rebrnm & cerebellum in parte dextra omhino laniofum , putridum inventum eft ; apofte.
mate ex lethargo inabfcelTum & fphacelifmuffi permutato. Vide TitJe Soforofis afekibus;,
GArrtreTiderelur&c) We&kxPkcemadispTce- tremulse, obfcurm, pulpantei valde phrenitici
ludium .in qua agri nonloquuntur .quieti funt, ik,mppocrat.lib.i. Pmrhet, f. 33.-
manent & dormire videntur: Mentis emotiones .
OserVatio XXIL
Delmumejecitatumaturnorejhlegmtnode meningunii
IUveaisdde quo Tif.de- Capit. doL) cura per duas feptimanas de gravifCmo capitis dolofd
conqueftus eflet , Tandem febre auSa . mox vigiliz , confabulatio' delira & mors filcec-
debant: Calvaria mortui aperta, vafa meningas obducentia erantfanguinediftentaf Por¬
ro ip& membrana: tumore phlegmonode per totum affeaa: apparebant &C.
Obbservatio XXIII.
§. i. Delirium a phlegmone intra calvariam i Durameningisinjlammatione.-
Mulier percutitur leviter in capite .5. die febrir, capitis dolor, mox Delirium'
&c. 5. mots , ingeosphtegmone intra calvariam invento : dura meninx tumens, du¬
ra, livore affecia&c. Vide lib. 4-. Tit. de Vulneribui. . .
§.2. Virgo i cafuvulnufculum in capite contraxit: 4. die febricula; DeliriumSc: San¬
guis fub cranio colleftus crar,- Cerebri membranteinftammationecotreptac. ibidem.
PPreutam in capite) Delirium vel eft innatum', penetraverit: Item inanirio vel a venere imm^
vel adventitiam : Hec oritur a caulis feu ex- dica , vel a vigiliis , vel ab immoderato langni-
temisfeu internis, caufe extern* funt afoAsaoinV, nis profluvio : fcilicet Innatum. firobiu'
meditationes cerebr*&attent*;*ftasfolis,qnb: faufta iri «fS-rai -me ipiiaeue, natur* novercanda
cerebrum una cum fpiritibusfuis incaiefcitvians primigenia, duplexqneefl:, auta patentibus
capitis conquatiens cerebri machin^ ^iritus; voIutum in prolem; aut non hatedifarium .
que animales perturbans:OfllsSi«ico»^invacuum,- congenitum', ab accidentatio feminis vitio
h. e. fpatium cranio & meningibus incerpoiimm Uenjotius Dyjerfatwne de Delirio ingeme,
C5bservatio XXIV.
Delirium a fattguine vafautriufquemeningisreplente . Vicere fub medio fmcipitts
dextri , Plexu: choroeideo vitiato drc.
Vir Nob.fnciditin dolorem Sincipitis, quem feqUuntur vigili* & Deliria interpol»
ta, pofteourinuay fuavia tamen, non irata aut futiofa ; In mortuo reperta vafaOJ®'
Delirium excittMm ab ttUerjhmm ventnculis ierebrt lateralibus , fure effletis',
Vapienuis meuiugis difleufis fangume ^c.
Artiiol. Eeer fditquo Tit. de Sflporbfis affedibiis) capite doluic, febricitabat me-
J^diocritet; dormiebat plurimum i.cxpefgefaaus-ftupidus quafi erat & Delita loque¬
batur: Mortui aperto capittj per duraiii meningemj vafa tenuis in fincipitej ad finum
iemum meantia, vidimus valde cruore oppleta , Sc triplo ampliora quam alias exiftunt:
&c. Sublato proirius fornice cohipraimiis iitrumqufe ventriculum cerebri lateralem,
humore purulento imbutum : Supetficies utriufque afpera & inaequalis ; ab ulceribus
depafcentibus , idquC fatis pfofunde j quz non foluiij magnarii ftrageih fpiritibus ani-
: , neque quando turfus incipere &c. Mtejotius»
Delirium vuims fequutum i a durse meniiigis S cerebri fhiegmetie i unde Jfhacelus.
Gtiidam yuMus Utatudiin fuperiqre' capitis finilira parfe,Supefvenit fopor, delirium.
Reperfa cfi dara.meninx finiftfapartelivens, riecnon fubdita cerebri fubftantia Ipha-
celo correpta; 'Pde-litf! q. Tit. de rMeribuu
fit ut Cr^entiffime e . vukeribus capitis, aliifqiie tatis,fiinulque cerebro quamvis exiliter alteram,
graviffimiscetebri inorbis abfit delitium.quodfpi- mens faepenumeto fiibvettatur. Menjotim.
" ' 6 XXVII.
Delirium in muliere,cujus cerebrum tenue ferum madefaciebatj ^ ventriculos imflebat.
IUvenis mulier (dequaTit.de Paralyfi ) ad extrenium Delirio ac' Epilepfia occubuit: Ex
Eembrifiibftantiainterdiffecandumicffluxit aqua tenuis: Ejus omnes ventriculi eadem
tenuiffima , limpidiffima ,’ & puta fcatebant.
At gaarqiaij ] DePjirenitide ab aqua! ccerulea, puminpntumietum, acrimoniae expers, delicium
^ xacn-in cerebro, vide fupra Obferv. 14. Alias excitate non valet; ut nec pituita : quate Hippoc.
XXVIII.
§. 'Delirium & imenni iferoflurime fer cerehri cereheB fabjlantiam ohemufe.
IReutinger f dequo Tit. de Soporofis affeSibus ) aliquot feptimanis anteobitum cra<
. delilEma cephalalgia affliSus fuit ; prs dolore quandoque amens erat , ut quicquid vel
diceret velfacetec, non raro nefeiret. I
Mortui cranio aperto , & faucia dura meninge proHuxit ferum a«n impera , tnatta
, ex parte colle.aum infpatio quod inter duram & piam matrem eft. Imo ipfa fubftantiJ j
cerebri & cerebelli plurimum ferum imbiberat, nam fummoperc urrumque «tat flacci¬
dum & molle 8c:e., Uluc. vreffenesExercit. deAfofl. hijl.^
Delirium i vafis cerebri ^ cerebelli pttiguine r^ertis.
Miles vulnus !n capite accepit; primis +, diebus fat bene habebat ufqae ad 7. qw
vomitus fupervenit cum paralyfi, Deliriis frequentibusi&c. Venx omnes cerebri
8£ cerebelli fanguine refertiffima: erant, ridelib^ i^.Xit. de Valmrihm.
%. Delirium, i memhr asarum fklegmone. . ...
Virgo capite in poftem incidit & vulnufculutn in vertice contraxit, 8zc..Sex£o'inoi-
bi die comperi ipfam delirantem, feciem & oculos inflammatos , fequente diepbiit,
6£c. Sanguinem fub cranio collefhim & cerebri membranas inflammatfqnc correptas
invenimus. Vide lAi.A-Tit- deVuliterihus.
SJB s e rvatio XAAl. ;
§. Delirium i fuiredise dimidia fartis cerebri, vestricttlis laterali ^ medio fure /
^ aqua cruenta tccufatis^
Quidam ab equo vehementer percuffus in capite &c. 19. dic acceflit capitis dolor , <
lirium 8ic. paulo poft mortuus eft : Aperto capite, inventa fupta ■memorata > 2
ride lib. ar.Ttt.de rulneribus,
OSSERVATIO XXXIL
_ ortumab abjcefu in frofunditate cerebri.
N Ob. catapultae iftu circa tempus dextrum tefus eft; 60. die plane reflitutus videfc
tur.- Dolor in veteris vulneris loco fubortus eft: Deliria intra verba filum t £oino
X)e Phrenitide, Paraphrenitide & Delirio.
tao'mcereki f e«efralih«s ‘tbfieffifs ipperms efti ndelih.A. ritJerulyerihw.
Mentecaptoranittes mediatum, fecundarium Scanimatun:
] Mente captorum tres mediatam , fecun^anum «cammatum , icii. ipi-
f nt clafles . Aiii enim, fola cogitatione de- lutus animalis , qui non modo ut medium inrer-
/“ui filent quidem, fed longam ridicula-, numfed etiam ut organum principibus potentiis
firsnt , miam brdiuntni: ; . Alii veto ; famulmur : Pracipua^ igitur Deliria caiifa eftce-
fitab Hippocr; fea.ii lib.i. Epid. oi rAri mmbusi hbnquideln organicus [hic enim
» u&it ‘l'“ loquen- fatuitatis& dementite potius quam delirii aiithoi
a TSnes ierunt a veritate, ratione, verpro- eft) fed fimilaris .vel communis , ac frequentius
- r diflentaneos: Alii denique of ere etiam ine calida intemperies ; JDuplex 'autem ift in cere-
^ cogitata diftaque fua faftis infue- bro fpititus ■, unus infltus , fixus & i
t animatum i fcil. fpi-
i- Delirium oh pus e cerebro exitu proh,
ipfum febricitantem & delirantein , rubicundis oculis , &c; Huic
adhxiebafc 'cranio ut nihil puris exftillare poflet. P^ide lih. i^:tit. de Vulm
§. Delirium i colieBoluaguimiiitritmemxgem duram & cranium i venis
f anguine tumid^
Miles vulnus iri capite exceperat. Sanguis vix iilH poterat ; Empiricus
ofli inftraviti hine paralyticus faftus, deliriis frequentibus adj undis &c. Sanguis
itimus intra meningem duram & calvariam Golledus erat extra venas: Dutameninx
ris acrimonia erofe ; veris omnes cerebri & cerebelli fanguine refettifiGmx &C. Vide
4. Tit. de Vulneribus i
OBSERVATld JtXXV.
§. tselirium ab ingenti phlegthoiie intra 'calvariam-. Tumore duri meningis (^c.
jt Ulier exiguo iri fronte vulnere vulneratur j: die febris i delirium &c;5. mors: Iri-
1 JL pns phlegmone intra calvariam inventa . dura meninx tumeris ; dura ; livore affca
. Si ingenti puris copia fuffufa Sic- Vide lib. 4. Tit; de Vulneribus.
§. thrpnitis a phle^oni pojlica partis ejerebri: .
dvenis fubcane in gtaviffimum capitis dolorctn incidit, hiric phreriitieus fadus &c'.
Aperta caluariamagna copia fanguinis nigerrimi effluxit? Ubi deteda funt Cerebri tu-
=2, moxunivetlim venulis nigro torridoque fanguine turgentibus confpctfa; apparuel-
nt: Parte pofteriote membraris gangratnS correptz vifi , iit & fere tota bafis Cerebri
ina cerebello & initio fpinalis medullata VideTiti de Capitis dolore.
202 Anatom. PraS. Lib. l.Sed.. VII.
Qbssrtatio XXXVII.
Delirium ab iitfltmmutuiite i hiac fiiffurttietie fepti trtnfrerfi.
VIrgofzvis doloribus crudatucadalaffl liniftcamSc codas mendolas , eum febre
Delirio: Scaocadaverc inventum cftlcptumtt'anfrerfum in interiori parte fuppj. :
Y Delirio: Scaocadaverc inventum cftlcptumtr'anfverfum in interiori parte fuppj. :
ratum. yidel.'i‘.Tit: de Lateris dolore^ ^ ;
DOcebat quondam Pkto in Timsp , feptum cilium ab iis violaretur : Sed iftud debet intellin ‘
rransverfum cerebro vifderibufque naturali- de ftatu hominis naturali non mor bolo. An PhJ
bus , quibus anima brutalis tanquam ad prafepe nitis oriatur i fepci inflammatione vide Obftir,
vinSa eft . fuiffe interpofitum , ne rationis domi- i. hujus feftionis.
Delirium in- quodam cui pulmones cerrujti ni^icantes.
Quidam febre ardentiffima correptus Dc/rrra neclurna habuit: doluit etiam a latete i
Pulmonibus corruptis & nigricantibus inventus elh f^ide lib,i..Tit.de lateris delert. !
DEUrU maiirna ) Caufa adjuvans pataphrofy- deliria de nofie prafertlm vigere, quod Hippotr;
nestft rioaurnum tempus vaporum praspe- 4.dedi2ra acut.notavit3N»S« mqjii qusmeiiiDo
diens diiflationem : ac obfetvare eft in febribus liriifignificatmmprahetit.
Observatio XXXIX.
Delirium ab ahfiefibus tematis Pulmonibus.
ANnoidoi. inDucatu Urbiiri graflabantur pleuritides, petipneumonia:, angina Stci
iEgri floccos aut paleas aparietibus carpentes iv. aut v. delirii die peribant, Seftisca*
daveribus reperti funt pulmonum abfcefliis : /ride lib. 4. tit. de Eebribus.
AE^ijltMS carpentes) Signa delirii e quadra- Defipientia detegitur tetUm propinque ditoa
plici fonte hauriuntur , i. ex diffimiliturline gefaflarum repentina ac extraordinaria oblivio-
motum , qui a natura non longe abeuntes defi- ne , per quam aeger eadem verba fopius repetit,
pientiamminitantnt; ab ea vero plurimam ^fei- inchoatamque orationem narranda pertexeie
fcentes , agrum mentis valetudine jam teneri non recordatur : Quarto » omnis aEtioaibirtarii
eommonfttant : Mores autem duplices fuBt , in- qusf citra caufam evidentem vel deficit, vel exa-
fiti &inftituti i ilii quia temperiem neceffariofe- perat, vel indecenter fit» Delitiinotisannoine-
quuntut , funt mutabiliores : Hi, quia per Philo- ratur ; ut pertinax filentium in homine loqnad, .
fophiam acquiruntur , non pendent per fe i tem- AoyoS/aspjoi» in taciturno : Huc refertiit mauMo |
— ledapudanifflum habitant, &ur ardua eft gefticulatio, linteorum i
Delirium ab inflammato ventriculo ortum, intimo.
■c 'X Ir XXIV. ann. ulus fuerat dum caleret maxime , alias bene lanus , ftigido potu :
Y die Delirio corripiebatur vehementi , adeo ut vix detineri ab adftantibus poW«it:
>ius, porci inftar , foveis terra: feablfojidcbat, ftramineque etiam fumme i»P'“*
itegebat ;
in defunfti corpore reperiebatur ventriculus totus, imprimis quoad inferiora, io“^
tus , repletus materia flava , mucofa, qualejn etiam aliquot diebus antequam obiret , 10*:
]C autem ubi agoniiabat , vomitu excreverat. Blafltus obferv. med. ii.
<S Q
tdiriUm db abfceffuiii iftci gihhd hqatis firtih
Dolefcenti crus dextrum vehementer doluit cum acuta febre, & Dclitioox interval¬
lis. AbfcelTus repertus eum pure albo in apice gibbse hepatis partis. Videlib-i^: Tit.dt
has exiermSi
; Delitio a vitio Jecoris & aliarum partium extra cerebrum drtd vide Obfet v; ij;
Observatio XLIV; -
Pardfhrexitis a kle acerrima e cyf i feMsexfudassteiVap cerebri^ ce/^dis
fddgame »igro mrgemibusi
AVriga ex febre continui^Fiia/e /.+.• tit. de febribus) ardenfe quafi furibunduS mortuus
fecabatur. E cyftide fellea integra exfudabat tenuis bilis ‘portio ^ trium digitorum
tracfverforumfpatio , cireumcitea partes vicinas Croeeo colore inficiens, qua: putredine
quafi affe&x. Vaia infuper cerebri turgebantfanguine nigricante : E corde diffefto fan-
guisnigerprodiip Vndefacilecolligendum vimbilis erodentem fiaill nctvofum genus tca
t^flc at atgtumfiiriofijm teddidiffe.
ADDIT amenta.
Aaatome thremticu
* T]' X eodem Xenodochio ftit i qui febre per femefire Ratium affliflus , tandem itt
XI/ delirium incidit faltuque, in coelum enifutus , in aquamfc przcipitatat , vixque huic
periculo vel cum foipitatoris exitio ereptus , graviori afiquot dierum furore agitatus , ani¬
mam e%vit. , , . . .
Ex partibus motoriis , Ifufculos redos feparanti pyramidales portionem horum con-
ftituere videbantur. , _ ' . -
Peritonseutfi craifum admodum. £x nutritiis; fi) NovUm alimentum prteparantibus,
Inteftina tabes infcccratyadeb emarcuerant.'
Receptaculum chili & Pancreas Alelliiex mefenterio evolventibus, locus, ubiladei
dudus ad glandulam majorem tendunt , corpus durum , officulj cetafi vel pifi majoris /pe¬
de obtulit; ipfiufque glandula: majoris tumor priternaturalisvifus, tadui vitium fubelle,
•d^Bofcendumprzbuit, ut uideteda patuit, quid monftxi aleret , cumdetrafta membra-
napatsejusfuperiotgrutnofa cafci recentis Ipecicm referret , inferiori in lapideam duri¬
tiem concreta ; cafcofumiftudfolis calori expof^i, quo in niveam corpus gypfcum abiit?
uti adhuc fidem faciet affervata glandula; Minor glandula tota cateuh naturam induerat
>fpera ubi membranis illattfdcnudaras.
.i- Vlcimum Alimentum defecantibus : Hepar magaitudine.vaftum, & pondere grave»
204 Anatom. PraS. Lib. L Sed. VH.
quale non memini friabUe » minus folitoatis habens levi/fimo Conta^U in fifliiras & timit
dilabens fluxibus ligamentis dextro lateri erat annexum. .
. Veficam fellis;, diffecanti, multa vifcofacraffaque bilis: picis liquida: inftatj qualis }
cyfti bubula ultimo exiit ; poti biliarii liquotlongS fubtUiOf erat & fluidior. , Partes vidi i
nashepalisalioramquevifcerum rinllo colore bilK tinxerat. Fundi vefica: interna ficin ■
reticulatum opus exprimebat. In cervice aperta rugas plures obfervavi quas inter una i^ {
figniot, qusminoripermittebatjtnajoriftilo denegabat aditum: nulla tamen membta. 1
nea eomparente valvula ; Cholidochicus communis reftq duftu itidem a poro biliatd def !
cendebat incurvato tramite ad.ilium aecedente cyiftteO sporibiliarii unicus ttuncus exter- '
nus fiib parenchymate Hepatis in duos ramos etatdiyifus.
Lien vaftiis, male eompadus, cum levi preffura diftringeretur , quomodo putreflaj ;
folent . Colore intus aterrimo , non item extus. Mirabilis Ipecies qualem Ariftotcles f
de partibus animal. 7. ■ Q^drupcdum oviparorum dicit, reniibrmisj magnuia enim
dotfo atqualiter declivi & convexo referebat , cavernulis item five-reccffibus quibufdam
foveas przfentabat, quibus inferta erant vafa portat, uti emulgentia renibus inieri side.
Ilius; ' Graiiities latitudinem aequabat j ut de pondere conjeftora fumi poffit.
. .Vafa brevia , inflata vena porta:, fetis coniplcuaj per qua: eadem opera infignlteretiata
intumeieebat ventriculus. '
Pancreas fcirrhd eratinfeaum , minimis glandulis induratis i neque du^s Virfungianns
fe fiftebat quaerentibus unico foramine perforato duodend. Ctaffiffimam pancreatispat-;
temteaatranfibat vena portae, qui pollicem caperet amplitudine (i) Vltimum alimcii<
tum coquentibus , Cor parvitate memorabile , vix bimuji aequabat pugnum.
Pulmonum pars Diaphragmati , pars fterno, multis fibris & diftinais tum‘cis erat eoa'
nexa. Tribus in dextro duobus in finiftro lobis.
Bx. partibus fenfotiis turgidis omnlbuS matrem duram cranio minime adhaereri adver¬
timus,;. incifa autem eadem , cfuot & fenies diluta effluebant affatim , hinc finumfakatiia
patefacientibus, vermiculus quafi fenguini innatate vifus queiii unc6 extrahentes blandS
concretum iubalbidam maffamqua; eatnem mcntirctuf, polypi figura fuifIeconfl:itit.Ad
. Torcular Herophili extendens brachia excurrebat; ubi divifus ramis duos hujus transvor-
fos occupabat; ctat latitudine pennae mediocris ubretaffiffinius; finiebat in quarti Snus
confinio, Torculari Herophili multo Gtuore opplcto.
Matre dura drcumclrca reeffa 5c fublata, pia occurrit ilhcfe multis Vafis tUrgida;ftagnaiite
in interftitils anfraftuu-copia fubccEtUlci humoris. Curiofitatis ergo piam accurate fepatans»
Illam alteram duram matrem exhibui,nonfolum quodcraffitiem tunicar,{ed &quodampli-.
tudinem vafptum ; eademque a Cortice cerebri facilius quam unquam duraa pia ; aufereba¬
tur, cumnulloadha:fu cortici effer annexa; quo ipfd fubcoeruleus per piam transluceps
humor ‘effufus fclynipham iutuentibus probavit.
Anfradfus vero corticis cerebri , pia hac matre femota ; nudi prorfus ofeni riiembriB»,
deftituti, przclard Ipeffaculd inteftinulorum vel funiculorum feriem quSndam difpofi- '
tam digitis ordine explicandam offerebant, nullis in ipforum fuperficieconfpicuis vafis, fi-
vefenguineis, fivC lymphaticis , feitem uti coffa AgnOtum 5£ vitulorum inteftina tenuia,-
tubulos eredos denre coagmentatos exhibebant, adegi cultrum per corticem ad medul¬
lam ufque crebraque fangulnea ftigmata in medulla hinc inde animadverfe.
VenfriGuli.madidilymphamagitatiijne dilapfeffl' arguebant , tertio adhue cochleari*
menfurafet puram effundente. " Exinde plexus chotoides noftrum exckavit ftudiumfi*
n.^ii glandula,; nihil fingukris demonffirante ; atque plexus pror&s non fefiguineum cf
lorem pra: fc tulit , fed albicans magis pallidumve , glandulofiiiii aliquod corpus exhibuits
ptfprimis in.cxtimo limbo confpicuis glandulis compluribus.
Medullam oblongam inflat arboreti jucundifflmi vaforum mifabilis plexus fucainxeiat-
E' X ips patet) t. Phrenitidis caufarit , fi modb naturas judicari poferif- Reveta enim f-U-
ni^uam , non femper tamen meningum aut que corricem , neque medullam fub intrant va»
cerebri eile inSammationeirt. fangninea ; quotiiodo forfitan capiendus Arifior- !
1 1. Cl. Willis pkrt.r. de anim. btut. c. <o.phre- j. de Hift. anim. io. &e. <luando cerebro Scjal*
nitidem a meningum inflammatione oriri pofie fanguinea denegat. nOU obftante qubd per iu)^
negans. ipfam fpiricauth animalium inflamma- Aiones ater liquor, vel ipfe Sanguis in medulla®
tioni vindicat.-particulis fulphureis a feiiguine adigi poIGt. aut quod etiam in ferocibus
in cerebri clatra fuffufis y illofque fpiritas ac- libus , quibns vivaqUe adhuc . animaeque aliqW
ccndentibns ibidem, continenter. , Ex noftra hl- retinentia.membra dilaniamus, medullam noo*
ftbfia hnic fehteritise Willifii quod faveret illud fangUineis non una Vice obfervaverimus- A®
forte elTet quod ftigmatibus fanguineis quoque ex \(rartoni , Sdalpighii , Willifii &
interior medulla fueift diipnnfta. unde qui terorUm "fententia . cerebri medulla aut corW*
medullam futuit fanguis felphurea» admodum f. nr miaime aliquid fanguiuis admittet ? ,
Aqua fortis ^-.Eirr.multuin effervefcat , & ali»
'' '• " ’ irat, jpfa tamen non omnino ja-
qnjnpotius’incend;0 tefiftitt-w
exaite:fatagit j .aricoque qnaquairerfus
coMra qaolvis exteriorum incurfus fefei -
damgeric.'; i.. Infani nfque ad prodigium validi flamn
ac-Tebuttrfunr, adeo ut.vincula.&.catenas dif- Uicap.
j' V Me v'afd Jiir£ i^'fi;i'mdmsvccufam,Eiidim\ '> '
f coTife/ita-. ‘l'' '
A -J)Ii'oi677- i4--niei)!is Maii, (fiffeftusieftpuer annorum quinque' a Magiftto fiail-
NofodochirGenevar Ginrurgo . ppr!q..iin Orphanotrophio, me przfcnre K
D lOi i-de Communis NofodpGhii : Medico Prasftantiffimo. Vividi: erat ingeai)
p3er j .agilis- , 'macUencus i -qui^tper quatriduum tanfcum : aegrotavit. Conquetos
eft.de’dolovS' cspitis'^ . cura' -febre mediocri t - -Tertia die morbi, noftu ululabat JO'
ftar canis ', curJl - brachiorunr varfa agitatione •; de: die: fatis erat quietus, ied quii^
gariire^,,-nemo.inteTl^’gebat j adpd; ut afliftentes oMeffum, aicacodatffione efle crede;
rentj.Lgtine &,Gr^fce cum loqui" afferciitesj.qua: caufa fuit quod cultro anatqqijfj
eipQfiB»iiiueriti':;i;:;;';t;: V. t:.r.;,r;:;r,:r -J.';. .i:: . .-'1- -'-'
mAiperto- medio--veBtee.- i. Peritonaeum divulfumapparuit j necnon omentum, querUiB
p^fsTuprav altera; infrif rerraetaie'raiSo-Ji-.-Inteftirfa 'Satibusturoida apparuere j przfetd®
clibh'^ 'cum paOcis fecibus in -onlnib3s.-.|. Mefenteriurn aridum etatj exilibus admodum
v^aSsiprpeditum. 4--. Jegur 'diaphragmati adnatum erat pluribus in locis pet fibras mum:
braneaiS>-,5>-.Veficaj fellis, magna, bile fulca,grumofa repleta. Lien fere orbiculatis fig“'
rte V iuTorbem convolutus, -.y- Renespro aerate magni , intus & extra hydatidibus referti-
8. -Vefica- lotio repleta. =9i Ventriculus contraaus, interius admodum rugoflis , curo aliqu®
mucore ! ibf yafe omnia imi &mediivcntris atrum humorem continebant, Theraee nftf"'
DeMahi4&'Rab.ie;ieu Hydrophobi£t-. 2C^
P imones dextri cohxrebant undique’ partibus vicinis, finiftri Cimma tantum parte, per
mucofabumorc-concretasiqui pulmones extimi parte vefticbar, marmoris inftar
fcirrhofosi tubctofoSi quorum vafa atrum ctuorem, fed paucum conticebant.
aquam limpidam continebat.- Cor pro artate magnum, omrii
Sn-ruedihe deftitututn; CUJUS nuiia in toto veftigia. ,13; Diaphragma , parte qua imum ven-
” ^ tefticit ,' bydaridibiis erat 'coopertum. Nibiltimen hadenus deprehcBdere licuit
'^iScaifiihihbtbi&: mortis innueret i at ha:c in tertio ventre, Tcilicet Capite, manifefta ,
&ic ham ablato cranio fuperno , adeo tumebat cerebrum, ut eo repofico , intra proprios lie
mites teptiminon potuerit, diffidentibus ab invicem admodum utrifque oris. Veftigia fu-
mtatum., coronalis &]ambdoidc-ic, dutx matri alte 'meningi dura: imprefla erant, qu*
fe inter 'illas intrufenat; vafa utriufqnemdniBgis.atro (anguine admodum erant tumida,
j miiltuseratin fiiiubus & torculari. Inter diffecandum cerebrum; ( more Sylsiant)
niixime W corpore callofo-i infinita punfta fanguinis micabant, prrefertim compreffione
Abfciffo collo, j quofacilius cerebri partes inconfpeduin venitentiplurimumferura
eroccipitioemanavici quod proculdubio in ventriculis continebatur j qui exhaufti appa-
jiaere-. Sxfufriu OhfirvalioaihTii: • -
Htcex-fe!(16tiSroanifeftunifi'evcrumeirequod cflior in cerebro; vel alio in vifeere reperitor;
e-csaKi»» ObfervatiiS. fequentiadducemus;' ut iifdem multum ferum , afanguiriis maffafe-
' -‘in mullis qui infaniverant, vafa capitis inventa cretum, in vicinia dcpiehendatur. Sic hoc in
■ efle turgentia, dilata ac varicofa. Atfum veto~ puero Vafa meningum atro cruore erant tumir
ianguinem in iis deprehenfutn, localem in ce- da; refeflo autem collo, copia feri inficis eX
rtbto non‘!iibuiSe gehetaiionem , patet 'ex' eo' occipitis fojamihe eiiliit: In pulmonibus pau-
qiiod vafa jmi fe mcdiiventrisatto humore fca- xus erat humor, craflus, niger: at in pericarr
lebant i led pauco , cujus pars maxima in eere- dio plurima aqua ; hydatides mnltz diaphrag.
btutn delata luit. Qua: caula raptus , infola- matis parti qua imum ventrem refpjcit adria-
tione analia , nos latuit ; Id vero illi cum plerif- tae erant , necnon plciifque pe&oris & abdo-
que fuit commune, quibus fcilicet ater ac craffiis minis locis. .
M
£)BSERyATlb III.
Mumacorum cerebremeciiUmgr/i deprehenfn ejl, aut ihesiugibus.
Aculam quandam in cerebro vel meningibus deprehenfam fe&one, Mania: cs
(am fuiffe aliquando inventum fuit. tUmus Praxees lib-. v. cOp.j.
OnsERVArio-' i-^.
. Menwgum futredo in Mamaets aliquando uotata.
Sfciiti & nonnunquam putredinem In -cerebri meningum aliqua fede liataiii inveii-^
tum fuit : A quibus vapores tetros continuo fufeitatos fpititus conturbafle verifi-
mile eft. idem.
OusarvAtio V.
Manta d vermibus in cerebroiaduSii.
§••• A Vermibus in cerebro genitis Maniam accidere polTe aliqui prodiderunt ; Qdai
.. jtX ''hia occulta, cum poft mortemcalvatia aperta primum manifefiantur , vix vi¬
vente homine qualia fint, nifi in genere ex eo quod alia ligna, quae alias demonftrabant
<aufas, hic defint, conjicere licet, idem.
. §. a. In quodam milite qui refimiS erat Caribus ; ex fcediblre quadim eluvie diutius co¬
hibita, vermes duo viilofi Inftat digiti, intra nates geniti inventrque funt, qui tandem id
Furorem illum adegerutit , febreque non admodum manifefta de medio fuftulefunt. feri
ueBus paiholog. lib.ViCaf.mi. ' ’ ' ' " • -
Vermis qui generatur in Cerebrb , & Maniam inducit tquo ; an h putredine hu-
ttoris; An ab apophyfi vermiformi in-^vermem degenerante.- (Initio quarti ventriculi'
apophyfisqusedatoappofita eft, a vefinis figura vermiformis difta ; rercir^ai» Gallis dici-
dindi^touethmta i Chdcun afinVefHquinen latete i dc fi intelligereat iftatn apbphyfid
ermiformem. Quinefiaro veterinarii iftumvermeni interficiunt uftione faSa intot caput
«eoHam.- RioUnusAnthrifhag.lib.4i(:df.i.
QBijARy-ATiof VI.
Mania ivems'embHvaric$^ts.orium.d»(ens:.\
Ultis qui infaniverant ppib melancholias affefliiones,, caput ,?perfum fuit: Vcfiaf-
capitis myentz funt turgentes , dilatati ae vaticofe &&z.- Idem capiti contigerat
....... T g ^ quod
M
Seneti AnatmiaT Qtn. J.
per maxima frigora canes in rabiem agoflturj iperari.. Cujus aurtm ponderis iinthffi rationes
quod non contingeret fr i caliditate & ficOitate fi cui placet perpendere , poterit eas legere fisi
. maUim ortimii duceret; i cauia enim ftigidilfima fetisexaratasa praEdiSi traflatuli pag.jniJii>°<
efeaus caiidiffimusoriixnonpoteft. aaufqBepag.i44.
ANno i674. menfe Maijo juvenis artis Saltatorie magifter , si cane tabido moidetiiti
Tcr.riapoffifeprimanain.hyd^hobiamincidit, falvo' tamen judicio; dantur iUi P'"
lulepurgantes;>aquibus rite expurgatur: pofiridie,- quod naufearet,- exhibitum viflUO
eiaetiGum^PauIounte^mptioneia, cum alio ejufdem Aptis magifttb, cui eum jut^uffl
extit^rat, in gtatiam reditfnatuiiqueamplexibus.uterque ejus firmitudinem tcilatur; tet-’
riaab.bauftolroraexthignitur : Ptoragfclocl,, antefepulturami a Gbiturgo ,■ ad idoffioii
inter itritos votnendi eonatus oftus-erat) malignitatem lufpicatus, & ignarus eorum <l“f
precefferant , aperiri cadaver voluit. Ihtaftum' fiiit cerebrum, fed in vifcetibus natur^'
bus 8£ vitalibus fummafibcitdsfoitdepreheniaj que an veueiliindoli, atjt potius inam^®".
mbi«'preceddhtibSs;a(I(€Sifeicnda fiietitydubium remanfit. ixfrvfriis thftrvaUtnibu^’ ■'
- ■ ■ Pi«»
De Martia & Rabie fert Hydrophobia
fi Uporum Mrfis , pfitjeftim Ribiemtum ejt venenatus ■, queat» eorum renibus
*■ ^ ferf entes nafcantur.
rW Luporum fenu-Tiicnibasferpentcs obfervavi, ita ut aliquando Lupus in uno rene
I dudsLbeatfe'rpentes,quoruffi unuspederrilqngus, alter pollicis longicudmc. ahietiatil
dvidres fiht.qui venenatiffitrii redduntur & eutii tempore Lupum enecant. Hinc vide-
dus 6 animaiaBqudd aLupofuetitprxmorfum , raro &quam difficillime curati , quod
3ubib"rdcul propter peculiare venenum in Lupo delitefcens ufu venih pleraque eniitl
iiiimaUaotzmdrfaihbriuntur, aut falcem membruin pracmorfum putrefcit. Carolus Stepha-
Amicuit lih. 7. 'cap- i. Ga^arSduhiaus lib.i.cap. ly.ie cttrp.hiftn. fabrica. leh. Batihnus fraU.
UUiporumrahiemeniorabtlip.jf. . ^ v ; ,
Oa SERVATIO X.
iis qui 'demorfifunt a cajferabidoniM anginofum deprehenditur. , , ,
» /f Ordendidefiderium in a Gane rabido morfis ; magni nominis Medicus referetat ai
[Yi inflammationem faticium- j & coajanaatn Angina fpcciem : Sed_ aperta aliquoties
cadavera j nulla inflammationis vcftigia oltendere.' Cu. Relfnkius Diffirtat. Anth lib.i.idp.t*,:
In Equis', Bobus d" ovibus Rabie affeflis vermes in capiiedeprehenft.
jr Stas hxcficcasftuanfque multa animalia in phrcnitidem & vertiginem agit, quod
damno fuo multi apud nos agricote experti funt. Notandum id imprimis de eqtlis
jobus & ovibus, vermes capiti inefle ita afieaorum rufticotum noftrorum eft obfetvatsd
t. Bartholmus Cent.q. Obferv.4.%:
A D D I t A M E N T A;
' ih Rabidis Oefiphagus phlegmate repletuf.
* ^ Abidilalroratit velpalati inflammatione j quod non ^idctiir: vel ea angina quE
laryngem occupat , vel ea qua cefopliagus phlegmate repletur. quideni
duo in ipfis fieri per Seftioneiri facillimd pateto poteft; Idfephtis de Aromdtiriis traUatu di
AnatOm. Pradi. Lib.L SeCt^.Vill..
In Aaxtome SyJrofhohici 'vtfcera vtrie Affeciit refert» fuah
LAutentius SereniiEms Si Glementiffiiaie Regina: meic a pedibus j die i. Mattii, jj j
fubitaneam incidit hydrophobiam , at ne guttulam liquidi cujufcumque generis polTct' '
deglutire, cum tapenfolida quzcunque prompte per gulam demitteret. Ab exhibitis i
, bezoarticis & alexiphatihaci^ parum juvabatur, die tertio rabie coirepius , faUvaubetffln
ex ore fluente adftantes omnes confpuebat, quarto demum morbi die extra ledum iafelii '
fedensi feao .uno & altero corporis fubfultu, fubitb fuflFocabatur. Aperto per Chiiut-
gum Regium PhUippum Hacquardum me prxfente cadavere ■, corpus ptorlus extenua- '
tum erat, ac fihe&ica diuturna tabefaSumfiiiflet, caro rhufculoia omnis, ut & pinguedo 1
pene confumpra, ornencumitem penitus abfumptum ut inteftina flatibus dillcnta nuda
jacerent, mefcnrerii glandulx & pancreas prorlus extenuata.' Hepar' in parte cbhvexa
fano fimiie , in 'parte concava inflammatura & gangrznx proximum cum pleura tain
firmiter coaluerat ut vix nec fine ruptura avelli poiTct. Sinifter lobus hepatis lieni taij
firmiter adaatus, erat, ut nonnifi fectione ab invicem pofrent-feparaVi. Veficula felteb;.
leviridiufcuia plena, coftis itidem-arae adhzrebat. , Ventriculi interior tunica cotnip.
ta ut digitis poflet abradi. Ejiisfuperius orificium exile' admodum, Ut & totus ffifopiu.
gus aiiguftus valde & quafi cOnftticlus. Pulmones aridi & ex fucci coftis uirinqueadna-
ti. Pericardium ne guttulam aqu* coiitinebat. Cot flaccidum & extenuatura, cuj®
' dextra auricula' inffgniter tumebat, dexter ventriculus ianguine grumofo plenus, infiih
ilrb faaguis plane fluidus. Renes fatis magni notabili vitio carebant, fiicccnturiaEi egre¬
gii confpicui. Cerebrum noniivtro ipedum , quia inftrumenta ad calvarixdc-politioncm
neceflaria ad manum non erant. An a cane rabido detnorfus unquamfuerir, ame,cm
mente adhuc cqnftaret , interrogatus, feidnonroeminiffeajebat, luadere tamen id vide; |
batut cicatrix in' finillto crure poft mortem confpicna, quanquaih non dcflnt exempk
kthalis hujus aqux metus, ut Plinio llb. S.N.h. cap,40. Vocatur etiam citra motfi&
canisrabidi , prout videre eft apud Marcellum Donatum hiftor. medie, mirab. iib. 6, e^,
I. Sabnuth, cent. a, obferv. 51. Zacut. Lufitan. de Medie. Prine, biftor. ap. gorell. cent,
oblerv. 3&. Proinde etiam famofum illud aqux marinx balneum in cura ncgkduatjqupj
demorfiantequamhydrophobiafupervcniat juvamen aliquando inde accipiant, ubi 'vero
aquas jam horrent.; Nec fermidatis aiUciUenmr aquis Job. Hcnricas Brcchtfcld in Adis
Daniels Battbolinianis Ann. iSSia. - '
C UmannO 1674. ipfis diebus canicularibus Mamburgo cum aliis in SaXoniarfi Interio¬
rem proficifeerer , occurrit nobis in rheda amice con&bnlantibus circacrcpuioilun
canis paftoralis rabidus, quem, ne aliis in vicinia noceret, ocyusquidam i fociis nollris
pliimbco globulo traiecic, nomine Tobias LOrch Pruffus , Cbirurgix candidatus -, literif-
qnebene tindus. Qui, cum me medicum efle refeiviffet , mukis humanitatis ofliciisin
itinere non femel prarflitis , amicitiam mtam ambiit & protneruiti Poft fobriam cxnaih
mihi in horto' ambulantifefe fodat caufam rabiei cupide irid3ga,ns. Placuit juvenjs,;ft“',
dium orto ergo folc caput prxdidi canis aperuimus. Tum neuter quidem fcefOrem pei'
fentit, ambo tamen deliquio animi correpti-expimus titubare, illeque vomere. Stmiptis
vero rotulis bezoardicisftatimjiobis ex voco redditi. Hinc contra venenum , quanwffl
potuimus ; balfaro. antapopled. & aceto theriacali Timxi, latis muniti ,*fufflaminaco Mj'
. tii', claufffque naribus SJ ore , bocque aceto illo repleto, 'avenfaque circa cadaver ftrab.j^;
i;gnbquercinb-& faginoGOiigbfta , propius &'aniiTiofiusacCeflimus mirabilia natur» con¬
templaturi;- O fi,fybG;n:qbis adftitiflet Rey.fius , expunxifle.t forte merum cerebcllifii!
mentuminCamp.:Elyf quxft, ai.§. I. publice pronuncians fc injuriam ftcilTe IJacQbp. 4«
Patribus. Torum cerebrum maxim* putridum e calvaria ftatim protaplum in gramine'
gins diffluxit , inqoe eo diverfi vermiculi, quornmplufcultss in majoribus bullis , e vifcof4
pi’trique cetcbriliquore eWatis , vel eX motu interiori notavimus. Hxc agentibusfup^:
venit canusopilipaaatomen^noftram vifotus. Qui curautrumque adhuc qiiafl atconir“5
eexjiefet fnne nihil novi , cum tamen literis me nunquamJnf“5'
cip.jrjm. ,Paf;rafip cum oyib.us' Notaftine talia Ipcdactila in ovibus ? Mirabiles fod^';*‘'
Dse Mania& R.-s.biefeu Hydrophobia. -21^
„les vermiculos ' funttabidj,ve*mes, ftuqjotius vermes rJl5iem in&reates-, corro'5
f^h”ilaseMebrum,’inquerabiein-agii;it,.,ut.quicfcerGnefciaiit;!:Uterqueei'i4‘.‘gro(r6s
d^ns -Dic nobis , quzfumus, «j boqcfenex^iM-dicfenora-nfeita fc-Babtatc ' lili
. atafrqntc i «peiausTuumpalrna tundens;:, quid J^Si cgo-filicerniuiti-MiibiS inenBat;
corrag ^^i^oiyj! Vultis ncintcriora canis ,-inq,ue.'iisrvermrailos<contemplaPi5’ Yera-dcri
”*”^btcdice mihi, &fcnes adhuc fapiunt. ;, Benc.:;inan;umigitar;a'dtanern7'^i6a fi fece^
jjju^reberis &hocpra;mmm. -. Ille, fiimto piiusaenEaeulo., & devofat&mifallbfl
^accislauri , quibus fccaniticmfnatndcbere fanfte .fatcfaaHn:, rem ariimosg ag^kt^i
J oobis interim procul fenUmiet^elnibus-j aperto caQis rventre . vffedra opecfoftiiy
i ihc inde, recedpns.rfpDindcque volutans allium rfiandcbati Ctifii
ero Gullps cerneret v.etmiculos, pra:ter, lumbricum cx inrcftinis protraauBTjeutnindigna^"
tonedicebatlumbricuiHiftum inmorcsomnesyermjculosdcvoraffc. ■ . :.r: or;
A' MpiiiQnocfterainicusReifcliuSj.niihcCbnr , veftigiutnquidern bbiohisaniplius exhibtiitTEi^
■ArcHiaccr-SiudgardianPs tepent in perelacio fifta.? Jiarravit-etiam- ityhi dvdbil.,Ji;
finjftcitopffii'ahi? fupeiftice membrana vetmem Francifn Guilielm. i Steinhauff^fantoratiim ^^,5
-eruncias-ifitfpbilicem ,don'gum ,orepatu!b>ca- norahdnsim diffeffls <apU|bdsrab'i3ir.um.o,yigfp.
nitcctiisnto;pluresihfupetaibBs.minores.:inma- abaliis, qubrnnj_effitiL.m'erat/' Sligchttfis.exa-
jj^qupqnfifpQr.gio-fo ofleduos invenit lacmf- minatisi-’aiiquandb'5nregibs grbbtilos-'-vefmiuin'
^colosvefcrqui in ovium hepate funt. HoJte ver- plenos -fuiffexepertos. ; ; ' Et in 'evifeera tibne liipii
inesrt&ffime labieicaufam conjicit. Ego, ot.ni- ob-iabiemd.ruiiicis Weftphalis cifi ,:.ih"deKttb
(lilchiiiiefem, quantum ad notitiam veritatis; reneplahbexefo , permemrubicundpm , fedalbis
abipiiscinieiSisperalips explicatus fuhivahnbn inafcaiis eleganter dtlfinaum ,, palmam infantis
feipliinfabidis iianibus cetilU 'fimiles notalfetit longurii-; cauda bifurcata , & acuto rofteljo ,at,-
.hiiiodas .e- Negantes ptbmiflbpiamio monui j ut maiuSiViriventum efie ; a Veterarid-duSdam Ve?
ftrittareniur;!- Mulccm.enimmteiefie,ut(ci5em. natorenreornitatutWaldecceofiofim-accepimu^:
Fuete, birque mihi monitrarunt in capitibus, re- C^bcunqijeitaque modo rabies nobis^communi-’ ,
nibusacvinicjbnis canum ob rabiem cifoiripi, . cetur, atomi verminqfe , (jbu jttraVfiomRxel Ibmi-
invcritpsiVSic ebcubi oiSferVationeiri iequVrue!n''mafeimeritabllia,,.fi nos.dcrwanpbr, Vfl;
foiptamrepettoi Vidicanemtx cujus tptb cor- tamen e^xfeminio , anfein nobis contento, fufei-
poie, ma^bedrii fecdre,' iririumeri prodibant tantdrv~qu»non fecusaciaufno' tafJntuia
-Teim6salbr,'tq^eiiritraibiduam’mortein dnfule- 'Wc Esa. velut genium, Vi feimeniid4'tbrl6ris,iri-;
re mifetruram; • Htceanisiabidns antea- fueiat,. ducuocf-UD emm in ^dimmibus vfegetabihurii-
ftnatus lamenitetumiGuTnv.erpcad^veff^ui-, totalatet-idea plancariimlqua fiibiVetisrinitium';
no, intplera^le^l. ^KpHicral,9.nge^I'ateque lpJ-, jam, tptmtumente^fale'ft},o,gr%yjiia tellure, ip/«
rmte yefCeretuf,'deriub lucidiciri' fUitrii mbtbium ; qiit^ue, cal^eXpUs,, gpnuinn cocionis dplEce^ jia*
mqud'e'ti^'peint; linees ,-Ehbc rnitliim-a-vet-. ‘partem vemente ,'exafafur,.‘dig^jtpjt? perEcq";
mibus. cccurHacquaid. Regius- tnOaniaGhIcur.' tur‘.’” S£mexiguaaam°o^dum'pafticura,irim,mi-
gas, ‘ariiieUsTqnonda'm.rioftei,'in:anatoinejHy;- :ma'ifio{ncc;ifefmeiniitaSfat, niSffdtcdritaad?
drophobitffiilos.P.mninoxepenie potuit : R.jN!ec--aijQjjeiinodbiirhomrne«f:tfiV.flrtJi!HS^ae 'corper-''
cerebrum rooinftrumentoi.utn dsfeaum , intro.-, re .ejus paulattru luxuriantis, irsta' reconditur
fpeftum eft, Ethcernullii oculis fanem obvn,in indoles . fjmptomjtum.j^qUaepojl varie pjoiljin-'
cerebroinveniifuilTenc, quidrnde.^ Cadaver iri- lur, pro^v^io segrotap^pni cemperameptod^lri
fkftxil!ms-CktbarinaqBa5ririt,Ve.trb‘qSafi'ib'--proa;‘^iri:fa%a jacfmSsVRiritibus^S.ferineptoib!
innumeros bufones vomitu rejecerat, a curiofo ■.lepe'regrinb; Vaa7&?i»
A P P & N D I X . ,
t»qua ^'«plici hiJimU-fricipun afdmfhobdrmf^emduMMM'^^0£A0K^^^^^
§• iT AcobusCorton , juvenis proccri^‘,-drque admq-dumi rPbufe'^ a'^np,quoJ^m
'i b&fo dcixtta' manulei^ter mbrruPeft i vaiidtcja5ftf;p'dVfe'l|ptnmieil; ;Jm^
fcfibi&ejus tixoriomniab-oblicacft j-rnthi tamen-feTp^nait ( cum^^topliolSa- correoiuS
«A, & ea a me caufa affignata eft ; car aquam jamiutrere ndri gbtmd ^puxorLclixiae; 'riud
^byaMemirura vifumfuit ,- quod canis , -ahtea.fAi tamtamilrafis5’!|pfum ttwQmpidbtgt:-
J,,ememoriaidtorum'6faf.excidic.- Poft quadraginta vEroplusimlhpfdies de^^Spf^ufl
torotujn .quidem corpus , maximeque rlocfum- arcotacirgumcmc^ pttecordia .'vehSpn?
trtafficicntequeiitur, paliefcic, huic cavi oculi, autem tertifta prwP^iaGiltu ad
vpfp, erum, qirnUer medium: i AnnorfiSa. Splrimm Vini diiAdm raeraGumr 4ipa-
«aaum, penrt, potavit,- leftq decubuit,' vomuit, ;noifem iriquf«^ e^t', 'A: poftridle
fflwp valde atgrotavit cnm ftcimachi vfclrementilliftilfii ■ jamen
pmpmp bibete.nonpofuic j itab jam propriamfalii^fa‘^gre quidemdeglutieb«,'quod ipffj-
utnqbis ferio multoties afleveravit,velmortepBius efd't’icjurdcmauremdieimmb) ScJDiaf-
_^tdu tantillum', & aquattuTheriaealemei obtuiirqjiidliii Ph^triiaGbpQlL -Diafcordiuin
, ■ i . . . ,, . ' quidem'
214 . Anatom. PiB3:»LibX SeS:.. Vlll - !
'qai^m funjpfit, at aquam guftaie non pdcaic. Atque hasc 'manfit Prima autem -ejufdea
dieipomeridiana hominem 'prtmumvid^ leao decombentems pulfum protinus «x^u,
yiadmodumtaidum, & inccrdamiha:qualem; at neque id , nifi ab aliquo ffioriiachi gij.
viinfiiltu , hahituscorporis&igidus , linguanon ficca,led flexilis 8chumida,fubalbida.Ho;
minem furgerejuflisSi ante elaramtecem eam pofui; &iqu5d de ne&io qua gravi zgtit,,.
dinecirea ftdmachummulcum querebatur, aquam Theriacalem , qua: ad manus eratjpro.
pinavi: at rumori ejus poculum appropinquarem , inhorruit quidem tremmtque: gy ;
«quidem infinitaadmirationefpeilabam 5 adedque vinum aquamve petii, & aquam mihi S
ejus neceiflarii atuleruntsquamei ftatim potandairidedi ; fe vehementer ad eamrefiliit,{j |
ejus ftomachus 'modo quodam infolito valdd intumuit , Sc tunc pulfo Ol malfum tremi^ '
& commoms eft : amplius autem eum ad bibendum 'provocavi ; fcd ut ad ejus os aqiain *
ptopihs moverem, magis magffque attonitus, caput retrb avertebat, lingultiens, & eam
torvis oculis intuens , non fine dentium ftridore tandem & vociferatione^ Illud vehemen- i
ter mitatusTum , ncccjnsfymptomatis rationem ullo modo reddere potui; diuvefocj^i
tabundus, feliciter mihi in mentem Venit, hunc efle mihi tantum adipe
tempus ex libris cognituta , nondum tamen vifum. '<520 animadverfo , iteriimatquefc
rum hominem ad bibenduth provocavi ; & toties ilium valde perturbatum eXpertus fcUj
maxime ad aqua: appulfiim : Tandem uxoris matrem & anrtillatn adftantes interrogavi , qij
corporis parte nuper vulneratus eft ; qua quidem quatftione cohfulic,refpondcrunt, Quart
id quaerebam fe velle feire : Illum a'quodam cane niorfum elfc dixi. Id verum eftjipfcigro.
tus territus fubirb migirefpondit, a cane cnjnfdam SMXex , vicini 'inci, nTorfus fum- fcd vul.
nus jamdiu fanatum efti Poll;h*c hominem rurfus decumbere jnfli , illumque relqui. Uxo¬
rem autem & neceflarios alibi domiconveni, & ejus mortem , ut rem cettiffimam pradixh
fiquidem tardius clTet , quam opem aliquam ferre potuerim ; kcin neminem praeter cuUo^
des, fttcfloosaliquotviros, illi adeircpertpitterevolui-.
Venamautemin brachio demorfa: manus ftatim fecandam curavi ; vuInuS feariftcatrani:
profundiore aperui & veficatoria fuperinjeci , eadem regioni interfcapulari, tibiis & oia-
chiis exinternaparteadmovi; item Antidotos fauiolas & ufitacas , ut Thetiacam Atih-
madi , emerem CancroriimfluviatiUum, Rutam, Agaricum ,&c. forma bolipropinavi. II-
lad autem notandum eft , /a/iJa quaque cochleari affutnere potuit -, fquod Ut jam videoC;
non latuit) fedidnen fine multo treinore& metu ; obnixe lupplicans, utcauteid
fiat , neque aliquis ea fubitb &imprDvisb afferret, &utin ejusmanus leniter deponcrai-
tut; quibus acceptis, manam fuamfufpenfampaulatimverfusosdirfgens.fubitb cochleare
intra id , yclutejacUiandd , conjicere voluit , & difto citius, velet caxis advffam , quicquid ii
cochleare contentum eft , deglUtire , idque muko expedi tiUs , voracnifque quam eft honih •
num aut coiifuetudo , aut natura. Ex variis autem Antidotis aliquid fipgulis horis ad roultam
noaemfampfit,& fempef admodum jam deferiptmn; irem Potionem plurium genempi
fubinde obtulerunt dic -noftequequarn tamen nunquam fine horrore Vidk , gramjleatclii
motu perveniente. AtSalivam deglutkeei horrendum fuit ; perinde , aefi mortem iploBO-
metito itiferret. Nox illa ex toto infomnis fuit. . ,
'Poftridie verb ejus fanguinem , e venis miffum dirigenterinfpexi; optime quidem fehat
bentem , & colore, & confiftentia, & proportione utriufque partis feri ac craffamcniirubD)
& fanorum fane quim'fimiliimum._
Febricitavitjam primum, & pulfas jAn celerrimus, fotraffe magis acalidis Antidotis, offll'
toties exhubitft, .& yigiii^petpetua& animi anxietate i quam a morbo. Aqua denuo oblata
eft , fed fruftra i jmo me magnopere rogavit , utnpp amplius ei moleftus effc yeliiu , Jtt fat
teuiquietemorifinerem, adeo aqua ei terribilis, ut nihil fupra; fed& omnia alia quzcoB
que illi jam terrorem incutere dixft ; ejus mortem jamjaminftare ftntit, quod animo ,ip
quk , pejre defedurus fum ;& admodum quidem pallidus, & cavo & tenui vultu"crat. ,
"' Multi aurem difficultape hominem veftkum pcrfuafi , ut fe in faciem inclinaret,
ihci^b£iJt^j'fci[efepe'rvehtrem|!roftcrnetct ; peaoretamen & vultu m tetram ylna
feSdm fib^H de6r&'cq 'pr6lpiciente : ham mihiycrifimileeffe videbatur, ut hoc corporis
■pofitu (fe. «««fjaUt quadrupedam more,.qudracreaiore, huroandque ) facilius bibetef-
haqUeceteviffitenlifqrisIl^rnam capacem ipfius ori placide lubjici curavi ; quam, ptotffia?
utafpiceret , infinito gaudio amplexus eft i & ejos odore fe admodum reficidixit i pou®'
hemtjroiam eulBinfigniyqiujptate yqdk; fcqueipfeiroe dubitare , quin totam Vtnam ®';
carepoffetaftitmdyit ; Stquiiamtantimnoamoribundus videbatur, jocose- loquutnro*?
■&:eUn?U.XcSreSi: necefrariis ejus multa lepide & Jucunde confabulatus eft j inventione®
meam thififce laudat f tniHique gratias quammiximas ex animo dedit , Scc. Caput ante^
verfusce'tcvifiam maxunafcftlnatiohe impetuque hao vebat, fcd Fruftra , nam, quoties lab®
^ spero*
De Mania Rabie feu Hydrophobia; 21 f
• ftomactusveljeaenterofFenfus eft ; linguam jam exetuit, ac filatiibcreti fedcbia
ejus apice ceteyifiam tangere contigiir, tSmtiis refiliiit bibendi tamen vana
/ *ineufqBedeleaatus eft ; amphdramque e confpeatf ejus fiibducercr ancillam finert
- T ic & quoties eam, partim-& leniter fubtrahere conati eft ', odetcm fequuttis cft' natibus j
Snmore; follicans. Dfu'8c multum fic fruftra' fatigatus j fe;j^’’plurimuro- offendi dkic
*Xre cercvifii tcnuiotis j- fciHcetnimiuffl vapido' &^labgdid6';‘idquefibi ne biberet impe^
d'nientb efteiitaque ifkrBrfortiOrem-cef^ifiamridftmfibilS-dliftaifi-j^petiirl^ Atque illa ex
voto dido citibs oblata eft ; fed poft infinitos conatusl”&’ 'llcgffatn jttillieS j canino more,
«ertatrijheque ex ea vel primis labW^nftarepdfliitf''' Atqiie bic‘p6fiti6he modo vetitij
fnoimbens , 'itfodo manibus & genubusimiixns j integri minimum hota perfiftebat { Tn»-
rd»wagens)’atDninindtutrapotidnem.- ■ Deinc^sr,'fehuisdiftulx>’'e' pennis'- coagmentis
, alterum caput ejfjs oti , a^Ud' alterum cefcvifix,fm^rttitnus ; fed-ffl .
utin6nponiir;-^eidefflefe videbifu? Tac fitjttsftluftiCams'drfin?tufitfef. Ita fvexatb^
Bje (icrfuadente j tandefn deSubuit, lioh multo pqfPexfmniifteu& ffcrvorum 'eontraSi^
■jo correptus eft , otefpUmavit, j-adftsntbs''ifehtibiis'betlift; '7, . ‘ ' 'i
l-Hdc autem pkoXyfmofi3it0£&^^|/Sib-in'bbld'pf6pina'viy‘qudif libeiit«' avideqsB,
pMiiide ut exteri, fiitiibilt^ ;ab'e6-'tcfqu3t'efve'c6piipse vomu&'j"e6^e' fe -mokiitn leviS
dixit ; taraeiffuBrndccbn^lcbattif r&ifiaiceffiqnibds rembb'r'defipiebat^ 'Poft quatupr
alitem hdraslffiffiinmtiiKflsvifitirvif^^^aift^aceirddietiamaccerfitus eft;- quo^um-mab-
ta Ibquutus-eftffdbfie& piefbrxccfqaP^ldrcas ab-eo' repetens J.&jlactameiftfim-mbirife
I)'ominic'a:veh'c£hentet'bkiiti qudfttamenpropfe'r- iiiorbutn dafe flonqieiiW;-- Teftaiirffr-
tuiuTcribi fatfdfla^rtfiBfbs-infpexft;- hxd f ursHs Iiotainem^d'tiifenduttt/0lli-
citavi, &jaBfpfoinpVepe]pfu'in'invefa'tteln ftia ipdiitevettebatpbinnlque a'r'tiffcio&4iBge-‘
nio olas eftv iifidfecereyifiicapitiTiifeje&bibeiWf-fed nunc tit-olimfniftra; InfiipWppcU-
luBfcxiguumifge'nteuffl;'iPdfronisp!ehunf, iii-^sttahum tfadidij 'qubdij-cuM ptopt9¥s
lemtdr & fit^ie&adtodduffl-manU-idmcfviilbt /'fufaitb intra proprias fauces illud ejabula^
volaic, ut de-hoKsfScefb cofl&evit j-fcfiTiencibUs^llifum iin ampbotamfiibjeiftarSkiecidft.
■ Illum autem jCumnonlnnenKtjifreiSFferb decubitus temporii vel minxiffe Vel fetiie] ulg-
■jecifle i ideb fefieina daffcurivt Jqubd-pfotmus tejiecir &i convuUSs-bceubuit:- Ae eum ndii
Bilnxiire, &-latyriafi®biefl!llima-£orVcptumfuilIe', ( de qUa pldtimum qnxftuseft-, maxi¬
mi cimi in genibus '& nibnibus ihcumbtbat leQd J -"^a' veficatoriisj potius ‘quam a msrb& •
onrij VitipmiUtfs-mihieflc; videbitur’; bffteaopbfteaCiv/ioiydarc/fiiva V A-nfiqubrum-dili-
■gcntiffifflot^fi-qviSalmsJfictrptbte j'ipfins'motbiUnumep>-opt-«jjfg»Mefreebgtiqvi3’ ■ .
Ne tpidautetn omirtSrem dc'fis,-’quxaliqUo tnbdbad inotbiintclligcnnaHvfeeere' peC-
fint; infiiper dicam, mequandammuliGtemepropinquis-ejusfotte-cbovenifleV- Gfijus-filia:
“? “‘bi ferulit , yaidi anxia erat , ne iila quoque periclitaretur , quod hie vir a fiia domo re^
dcuntem puelkm.nqd!cc6i!duceread zdes ;&aternas'ybluit ; feque beni raeminifle ejus
manum, qua'^i!1uHi'tenci5'^','tbtu:mqciecorpus tfemuiffe ; & frigido fudbte maduiffe < tnul-
tumque fecum munnuvalTe, ut illumiogaret , quomodo fe haberet ; refpondic , quod poft
oporam quotidianam , (namfupelleifticariuserat) ita fe mali habere nuper confuevit.
Neque iliiidfilcntiq pfztereundumeft,- ipfumcaneroia quo morius eft, hominem eat
nofte fcquutum efle imb ip/c canis vivus &lanus efle videbatur , quo tempore homo mor-
®ft- Mininus Lijler, de morbis diq«ot chronicis , Dtjjfertatione ^Hydrophobia. .
s a- ;JacdBUspu'trias'IUnificus, juvenis, a cane 'rabido in tiftoque brachio commotius,
fteommifit Chirurgo cu)us e'pefa & confilio perduQis ad cicatricem celeriter vulneribus
adniarele cbiifulit, ubihonfolum per triduum, uti mos eft, balneum affumfit , verum adi
Baiorem, ut bpinabatuf ,- prophylaxin , aquam marinam pef-ipfum triduum potavit. Pau-
®sa reditii ;n'd'omdm diebus decubuit, fenfimque iiigravefcente' mbibo , in Hydropho»
.!!‘“‘?’^9dit.“ ybcatusnd-iHurhfequentiaobfervayi'; - Ad igjiemfedebatxgetamiauspal-
0-, frigore totiim corpus bbfidenteaftriflos, laffitudinibiis fiaSiis , doloribufque caput Sc
occupantibus epueiatus. tlniverfom corporis habutrim quafi aculeis pungi que-
t Mat-,-rigorefquc iliuth identidem invadentes definebant in- fadatiunculam frigidaih,
qMdpterfa, prxdliftafymptqmataprotinnsrecurrebant. ' Sufurrosmodb , tinnitufquc an-
^uspwcipiebat, modb fulminei ■vehtifbnitupetteri-efaaus,- oftia &fencftras cubiculidi-
^enti^mb claudi curabat. lArdentcs-ocnli, fuffeSifanguine Sc igni a diurna lueeper-
nngcbanmf; idcirco lumina detorquens ab Illa, abdltmnmanibus vultum verfus tenebras
oiivertebat: Difficilis refpiratlo a flebili fufprriofaque voce , item & a gemitu frequenti-
que fiqgoity interrumpebatur. Sudarium ori admovebat , ut lalivam largo flumine ertim-
bludque frequenti morlii premebat, Ul-ftridorcm ctepitumque-'den-
EOniberef. Pulfus, utSsrelpiratio, iplieratinordinatus,inod6 fcilicet intermittens.
it6' Anatom. Prad. Lib.I. Sed.VIlI.
lapdb deficiens, rcdiprocus&fctereutrenS. Cutii autem omnia eujufcunque geaedj j»
menta .fa(iidiretj.& per triduum jejunus, tandem jrarentum amicorumque fuafuciiZ
affumfiffet , iui ardens aqpanihaTO Vejum ad ejus confipedum Horrore^
-^&sj naufeain , iipothyWam , dyipniam& motus convuTfiyospaflus eft. Poftjaa,^
fymptpmataj ^xurentem^jitim relevare ftudens, aquam in lagenamimmitti juffit, neiit
intuitus praidiaaiympcomatatejipcatetrfcdiagenamados admovens, iterum naufe^
^ifcr , finguItiebat j',fpnviiU^ue npii minis infiitias fubiatus eratqua^ fi aquam ipfij,
^terroris fui eaHfamvidiflc.p, /Tuncamemintjerrp^tuS irbe cur aquam bibero recufiia.
%ut etiam qua de c^{a'ifiiusafpedum npii yalctet , oculos inme torquens,
ciaque murnwra pro verbis reddens', repentinp itn^et.utcrga^dit,&in.leQumtot6 sn). r
.^tuptocumben?, fudariumiporfu cqrripuit&eonicidit jtefratnquepedibus fupploiit. De
j&lwe mifelii adum eijqiudicans., rabfcique ilium brevi exagitaturae prodromos adveiteni
ptacG.epiqujqjprfmum vinculiscpecperi. , 'Probavit cdnfilium.a:grotansipfe,qu6djanijji, .
. futurus impos fui, morfuacuique obvipparatutus q&t. Interim de aegrotantis aninfilii. ■
ljgi^parentes,;vcibi divini mittiftrum adye.carunt, utilium yetbisamicisfolatetutj&ip. i
5EPpiaqua:ut^;*quqaqimp,acc;pieb^m mqncnfhortaretur, Mirum quam pie pladj. i
que Gonfolatoris fui didis aufculiaverit,- Etfi enfm _^umantc ridu ff endens , & canis ioht i
bj autig iairans , _ morfus quandoque inferte nit.crwr ; at tamepi intermittente dito fymp. l
;tomatet, ipypta& jteccs,fffundebatut, y^^^spMndo acquirens firrialevitus, pmpot [
jdiacoiitagipue, foa labefecit ; pulfu enim & .tefpiratibns deficientibus , geliddque fuiire
otetp.fprppse manante j_xeliquias vitaEcup) larga & ftridente jfpuma eX;metDbris abAulit.
Aequa ptaedidus. juvenis a rabidq cane commorfu?, fuerat, vinitor quidamfep.
4uagebarius,' &juyenis:femuius , hicin braebio , illein-facie , mordicus impetiti fuere. Dt
f/etiilpaicccpi, praeter horrenda fymptomaia quae luftinuerat,':!priapifmo ardentem uxori
.cpncubsifle, liberofque minifttantes momordiffe-, verum innoxie omnia. Occidit met-
que; fedqupniam acrius commorfus:, Sc lacerusurudeliter ora , vinitor, citius occobuic
gmulusverp innnicp brachio demorfus, tanta.nonpairuspftnumero,, _ Verum meluieho-
Jicus, & pene furiis agitatus, noduper vias & compita yagans,..fefeqne, a daemone ptjef
ium putans , facrificuU cujufdam auxilium implprayit., qui aquam Jttfttalein ipfi,pot3iidaffl
. ^ptaebens , quaqdpquidem ejufdem intindio ne hilum ptofecetatj tabipfum- ita exafpetaiii,
utlroeniis.aljBnatione, 'fingultibus , & ferme latratibus; - convulfionibulque nniyetfalibiis
tunc temppris recrudefccntibus , ab omnium confpedu, Vete lymphaticus, aufugprit. Jtei
-Alefiae Gebennorum , menle fnartip anp. 1671, ExcmmuMcatie/ieamicdciar.yiri-D.ltivi-
lur.Mc4kiNmaufe»Jis EaafaxxiejimWegexIis.
De Fumu Vttrino , quia alibi non extat eijus per inatomirim ttadatio ,hoc ipfo de Mani*
capite merito per aliquot 'Gbfervatibhes , agendum credimus.
Observatio 'I.
Turor merinus-yiaquii diteris mire frommeas tnif.naque.fiutejlisntjtxm£
magittttdms referte Jmt. .. .
§; i.T Tirgo Gallica Nobilis , jamque nubilis , vitamotiofam ducens , caljdadizduteni
^ poftquam ainorem elandeftinum cum ignobili quodam contraxerat , cui tamta
innuere tecufabant parentes , infomniis fatigatur; jain aliquot dies incipit vociferari, locnni,
quinosaba!tetpfcxudifl:inguit,qftcndere, lafeiya cantare , torvum tueri, &Bacchaefiat'
chanti fi velit quis adyerfafierex infena inlaniorcm reddit, imo nili a robuifl:iflimis^e>>‘
lis, & duobus, imo tribus yirisinlddp retinetur ,' totis attubus ignem concipit, nuda po'
filit, ,& fi. quis mafculuyipfi obviam fadus, in illum ‘ferociter ruit, utque venetifacrafr
ciat, lafcivg, petit, Perpetuo fermeyigilac. SciatiUent ecstli , mele meas , eretie hlssi*-
;Faciesin 'tot.um ignefeit & tumet. Humor mucofus, actis , vifcidus , lintea fere corrodens
,pet Cnum pudoris , per inordinatatcmporisintetvallaefBuit. Et teter fefi halites etrit ff
cihusefeajeas, aeres ceafin^t edere. Pulfus prztetea Vehemens. Lingua exfiicca.Ma°*^
in corpore cptd. Medicus vocatus , vir^iubni hanc in carnificinam Medico Gallieamindo'
cit, ubi, poft iteraram trigefimam intra fextum diem venzfedionem. cum fanguinc finiul
Snlbnam mentem, vefanutn amorem, caramvitam, caramqucfimul &c fere divinaniy*^'
ginis pulchritudinem, exhaufit, ,
' Poftquamjuflu parentum, invifeeta defiindz inquirere licuerat, przterclitotidem®*'
ra.ni3gnitudine prominentem, ulterius poftquam cutiolas manus admovimus, ovatiBim
fivetcftcsmuliebrcSjdeprebendimusmaximzmagnituAnis, ovulaque inlperla pifujn» *
De Melanch.& Affed. Hjpoe. ai^
ruBCtantia. «»«« adaquantia. Obftupuimus horum afpeau , chm vix credam taJe quid
[uin fuiffe » cxceptd Clar. Blancardo qui ifimile exemplum in Anatbmja Pca(%ieii cecett-
2[°'^anam admirandihujus phanomeni caufa in fcholiis jam addendis videbitori
M. oibus, qui sgram affligit, eft intemperies noftri c^fa fafia eft.Hic vero id cdtfcipmtidum
L eris calida, cerebri, uteri, ac partium ge- clarius modum,qub cerebturo & uterus in difid
r noni dicatarum, cum delirio» audacia & cafu afficitur, de Cerebro & ntercfnpnniilla in-
moi^erato Veneris appetitu,ortus a fanguinis ferenda erunt.
' ' 1 animalium propeervehementiorem Cerebrum itaque concipio, tanquarti cOntex-
res & influxus nclpm
c & jufto copiofiorei
sgra noftra interdim
» vinculis in ie«o k
;ra dein notabantur
txi aiumaliuffl motiio
inipre^CCiGaucphanca
De Melanch.& Affed^Hypoc.
rfcompreffi liquorem exhibentis, v‘el Ipq
aqua repleta, maauque fortiter cOinprefla,
-iter Liquorem profluere faciunt,a<ieo ac:
£ ,, &uaiiquerepletam,a<imoduromali.Ci- In non maritatis his nihil proficientibiit, tri.
Simmoreffi liquorem exhibentis , Vel fpqiigia plici Indicatione curatio inftituatiir.- ( i J San-
fortiter comprefla, inde guinis nimius motus immmuatiar ff i ;) Ob¬
iere faciuntjadeoaCrem, itruCiiohes referentur ; f Acrimonia fanguii
exctaordinanam m tcfticulo cxcitafTes Tp*^*
joiftciiO';
A N A T O M I M
• practic^-
. , LmRI.TRiML, .
SECTIO IX- ■
DE MELANCHOLIA & AFFECTIONE
/ H Y P O e H o N D R J A .G A - :
KX meHwgum fingamemtlnmhulico^len/t refert a fint , cum aqui tn veMrfcul^f.
is Dom- Baillon febre noa apparente tenebatur j.Tiu.j-Xooro-Ztu oVejtui?) quo4
torJpMrni.c fip:KnnJV,c ' JtP alirillalirri-
g^^melancholicsjnieflc fcribic Hyppocr. taciturnus, fitibundas coriiatoios , &aliquanta-
lethergicui (ideas e& , ingens cafith delor mortuus.
Venz fublato cranio apparent plenjr fanguine melaneholico : magna (atis aqua: limpida:
quantitas in ventriculis reperta eft. An id occafio mortis effe potuit. Bdouim Epid. ^ Efhem.
-Ttii j ].Hippocr. fefi.,;. Hb- a. .lanchoiiampamifent, mavine (5 linguas lepes
%|bos celere lingua, przditos, atrz .habuerint .&.ocuips mobiles i'£ ezteraTSic''pj-
brlis huirori obnoxios eile.^i/irca/aMia capiAe "rolitas"&' "rtibSt fitfei' Calorein cordiS-iiinifir
nie anchoiia explicat qua ratione blzG balbique eant : Blzfftas mollitiefque lingnz cetebii bu-
Mdapcho.ici dicantur , Corpora, air, habentia paiditatem ; Hec.Arcitlaaiu, yuoriim plurima in
cbt c^idiiin, cerebriun autem humidum , funt prafentem xgrpm -quadraik Vens eninj fe-
Mpolitroni .mclanchdlicx opporcuna. Nam ca- hingum atro; fahgUiiie referta: , Sitis ' , Sobbles
iWitaS <:or aireft cholcrz nij>i ;e in .corde geni- funt caloris‘.'yifcerum & ' cordis l Aquaplurima
rix; Cerebri auteha hiiihitiitas Caufa eft cur fa- in ventriculis ¥eberta ; bumi'di cerebri ftidex
aIejnipre.!rio ejus fufeipiatur quod in, corde'gi- eft , ' ifnde lingua «««««-, corna i. dolot
gMtur-.Iceq balbi & lingua vacillantes ad nae- capitis.
Observatio IL ; , ‘ .A' : i
i MeUnchslii a mane ad •oejberam vigens , ena a [anguine Juperfluo cerebri vaptreplente ([ d0eo^
dente, remriculerum& plexus choroidei J«peiieie.muco el>lita , ^c.
■^RfuiaEulenPrizen (r»;b«wr^ hipriam integram 7‘rafi,de Soporofis affeSibus) diu con¬
ti ' I ***’'*°* capitis dolores pafla cft , quos fequutum delirium in quo notiffimos & omiia tuta
infe' ’ b*pius in (ylvas aufugit ut vix fatis cuftodiri potuerit ter violentam mortem fibi
"‘^‘^batur, &«. Delirium hoc plerunque fub auroram incepit, duravit ulijue' ad veipe-
. une pjinus fibimec metuebat , quietior erat, hec cuftodiam fui exegerat, &c.
niora v'd cranii olla , vafa fanguifera lequis meningis ubique majora & faiiguine ple-
obdufe^ Otiiuique ventriculi lateralis fuperficies lutea penitus & quafi rubigine
«'r A'" > “blita enim erat muco croceo , illi fimili qui circa aquas ferratas conlpici-
«rat ^ rubigo iflia quoque ad teruum vcmiiculum , quartus prorlus mundus
Aiiiatc^ L St(k. IXi
'toiic' exagitans 'miiaadioli-
eniti' o&jniiiiitrtnnuit^naii fine derpe-:
raiibae^uadim id inDelfciobdc ndcitu dii'
gnum qnod a &mtop'4nane'4d verptrain-ipfam'
pettekifiiind^viro.^flietemihdfilfenitftni®-'*’
tis cuftotijSusdcquleVerh:’, caiifanfiid' (iBguiiifej
delitniJjsJuy.airieB.ex yeiis feaipnejfruftraneis^
ine<feiiM«:!s",'clk£iim fifittV entiiculbruin Ii'- ■
ieralniia-& teriiina&plcxyis ch»t©idei fnperfi-
ciesimadb croeeoipblica npn pa4nn nKrpertnr-
3>awnc& wiasfi^iciones apud^e moyeru.at.
■:.cam Tcntriculornm ruperficiesiimprirnteforniT
fplendefcant Si 'lucis aficujus participes fijt
•: verumpofteaiiuam tot venatreaionibiisBieii’
' dibliain expugnatam fuiffe > iWmqueplacii!
; viXifle perpendi , «eceflario Bielancbolia ctm
• fam in roaffa fanguinca conetadi arbaratus rZ'
420.
-'‘'H^evtrimR Jiperfiui ■
- cell, W iUis fpirituum in melaacholids diatneli»
Ipmtibus e mineralibus dirtillatioae ciiciri,
comparat, f-'ide SchotU M Ob/erihl
MEIancholicus juvenis EpilepHeustSbiit , &c. -in latere dextro admodum lurgebantvcn*
tenuis meningis multo Janguine nigro & concreto ; Ea pars nigricabat , &cc. fide Tiu
dePiralifi. , '
:J : PP^ N D IjX.^ . J
tMediikhdU jb effeclh cmiro rirci "Torcnlaf/
NOyhlah. tylvm'qmniim<\M levem quandam meiancboliam patiebatur, Sealiquand»
fimilisfuriofo videbatur: is atdorem niagiium dicebat fc fentirc interna capitis parieqaa
Torcular cft , vaibrum cerebralium ad fiituram lambdoideam & in occipitio ubi decidit vas
iniigne, quod reptans ad frontem.ufqueantcr duo cercbciia protenditur, in quo foium cctc-
btum afficitur; In hoo morbo lecIrioccpUalictE&baiilictEmutilisfuit, atque etiam poplitis;
■^orte vena Frontis fefta utilis fuiflet , quod animalem facultatem exoaerarer. Bovpem
Afchgu lib.y ct'%. ' - .... ' .
§. CUeUnchohueihhumore utro tn dextro cardu fmu xoulents, t '
IN mulieris me&nchoiia bvpocbondtiaca laborantis finiftiocordis fibii,' reperta pars bam*-
ris melanehoJici ibi velut concreta ac fermentata, &c. fide lib. 2. de pdpititione corduei
SaSoiuo. •
tQi»5/?r5Mr<i»yS»i5ilclanchoIiaxuIg^^ definitur ac inierim caputac nienibra uberiori ejus afSo'
(3i)A(ipieiitia-Cne.febre autfurore , cum metii Xudcftitutaelangucfcimt. Quodautcmiffteoif
&rti:iftitia cpn junaa : U^de iequicut illam & cc- iiones in Melancholicis habituales fiunt , Can-
jqbti ^. Cordk a&&9nem complicatam effu fa eli parrim iafangaiee, & partim in Cerdisidi-
jiam, qpod roeianchplici delirant , a cerebri Sc one animali ; Enimvero fahguis ob particulas
fpirituumanimalinni in eo degentium vitio ac.iii falinas' exaltatas minus inliammabiiis exiffif,
pe 6C 223
flfotfeilatdf* obire pofeftj Ita fanguisSs les indole acetofa praditos ptogignit''^ atque
corpus inutuoaffi- fpiritus hi fundionis vitalis munia perperam
fpintus invicem noxam*inferu'ht*Sah'-‘ b6e'hrites, talem fanguinis dyferafiam augere fa-
tfabii'rius-hoceft e particulis ialinisjuna ciunt. '^illUTrttbUde*Anma Brutor» part, i*
Sfflfulphuieis eveairGbatfansTpititiiMnima-^
OSS^RVATip V.
‘-."fr i. }>! Mivcholkis' ^mhujdim cW iridum ixjkcum rtfemm. .■. .
n08c Iinivcrfaai Gordis fubftantiam aliquandiu pati , prateer Mafulli Mimographi hiftbriam
J7 ^.dG Adin;'Anati'id dubitatam nobislidem facit MeknUhonis authotitas, qui lib. f. de
animateftatiir C^/&»i>'«^>'t'8*t‘*« Brtndeahurgio ^ oh rooGroies & vigilias , humore qui involii-
'txD cprdif^c0htinetur , 'fixliaufto &'^ j Cpt exeaum pyri tolli faciem retuliffc : ubi
^QCuTdubio'perp.cffifuGr,e#rps i!Ii'4^'ni?;res ( fe'cun^^ fatis confpicuam cladem,
:ji quidem Casio anguftias tedaaum eift Cor non parypi temporis' momento quod ex iflignata
caufatblli^potefl:, nonade» vehemente puta ttiftiua,qua: fapjens in facris voluminibus etiam
ofraafferuitatefcere; unde non modoFcvcm , fcd czkminjigacmcoffiiJIefiiJlixerewteT^fenem
opinamur, lordmusdefejlu phxaomenti, iih.t. cap.'l6.
§. i; In Npbili matrona Vidua , memptabili, fcd rnerito fine nomine dimittendo , exem-
pio , poft melanchoiiam.^a^oaaT&o.Jaqueo fibi fauces przdudenie , ficque ftrangulafa' , &
cor exfuccum , Si nullum in ventriculis fanguinem objetyayimus. iolfimiui Tyifiertilidni^
■ de cordi Cipi 1. ' - - - ^ _
Ildji^oipf cor fiftintre pe/ei ^c. ] Vulgo tamen tem intentat, cur non ab huniore . melancholico
dicitur quod-humor melancholicus , prarfet- Vapor elatus idem faciet ? Forte analogia, eft
tirv) cmti naturam malignam acquifivic , cordi inter vaporem luis veneres fomitem , & vapd-
■& nativo caioiielt t.’nqtiam capitalis hoftis : Si rem a fucco melancholico aut atrabilario exci*
hoc verum eft, quomod.o'tamdiu durant St yi- tatum.Erior ille vim habet, non ad dillipanduin,
■vdnt? quomodo morbos tam longos fuftinent? non ad necandum , fed ad alios quofdam effe-
qnomodo tantas vacu3tiohes& tam yalidasfe- cius, idque per quandam , tcfale
vunt ? Illud enim abfonum videtur calorem na- venenum ad curim& mufculos natura depellit,
tutalem , ,imp naturani ipfam virulentia ipfiiis . unde jiinaurargmdplores iitiplacabilesVAt va-
hiimdrrsnielaiicholiCi auC-atrabiUrii dffici, k ..porpeftiiens , aut a pure aut a grumo fanguinis
•tamen tamdiii periiftere i'cum videamus folo excitatus' dilTipat fpiritus. St propterea’aIia
farpe vapore aliunde elato vits noltrs filum quadam proprietate nocet & mortem affert,
abrumpi,- aut- cardiacas' contingere fyncopas, )derode.menft‘.UQ&.fero'
-Hoc noncaretdiificnltate. Apiireautabfceffu, -ftertea pachemata non m
aut a gruitio folo fanguinis vapor elatus mor- < Epidtrn. &.Ephem.Ub,i.p,i\^-
:orrupto,quod hy-
m affert. B’iiUomta
Observatio VI.
S. cMeUacholU ah al
co fanguiae ia cordis cavitate i feroftute is pericirdio i &
ahfieffu prope fisuram auricuiam. ■ - .
PJer trium annorum; rethpore quo cruciabatur , admodum moeftus & gemebundus vixfr,
repente vero obiit : Aperto cadavere, prarter atrum ianguinem in cordis cavitate, Sz fero-
hwem m capfula cordis , repertus cli abfctflus inftar ovi prope finifttam cordis auriculam.
°Vrvatio LndoviciNonsitMedtci Aswerpieafis.
_ Observatio VII.
%■ M elanchotia ab atro fiaguise aiufio in corde ex piceato & mesenterio t
QAnguis in quodam fub)c£to tam erat a melancholico humore exficcatus , ut omnes VentC
^-ordis& jpfum cora petito Chiojrgo dilTccari nequiverint. Turgida tamen mefaraicateet-
“ebanrur fanguine atro & luculento. Ce»/.j. ^^.xdiv.
b' ( Cujus hiftoriacxtatlib.J. Tit- de Veritris Tuniori-
^“SjFaftcftlqne hypochondriaca a liene multis annis divexatus, poft obitum difleftus in toro
. cnu,o &. arteriofo genere , in cordis flnubus , lienis parenchymate nihil procer atram bilem
e ! Melancholica pathemata fingulari animi robdre premebat ut inter Ibdales & ludi-
«afeftiviffi.nus &. in jocos pronus vidcrcturs fibi relisus & inter familiares ocCnltum alftS
psthemamanifeftum faciebat, . , '
OssiRy.
Anatoitt. Pr^. bib J» 1
Observatio .. VI II. . ■ '
Ia UKeUnchokct adimere c»r trificlam refertum eS. ■
Quidam eum Melancholia tentationibufque vat^s vexaretur , proprio gladio fe confoJij
vulnus intra duos menfes fanatum eU , fed itemm de abfirdi cegitttteatbue conqucfiiis
vomitu vexatus exipiravit. 3 /&G. Cor arefaftum ccat j, copiofa aqua citrina incapfula,
ride Itb.}. . Tit. de vomtta.
abfurdis ecpiMtoitibia -ecit^ueJlM:^ Extant fat{s,co;>ftaciuccni diYerfirnodefc habete,
J-i^varia & -multiformia imaginationis de-pra-.. ta quoiab iacenqib.corporum-Vatio.ritiiejBi;
vjata: genera , - de quibus ;in;C,qmmuni obfervare grantiujhVfciJ. rpiritUs' vini, olei,' feyi, topijjt
iicebit,quodaffefii vel circa .Qinnes, aut fal tem- ris mftietaIisinitfi,aliornmqoe prdcedit:pariij^
..plurimas res, delirant . iit fere' de' hiillo fii&je&b -& fpiriiliS animalesiinquantund-a fanguine erat
judicium rite ferant i ve.l illi folummodo in tino : fia modo hancjihodo.illam ajiainve na^,-aS
ant 'altero 'pirficularicafu.pcrperamdmagman-; .fiibtiles.ftrPlari3fajitdiebetes,.crafD.& velutfu.
tur ‘ , verum de’, plerifque alias nqtioaes; fuas ligiitofi exftili^ttu',^ iunftionuni inimaiiiira-of-
prorfus incongruas inftituimt. Etiamli melan- gana Vafie trapeiunt & irra;diaat ,' eorunime
fholica univerfalis affefiio delira fy.mptom'ata .' proinde 'aSus div'erfi{n6'de pervertunt : Vetaii
-multiplicia contineat , tamen ilfain 'his' ftibus .ihlupef-',* cumdpirittK aiiiniares udd uti lucis
po.tiflimum confidunt. ' i. Quod affefti iit cogi-' ’ corpiiftiila-prdilus s-liteeri &£bjuti'exffturit, fed
cahdo fere continuo occupantur , ut-eoitum''_mutuo'icoh3Eiere anima -coutimutas
phan^fia vix unquam otiofa & quieta fuerit, abrumpatur, quodam latice contineri debent,
,2. Inter cogitandum res pauciores quam aiitea idcirco ipfi una vum vehiculo cui inharent , fi.
,foiebantianimo;c6mprehendunt,ut fape diers& -.qnoribus qaibufdatq sUvcmicisi .e, mixtis. natu-
BDcies idem objeSum animo volutent;deircbus ralibus, per deiliUationein. elicitis , fatis ajie
filiis qua interdum longe majoris momenti coro.parantiir ■•.Qiiae.-quidcm analogiain.expli.
furit j riihil.folliciti. j.Objeftprum fiveconcep- caudis. ^^tii^Ks.pqn-imodilfiffla Tideturi
tnmnidezfep‘e'deformes.ac;velut fubdarva ap- proutexjequeutibus, patebit. ., .
De Melanch. & Hypoc. 225
6 Crjomata quadam Spagyrice prolicka diftradi , fyftcma nervoftim non bena aduant
Tunc acemma, in quibus nempe falis aut irradiant :
nuaS: rulphiiris arfenicalis particula m- a. Efpirim oeettfn, arte Chymica parato, licet
j ’ fimul combinata exaltantur, ut fimt effluvia continue decedunt,tamen ilta non longe
dotnitai . yjtiioio, antimonio, atfenico, pergnnt,quiu prope liquoris fiiperficiemdenfif-
:3.%6 Anatom. Pra^. Lib. I. Se^. IX,
1
.t proprium eft ; in quantum fc. iftiuftnodi U- motu flexubfo, & velut formicautcj quaquaret
fluorum effltivia Tiahaud direaa& libera ema- fus in viciniam perreptant. Th. 'iv
: j velut lucis radii fe ex pandunt , verum Anian eap.de Melancholia.
Observatio IX.
Jtttttme Uekmhelici i» cujm cirie referta vejieula atrum fanguiaem contineris.
N JSum viveret taciturnus erat , frequentia hominum colloquia
• cholicus : &c. obiit ex inflammatione hepatis / cordis adha
. -) melaa-
- _ - . dhzrebat dextro vcntricBlo
■vcficulijufta: magnicudinis continens in fe langainem atrum. Sic. Vide lik, i. Tu. de Ujfo:
chottdriacis 'doloribus-.
Observatio 'X.
t^natpme Melancholici, i» cujae cordu utroque finu refertaf Unita 'Vitrea.
IUvenis diu melancholici omnia fe re8:c habuere prxter cordis ventriculum utramque, qui
non languine, fed pituita potius vitrea repletus erat. Fide lib.z. Tu. de morte repent.
Observatio XI.
cMelancbolia ab atro finguine in cordis cavitate.
P'3.ctvcmm.m's\oi\x'cci(Ftdelib.i..Ttt:de Morte fttbita) admodum naoeftus & gemebundas
vixit-' Repertus ater fanguis in cordis cavitate, & fcrofitas in capfula &c.
Observatio XII.
Melancholiddb humore atro io ftnijlro cordis finu.
IN finiftto cordis finu mulieris melancholia hypocK. laborantis, reperta eft pars humoris at
lancht" ■ ' ' ' '
■ m Melancholici jinijlro ventriculo cordis reperta c
Xlanchoiieivelut concreta. Fidelib.r.. Tu.de Palfu. corda.
Observatio XIII.
IS &glanduloJa.
IN Nob. viri cordis finiftrO' ventriculo glandulofe, fed nigricantis i
mus , corde inftar uteri ad ejus carnis molem extcnlb , & homine ar
cunque melancholico. Ftde lib.i.. Tu. de Pulfu no
Observatio XIV.
MelanchoUaafietido humore in finijlro cordis ventriculo conclufi.
per triennium melancholia laboraverat hypochondriaca : In deiunfti cordis
- %. afiniftio finu repertus tenuis, prasruber &foetidilfiaius hnmor.&c. Ftde lA.z. Tu.de Spneope.
Observatio XV.
Melancholica mulieris pericardium undique cordi adnatum er
VXorh
rioris ventris integra er
nde Ttt. dede Syncope.
it:E,annps mosfta valde & melancliolica erat : Vifeera iofe' '
, Cordi.vcro toti pericardium ubiqu» arde accreverat KC- •
Observatio XVI.
Hypochondriaca i^eB ’io a ventriculi vino , Epiploi humore melancholico infarti.
TN apertis cadaveribus eorum quos liia fors peremerat , alias inventa Pylori inflamfflafi“>
jLobftruaioDis & anguftix caufa : In aliis ^andularum mefenterii durities, & quafi callus mC'
fenterii, aut quidam iphacelus &c. Fide Tu.de Fomitu. lib. 3.
Dc Melanch. & AflFe6t. Hypoc,
Observatio XVII.
gyfochtoidriict ^eHio i t/eglricttli vitio , Epiploi humore meUacholico iefariii.
i— vOm- N. temperamento melancholico Sc aduftoj vomitu contumaci affligebatur» Crebris
|T)ru3:ih“S Epiploon erat craflum , rubrum , fcirthofum > in quo humores meiancho-
ite^rvati ad ventriculum refluebant .• hic lividus in fundo tenuis parte liipertia: Etje TtU
hromituiih.):.
Observatio XVlIL
Uypochoudrkcte <^ecliox& fedes ix pyloro reperta.
NOb. N. hypochondriacus revomebat femper cibum arfimul aliquid nigrum. PylOrul
_ fclrrholiis erat : Diocles fubjeaum ilatuit Pylorum potius quam veiias tnefarasi»
Observatio XIX.
kypocboxdriica ajfellio a Lieae male conftituto orta , Vafts riufaraitis atro
fanpttine tttrgextihm.
Vir 49. ann#rum , conftitutionis meiancholiez , hypochohdriaca afleiflione per aliqUot
annos mire divexabatur i maxime tamen de dolore hypochondrii firiiftri conqmaftus
efl: I>efun£i Lien quidem lat magnus , colore lividus & flaccidus : Mciararca; tam vena:
quamarreciat, tum & vafa gaftro epiploica atro finguine turgeicentia & quafi varicoia conf-
piciebanturs Pulmones fanguine nigro turgefeentes fermenteicente , Tal&etiam fanguis in
Liene & confinio ven* pOrta: , ac dextro cordis ventriculo confpiciebatur. Fide Tit. di
Eameptifi. lib. z.
y^Eferaiea tam vena quam arteria &e.'\ Vidi conatu tnunus fuu* perficere difttibutionis» ut
iV^ofepeobftruaas venas mefenterii, fen fpecieminteftinorurnpotiusquaniYenarumprae
uiediiiiiteftini > pervim adeo(iilatatas,natura fc ferrent. GuariaoriiMctinfuU.^;^
Observatio XX.
1» Hypochoxdriaci cadavere omenti vitium deprehexfim.
IN cadavere M. Bsale hypochondriaci & fcorbutici f omentum uigricans, laceratqm, frii«-
putridum ac pinguedine deftiiutum inveniebam :.Plutimis quOque.in lOcis inira
umbilicum peritoaato adharrebar , venilque nigris ^‘turgentibus , certis ohfttufiionis indi-»
ens fcatebat 'FFarthox AdeaographU cap, iz. '
Observatio XXL
Ele» frequenter vitii accufatHS , (ape inculpatae ia melaBcholicts deprehexdiiuf.
r I*n oflm affecfuum melancholicorum reus dftus eft potius quam petaSus : NeqaC
t jwlcntentiailla nuperis experimentis efl conientanea > Plurimi enimiftiufinodi affefti-
“s obnoxii , & poft obitum exenterati , Lienem ab omni tali culpa abfolvetunt. GUlfott Ana-
''‘«‘■nepatUcap.av
non admittit peccare in melancholicis Lienem j qui in quinquaginta
« Ultra cadaveribus vix unquam fe Lienis vitia deprehendere potuifle reflatur. Olaae BorrF
“"^‘F^lTh.Sarthlinumcent.i. Epift.^y' .
(5I: 1 *"f®^aibus melancholicis obnoxiis» & poft obitum exenteratis , Lienem ab ®mnl
'®Ipa abioiverunt Medici. Nath. Highmorm de aff. Hypochoadr. cap. 4.
iu affeSione Hypo- .& fale fere conflantem in hOc vifeere deponi»
a-jrmea affid fiifpectas » maxima que- qua illic velut digettione , exaltata » & in fet-
"" — - - - evefta » denito faagiiini per ve
contra LU-newrufdta
ir> qua ipfura Zrudei qna-
®0tbQ^conn-'^k''^* ’ u““™ hiiic dam infpiret , atque eirca sfraij/STOBr ejus loem
ianouineo ■■ probabile videtur 4 praflec quod fermentum noflrum vulgare mafl»
artci las adyefto , portioivm quan- farinacea commiflum ; nam ficuti panis incofti
'Utjopcm , fcUicet tnatcri^tctrel)ii portiq qaadaiji » ad auftetKateni fctvatadftanl
. §i MeUnchmor d LiinU abjentta pregnatai , ,
i^Xor! N. ciitis att6 colord erat tinfta j abfquc febre perpetuo mctlla Medici caufiifl
judicarunt contumacem lienis & mefenterii obftruaioncnij &c. cadaTct fine liene
ntumeft^Ci Vtde delSeroi
Observatio XkltL ' ^
HypoctmhdHuo indo Ubdrtns Lienem gtrebtt quafUor librorUm findeirk ^Hariini.
enis corpus prarter modutii augtlicntum futiierc pofle ,■ naturale j vel omnino prreterija-’
^ Libil' :Se(St. JX.
X;XV. '
-§; • mUmi/plia: Bypechoadriun i Xt^ne fhiik cmMimo , livida, flaccida , Vafis ntefurtici
^ ■ '^^■ ■otroflivgiiiBe.fargevtihm.
Vir 40. atmbrum cOnftUalioriis melanchpKca: , hypochondriaca afEcdione per aliquot
annos ijiire divexabatur , maxime tamen de dolore hypochondrii (iniftji conqq^oj
elt&c. In illo Licniat magnus repertuseft, cOlore lividus & flaccidus .•MeIaraicavaTj,jj
gaftroepipioiga» atro fanguiriO turgcfcehtia & quafi varicola confpicicbantur. Ldar, fVMmi
^mflctSaB.curiafls a»»i ifflo- • ^
Oeseryatio XXVL
- i§. MeUnchalU hypochoadrua i Liene Scmhafa ^ cui adnitum tubemtlam, ^
■ : xMeflenteria Atra fucca referta.
K "robilis m3trona< lib.r.. Ttt. defhthtfl) hypochondriacas moleftias & lienistcolio*
lies annualim quafi ; circa Solftkia maxime & .dSquinodia > pafla eft:
Incifo mortua; cadavere , Lien erat-fcirrholus.,. -appendice ovrim columbinum asquame
inftruCbs , Hepar vero magnum & floridum .• ventriculus &. anteftina omni fere humore
dcftiwehantur, mefentetiumauicm atro fucco refertum erat
^ Observatio XXVli;‘
; ’ ' MetanchaltA hypachandriacA a vitia lieiih , . arti ta ijui 'viiik Viricafle ■ ' ■
T^OmC N. ij'raptomatibu5 melancholicis affedus fuit : 'Corpus Lienis aliquomcdd eral
I /globorum. coloris diverfi» in cu)us,medio, digitllatitudine,' atra linea , Ip convexo
venx varicofe , ctaflo fanguine farda: &c. Vtde hk, j., de Ferttris cumor.
O B.S E R' V A TT O ■ XX V-il-L
§. MeUachalii.i pAiVitAte Lient! indie&A,
DNicodemo Sitzlino obtigit natura frigidior ac ficcior & pkne. melincholici j prout es
» totius corporis conftiiutione arida ac macilenta -, facie livida , barba nigra patefeit'
exin ab ipla ftatim adolcfcentia melanchoUre liydochondriacre f iit obnoxius.-cerebrum obve¬
nerat frigidius ac ficcius, quia ajfu-B-v®- &catarfhorus , in rebus peragendis tardior ; cor&
ipiuraftigidiorcdonatumintempciic, cujus fisaf/aaioy metus, mosflitia , pufiilanimitas jugi¬
ter moleftantia r Hepar olim in juventute videtur fuifle calidius j cum ille aitabiiariusracpio-
grediente aetate evafit frigidius prout ex ferofa mafla (anguinea , colore Jecoris pallido S
plumbeo , & vcCca fcllis grandiore aquofo repleta humore , innotuit. Enormes in dianacoii-
milerat errores , Baccho indulgens, non tain defidetio. vini quam ad demulcendos aeriores
atra: bilis fumos Accedit dj^nia plufquam annua , ut media node ad lychnum legete foli-
tus dum fomnus obrepfit .- crebrior ulus validiorum etiam phatra.acorum .- Spatio aondo bis
in acidulas profedus • exin vix ultra annum in vita fuperftes mahfif Aliquot ante obitaB
, laptimanis, nodurno imprimis tempore, infeftatus graviflimis deftillationibus affatim e esp'^
deftillantibas,8£ in afperam arteriam fubito irruentibus, ut cioaniR recla cervice jpinrei&t ^
non raro ingens impenderet fuffiicatiohis di/erimen.^i« ^ ex infernis partibus per andraaitii
reftagnantey fenflas humores pe3mrepleviflei.rAtione haud alienum:
Aperto dcihortui thorace, inventum pus in,eo,-dixiflcs lutum yifeofumetuote imbutuB-'
Erat defundus :iaeya?d(r7r?a.yxe& : notatu per quam dignum otnnia interna membra ,
Pulmones & Cor-,, in tam-acido&cxfucco corpore, admodum grandia & pallida, acpece
plifmbei coloris, vila , haud alitet colotata.ac adhuc viventis facies tirida & piane livida : Cuai
hepar fit-officinafanguinis,. nihil mirum totam maflamlariguincam confimiii colore e mottnd
infedam, 8: exin progcncratum humorem meiancholicum .- Recordor Cum aliquando veo*
Icdioni adeflem , & fanguinem etnilTum contemplatus ,' eu.m ilvidi ac' plumbei coloris obfUfl
vaffe , haud fecus ac hepatis confticutio deprehenfa : f^iin & reperta vcfica grandior , ioftf
nivis candida , in gibba hepatis parte , pdliicida ,* aquofo cooferra hutiiore , qua: hydtopd
prxnuntla : Si fata defundo diuturniorem Iqcis ufuram concelfilTent, procuidubio hydro
pp, fuilTet extindus , ab empyemate &- orthopnoea rnaiutius fublatus. Melancholfe hyps]"
chqn^iacx tam contumaci , & ultra zo. annos duranti; , qccafioncra haud levem fupood"'
tpf\CVjuq(pL Lienis a natura conformatio in diminuta quantitate i qui admodum pafltlhui
palmq manus, & lividi coloris in conlpedu m vcnit.unci^ unius pondus haud excedes*-
■ en5 /atione proportionis corporis fc oftentavic ; quin ac ejus duo ventriculi repleti'
£^tae craffo& nigerrimo, inftar atramenti , qui ifldcx humoris/meianeholicu
2^^f"*®y?f^^^^p„yjt;oniadftipulatur A Uarentius , referens fibi cognitam llliiftrea-fami-
" jaochbiii hypochondriaca: obnoxiam, ex qua nonnulli prarmatura morte fublatij '
'"'"llUaufe pr^ptop^™™ fatum imputati potuifle quam exiguitatT fplcnis , fumaioni a ni-
^radeftinat^&iisfacere nequeuntis. .
a^irmlien euminfinemdeflinatus a nator.a, diftendentc,S«i»t«Ha Pi-aa/i^parr-ia^ii." '
(Sa^^ maflVnfanguineaffldepurget dfa-pems,, .■ «rw'#W] Liyni^peyturbaa.
I iLii.- aut oarte chvli crafliore ; (iis-rjullp; tipniRefpiratio difficilis partim in hyppchon-
Wnonpoteft cantuin attahere quantum na- driacis.& fc.orbdticis fucecdit > quiai.rieryi fpje-.
idcirco e venis regurgitans.ac te,.;, nici cura:peripneumqnicis,comrnuhi(;aht:quah- ■
T«!\znsi .per cotum raefenteriurn dimanatac, doquidemigitur uttique materia mprBida , fe.'
Id^Thmeriu llridirii.- ,1: fpafiho.dica obfidentut ., :eadem' iri; alterutris!
‘“fx .vftrmfartihm h-^morespe^fu rtpUvife commota fpafmos cxehs.alrerds in.affe^g.s con-
Peaorisomnino.-maximus.cum.hsmorrhoidali. fenfunitrahit; 'Wiilia^atW.cereirMy^p.ii.;
arreria confenfus eft, quodtruncusex quo.arcea _ Lien ad/jieiiKmpayiCai ]' Excrementi. meJailcHo-
;ria confenfus eft, quodtruncusex quo.arcea _ Lien ad/neiiKmp»yii»« Excrementi. meiailcHo-
'oiitur a corde defeendens., in primp fiatini; lici receptaculum eife qui,hegant,id!c6»firmanC
iitnintercoftale&camoi . . i ..ar. e-a
lindeac- exemplo eorum quibiis'ttiAitia tahfa jfuit:
ci!ore«)& ab eo Jem fuperata ; Itaque nomen calidiore fanguine , cujus pars tenuior balitus
phlegmpiies non ita itritie accipiendum ut illic modo , a calore exurente excitata fummittitnf:
tumor iit , fed pro phlogofi accipiendum Non ia cerebrum.craffior autem deles igniraque re-
quin calor ille qui eo loci exuperat,& materiam fiftit,St calorem obruens, & gtavitatemin parti',
contumaciorem reddat, exufto tenui quodam bus illis afferens ; Ut de curatione «erbo dica-
humore in tetrum vaporem degenerante , tan- tur. Temperatio illius caloris aCria, obilru&o-
dem coacervet aliquid quod proxime in flatus nis libertas omni ratione eii procuranda.
. Observatio XXXI.
UeUncholU eJfentUlis & hypochondriaca , a cerebri venit atro fingetinis plenis , Sanie ^
muco in ventriculo fmijiro ; lecbre liene lividis , ^ Corde nigro
■ . fanguine. referto.
FAmuIus meteatoris 30. annorum, verno tempore melancholia, lient videbatur, hypochon.
driaca & veta laborabat , ita ut pr* infoiita & lupina criltitia nihil pratter moitcmulii-
mumque diem optaret, coniinuoque fulpiraret .• Imprimis autem caput, pratter morem, (ini-
fttum in laitus contorqueret.- paulo ante noaurnis illis terroribus , atque Incdo praventm.
Multis tentatis remediis 3. Julii , poftquam a matutino tempore ufque in vefperam acerbo
agone conflidlatuselTct, tandem liipctvcnicntibus haudoblcurisconvullionibus , exfpiravic
citcafcptimam vclpcrtinam. Die fequenti cadaveris vilitatio Anatomica inftituta. Oaniodif-
fcao & fcparato , prodiit cerebrum , poftrcmotionem dura: meningis, <\\si vemUs, mirU
cctnsir lividum, cui in lupetficie inerrabat materia pauca liniola , cerebro imprella. D.xiet
ventriculus naturalis , nili quod materia ^nguinolenta , inftar filamenti oblonga & tenuieffet
infarsus : In finiftto veri) maxime ventriculo morbi tam contumacis mortilque cauli extabar,
copiofa fcil. fanies, cum mUco ac materia puttefeente inibi contenta , cui adicribendum quod
Spalinis cjulce lateris initio aflSigeremrjcapitc nimitum ac collo in id latus inclinato. Eodem
/arere cadaver maxime lividum &intenle nigricans notabatur. Juxta etiam dextra: nanus
«%r//impenle livebant ni^icabantque .- i. Aperte infimo ventre, flatibus redunda¬
bant .- Ventriculi fundum vacuum .- Lien extta , media liii patte , livebat , intus nihil mali pt*
fc ferens /Tepar pariter iibba parte ex dimidio .lividum, fima vero& intus naturaliter fefe
habens. 3. Aperto medio ventre ; Car-difledura nigrum multumque effudit cruorem. id-
monum autem lobi omnino erant lividi , &niofi & corrupti. E qua rari, pertinacis & Icthalis
mali hiftoria evidens cft , non melancholiam , prout initio lulpicio nafccbatut , tantum hypo¬
chondriacam , caulam & originem pra:buille , fed forte gravioris alicujus veneni violebr-ho
primum pulmones 5 juxtaqueeor, vita: communis fontem ,& fic deinceps iprum cetebcUuffl
corrapifle e 'materia: L Petrus LotichiHsObferv.Midic.l.^.cap.y.ohf.f. '
tElancholiaEfiptialii t^Hypochmiriaca^ la- imb & corpus 4 debita crafi & conftitutipw
Anafem^ ' Sedt. IXi
'' '7:; AT
- Xjitdaticheliii Ucmri nigricante , aiematof» , afiSo ±
Obilis quidatwrctum fuarom jaSuram pafrus,ijr;g«w mxrm & animi d,
WelatichoHamlnciait 'afBduc «iftis, cogitabundus, iugenri&chs t pati
corpus frigere videbatur j pedes proceflu temporis oedematofi- fatti funt : Urina: autem tubi,
cundm cranf, velutifi febris ardens aut jecoris inflammatio pratceffiffet, quz" quales redfc
bantut permanebant , necab aeteaut frigore pertmb^antur: Malo autem ingravefeentead
alium cibum fumendum,, ptmfer exiguam fofbitipne,m adducj.baudpotuit Ita tandem defi.
ciente naturali facultate , inedia quodammodo Gonfeaus^ vita migravit. \
Hujus Hepar c^ore undiquaque nigrius.qUam fecundum naturam apparuit, fed tamen mi¬
nus nigricans quam pulmonis iphacelo correpti fubftantia •• imptelTorum digitorum veftigij
fecile retinuit , nec minus facile foluta parenchymatis unitate rimas contrahe bat. Dadorm
cdf.%. Ohferv.
MAnifeftum hinc hipat fphacelo cotrep» SegritudOque animi in morbum , taaqiiampn
tum,&urinKruboCemhaud a calore Jecq-- marii' ac externa caufa conjecerit , auc lethali
sri viol.entiam faciebat , quiefeere tamen mote genti, diu nequivit errata ic
gua,nifi quod eonqueftus de potu vappa: , aut mufti incertus fuit, Si fete affliffi
d oto^UBtiawt i’ .{isiifit in convivio invitus-quQdrCriJpcioms anu. yenditionls cauia infti- :
"d^deirifirinari danes contraSus fama cftjaofllpotationd ; Ab iilo temparo,^ffWAs> i»:.
fcd cps non magnos w hjfocfmalr^ Appet?i;fu non ^plane primo concidit , cibis’
fcebatwbp&nis &.^rlis:digcftiQn»,f«fC ;nulIpraipotnit inbib,cifdo erratum :
'u ' ondra ftojit & rtiftlbac ac metas -iGdit ffgnum^ > .pecicalum exiioc malo certo .fibi ftstdi t,
j^uvdftaniMedici^dnntiaranfflatUlentatfllij^feliondriacamj & ei motbb aukiiiateb
*°”nus volis potius quani pdi-lblutione "adhibuere- .- Negavi cgo-mptbum durius irafenduoji
ventriculo fuccurrendumabftergentibus,, eluentibus & evacp.antibus fcrmeKttim hoc in?
ventriculo reliauro, faSumdioc piiu,l>s alpetieis , (yrtrp, fato laxativo, quumfac,i(is'loTutipnfe
tflee, idquediverfis& vicibus & ccmpptibus .-iPilute iotittrasiincnftruum rvoluiGb« a“^
liam - Morbus longus cft, & de quo. oraculum MontanivcriffimuiHiS'Medicos nimirum S4
medicinas eflefiigiendaSjquarincchdiunjventriculO-affcrunt, ut loquiEuri.Few<»/i»jcarnii-=;
nativa &<aiidiffimaaromata exmoeBemgfd.* milerc Irbuidem^cinti eo agit'ur_ciittisvcntricu.“
Ius a medicamentis cxficcatur, ncflatui^ fiat hofpitium ,, quod extenuatus nofo' igri ven-
tticulus probe docuit .- deterrime quoqs quum medicamenta fortia evacuancia.ad faburram
eluendam faipius propinantur i Labor Aiigudanoram Medicorum .erat ut obftruaiones mc-
fenterii referarent , ventriculi faburranilevi mcdicamimtoabftepgerent& cru,diratibHS om?,
nem viarii' intercluderenn Unde quidana vinum chaiybeattim i quidammecuiWaltCfara herbis
brodia, cum pilulis interpolitis , auchicrtcpicra:, aut alo"& rofiici; exhibuit, adjunSis carmic
'nativis hepaticis Interim cum mali hujus medela effer nulla perfeda , impatiens sger mOrai
diuturnioris ab omnibus Cohfiiium petebat , obtemperabat omnibus , fed ita ut roilecte t om-
' niura auxiliorum materias ; Acidulis rneq fuafi ante biennium ufus , haud dcterius.habuitj
quamvis nec hujus levaminis perfeveratitia, nec ulns ritus fuit : inveterato maldacceflit ta-^
cituma inelancholia, pr*ter hominis ingenium , Uncmutiones , fubverfioiies, deliquia caerj-
itophiai ceJematofi pedes , difficilis ineeffus & appetituscaius i futnma omuiUrn funaionum
imbecillitas , defluxio ad aurem dextram £*aehium& femur, co nvulfioncs ventriculi aliqua-
les,tandcrocomavigilaHsiuauolamprasecdebantmultisiorismortcm.; . ; . .
DjlTeSo Nobil. ( OHarvUni i Taxa ) cadavere , diligenterque omnibus partibus perfpci-
Sis , nullum in ulla alia parte notabilem affeSura oblcrvavimus quam in folo ventriculo
ejulque inferiori orificio, & mefenterio .- Ille namque a flatibus admodum diftentus, valde-
que extenuatus exiftebat, in cujus fimdo copiola & maxime corrupta (ficut
fcctor denotabat ) continebatur muterU : Otificivm Vero, k\ifybrm , fyrrhofut ivdciKimt
contriftus , ut vix penna tranfire poffet , una cum niefenterio toto Icirrhotb- & lapidolb
quafi , inatjtfs venulu fiaguis uter , fetofiis videbatur : Nepar, Lien, Renes, Inccftina, vcfica,
Puiraones omni pacte integri erant, prtccer quam quod coc multa pinguedine obfltumfuit/
Bxchfietteriis ekjerv.^. Becsde.y . ..
Hlftoria hac "Ventriculi & Mefenterii viciuffi quia nOn vitale afcHeo .tttoleftutH ex ttlatiitiiafd
5c labem innoxio hepate & liene monftrat: temporis incalefcit f omnis enim calor opera
Scirrhum ex ptapollera cura & a -calidioribus corrofivocumfaliumfit,ait0«)Bfe( Arbor, int. Se
uicdicameiitis fieri pau ;i dubitabunt ; M. Mar^ min. j.i. c.7< §.9. ) hinc pervetiit illa; phlogpfis
> de mor. mefenterii , affeaus hypochon- hypochondriacis familiaris : Ifthac etiam exin-"
uriaci o&o differentias ponit , ; in quarum nu- de provenit dum archeus partis hbfpitem exo-
merumli coUocatiit , hic llomachicus & me- fum fentiens blas' alterativum excitat , & duni
dicetur , videri fbi poffuut figua dia- non valet expellere , varie commutat , propter
tibus neivofisj quia humorjcietiir , excitantur: vitiofi facile recurrere poflunt. &C. Sennmm
Et unum notaniium e£l de iis , quod calcis mo- PraS-lib^. p.^. S. j. f/y. t. ubi vidi pium.
dpeorumcalotfuliginempravamexcitatetiam ■
■ Observatio XXXIV.
hjp$chondriuut vitta vtatrkuli , cu^us tmic* tenues ; hitmareutTa in uva
ejus , Pancreate , Hepate ditris tjrc.
T^Erdinandus Imper. Affeflionis hypochondriaca pleraque habuit lymptomataj borboty-
1“ ventriculo libra duabilioli& melancholici humoris, Ejus tunica
inftar charta tenues : Vas breve obftcuftum : Lien admodum parvus : Pancreas nigrum, da¬
tum) Hcpat in dextro lobo rcitthofum ; cyftis fcllis vacua &e. ride Tu. de Vamitu lib.^
Observatio XXXV.
§. In melanchalici ventrictda , ranam vivam in ea fegefiare rati , repertus fcirrhafus Tumor.
Vidi virum tufticum , qui adeo graphice ranam fe in ventriculo habere vivam multis
Medicis pro confilio fignificavit ,, ut profcfto licet hominem prima fronte melancholi¬
cum fufpicarcmur, nobis tamen de rei veritate dubitandi anfis injiceret non graves Ajcbat
annum efle quo hoc afFedu detineretur : timere Ce ne Iperma ranarum eum aqua hauferit;
coaxationem ftridoremque rana: in ventriculo exiftentis fc inaudire hepius ; nuper ex vino
adufto bibito evacualle fe excrementa ipermati ranarum fimillima , oculis nigris diftinfta-'
Ex poto aqua: ranam in^ventriculo innatare , ac tunc fibi elTe maxime infeftam •• mite veto
debilitari illam ex allii decofto frequentiflime fibi confueto : In vomitionibus Ranam ad gu¬
lam ufque afccndere , fed ob magnitudinem ejici non pofle, unde animal hoe exterius ad re¬
gionem ventriculi manibus fc prehendere, ac detinere fepiffime conftanier affirmabat - Inte-
rim dormite fe , appetere, funaiones alias teSe peragere, nifi quod parum videatur emaciarS
ProfeSo haec ruftici relatio. Viri catteroquin prudentis, ac minime temperamenti melancho¬
lici, non immerito Medicos detinuit perplexos : Itaque adhibita funt aliqua, utpote fpecies
diaturbith cum Rhabarbaro , Sc mercurio dulci. Oata quoque Antimoniata Rause ex¬
crementis zgroti ad fallendum ftudio impofita: : Propofitz pro abftetfionei evacuation^
acidula iEgtenfes , in vermibus nobis experta: , vel aqua: felfe ex Rhoetla &c. ftd omnia
incaffom :
Anno iterum clabente, dum bxc feribo { 1675. ) virum huac efle mortuum intelligo macie
confeSum ; Apertum cadaver a Clar. viro D. Raimundo Maria Piftorimo , Tumor Scirrho-
fus , ovi gallinacei maguitudine , venis varicofis didinSus , ventriculi pyloro proxime adte'
lebat, & paulatim cancrofum ulcus minabatur .- Ecce Ranam quam toties tufticus manibos
prehendebat , totiefque agitato per vomitum ventriculo ad gulam ufque afeendere ctedel»P
Porro cafusnotabiUs quem eo libentius recitavi, non quod rufticum hunc inter vere melan¬
cholicos repofiiura velim , fed ut appareat quam fa:pc abftrufe nobilque incognirae caufe oc¬
cultos morbps foveant , nec non prudentium Medicorum judicia mite (ufpendant. Prone-
Ignatiui Thiermair. Canjil. Medie, lib.j. cap.-j.
De^Melanch. & Affigjft.
nulancMicei Rotiocina- cis adfuit i Hypochondriac!
imadverpi fi»t ^ feculitris
lubitn & fucci pleno •• Lien illi exilis rotundulque .• Capiula atrabilana dextra majot
•ios duplici cavitate ampla , una rotunda , altera ad latus oblonga & angufta : Siniftra
cd brevior.' inuttaque cavitate parietes tingebantur nigrore quodam Th. Btrthiimm
hipr.i%.
Mil* »trJ>ilarU ] B. Eujlachiut fub glan- per sequalis ait idem , nt plurimum dextra (ini*
Obseryatio XXXVII.
1 HyfochoadrUci adivere magm colluvies moterU furelenu h.
mefetiterti tumeas referta.
Jr modum (ua forma incidit : aderat Sc ttaufia coatima , crebervomilas Sc cogitationes me¬
lancholia; .-rympeomata levibus purgationibus & tempelliva (anguinis miflione aliquanto re-
m maluififjitextitpatum aliquot diebus po&fiapt borrorem,
finiflio genu itidem circa pubem tumor prognatus, qui vefi-
fficulter urinam reddiderit ■' hic .tumor interdum augebatur,
ufa flatibus adicripta eft.' quotidiano tamen incremento ita
Si latus finiftrum extenderit Sc refpirandi difficultatem excita-
s & cacheaicus , & poflquam cruciatibus morboque totus
principio menle obiit diem.
hypo !%«driacis.ino}s^i.fjjpt ^ hsreaAU.dgb.i;;,
fiuapatjgj.ftii!iborj^Ma!p,ifcipjunt^rr^^^^^
domicilium praoere potelT, vel eo pr^Ierniii
nomhie quod ibi circumflexum facile lilbs* deti-
m qui aquofuacibus iliis & flatibus hoi
'prabeac. Ac qeque inde deducPoaufagwf
U
teit' ctir ia fiaiftro- hypochondrio 'Bnauatio jf '
percipiatur , cum 'cjitfmpai pinguedinis ^
fumpno totumsqirc roefenceriiim artin»at: Ve-
rifittiliccr ergo difti 'humores & flatus in ijlj
cairitate contiheiiti^qusein finifliro hypochi^,
rendus eft, marctlha DonanahiM-. iferjb. 1.4.
c-S. aquofit^tes ejnfmodi ( quibus .flatus fere
(emper iSmiSiffii ftmdf "mter bina^ mefenterii
membranas collocat , ea ratione inductusquod
etiam repetitis vacuationuus , caterifque Tym-
pf pftiatfttaSiiittef&ntiBus » botborygmi nun-:.
quam^defeiraiit t' A icalore cijim ablumpta- pih-
piedind nijjfesr; binas tunicas -vacuum relinqui
drioelatet > fub ‘diaphragmate- j. ex ventri.'
culi j omenti , coli & vifcerum connexu
lotta') e'quaexitasa.contentis non patet ; ai,
Aquapendente in flruicura omenti deferipta.
Aliquando adftiti' diflcaioni vetuls , fa^ j
Mag. Bailly chirurgo noftrata cujus fuafu ma.
num in ptsdidtam latebram immifi , quimfor.
didam ;& 'lutnlenco, humore iufeaain edinti
iprc iveto fec.uleutum humorem copiofe' dei
prpinpfir. , „ . ■
t^aiUmt MtUttcholki hypochoairiici , i« qao mearifmn fuh ckvimU dextri refertu
DVdn qumquigexirim , itribilirii temperimexte praditm,cara graviflimis curis afflh
• Jbts. fuilTct , piS multi fymptomiti melimholiitn hypochendriicim itteftautii,^kSas eft
tumor-emfub clavicula-dextra eminentem, & ovi dimidii magnitudinem sqiiantpm, rool-
lem& reliqua: cuti concolorem, in quo_?»^«iri^v®irappatcbat.:,fudicaturnfpit eifeaneu*
iila)a''Sii{ifidbile: ~ '
‘. ‘Eo di^nao inveDta dft arteria magna afcendehsS cornu ad- claviculam s ita dilatata, ut
brachii fep?magnitudinemiquaret.,A'4^.AineWn»Ce»A4.04|em54. . ,
.j^lteurifimi^ P. Barbette Prafi. lib.i. c-j- ak
. XVp.attejnr.afeaamjkpiirime imo fere fem-
Jrer, bb arterias carotides ','.co,llHm;effe': etfi
in aliis partibus, utgenubusSt brachiis, ob-
iervatum. , . ,/
Arttrii\la. cmliacis & liiefenterrcisi arteriis
& venis melancholia hypochondriaca fedem
ftatuebic Hh'. SprjiAx^ABTiis in cateta's 'poteft
transfundi fanguis fervidus atque' 'atieurifma
parere,,.
du>u\ Af&auAqui yuigohypochondriaerperhi-
bentur. hominibus'' ' tempCtamenti; .atrabiiarii,
cum afpeSu. Jiirido . &:^ciUpri corporis habi-
ios mbleflrat iClBcai atatiVei^j&fignis
Fe^foditlHilicivirifrequeutiusquam.
frgWiiiaSjbBS-xii-rcperiuntur : Ti./WiUisrpiihoL
«wfctis«ixriu0;:.
Peftmulnfymptomiti tnelmchoUim l^palhett-,
feHa I j^rtirFisiffunfiWqtie hh bmSiKjs' pareih
origincm,aut eandem a fgtHiitubdepeniienciam
obfervant ; quippe in his ventris inferioris vif-
pSaSodliai.-iin.aliis^ cerebrioohfi-
Sia^lu^imu»ca®ci yidcntiir. In plerifgad ve»
TumfaoSeiiIhd»d omriibuso, jvbntricultiSmirltHm
iaboratii; 6itiea-appc!tittnD.'fepe nimius;,. ratqui
ab'in^&ftat!tn dggrpvatmci lulinifiriihvpo-
cho'n®i»diteflfio'.ipiiWaEi6 4 doicAeSamurmu-
tcai-StivdltfiTtetdcBifeiehuihero.adeftcnugua
•cWnftnaia't4apiraribdiScilis.!jnaipcf;d£;co6-
^is-'ti;«md??ctep‘alpicalione.', .cum , infi^iejuC-
:8e‘Sf SBptdmesf laboraiiEiS^qucrifoleac 1 dEem
'JCrebta4pSri*3in'dy%«a"^'lc-ipoEhymia,mecus
ad.fcapulam eXtendicur .hujus morbi fymptoina
faihilUre eft' : At vero in capite malorum ilias'
hypochondriacos plef linque pertuibat , nempf
dolores atrocirtiini periodice revertentes emer¬
gunt ; item rcotomja,crebt$ veitigines,vigilk
pertinates', •cogitationum aftus & fluanatio
moleftiflima, animi incertitudo, phantafiaper-
kilf B'ata i rei .c-ujiifque formido St fufpicip : mor»
boriun 4 quibus immunes fiint, poflelTib iroagi»
naria; pleratque etiam alia: fpirituum diftraaio-
Hes idm'o.intetdum: melancholia & manifiand
sgtitudinem.comitantur : PrKtej .inte.riorpjihaE-
.p&cprporis regiones ab hoc mbfbbbbfellaWiS
.fnpef.partes fere quafvis extrpnias dbl.bres vagi
inecnon fpalffli'&; ftupores Cum forroicatite
fenfii invadunt ; “Sudores noaurni', fanguinisii
facie St volis manuuiS fuffufioneslfebres ettaU;
.prz.cipua hujus «gritudinis, fymptoi
Jpafmpdica , atqiie immediate' a fpiri
malium & mcci nfcrvbfi anomaliis, potiufquam
'dWcefum cbdioiiiiilferviencium dyferaflis .de»
'pendent: IdejiJhidem^ .. . ..«
^^•ii.iPKlfaiio.irJignisi : laiis quos melanchplg
hypochondriaca male habet , fepe pulfatioip
feii£tEb.h.ypochpn,dno percipitup ,,. exagitans
fctliiis jn Ipcjs hpm.otibus fervid'is,qni in yap^'
res<foluti arteriarum fyftpieii.St diaftolen inlepr
dunt,j,.h*c pidfjtio th'anum■.ad:fhbve'nt^Dus■iUj•
quando fc exhibet , tum 'prsefertlui roahifCuy»
cum regri tneri gqm exercitibve incalefcuiitjapr
iairaijvieruntur. : Contingit autem pfarfettimm
emliaca arteria .,^qu, 4 illa parfeiufigniorefM?
.iHOrbo, inveterato nullas qusndoqHe'dat;mau:
cias , peraffiduo molelVa ', imo admors
;ibiUs, morbi he&ici St curationeW‘,ref'
D^ MeranckSc Affert, tijpoe. a
^ii6aBe aIiq.iiaP<Jojtum^6b vehementem zftum, hypochondrio i de pefioris anguftia 3c dot
tdai ob comprertionem aor» , przferfim per ViAomed excitiato,nee,non.ue cordis rrgm
horas aliquot & furoptb cibo j vel ab iffirnoai-- « oppreltioiicjjcuin metu.contiquo^ iitoa"-'
co uiotii, , tionc perturbata plurimum quefti-fiint ; in
Raimniip. l' f’»”* Confult. Sp. GenKai agens cibos cdpiofe appetere i ae ingella qusvi;
ddeiti}modi:inl&tiqne in hypOchondriaeo-S yentricnli,mdieliia; aut.grav.amine htiam^
340 AtiaCdtn. Prad. Li ib. I. Se<^t. I X.
ramos in hydrope, (ut docet- JHipp-) non raro fcrtutaqua a liene ad -omentum ,
eapacitatcm abdominiscxftiilat. , ■ .
prsfeitte curfi-taleg 'excrefcentia: 'Boiv -alitet pendens;, jn^ftinis gtacilibiis fupertenfa,pea.
feu feaione curatitvelinci ac quo dula eA^,m.urtl?fls yenM^^ &c, du^ns
iSddd iri-fetiffmbdi tumOre iiit^^^ vdt* pe- etiam mf,^yani^ aditivicein disjuriSis contet
ricuii) h'6'C fier-i pOffic rion video,. ;Si quis tamen ta eft c Ciiiarc faSa fuerit hac portio pendiii
iigaci conje&ura principium c-umotis obferva- iBffa;Colon dubjtatuf ? , An uc inftar utris crafl
bit , ndn dubitandum quin uru^tontinuo difcu- famiietus illuviem excipiaGquK in illas Omen.
De Melanch. & AfFe^fe. Hypoc. 24S
Observatio LXL
•UnchdU vitio Cordis r fulmonam & lecorg exttflorum , cum cerebri ventriculi,
corrajtione , excitata.
Ia cordis obferwtureffe aqua rori fimiliSj ad cordis irragationem aeceflatla in iliO
notu & calore •• Hxc aqua in magna mcrftiiia paulatim arcfcit j eaquc confumpta
bcfcit. Id quod ttUT<i4<“ anatomica deplarat. Vidi enim anatomencujufdammor-
alicrit Sed neque hic finis preientisp.n.affeSusjquandoquidcm tamen aliquando accedit, quet
fubortum alias obiervavi, repletis venis illis cralfiori {anguine j nec non de exuito atque nigr
tumefactis ac varicofis redditis, ut iadipais cadaveribus ohfervari aliquando,accidic cum tenu:
or&fcrofiorejufdem (anguinis portio a vafis in Pylori {ubftantiam {e infinuat , & reliquo no
adeo tenui vehiculum pratftat, atque adeo partem in tumorem elevat, Raim.Ioh. tortis Cor,
\ FeSionetti Hsmochondria
0 Legiti- ttiafidiiem femper eadefift rieteflario comitatu
241 Anatom. Pra6b. Lib. I. Se6fc. IX.
Observatio XLIV.
MeliKchsl. Uyfochoniriicit feiesefi ut flurimum in fxijlro hy^ochonirio , multt
myre fucce fiateme.
CAufedetinentes tiunaorem melancholicum fimt Lien , Venxtam mefenccrii quamli;^
morrhoidales, Vafa fpermatica, Uccrus, & alia: ventris inferioris cavitates , in qujs vd
intemperies, aut moibus organicus, ceuobftruaio, velutrumque cadere poceft Quotum
ratione non femcl vifi (untHypochondriaei , quibus iftz corporis partes, ac finiftrutn cunjnfi'
mis hypochondrium , multo nigro fucco , tanquam atro jure , opplets diftentaque fuere. aut
quibus haud abfimilis humor , fufquc deque , fine tamen periculo , fuit ejedus; qualem etiam
Sokmnderc.oni.y.kdL.r.. adftxaut 7. libras ex dextro hypochondrio citra noxam explofim,
fuiflc affirmat. Mutthmu MininiTriiU.de A^eSl.Hyfechonir.f.\^6.
Observatio XLV.
§. In AffeUa hypochondriace laborantihia vaja mefaraica velati varicofa ^
cancrofa evadunt.
SUnt multi qui in hoc & in aliis morbis nihil nifi obUrudiones accufant , Verum equidem
non negamus in aliquibus vafis humores quafi impados elTc , ita quidem ut vafa ip
vcluti varicofa & cancrofa fieri interdum fetibat Mercatus lib.i. de mo bis cap 7. Etenim Ii
natura yitiofos humores in vena cava per ramos ejus in certas partes depellere poteft, ut in
cruribus varices , in aliis etiam partibus vena: cancrofe humore atro turgeant , Cur non idem
in ramis vena: Porta: accidere poiTet? Atque id ubi accidit, malum fere defperatum cil: & me¬
dicamentis facile exacerbatur, &g. Frad./rLj.p.y/i. c.j.
Observa'^ IO XLVI.
§. Melancholia hypochondriaca orta a Mefinterio myris varicibus obfito : Pancreate
obJlruUo , Hepate parvo , nigro , fcirrhofo,
- Liene dure . ^c-.
CElfiffiqius quidam Princeps , ftatura: brevis, melancholicus, pauciloquus, fedentariam
agens vitam , & deformem dorfo , ad inftar littera: M. ferens gibbum, duobus annis ante
mortem coepit ab oreinfignitet fceterc , cum cxcoriationc gingivarum & dentium notabili
mobilitate : Odo diebus ante mottem correptus^^rirad /f»r4 , cum virium refolutione,o'D
defedum probi fanguinis & fpirituum carentiam in Domino obdo-mivir.
Ut debitus cadaveri balfimationis redderetur honos, apertum eft abdomen, ubi primo fefc
omentum foetidiffimum atque putridum fefe obtulit: deinde mcfcnteiium nigris vajidbas
undique circumfeptum , cum pancreate induratis multis magnifque glandulis impervioiHspat ,
extitic parvum, nigrum atque fcirrhofum Ren vero infra hepar latens , major capite jraelii
duorum annorum , ponderans libras duas cum femiffe , in cujus centro calculus Jiii. & reper¬
tus , cujus acumen afficiens parietes Ipfius renis , gangrmnam induxit ; Infra hunc renem,
circa mulculum pfoas , aderat abfcefTus longus atque profundus , flavo ac foetido pure plenus,
abfque ullo femoris torpore vel dormitatione , contra Fernelium : Ventriculus mediocris
atro humore plenus : Lien longus , durior folito : Ren vero altior & naturali major, continens
ad minimum centum parvos lapillos, apparuere.- Hinc deventum eft ad medium ventteffl,
in quo vi&fiintdua: hydatides, ab humero ulque ad fcptum tranlvcrfum, inter pulmoncsK
pleuram, aqua , veluti glaciata repleta: , cum pulmonum , tam fecundum fiibftantiam qnsW
fteundum vala infigni corruptella : Ita ut melancholia hypochondriaca , Scorbiitus , Tajses,
fpiricuum refolutio , vifcerumquc corruptio caufe fuerint iftius interitus : Sed quod mifum
eft , toto tempore vita: nunquam eft conqueftus de doloribus nephriticis , calculis, urinis
labulofis , aut difficulter vel diminute fluentibus , multo minus ad renis dextri ingc''®
augmentum , femur dextrum torporem eft perpeflum. Antonius de Po^{fu obferv.ty.ff
ceil. curiof. anni
0»ss»i-
De Melanch. 6c A fFe£b. Hypoc.' 243
Observatio XLVII.
S St&io Grxvids. Hypochondriac^t , hemaptoK& , Itt cujus 'uentHcuU muterU wfcu
difmu, Jjsdicei coloris reperu, copU fsugaitsis concreti.
Pylorus constriBus, &c.
IAn Cathatina Calpareidis , mater ofto liberorum abortivit •• Per totum tempus coa-*
juoii valetudinaria fuit. Per tres menfcs finguis menftruus non eft purgatus. A feptcm heb¬
domadibus in parte finiftra pedotis & hypochondrii dolores fcntit,&: in hypochondriis quo¬
que tcnfionem. Terrore a Ipedro incuflo perterrita incidit in hoc malum. Frigus moleftum
BOO calor. Alvus refpondet j Patitur fubindc aliquid uterinis fuffocationibus flmile. Tum fla¬
tos erumpunt , unde levatur , y. aq. puleg. §ii. TherUal. §{i. tinB. coftot. gii. ol.fuccin.gtt. iv.
Isud. op.gr. ii.jyr.fecnic. 5vi. me. Die 14. in variis levamen ienfit .• Dolores omnes minuuntur;
Iceretur miftura ao. pratferipta. Die i8. dolores leviores funt. Quando refpirat fibilus auditur
in pefiore -■ Iteretur miftura difta .• Die 29. fuffbcatio adhuc fubindc urget .• Nec heti
ncc hodie dejecit, Sed propter fuffocationes nonconfultum purgare : Iteretar miftura diSa.
Pro TulTi yi. MaCfe Pii. de cynogl. 9i. f. P. n°. viii. Die 5. Fehr. przterito die Sabbathi pato-
xyfmum febrilem pafla , cujus frigore durante inCepit dolor rodens & moleftus femoris 8C
tibte, qui adhuc durat .- ung. martiati , ol. Natd. an. Jiii. ol. philofop. ji. m. D/e4.hodie
mane circa y ex vehementi tulfi in fanguinis vomitum incidit, aefubito exiinaa cft.
Secuit Cl. Sylvius cadaver dic <?. Fcbr.Ruga: fe offerebant in infima ventris (uperfleie , ex¬
terna figna partuum antegreflbturn. In abdomine feifto copiofa & laudabilis pinguedo. Colum
fub umbilico ficum .• Inteftina pleraque flatibus diftenta. Illorum fiibftantia tenuis & elegans,
imprimis quo in loco diftendebantur. Fex aliis tamen omnibus in immenfiim diftendebatur
inteftinum tenue , ante lui inflexionem finiftrorfum vetius .• Inteftina hinc inde colrste feilis
inftfta : Folliculus feilis ptatgrandis erat Si pallidus. Lien quoque Iblito multo pallidior,
Plurcs in inteftinis erant lumbrici. In ventriculi aperti parte inferiorc nihil ccuenti,fcd materia
vifeidifliraa Ipadicei coloris fere .- Totus ventriculus valde rugoliis Si denfus .• Ex pacte lupe-
tiote extra infignis copia concreti languinis cum fluidiore , fimul laporis aufteti : Orificium
inferius , Cve pylorus , valde conftriaus .• Rugas ventriculi cotmofe Si prope pylorum fere
circulares. Inccftiai vero reare fecundum fiftula: inteftinalis duSum. In inteftinis nihil rubi-
cjpdi aut oblcuti .• Hepar variis in locis per fibrillas diaphragmati annexum. Pulmo dexter
pleura firmiter connexus, mollis, boni coloris, Icd flatu diftentus , thoracem totum op-
plens, feftus apeirtulque liquorem limpidum , lalfum fubacidumque fundens, Sinifter lividior
diftentus, paflim connexus pleuras, gelatinofb Si vifeido humore obduaus,ficmus aigricanfque,
interius etiam , fanguinis inftar coagulati. Pancreatis fubftantia elegaqSja liquore per fyringam
immiflb parum tingebatur. In latere complures glandulas plane non tinftacrDuaus Pancreati-
cusinfignfs. Lien pallidior mulco , in quo initia apoftematis .• Hepar bene habebat , Bilis
copiofa, pallida & tenuis. Humor in pericardio fubfalfus Si fubacidus : Cor bene Conftitutum.'
r’ difleffi ventriculo dextro parum fanguinis, in finiftrone gutta quidem. Prope radicem
Melenterii connecluntur tenes vertebris , ligamentis firmis. Hic fiifpicatur Cl. Syhius qua:-
rendas vias a ventriculo ad renes , per quas, potus Cepe tam cito tranfeac. Papillares in renibus
caruncula; foraminulispervia;,perqua%ucina colatur. Extrema in parte tubarum , vatia: vefi-
ruli; aqua repleta:, hydatides didz. Ligamenta rotunda uteri , extra abdominis mufculos
'lapfa , parvum quali mufculum adjundum habentia , in vatia tenuiflima filamenta difpergun-
wr, qua; partim ad os pubis, partim in pinguedinem, & forte cutcnijpattes externas muliebres
ex trunco oriebatur, ut & venae fpermacica dextra,
c nniftra ex emulgente, uti in vitis . Rami fili, qui ex Iliacis ad uterum tendunt , hie fero
quales illis qui ad crura. Quarto menfe gravida judicata. Tota fubftantia uteri fpongiofa &
ravernola multis magnis foraminibus , five potius canalibus pervia, in locis quibuidam ftylum
um admittentia : In horum unum immiffus finiftram verfus tubili ope, fiaius per uteri fiib-
^^ntiam 6e venam ipermaticam in venam renalem & cavam tranfiit , magilque tumens uni-
fpc uterus , quafi etiam in ipfius cavitatem flatus penetraflit. Inflata arteria
rmatica adiplbs ufque teftes mota & tumefada placenta uteri cum fecundina, five mem-
ni^^ '”hili textura e tenuiffimis fibrillis eonjunda. Funiculus umbilicalis in latete fi-
bens° 'nferms : Foetus caput in fondo uteri : Foetus mafculus laceri finiftro incum-
niasis- f pedumque , uc & narium albicantes : Umbilicus parte ve.^tris
toriuscorpufculi fupcrfidevenarumraroificationeselegan-
Bnn - Facies tuditet efformata. In arteria afpcra faneuiscoagulatus,in ocfophago
'^^^■^»^‘h,usPaife„iusinMifcell.cur.ann.^i^^.Obfi^^^^^ ^ ^
OSSERV,
144
Anatom. Prad. LiB. I. Se<^. IX,
Observatio XLVIII.
§. SeBh cidtveris Puerpert ex taeerore mortuet.
A Glar. Sylvio in Nofocomio Leidenfi anno 1664. adminiftrata. i
FOemina erat ij. ante obitum dies foetum enixa , cujus vir ante 6. fere hebdomadas j niof<
bo decumbens Nofocomium dektus ibidem mortuus > Objeftum forte fuit foeminz a f I
cinis quod male viri fui curam habuerit , eamque calumniam tam argre tulit ut totam fe mo., ,
rori dederit. Enixa deinde , nec fedato illo animi affeSu , cum nullam corporis ratioaem ^
haberet > ncc cibos aut medicamenta caperet , tandem mente deftituta intra xv. diem ‘
mortua eft.
In ipfius Jifledto cadavere hzc imprimis inveniebantur prte c*teris rara & notatu dignj
Omentum non omnia inteftina , quatnonnihHloco mota erant, tegebat, Vade cUr.
eoUigehat 'dum in vivis fuit , tormimbatventrK colicifque dolorihushiortft
Inteftinum craiTum non circumdabat totum abdomen cinguli inftar , fed a ventriculi fuado
infra umbilicum intorquebatur , inddquead ventriculum redibat , faSa ferc femiiuna : Q.
Sylvius addebat fc in variis varie hanc inflexionem & gyrationem obierVafle.Idem inteftinui*,
ut & tenue , inatqualiter flatibus mrgebat , ita ut inter partes valde inflatas medium ipatium
intereflet omnino vacuum & contradum , vix ad pollicis craifitiem : Cl. Sylvites affirmabacfe
in vivis animalium fedionibus, imprimis cuniculorum, idem obiefvafle, & ita quidem at !
pars quz jam inflata erat mox detumuerit dum fecaret , & contra. !n hoc cadavere quoque
dum inteftina movebantur, zqualiter omnia diftendebantur. CL Sylvius putabat ob doloris
fenfum partes inteftiui confttingi.- Ejufdem inteftini craiTiflexus figmoidis, qui alias infiare-
dum eft inteflrinum & interiora reipicit , contrario modo fe habebar. Obibrvabite etiam erat
quod de tenui inteftino , Ileo dido, coramonftrabat D. Sylvius , nempe oriri illud indexnp
latere ad Ileum os, &: poft aliquot flexuras retro & deotfuim tendere , aibender e deinde rurfus
lub umbilico per ipfum mefentetium, finiftthmque latus occupare , re'que ad hypoclioadrium
-liniftrum, ps Ileon & vicina reliqua loca extendere .- Unde patet, docente eodem Sylvio.Tvr-
mina qu& hypochondriacis in hypochondriis accidunt., non althi quam tn hoc tntejlino Utere ymprimit
eumhoc antrorfum, ubi dolores maxime percipiuntur, vergat. Lten vero inteYtora magis petat, B
vix etiam ia cadaverum felttonihtss tales ohjlruiittmes tn vaps tlUs vtx inveniantur qua tantis
dolores producere pojftnt.Vifiquoqaeftjtciiuiurqae dudus, tam biliarii quam paricrcaticiia
inteftinum illud infertio , quorum pori in cadavere hoc jundi erant. Hinc remotis Pulmo-
nibus& ventriculo, apparuitDudusthoracicus,five Chyliferus, inter venam azvgon, quz ad
dextram erat, &magnam,' qu* ad finiftram , fitus , una cum capacitate illa inferius fira, Sc
nonnullis caplirladida, quod chylum excipiat, alias nimis dudum ilium obruturum. Flexura:
ventriculi in parte dextra fubjaccbat Pancreas. Dexter pulmo o.mnino naturalis erat conftitu-
tiouis, finifter coftis adhaerebat. Sub utraque mamma , quia ladis non habita fuerat raiii’)
apoftema erat repletum pure, quod tamen in dextro latere copiofius profluebat, tyeru/, quii
omnino erat Angularis, & nunquam ita a Cl. Sylvio obfervatus , ultimo loco accurarius fc-
cabatur, in eo hsec imprimis notata : Magnitudo ejus erat omnino infolita , fuperabarque
fundi latitudo vel odo digitos tranfveribs .- ctaffities erat ad minimum quatuor digitorum,
cum tameii mulier jam ante xv. dies peperiflet : Ctaffities iplius fubftantire uteri erat ftte
pollicis .- Caufa hujus magnitudinis , ut poft fedionem patebat , erant relida in utero placen¬
ta: frudula, uteri parietibus firmiter adharrentia, qute putredo & inflammatio confequota
fuerat. Claf. Sylvius conjeiiahatur mcerorem inter alia hujus retentionis coharentU caafato
fuip , utpote qui omnia in corpore duriora pr magis fixa reddat , cum contra Utitia eadem magis
fiolvat : In vafis , ut ex cavernis , five tubulis uteri , ffibftantia vifeofa & pituitofa hzrebat
hujufmodi , qualis fi in corde & alibi hxreat , Polypus dici fblet. Apparebat infuper in utero
cfle communicationem vafomm omnium in utroque latere .- Inflata enim uteri vena , omnia
vafi. Ut & lateralia & utrumque uteri ligamentum inflabantur .- vafa etiam minima turge¬
bant .- Inflata etiam arteria , qu2cx iliaca oriebatur, ingrefTus inflati aeris obfervabatur ai
totam uteri fubftantiam & finus anfraduofos , fed (cnfira , quod in vena citius apparebat.
Uteri fubftantia tota eft cavernofa ^ experimento per tubulum furapto. Matthias Paifeniusso
mifieti, cur. anni 4. Ohfierv. 145. *
C)e Melanch. Sc Aflfe(^. HypoG* -
O B S E R V A T I O XLIX. ' '
OiidMchdiatvtftsjpemdicii femine -xmaftii.refertis.
TLluftr tnatronai non exculto uteri fiinde in melancholjam incidit; Vafa omnia IpPtmatiea
lfeniine,(ed indurato turgebant, ^tde lib-i. tit. de Hyfterteu ^eilihue.
O B S E R V A T I o LI '
i_^iialme ciHU meluncholici i i» CU]KS heftte >uermls refteiiU.
M Agnus cams iblitarfe vivens s 8£ magis quam alii canes melancholicus fuit, qui ob ealrS; ;
rem quendam internum j pluviofum amabattempUsjadeOut i pluvia nunquam recedU.*
rct fe'que madefaciendum praeberet j diiTeSus fuit a D; Tardin, ic inrcjus hepate vetmis hir-
fy^s Tepeitase&. Petrus Bere&esCentarMj. Okfiro.^ixxeij, ■ r . ;
ADDITAMENTA^
Hic qliamvis extra ordinem , ^uia proprro fud loco omifla , non :
tamen ;prxcermita debet;
^^nUome^MtmUci.
»^Ua: tnira in cadavere hominis maniaci reperta j a Viro ExperientilT atqde ClatilfinJO; •
L LDn. Syiv. Samnelt Anhornie, Sangallcnfi Poliatro Celeberrimo ipfiufmcc ejus verbis.:
Curiofis nOftris communicanda duxi; Videlicet GabrielStudcrj Juvenis erat nobili ftemmate .
natus, ab incunabulis fanus&alacrisj feturae fatis procet®, coloris faciei rofei joculis nigrO-
fplendentibus , concinnis moribus & perfpieaci judicia pr*dicus j cum ®tate ^rovediOrj
mercatur® exerecnd®& linguarum addifcendatum gratiil , adGallos<alosmictcrcturj in
omnibus ita profecit, ut paces tum temporis habuerit Paucos. Sed vetohancanimrafUorpo-
riselegantiam fuo Eheu! flbi irreparabili thalO donatum voluit fatum quam tnaxinieanfaU;
ftum i dum vel amici cujufHam perfidi malife nefanda exacetbatusj vel injuriis a confanguineO
acceptis coaftetnatus ; aut quod pcrfuafillimum habuiimifer. j a Puella Veneta ex-Urceo viridi
propinato Philtro , M ratione & finiore mente privatus; j.. ac ad infaniam.:t . tandemque fef
rem maniacum redadus, catenis triginta annis iiJ carecre detentus , htiu quidem ex dcfedii
cibaram & Potus nobiliorum, fed improba veiania motus t fteteus proptiumjftrameri,;calceiii
& exfepius confrada fornace i argillam dcyOravit 5 hifce attamen pofecmis fex Onnisj-furOi: ,
circa plenilunii interftitia jemifit , iget iicminemtedebatj & vinOplisifclutus ahipla fpatia
domus liberi perreptare potuit , veram ori Intrufit quaseunqnc ofendit; interdum etiant
ptateritorum memor fuit, ad.inrerrOgatarefpondebatjac literas quafcunque , Vernacu!0,Gal-
lico, Italico idiomate pidas exadelcgecc ijOvit; lude ii duobus annis.ipE alvus GOnftipari ccb» '
pir, ut quam prius fegulis fepf imanis exOaeraret , tum per quatuOt & quinque .lepriilianas :
retineret; promoventium ceu purgantium ne quidquaitiadmifit j ni qnaefeudc pia juliulis
eommifcere poterant , quorum iiifuper Vis atplurimhtn inftada fuit Cibisj.potUj &'alienis;qu®j '
fimul quantitate magna aiTumpfit ; accidit etiam intetdum, ut iis largiter fblvetetiir alviis , icd ;
abindeconftipatioperiinatiorutplurimufflfncecil5ti qu® fepe faipius decem , duOfeeim ad
quindecim ufqae feptimanas' duravit , nee ullis;mediis,qa®:quidcffl prOpinati potdraotj emol-;- 1
uti voluit j exinde autem venter enormiter intumuit j ffidhihilOminns appctitusiutitilim-eonT
«afaatifadumtandcmfpontefua, & natur®;lblius opera irui: pcOyjlda tec uni vice^e'pone=
t) quam hadenus collegerat ftupendamftercotis fircirtamscx quo dein venter cotieiditjSd
F|opemodum rugofas evalit.Ulcitna qu® obitumpr^eeffit faecum alvinarum retentio ad ftxde-
^"®^P'feuf^®ptntrahebatur,fitis invaluit, Gibotamparum,appetiiti& pro fiti ftdanda aquaifl
^ fonte in domus atrio ffianante , & adhuc pridie ante obitum cppiofam ingurgitavit:
entet vero magis , magifque iiitumult , zger viribus & corpore defecit , tandemqbO elaria
^it ac poittidie iduum Aprilis anni hujus 16S5 placidi expiraVin Sacrum duxi,hujufhiodi ca-.
n -jT publicis extiudofum , prius tetr® mandarijquam verb monftrarint Gurfefisj
quid hadenus foverint iniqui ; quaptoptec, convocatis Viris Nobiliifimis D. MicrtJnytno Zoh ;;
'coftero, S:D. airiftophoroHochrcutineto, illi medicin® , huic.jurisdodoribos eximiis:
‘pum fufpiciundis , uti & biga r'haraiac(5p®otura Si Chirurgorum pdriiifflmt
«0 Vdiooem cadaveris me accinxi , quod tncol® imoofiiam artus omnes monftrabat Jna
2^ Sca.ix.- 1
confeaos , venter autem folusfinjn^geam .rnoletiv dift^P&s > ulnis duabus eum dimidia conn ^
prehendebatur, ex ocuUdexui orbita, fcueiufdcm vafis lymphaticis, ferum limpidum ubc^ i
- lim adunciam unam ^UKexabdoffline detraaa , multum feri inter hanc& oaf. i
culos deUtefcensjproflu;Ot s.d.ein. genjtus per peritoaatum , membranam admodum crafha ^
adaS5SJItSlS'i‘tnfti^l^flIrigihis exca'vb abdSminls prbliliecuat tres circitet aquarum mca4
iiirae. Ventre hoc tandenf pSaims det'eijb >"infeteflai teStuto , & colon oculos admitaqdjl,
mole & magnitudine fubierc , quse poft exhauftas feroiitates , omne reliquum occupanim
abdominis fpacium , cutn autem p'rtfe iis carceras' partes exdminace non licuecu; iateftinum,
prope anum abfeidi ; .ligare,^nte abfeiffionem ptoptfiparctiffime compaaas feccs , non valui,
tnus , exemi proinde adea ciim reliquo’ inteftinorum tubulo, fccutinio noftro ulteriori , pcj.
ficulariu^fubjicicnda^-itotslWoinniEiSuda ab inferUpte-fui patte , ubi ftupendo hiatu, in ai^otr
termiBatatuj:jt!adco.k>o;ufquc.fedibns;alYinis eompaSaffimis itainfacaum & oppletumfuit,
uctfierac!o9ea,y,idenco^j,r.'&slio,cyil)Srnfenfutatum', ulnam curo, tertia quadrantis partecraf-
fum erat, anum obturabat fcylabarucStnalTafoiidHninai, qua: pet vim lugentem inoffefafjp
efSgiatam penitus explevit , & ultra libram civilem ponderabat , ac manu & unguibus divelli
non potcraF) reliquum ffiercus non item fuit induratum , fed nil minus nigricans 'fe fosiidudii
hoc unguibus difccrptut^ori jfneb^ offi taifi &^etaratli viti!iin4'quamplurima , item lapO-
los , ftramen , tignum , & petiolospyrorum &c. Ollium memoratorumtriginta inter rariora
affervo, alii non minus diftrahebahc, chm taiheB fSchm tettia pars vix examinata fuerit. Si¬
milis fi non pprtingeior alvi obftruiftio qbtigitin praeteriti i68i anni menre-cuidam civi noft;a
(?4j^4r7i»aiS', cuiiat2(frifa infcroCam'proiap&Dn' Stokiini, ChirurgijpericifliBia mtriu nul¬
lis fomentis emolliti ac deponi voruefilQt.irig;i5itgpgu!^j|; jhdem' foSlicitus fuit de alvo quz mul¬
tis feptimanis delituerat , primum laxanda , in quena finem interna adhibuit, externa ano nul¬
la etiam vi intrudere valuit i balneo patientem iraphfuit . fed omnia pari Si f. uft.raiieo fcc-
cdSi itandemfpeculo anum aperire conatus , inUtomentum hoC-in prJciefttia VitiPrudeniifrj
fimiiDn. GeocgiiMeyctii ^PharmaGoprBiiSi Tribu^plebis,, ig. roii it aj/oie adaptavit, an%s
apentiticSibbftantem prasforibusldepifchehdit tnatwaam cxdapiBisjcerafbrum; innumetis , . &
magmateifiEGum induratiffimam, qnam.fcrramcntis<fettah£thaiuko]abore’4ebijit ; at etiam
h^cccitalibus infttumentis fibduaiopro folyendajiikurali-alvaiinfijiScicas fuic , taedenjque ;
Sphacdusintcliina pxoJapfacottipuiDiiSiipaticflSiinifetc dierorfuqta obiit, hiectt wafoS'cir
Itaque iBpbfittrnaufcabufldo fomtinio noftto adottteraproperaffitnus- . Colon autem peitod-
dum Sid^llatibus diftentjfflmuin, modo tetiW partC minorin ambitu erat, quam ceflum & i
fecam nil qnidquatD continuit. Geecum eiinftaCTBrraicuIi feu penna: anferin* femidigito
longum ,• appenfumfoit j .- tenuia. inteftina chmlveninticulo admodum gracilia 6i penitus coh
lapfornibpttEter paucum humoris tenuisrcxalbcBcajcritii faclufum; habuetant ileon extsriiis r
plMe.cchentum & finguine ubi refertum florido traBfpacebat ;ar-vct6 fafta feftiono ,: fangoi-
nemhune mtra membranas fluentem & rutilo celoreipclluccntem co.mperimus. Ileon ufque
adcaajinnrcontinurjiquafiag.mineglaadulaiuminf^niumco.nficQmfuicjqumcomprcf&mucflii
vifcitlttmiftillabaotVunijejunoplurcsreiiam fedtaiEfniha racetetmpefitas &;quaminlleo
majores inveni, ■ Daodenttm duobus digitis fubrEyloro etiam iwfignem plexum ^andulatum
roiliarimnjnianftfabati; fiih^quo' per duSumxholtddchum ad veficam biliadam manifefla vb
infculftaryiflebaturjijveitum-duflasiPahcreaticusetiam-fedulbiqiBEreKi obvenire noluit, & eo
locij ubiepmmunitepiiifcrMurinteftma-,- carunculam obfccva.vimusduriufcaiain .magnitadb :
nempifimaiprisj.'3Tuipiartc;(upeiioreinflgurampyramidalcm-aeuminatam,fe£iflyiumeBaio-;
ahfeifenalHbi admiitentdmsiquod tindem: folpir^rtem movit inibi forte hiincdudum coa-
lufflet., iVentiiiculusiapettus fetore acidiffimaomahrth;- quiadftabanc, nares foriebais ejus
tufaicadnterBaicrufta?e&adinodutffdenfa fuit,- rauco-iurbido QbliEerata, undique !qvis,BuIlibi.
lugofsvUaoindocbfupra-Ejdorummempeiitariotfoits- in quo fibrilla: fanguinea: pellucefaanb;
OmcntiiiBtinlla-veftigia vidimosidMEfentetiuratib tee! , ubi inteftinis tenuibus appenditui,-'
glanduUsfcfltar&usfifiniagmtudinetntenentibiis, fid latioribus^ innuraerisconfpetfurofiiit '
Vefica.utinariaforiplehat,aftcrcore fubjacentepreflayfigurarbpenitus mcranfverfamcloaga'
lamacquifiviti Rendexrer plane ftaceidus fuit,.&’aihil iafueti cbntinuir, ex pelvi in ejusme^ '
dibeopfpiCua , patolav.ia dabarutin.urecerero, qinE.digitum pollicem ad ufque-ureteris me* -
diuiofecillime admifir,^ ab inde vero.' Senfim conftriclior evafit-, ■ & fub finem ubivefife
ltnplan!3fe<atar , vixpcnnatn anfeHnameepifTct. Ren finifter b inniciscvolutus, exterius^e*'
hydaridibiiscorifitus&itij , quarutii nns & maxima ovum colambinum aequans. Adiatus®®''
foniin eiSnIgcntium-appenfa , coloris Jividi ejafdstncnm ventifflutgente fuit , uc etiam apte-
quainiperfaiftaei!tpdtitneBtacbnffderavi .i pro eadem vena a reftitance fanguiafcidilacacaliiB'’?
ponerer .-GasteraEfeeoiargefcentcs vefioufe hinc itlde cofita^csiies avelland nii^reS Sc-miop’' '
tesfuctuncpomncstranfparcntcSi f&.'peSucidas 5 nflatu per urecere.m' immilTo;, rrcaecam asaf?’
nibathydaiidibus; urecGE autciwaeoiobo ubi teacm Cibum at p cnormicccintnmuie?‘twl6‘® '
1]^ MelancH. & AfFe6fc»
m gallinaeeuro facii^ co"“ocrcc5 inferius autem ab cjiis medio 'fenfim Gonfttiaior
demovu infertiottem in vcficam pollicem non libenter admiiit ; hoc infuper notatu
htoj [,;c fcn-, quod, fafla iedione iecundum ureteris longitudineni in uique ■.
gnimmu ^ Pelves quatuor amplas , figura quadran^lari juXtalc ii
fuDltaniia ^ flavefeente refertas, & omnes eadetn cunica ureteris expansagaUdentesj "
"°^"nitud!ne'2:quales, qMtum quarvis nucem mofchacam compreliendiflet. Flatus in arte- ; '
ciriulacatem immiifus > ' ad vaia capillaria re’nis ftiperfidem per reptantia pertjgir f fed b
"^dntuuidcrisns exs^etta infuflati nihil plane commoveri vidimus jhydatisiBaxfraa j juxta-' ;
”°ftemul<rintia pofica, ferum vifeidutn gclatinofum ex 'flavolivefceffs, c^cer* autemferom '
fluidum per tunicam tranfpacons continuerunt , inflata: hydatide magna i-flawSejipelvrpcA;'
upit HeparnonfuitdiicolOr,natutaicm magnitudinemmbtinuit sjvefiGulafeilrsgi*apperilavh
fetmi inanita erat i cui vix drachmx dus bilis , glutinofi ad inftar , feri incrann Lieb Parvijs
fiiiurz inaqualitet rotunda: & flaccidus fuitjdifciflus & digltis preflus j-tdcus in amlircam fatis
rutilam convertebatur. Pancreas magnnm & glandulofum exa^d rcferebac ^panCrSaSyitulL;
clixatum ; glanduii ejuscomprefla: parum humoris- fufelalfi cxndabani.; Pulmon*^'€x alboiii^-i
vrd Sr rub.m exterius variegari i intus 6ni fuerunt ; Vena cava SC arteris aorta, pSfum fihguiiiiS?
& quidam fluidi & qliafi aqua diluti ; cordis verb ventriculus finiftet cbagiilata iaVigainis filaiJ '
tnenia obfcure rubentia continuit. Gapue exterius dcfortiidrunt exccefcentis feiiitubarcUla-alir i;
quot, qus nueisihagnitudinem habuerunt.- Tuberculum maximuta quod mediae liituriE far-'u
gittali inhircbac , tunica alba & crafsa cute capitispcrtihaciter admatd ac iricliisi ambiebar ■
ciir; materiam capiebat puliiformem gcanulatam , coloris gfilci ; exieaionem inftrgtitubcr- v
culi, Seeiui feparationcm Scate capillata, nemo viventiam cdleralTet quim Ghirmgi prtea..
feutes multa induftria tentarunc , ac quidem effcdui-dsre- vix potuerunt ; tunicahujus tubetta '
eiili, inbafi cum pericranio conjunaa&quafi unafuit; cxcrelccntiaeczter* raindreSjin ver-;,
ticc ac occipite prominula: , materiam a Priori alienam,'3£ amurcam ianguinis inflat- milii gra-tr
nulatam comprehenderunt; ne autem fetior vefpeta ab accuratiore cerebri anatbinS nDS ex;r
eludat , cutem capitis capillatam dccuflatim Teflam Chirurgi prxfcntes detraxierUnt, Pericra--.
nion in otbem fepatanint , & ftudiold cranii ollam detexerunt. Sututse cranii firffii$me coa-r -
lita: , velut ex ihdufla cicatrice protuberamias olTeas fotmaf unt; Maiiitfx duobiiS-fn locis cix--'
niofitmillimeadhzfit , & citra difiuptioirem avelli npn poterat, ibidemque J iii^tanioj infiq
culptas, &ficutinoflecribriformi vidcreelt', ina:qufliter perforatas cavitates notabiles ha?;
buit, quibus infixa ctat i cranium ab anteriore parte femidigitumCraflum, in occipiti moltb:'
latras fiiiti pia mater dura: meningi anfle adha:fit , & Iblum obiter perreptabat cet februtii feciis'-
Ut alias contingit, dum intra cerebri anftaflus fcfc infinuat; Cerebrum a nervorum 8r meduUa:
oblongata: nexu ubique folutum paria nervorum onuiia Conlpieue mohfttavit ; glajidula pitub' '
taria exfcde fiiategia, Audio in apricum ptodudaSdactaduminflara^daidiflaebat-f dereti i
mirafani, cujus ambitu alias compledkut dida glandula , nihil vidimiis , cea' qubfl omniS;
ibideni ferO inundata, vel inavulfione cerebri , veftigia ejus expunftafucrmriiqu^vis mul¬
tas in cerebri bafi ad inftar retis complicatas valbrum carotidum & vertebralium tatiiificaiio- -
nesoblervawetimus; poft exemptum cerebrum , in pelvi relida: feri cruentati pcOpctiiodunl
fex uncis fluitabant , elevata dein digitis in bafi ceccbti msdulld obiongatd,& detedis tlciltrb
colis a latere fitis, irt conipedum venit. Plexus choroidaCus praegrandis, ab utroque latere
totam interiorem vcntricuiorum feperficiem perreptaris , & ex multis infignibas vafis langui-
fltis a tamis carotidibus , per foramen a fcpti anteriore parte patulum , aeriedenribus , t6ti~
ItMs i ubique hic plexuS veficulis lividis , feu hydatidibus pififormibus cohipUrcatus fiiit, qusii -
'cl lanceola aperta: , aut manibus rupta: , ferum gelatinofurii , livefeens fuderaflt. Ab hoc ■-
p.cxuqnateor infignes venx languine hinc inde fludiiarice referta! , ‘id ipfiflimatn glandiila:
pinealis bafin derivabantur ; vafe vero medullaria , qua: in eaih inferi dicuntuc, riullateriusi
quamvis fedula inveftigatione reperite potui , glandula ha:c fibris fenguineis fubtilifiimisconP-
periaprocius rubebar, &folidiocfuit ibiito; Septutij lucidum , ventriculos cerebri anteriores-
1 ingucns , etiam pundula fenguinea habebat. Thalami hervotOifi opticoruitl clevdtO for'-^ :
niEc elegantes , exterius albiflimi , intus veto ad-inftar cOrticis cerebri cinerltiiprbdiere , iri
Cemri' quod fuerit notatu dignum. V.Thesdor. tvvmgcr. Bfhem'eh GermaaUi
O B S E E. r A f 1 b It
iUafirifim Hy^achondrUci mors mifera-ab InUncHone MercuAnli , ejufJtm AntUtitL
cOnoutJ
24^ ' Anaimm^Pfa^fc. Lib.I. Se<^. IX, *
concurrentibus , caufis ,■ quas longum clTet rccenfrre , <3c obftruftionibus HypocbotuJtio
conqucftusjcfl: , unde pro tollendis iis varias curas adhibuit , inter quas etiam erat ante ali
annos ternus ufus Thermatum Garolinarum , quas profuifle eidem iiiuftriffimo , in co3«|?
fuii; <.2uia. autem videatur errores index rebus non naturalibus interea iuccc ffilTe, non atte ^
cotpo:is debira ex purgatione, fadum eft , ut in corpore colligerentur humores ctaifiscvif
cidij qui cura.aliraensotranflati, ad junSuras arcuum, denegatocorporiomniexctcinoV
deknJocaggentes, effecerunt artus ita debiles, ut illuftriffimus ille inhabilis foret, ad de'^
bu1anduro»-3i;fe<e loco in locum movendum , unde vita' iedentariacoaad, 2-cedcnte nu
sime tempore hyemali , ptoldbiia tali padoinfenCbili tcanfpiratione ; alimentis bonifucd
interca cojportfuppcditatis , aggregatio fit faffa humorum ctafforum & vilcidorum , qui
dic in diemt magis ac magis corpus inhabile reddiderunt ad quacunque exercitia motus
-ex&quenda.;.,; '
■Malca.dftbaQcrerafueruntjUtintellexi, adhibita, tamcnnon caufi, fed effeffus cutaba-
tui: j ut, fuerunt Balnea , confortandorum caufa nervorum , ex ecbus calidiffimis confeftajauj;
materiam illam in junaurisbsrentcm magis incraffarunt Si exficcatunt , Inunaiones, Fridio-
nes:&: nefeio qus alia cum nullo denique Diuftriflimi patientis levamine. Tandem hachyeme
prrcfcntis anq! ( 1670 ) nefcio quis curam propoiuit inungendi artus cum unguento Mercuria¬
li , id eft, id quod Argentum vivum ingreditur quid quidem ptzviis corporis purgationibus
univerfalibus , potens eft raateriamin artubus harf entem diffolvere , & poftea illam per venas
rrorporiscircumportando ad palatum protrudere, & eandem per fpueum, quem ptyalifinum
vocamus expellere. At cum quanto id fieri periculo foleat, pleni funt libri obfervationom
natrandum de iis , qui fitniles curas fuftinuerunt, ita ut nifi caute cum iis proceffum fuit , ulna
vita: periculum , aut Edentuii , Contraai, Tremuli , aut Paralytici , aut Hydropici remanfe-
rinti Paucis evadentibus qui aliquod fignum ex fimili cura non reportarent. Quamvis Sjali-
qui evaferunt , fed iiintclligendi, qui robuft* naiur^, & ad fuftinendam talem^uram, jubiles
■fuerunt , mptbumque fimili cur? ptoportionatum , & medicum atientum artifquc fu^ peritum
habuere. Inunaio autem h?c fieri fblct , tempore verno, non ultra quaicr, cubiculo calido,
pr^via purgatione & intermediis fudoribus , ne Mercurius vi uaSionis in habirum corporis
impulfus, moras nimias in corpore agat, & Cerebrum NeryofquefTigidiraic fua vencroa
partim inficiat , pattim humores eraffos& vifeidos nimium comniovendo eofdem prava fua
qualitate afHet , qui ad partes principes , ut Cor, Pulmones, Cerebrum, Hepar delati , ibidem
novas obftrnaioncs saufftent , unde Apoplexia , Lipothymia , Syncopes, Pbtbifis,& Hy¬
drops fequi poffent. . " ^
Sienim talis materia , per motum finguinis ad Cerebrum deferatur, caufa eft Apopfexfe^
Patalyfeos, Qonvulfionum , Spafmi , Tremoris ; fi ad Cor , Liiuorbymlz , Syncopes, Suffoca¬
tionum ; fi ad Pulmones, Toffis , Phthifeos , inflammationis ; fi ad Renes , fuppteffionis urini; ,
fi.ad Hepar . obArruSionum, finguificarionis fefe, & inde concomitante fiippreffione uriog,
, occafio Hydropis. H?c ergo mala evenire folent fi m.uetia talis ia junauris herens movea¬
tur , & non interdum duna in motu eft , evacuetur , partim per purgantia , partim pec
fudorifera , partim per diuretica , fed eidem libertas permittatur , utcopioseruat, quo na¬
tura illam ducit.
,Ue autem omnibus conftet, quod bgc qu^de Unguento Mercuriali dixi non fint fors veiba
ame confiaa, fed ratione. &' experientia, dudum aptimariisnoftre facultatisauthoribuscon-
firmata . loco omnium citabo Excellcntiffimum Virum BinieUm Seanertum Py. L.
de Aigenlo Viro , tum crudo, tum (ublimato, tura ptecipicato, ubi h^c habet : Eetnim
tum vivam aes exti!ieium,Becpr£paratum,jiittct^oreh£reat, Stemacham ^ latepaaUiit,
aenijHiJimpeaderefeugr^vitetefHa,ttt credit piafcoridesU.c.%%.je4 vi miUigatJaaii-efoJenU,
fliUus migaos excitat , dehrefqi veatrkali ^ iateainorum vehemeatifimat, iis fmiUs qaiie .
TerminibMtercifiumur qua yi . Eroftone iuteftinoram emtingant , ^ iliq; irjo Alvi^epSionti,
liquidae ,fumgTavitate Stetnqchi & gmvtiiae totiue cgrf orts , &fidiareti>iealiird-»‘>»‘g'‘^‘*'
tur. ,aaedituriaqfaffrepo.,, oh dolorem^ q^i fiuxtoaem i» partthm meraU movet , qua mem
ohfiruit:, aude ffjUatmm corpus intHme[cit,& colorem plumbeum five livcfceatem refert\ eb
hut/terfeabteiafellosdp-iaquittatos. Fcedum quoque exere agri haltmm emittunt,qai^ qpttci-
piunt , quiia LueGalticaOUercurio vivo inuaguatur. Tandem inducit Perdjfid membru-, q«ib^
adharet i aliquando etiam Epileptiam , Apoplexiam , Syncopen, & ipfam denique mortem.
Eadem mala etiam Mercurium vivum extinclum ^ inuueiionem argenii vivifequumur, ut vi¬
dere efi in ih qui ia Liie Feaerea, vel feabieiie unguenta utuntur, de quojupra,hacScnnertue.
Mala ergO.&rte, itum eft in confilium fuadentium ut illuftti.fiimiis huic cur?: ff
mitrercr. .
■eommlfit fe itaque anno 1670. Menfe Februario, nufii aurem artis periro fed homini
rudi & mal? conditionis -; verbo Carnifici, inunaiones faff? funr , non quater tantum fcd
De Melanch. & Affe6t. HjpoC. z4p
• itiniSeptin)ana™‘i2> aerem vitandi j Ham durante
We tn j-g jjjri committebat , nec ullatenus purgato corpore ; placuit enim
aditantibus j quo llluftriffimus Dominus Patiens ^fine Ullo remedio
teftitubpr iiiinse valetudini poterit j insnaione toties reiterafa > unguento lioc modo
^'"umaiP, & fepius repetito, Patina: de baccis lauri unciam unam j ob de bacCi lauri
^°'am )• cerufe une. il?. maftiches unc, j. aluminis ufti unc. ifl. oliban. |i. mercunctudi unc. i.
‘^oz veter, unc. iij. Camphor. dragm. j. Mota loco eft materia crafla illa & vifeidas qua: lon-
^™fcrie annorum; in artubus delituerat, & tum loco t^ovebatur, quia venenola qualitate
?*buta ante nOn foerat , Ut alias tale remedium (olet venenn luis V enerea: opponi , & quidem
temere, fed urgente neceffitate , tum fcilicet ubi ligno guaiaco , vel fij&patilla morbus
hic curari non potelt.
Concepit pravam qualitatem a minfirali illo , nempe atgento vivo &.more confuOtOj (patiO
trium feptimanarum , exoneravit fe pars materis illius per fauces , & folitam Palati Sc Gingi¬
varum, apravitate fuafive falfedine occafionavit exulcerationem cum periculo excidentia:
dentium pars autem ejuidem occupavit partes vitales. Cor, Pulmones s deinde Ventriculuroj
Hepar, Lienem & Renes , unde difficultas fpirandi, puniftura; Cordis , dolor Lienis , Urina
pauca & accenfa , fanguinem colotem referens, fe fe infinuabant.
Piyaliimo procedente & ad finem vergente , nec dum corpori reliquo, prtfelcrtim viteeribus
pra.a qualitate infeiitis fuit provifum i tandem & neceffitate de dic in diem crefeente conclu-
fuiD hic quoque providere , & Medicum , qui errores tam antiquos quam novitet. fafid.s
Sors ergo cecidit fuper me qui alias ante feptennium Illuftriltimo Dno. in ulu 'Ihermatuni
Caroiinarum feliciter infervivi. Vocatus ergo die 13. Mxrui illum ledulo deCumbentum , vi*
anus moventem , ore foetidam materiam , jam quidem in pauca quantitate, expuentem , de
iKobilitate dentium conquerentem , de punftutis cordis & difficili rcfpiratione lamentantem,
urinam paueatti & ruffam emittentem inveni , unde causa horum affeduum refeifa periculi
plenum iliuftriffimo Domino pronunciavi .• nam flgna ex urina delumta , ex mente Hippoeia-
tis mihi magnum quid in Illuftriffimi patientis corpore latere indicabant.
Sig/ii ex arin& colore. Urina rubra vel tuffa & tenuis , talis diu petieverans mala EfOerinfiit:
tiudie.lf.fecl.i.
Significat enim magnum caloris incendium, & inflammatoriam qilandam difpofltidnetnf
in Hepate , aut Ventriculo , aut Pulmonibus tefldcre, a quo nulla concoftio, fed aduftip
potius in humores introducatur, ideoque talis urina diu petfevcrans cum vitium imbecillitatS
mortem pronuntiat.
Signo ex fatteiute urinie. Htina* pauceS & tewies & afluttitO potubifOn refpOiidentcs, in
quolibet mOrbo mala:. Id.Riyenloc.c.
Vel enim ligni ficat Facultatis Expultricis, fiiSecteticis imbecillitatem, velcalordminten-
fumhumiditates corporis exurentem unde omnes zgroti , qui urinas paucas & tenues emit¬
tunt, paulo poft obeunt. Item figna ex Refpiratioiie me magis in ptopofito conflrffiabanti
"iagnaSd frequens Relplratio periculola River. injlit.lib.^.fel}.i.c-.t,. magnum enim incendium
iignrficat & putredinem cordi pariibu^ue vicinis maximam , quK cum multa indigeat venti-
laiione , magnam & frequentem refpirationem efficit. Unde eum nec dum corporis vio ex-
^fgato fuerint , quo melius accedere poflem , cum medicamentis ad partds temotiotes , ii;
Mattii ordinavi le.nem Purgationem fequentem. aq. Laxat, unc. iij, manm calabo unc.ii5;
, mm. tartar. fer. i. M. F. potio •• poft quam illuftriffimus Dominus fepties cum alieyiationc
purgatus eft. 11.15. 14.- 15. is. Martii fecundis viis deobftruendis SC materiam ad exitum prae¬
parandis , ficuti & viis urinariis reaperiendis infudatum eft , cum jufculis ex herbis deobftru-
us, aperientibus Si llmu! ped:oralibus , exhibendo per vices fpiritutti falis marini , item,
ina. marris dofi aliquot guttarum. Item ut a Corde & Pulmonibus materia prava inibi
a uians revelleretur, ordinara fuit conferva rofarum eum auro foliato, ob lympathiam quam
^n> Argento vivo habet , & uiti cornu proparato, de qua illuftrlfiimus Dominus bis in die
oletn nucis juglandis magnitudine afllimebat & fudorem eliciebat.
^ avit. dic , iterum Illuftriffimus Dominus blando medicamento ex foliis fenn. cum fyr,
la ereos purgatus foit: Et quia de dolore HomOrrhoidum conquerebatur, qu* fiaperiten-
w, hona fpes allucefccbat , roiflutn fuit prO Chiruigo , qui
XVIII. Martii 4. fanguifugas Hiemorthoidibus applicuit , h quarum ufu Illufttiffimus ft fflO-
®'cutn alleviatum fenfic.
Hoc dccurfu temporis de die in diem paucior urina bis auf ter intra diem compatebat , ref-
Lr-tio difficilis continuabat , anxietates increbrefecbant, tumor pedum a:dcmatolus fe fe
‘Unuabat, appetitus dejeaus, litis intcnfa , fomnus vix aliquis, muftriffimus autem timens
panctum lEquinoftii magis fe perplexum reddebat, ficuti & ipfum dies illa non fefellit.
Nam
15® Anatom.Prad. Lib.I. Se^t.IX. \
Nam XIX. Martii , prarcedcntero ^quinoSium , in meris natura laboribus anxietatiK S
difficillimis refpirationibus confumfir, donec hora lertia promeridiana natura motum maf '
morbifica: procurans, fecit UE Thorax liberior facius fuerit & aliqua pars materis a pat?
peflrotis mota , in partem dextram abdominis fub Hepate inftar libonis panis decubuerit 'r? !
na fpes quidem affiilfit, fi in reliquis fymptomatibus quoque natura fe fe emendalfet. Sed^ j-
XX. uiq; ad xxi. dici horam tertiam urina: fiipptimis coepit, ut vix lemcl illufttillimus Dom' "
urinam quantitate trium cochlearium emiierit,quod idem denub xxij. & xxiij. die , &
tibusfaSum, ita ut fpatio X4 horarum, ordinarie primo modicum urins emittere folitqsfij,
rit , & id circa quartam pometidianam , aut circa occafum folis. Interea tamen de cibopo.
tulento , ut jufculo Si hordeata , ob impotentiam mafticandi , parum , fcd de cerevifia in oifaii.
titate notabili ab Illuftriflimo Domino epotum fiiit , quia autem cxcrctio non refpondeba^ut
fieri deberetinjeaioni, unde illa omnia applicata funt , tam interna quam externa dinrrSj
procurantia, tam lenia , ut Deeodtum Nephriticum Forsfti , Hedera terreftri , Oculi cancro,
rum, quam fortia, ut lal Succini volatile. Sal urina: volatile, Spiritus urins , Spiritus falisjj.
moniaci in appropriatis vehiculis ; ftd nihil efFefirum eft. Urins fuppreflio eadem coniinaavir
XXIV. XXV. XXVI. diebus, quibus diebus, adftrifiione alvi concomitante , partim ciyfteribos,
partim Rob de {pina cervina cum pulvere Gialap. ad promovendas aquas, fepius provifum fiiit,
cum exiguo tamen ipfius alvi correfpondentis effeSu. Interea tumor pedum ultra genw
progrediebatur, in Abdomine autem decumbente illuftriflimo , fubfiftebat , fedente in
in eruta dcieendebat , nunquam tamen totaliter deperdebatur. Ipfiim Abdomen tcndiinci-
piebat , difficultas telpirandi increfeebat , prrefcrtim fi ledlulo decumberet , omnia in Hydro¬
pem tendere videbantur. Vires de die in diem collabefcebanr , quamvis tam internis quam
externis primariis ex genCre pharmaceutico petitis remediis , Si cuique fere partiapproppa-
tis, iilHem itetur in iuppetias. Aqua Perlatum , Confeci. Aikerm ; Baliama odorata , nulla
fere hora .fuerunt intermii& , ledhaec nonnifialiquodlblatium Illuftriffimoafferebant, S:
quafi aliquod interftitium modicum caufibant , paulo poft in ptiftinos labores redcunce
llluftciffimo.
xxvj. die Marty ; utpote feptima ab .ffiquinoftio , ufque ad horam tertiam mote naturs fo¬
dito quietior fuit. Ab hora tertii autem , Urin* fuppreffione continuante , Abdomine ni-
midiore coepit inquietudo , anxietas, difficililque refpiratio talis in illuftriffimo, utnoaetoia
tjuafi jam jam fefiifibcandum putaret. Retentumenim ferum, per totum corpus diftribaeba-
tur , Si prout in Hanc , vel illam partem ruebat , fuffocationem aut aliud aliquod leihale
fymptoma minabatur ( ita enim Jacobus Carpus in ifigoge Anatomica, quendam ab urina hoc
modo retenta fuffocatum efleteftatur, & Jacobus reftrc , quendam in fbmhum& torporem
lethalemincidifie ; ) unde anxietatibus crefcentibusfijb auroram dieixxvit. Martii,tiroetisde
aliquo inopinato eventu infinuavi periculum his, quibus intererat , ita ut anima: & aliis prori-
deretnr. Hxa dum agebantur Illuftriffimus ab onere feri in corpore reftagnantis magis Si ma¬
gis premi, unde etiam majoribus anxietatibus de fiora in horam corripi eoepie ; ira ut inopi¬
natus aliquis natur* motus die fequenti , id eft nona , futurus metueretur , qui ^ xxviij. dk
xMirty refignatione omnium temporalium ab Illuftriffimo Domino cum fumma omaium£di-
ficationc perafla , contigit.- Nam fub meridiem vomere empit in copia bilem ftivam,cantan-
tis rudibus , ut timuerim ego , de repentina fuftoaatiqne , quam, liluftriffiraus fibi eventu¬
ram cx retentione Spiritus metuebat ; Vomitus etiam hora n. circiter incipiens , continuavit
ufque ad horam tertiam pometidianam , procedente vomitu livido & nigro aliquot vicibus,
qui inter lethaliafigna ab ponitur i.:frog.y). fignificac enim hujufinodi vomitashi-
Icm porraceam , retuginofam aut atram in corpore redundare , at h* omnes bilis Ipecies
malignos morbos atque lethales producere Iblent.
Caufa autem talium humorum io llluftriffimi Domini corpore videtur fuiffe venenum ill““
Argenti vivi occulta vi corpus ejufdem defttuens ; Etnim humores in corpore noftto adeo ops
illius degenerant , & tantam malignitatem acquirunt , ut iis partibus, in quas a natura dcim-
duntur, Necrofin, hoc eft, Gangrasnam inducunt , v.iSenneitKsVmci. p,2. 19. d. Ca/g-
^ Sphdc. adhibitis vatiis ventriculum corroborantibus remediis internis Si externis , voin>‘“*
ad occaium iblis ceiTavit , debili relido fummopere Illuftriffimo Domino. Hujus dieivef-
pere ad venerunt duo Chirurgi , Dominus Kilianus Si Dominus Nic. Stubenmayet.vocari
Iuppetias ferendas Illuftriffimo Dno. videns onim ego fuppreffionem urina continuare , Siei
ea Tumorem, pedum attolli , illumque in Abdomine remanere incidit mihi, fiiotereaCa“'
tcrio in illa parte tumida Abdominis effedo, quo natura fingularem copiam aqua: videbatot
dspofuifle , fuccurreretur , & fimul etiam in tibiis veficatoria applicarentur, ut ira natura w
onere aqua: in corpore reftagnantis lublevata , longiorem vit* moram concederet lllulhi®'
mo patienti , atque exinde mora impetrata , ne aqu* reftagnantes pravitate fua viftera infice¬
rent, caufe fiipptcffionis Urin* provideretur. Suppreffio enim Urina: b feti fcctelionis
De Melanch. dc Affert. Hypoc. ijt
> ortum ducens , jam novem diebus ita enim Sensen. l. 3. fan. 1. e. I. & quidem £gc£
£ ftpiimam diem iterum mejere incipit ftrvati poteft, quod fi ultra hoc fpatium retinca^
fi urina reddatur, plerumque tamen arger moritur , Confilio ergo cum Chirurgis ini-
^jjtjomini cauterium potentiale; Tibia veto dextra Vericatotium cft applicatum. NoX
•Ha poft vomitum paulo quietior vi{a eft.
xxix llluftrilfimus Dominus mane denuo de difficili refpiratione conqucrcbaturj
nde ad ventilandum Cor Si imminuendam inflatnmationem mafl* fanguinez, abundante fero
venam brachii dextri fecari curavi ad uncias 4- circitet , authoritate etiam duSus
rum qui in rupprelfione Urinre eandem proficuam fuadenr , non negleftis partim cordialibus
& Vires^imbccilles reficientibus , partim diutefim procurantibus.
XXX. die Mxrtii. Illuftriffimus Dominus parum fe fuetio rem fenfitex fomno eidem artificia-
Dtcrpiocurato, queraa multisnoiiibusambivcrat.
xxxi. Uxrtij mane mifit Urinam lIlufttiffi.Tius Dominus Comes ad quadrantem fextarii,
vefpcri iterum mifit aliquid, hac die cum nullam fedem habueritlllufttifliuHis poft pulverem
Gialaparduofiippofitoriavefperiapplicatafijut, fed cum nullo efFeau.
' Aprilis, lllufttilfimus Dominus totam diem in doloribus & anxietatibus confiimfit, Uti-
Eietiammanead unc.x. excrevit, fed tamen lixc nihil auxilii afferebat, nam quadruplo &
ultra plus diu noduque de Cetevifia ( nam alium omnem potum medicum abhorrebat)
ebibebat.
II. .<p«/0'nox,inquietaficuti& dies fuit,. doloribus & anxietatibus intermixta, habuit illa»
diesduas fides , & aliquantum urln* demifit. A xxix Martii, huc ufque veficatorium bonum
cfFeflum in emittendo feto faciebat. Canterium autem ob nimiam pinguedinem, nullum ad*'
hucdefjifio effedum prarftitir. . '
III. iterum IlluUriffimopejor fuit prioribus, viribus multhm collabefcentibus, non
obllante , quod remediis confortantibus internis & externis continub uCis fuerit. NoX
mala fcquuea eft , ita uc eam lilufitiffimus totam fedendo ctanfegeric , timens iufibeat! fi
Iir. Aprilis paulo quietior vifa quoad anxietates , maxime poft prandium.
v. Aprilis in quieta & anxia magis magiique fuit. Hac die varios appetitus comedendi hsec &
alia Illuftriffimus habuit, unde condita quredam alTumendo, fuper ea tantos dolores ventris ha¬
buit , ur eofdem duobus granis laudani compefcctc oportuerit. Hanc nodem totam infbmnen)
duxit cum frequenti potu Cetevifia: Gitkavicnfis , a triduo jam extrema frigete coeperunt j
manufque amba: tumida: fada: funt ; urina etiamfi bis in die mingeretur , pauca tamen erat, S£
minime potui correfpondcns, pedes magis magifijue tumidi.
VI. Jpril. virium imbecillitatem nobis maximamattulit , manentibus omnibus eaufis, eam
occafionantibus, unde diu non duraturum , fed deliquio repentino auferendum praidixi : Nox
Infbtnnis , & fi aliquis fbmnus fupetveniebat , ille labotiofjs erae, unde Hipp. S.z. in quo morbo
ibmnus laborem facit lethale.
I. dum illuxiffct, paulo alacriorem nobis llluftrlffimum demonfteavit , fed confi-
ido lUum uno oculo nos afpicere adverti. Unde Hippocr. mihi in memoriam revocavit,
n morbo acuto oculus unus altero minor fiat lethale. Interea nulla quiete llladic habita,
m ad iedum , jam ad feliam petente , tamen modico cibo fumto, circa horam fecundam
pomeridianam dum ita inquietus Illuftriffimus effet derepente paflus eft deliquium animi , ex
quo modicum ad fe rediens iteru ra recidit & agonizarc cccpit, atque hot4 quarta , & uno qua¬
drante fiipra, animam Deo efflavit.
VIII April. Cadaver llluftriffimi Domini apertum eft , cujus partes interna: taliter fiicre
ronftitut*. Abdomine aperto in fiomaeho , duo ulcera reperta fuere , praiterea totum quod
lugeftum erat , atrum colorem referebat. Hepar- magnum, durum & quafi coffum , in duabus
partibus fideratum. Splen totus putridus. Renes utrique duri & materia ctafTa vifeidaque rc-
rctti, qua: obftruaio caufafiiit fuppreffionis urina». Membrum virsle cum tcfticulis totum
quantum Ncctofi infoftum , eodem modo orificium w/ra compertum. Omentum circa vefi-
ram inferius difruptum &. nigtum. In Thorace Cor magnum fed flaccidum. Fulmones Tho¬
raci uttiufque lateris accreti , ab inflammatione nigri, 8£ integra fui parte materia purulenti
undique referti. Femora cava Tibiis Uy ico ficzxnm inftar aqua tumida. Cauterium^aoi fsh-
pinguedinem qua lauflrilfiraus ad 4. digitorum craffitiero
rr>‘ -bar , pettranfiverar. infelix hoc fatum quare Illuftriffimo Domino acciderit, expta:init
us &^a-fenti partium conftitutionc conjicere licet , Illuftriffimum Dominum fato cedere
sfiibilc fuifTc evadere , nifi divinitas infpirata remedia fuiflent, quod hifcc
^Jppsuo I. Illuftiilfimum Dominum a longa ferie annorum de affeiftione Hypochondrii
•~;h oft , Lienis conqueftura fuiffe .- lignum igitur eft , hoc vifcus , aut a natura debile
151 Anatom.Pra^fc. Lib.L Sed.IX. !
aut per errores in rebus fex non naturalibus comtniiTos tale evafiffc ; unde paulatim c
eruit : Putridum autem vifcus , ut eft Lien , in corpore diu permanens lethum infem. n' i
fe Iblo. , i-
Suppoa» V. Sepofitai. SuppofitioncIIlufttiffinius Dominus hunc morem habuit, uth [
comederit & biberit, & nullatenus fe exercuerit, ftdquafiferaperdominificoaiausinini"' f
bilis harferit nonne per hoc multa aggregata , qure alias per exercitium cxhalaflent in corn° (
re femanferunt f corpufque fuperfluis humoribus refertum , ad putredinem concipieni' 1
■ aptum reddiderunt? _ . |
Suppono ili; Illuftriflimum ut gravedine illa corporis, quam moleftam libi advertebat, 1;.
beraretur, variorum hominum remediis ufum fuifle, five.illa fecundum rationem fuerint, fot
non, nonne per ufum talium non repurgato corpore , humores magis impados reddiditj&ji;,
variorum remediorum vjfcerafibi debilitavit.
Suppono IV. Inunaionem Mercurialem elTe venenofam.
Suppono V. Inuniiionis Mercurialis infringi vcncnoluatera,fi in contrarium venenum habeat
quod agat.
Suppono VI, Inunflrionem Mercurialem IbliLui Venerea: , & quidem nec adhuc temere
competere.
Suppone VII. Illuftrfffimnm Dominum Lue Venerea non laborafle.
Suppono VIII, Si ergo Lue Veherea non laboravit, & non temere illis debet inundio
Mercurialis adhiberi , qui illa correpti font , multo ergo minus illis qui illam non habent.
Suppono IX. InunftionemMereurialemiDiinuatione fuarum atomorum in corpus vim habe¬
re commovendi humores craflbs, & vifcidos , & quafi congelatos, per modum fermenti ali- '
cujus cos tclblvendo & fundendo.
Suppono X. Inundionem Mercurialem non Iblum habere vim humores commovendi &
. fundendi , fed etiam ubi non invenit quod agat (ua vcnenola qualitate inficiendi , & calorem
nativum partium iufibeandi , inibique Gangraenam formandi.
Suppono XL Mercurii inundionem etfi is prava qualitate non eflet praeditus , dummodo hu¬
mores eraffos & vifcidos liquaret , fufiicire , ut homini mortem occafionaret.
Suppono XII. Liquatis tali pado craflis & vifeidis humoribus, hi mafe finguines commixti, \
canquam grumuli aliqui in illa oberrant , & quo (anguis fertur , cum illo circumducuntur. '
Suppono XIII. Si tales vifeidi &i cra(E grumuli non bene dilToluti tranfeant per aliquos fubii-
les meatus , illos ibidem figere fe pofle ,& obftrudionem eaufarc.
Suppono XIV. Si tales vifeidi grumuli in principibus partibus fe figant, pro diverfitate nobi¬
litatis partium, divetlbtum eaufa etunt fjrmptomaium. - :
Suppono XV. In Exemplo : fi grumi tales vileidi Inftar muci, in renibus a fanguinis malTa de-,
ponantur, vifiiiditatefca meatibus illis adhaerebunt, illosobfteuunt, & data femel obftruftl-
one impedient ne fetum a fanguiae aut per vafa lymphatica delatum poflic cranfcolari in Ure¬
teres & Veficam.
Suppono XVI. prohibita ttanfcolatione , ferum illud, aut rupta vena aliqui, in Abdomen
ftillare debebit , aut in fanguinis mafla remanere , & cum faoguine , quo ille fertur, cit-
curoire. - , -
Suppono XVII. Serum illud eflelupetfluum naturae, & excerni debere.
Suppono xmj. Serum iliuiprteterquam fir fuperfluum , continere in fe fuperfluum falem»
qui fi remaneret , in corpore inflammationes , putredines & iplam gangticnam occafionaret,
unde neceflarium eft ut excerneretur.
Suppono XIX. Serum illud fiipeifluum, fi non alicubi perfringat, cum (anguine per omiiia
vifeera , vi motus (anguinis deferri. ..
Suppono XX. Similes grumos vifcidos cum maffafenguinis in Illuftriflimo Domino inundi-
onis Mercurialis hinc inde fuilTe commotos.
Suppono XXI. Similes grumos vifcidos. Renes Illuftiiflirai Domini obtur3(re,undc fuppref-
fionem Urina: paflus eft.
Suppono XXII. Serum illud partiro fe diffudilTe in femota,partim cum mafla fenguineafuilTe
delatum ad partes prinsipes prarcipoe Pulmones , jam ance hac male difpoficos & Thoraci ac-
crdtos&r inibi calorem nativum (uifocairc, & (aKedinc (ua prava Gar.gia-nam fefeitaiTe.
Suppono xxiin Dari exempla a puri diuturna fupprelTionc urina: mortuorum, ccfi Mercurio
non fuilTenc undi.
'Suppono xxtv. A fola fiippreffionc urinrc potuifle omnia mala ifta Illuftrillimo Domitio ob¬
venire , etiam fine veneni cooperatione.
Suppono XXV. Accedente tamen venenofitate Mercurii, eo citius acceleratam morccBij
quarii fors fecuta fuiflcr,nam Hydropici modicum mingendo (ac dia tamen vivunt.'
Suppono XXVI. Hydropem (olere Gangra:nam cau(atc,unde raro rales (anari.
Suppo”^
De Iinaginat. RatIocIn.-6c Memoria &c.'
E TdnVeatationls^fequam quz ficfine affluxu, pallci cnim a talr Gangrena evadunt.
^vin. A\ytitt^atcm&GitgrxDimexon3micS'elctl\i\ein.
SL xxix- Dari exempla partiiira, externarum Gangra:na correptarum i qua hom
hUamen applicari poterunt remediaj mori debuerunt.
' Qbi ventriculus , Pulmones, Lien, Membrum virile, Tefticuli, Ornent
*t Gangtzna corripiuncur, quo difficile efi: applicare remedia quis ille erit qui talct
:iypoterit,nifiroIusDeus? - '
palis fuit notet lliuftriffimus Dominus patiens repettusjnon deftnt igitur caufar fufficie
Suppo^ergo me fundamentaliter dcmonftraiTe, quod dembnftrandum erat. D. lac.
raM Dabr^miy de Nigraposte in Zphemerid. Germanicarum Becuria. i. Amo.u . ,
AN A T O M 1 M
P R A C T I C JE- '
LmRI TRIMI
SECTIO X-
D E I M A G I N A T 1. 0 N E , R A T I O C I N A T I O N E
Sc Memoria depravatis & abolitis.
PUer Hvdroccplialo extinSus a robaftis parentibus latus, ailionibus Animalibus
quz ex ccfcbro prodeunt i puta Ingenio, loquela', irifuy&c. Deftftutus fuit. In
duobw cerebri ventriculis aquam cryftajro clariorem ad libras oftodecim inve¬
nimus,-, quz non Iblum ventriculos, fed& lubftantiam cerebri diftendebat. Ita
uttorurn cerebrum ; Yr eerebcllum excipio ) in faccujiim extenderetur, hiiic
fiebat ut circumvolutiones & 'gvri cferebri non confpiccrcntur , fed turgerent omnia. Vide
Vi'ieHydricephaloexTabrinatItldano. ■ ■
CTupIdittts.five (i»paiw,etfi potilljmumad Anb 'debent‘quE 'de' 'Amtni corporea fiiriaionibus,
Jtnam Rationaletn fpe&ar,;'.t.qi:e1nceUeai)S & p2ruip'qu.e,fubjeajif'& inftrumentis differuifnus,
JuiK^ddB.autnlignilicat.nonitnprogfjewmen ipi^iaiiioaisili^mCiirforaCdllofa^yeCerdifi
Wlsr-mptbos capitis ,-fea rfcT, teceiife- atqiie' Memoris , 'Cerebri certicath
'“G jftWMtn!nj'Qil',_iila-Anim^,iupefiotis:e- mediiUae. fbrro^utrliifriue' organa IminediataeT-
"yi>fis.a,!jf:,im'aginatione,&. memoria j^s. pro- fp.Spiritus atiimil'cs'declatavi[n'os.Quamobrfem
teste, ai^ebari:m.dejj,quia a fpiritupmanima- 'quod potentiis iftis .t'qu2 fitnaiohis.cujufqUe
Ilum jpgij.;qi,j -,;erebri vitiis pendent. , alterius fcil-tirm, rationalis tuih feiifitivS 'primi
«Bijpam.Ilationalem in renfitiya (tye corp.o- aut praecipui eiatefesfutrt ) prspeiitis. Mentis
■Jtafiibfife5rs.,;cjufque.fedem .quali ■principem imbecillitas &. h'cbetud6,Tatditas'’inge.nu, Stur
omagUBtionem e(fe.:,p®troab,hac ■&:meinoria pjditas', ac ipfa dirfinm.Ameni-iaTipenumefo
- quis jj^ijS:fpeculatar,aufnotio- qriuntutj jn culpa funt aut Cerebfiitti ipfum.aut
eatflntlO.ccafiones fuppeditari SJifjtus animalesiaiit iitraque fimULatque prlbs
-atip.rottssd.imus,Aiuarc.,.fiqtiando-hasfun£ljo, inodbhi, modoiUbd.' ' . - e Vc.
■Ues e^pbreas deficere _aut. inhibere eoqtitiglt, '"Primo quoad SpititUs animales', cuiufmodi
■a.cies. i , quaSr o.culis ejus illi ex propria & ingenuina indole.effe debent,
/■ bebctariplu.rim.um , ant.pemtus of- '& quales ob diatliefin'prsternatuia!em inPHfe-
uic^l Colet. -Iraqus jrt.Stultitia» & .ftupiditatis necide, MaiuaiMriaiicbblia exiiluht jam decla-
P^ologia rite tradatur ,' ir:ptiipi.S inquirere ravimus : Veirurn infuper fufpicari licet Spiritus
^ortehit qua ratione & quibus caulis .Itnagina: .iitqs 'interdum particulis aSivis fe'fe deftitutQS,
'«o&rihemotiafiEpe-defieHratvelprapediuntur. .quafriappidos iic^ffdetosfierLuempe.cumpar-
Snpetlus ut methodice procedatur, huc referri ticuVa; ipirituofs pripollere , 'atque fibimet
tAnatemia Tom. I. ' \ falinas
De Imaginat. RatiociaSc Memoria dcc. 255
n- -simia meatis acie & forma: nitore re nequirent pariter ac milites a fubito ac vio-
jjcefferunt, exim quod ingenium prz- lento hoftis inciirfu fugati , ordines St ftationes
'■"‘'iafiar&uaus horarii , haud diuin eodem Tuas haud focile recuperant.
cofe miiarrtu declinans brevi emar- 6°. Obfervare eft quofdam hommes ob mor-
«rein omni mixtione^ concretioiie hos cerebri immaniores etiam Morofin contra*'
£cfcic-^jpP^ . progreflus a crudi- xilTe-.Incpilepfia gravi & diuturna hoc frequen-
2$6 Anatom. Prad. Lib.I.
Obsbrvatio III.
%Vitmtas nMivu abpir-viUlem Cerebri ^Plexus iiilercdjiali^erebro ^ cordtcommn-au exilittt^
CUm nuper cujufHam a nativitate Fatui cadaver diffecaretnus , nullum in cerebro, nifig ^
mole perexiguum effet, defectum aut vitium rcperirp potuimus. PrEcIpua autem di?
minia nota quam inter illius & viri cordati partes advertimus h?ccc erat , nempe quod pr
diSus Nervi iniercoftalis plexus, quem Cerebri & cordis internuntium & homini proptiu»
dixiinuSj in ftulto hoc valde cxilis & minori Nervorum fatellitio ftipatus fuerit.
Dum harc&ribuatur , Cercopitheci Anatomen inftituit^ , Cujus cerebrum parum obto
quod in cane aut vulpe cernitur differebat , niil quod proprotione^d (ui corporis molenj Iu
bita longe effe capacius , ejufquc anfradlus ampliores exifl:ercnt.*Trominenti¥ orbiculares,
Netes & Tejies dida: j item ProtuberxHtia aamlarh' a cerebello dimiffa , ad earundum partra®
figuram & magnitudinem in Homine propius accedebant. Quod autem praecipue notatuii.
gnum occurrebat , hoc erat, fcil. quod Nervus Intercoftalis , licet pariter ac in czteris brutis
affolet, eadem cum Paris odavi trunco vagina inclufus , per collum ferebatur, tamen ifcsb
hoc Nervo prope claviculam abfcedens , antequam Plexus juxta fuperiorum collarum radices
pofito inferebatur , aliquot furculos in cor & appendicem ejufque fibras quafdamj in diaphrag.
matis' nervum mittebat Qureforfin ex parte ratio eft, eur hoc animal pra: cartetisbeffiis
adeo folers & mimicum cxillat , atque hominis non modo geftus , verum pafiiones quafda®
& guftus , tam apte referre & imitati poffit. f.io.
INObf. 9. rumeffe velut machinas apparata firUplidoriSi |
Nervi Intereojialis Plexas ( quem cerebri e^ eerdie minus operofo fabricatas , proindeque tantum
intermntiumdiximas: ] Nervi Intercoftalis def- unius generis motu inftru(Sa3,!ive ad rdem proV
criptionem & ramificationes vide apudeundem fus agendum determinatas; Attaniea in homine
- XXV. prscedenti: InterHominem.au- diverfimodz motnnm feries , & velut rotatum
' Anatpm. Prad. Lib.!.
GUniuUPmtAlKnevtpium] i^arcefius. ejuf- ■ proficiCcuntur.apptehendeire canquam in ccm
que feqiiaces, nobililTiiiBumuitimlLmc affi- K difcernere,atque.cleijide ejus ope fpirjtnsJ
gnat. Animam quiope vulc in Hac fola icnfibilia ' varibs nervos mittere t Vide de hac opim^
extei na,& omnes ideas quae a quinque fenfibus judicium Ciar. Birthalim Anat. reform. lib^,^
Observatio VI.
^ §. pfium capm mfities nimU fididiutu indicium ejl 'i^ ferititA .
SI praeter modum offa capitis crafTa fuerint , indociles & parum a feris abhorrentes acabf;.
viofos oftendunt ; Talia funt Indis Hifpaniolx , ut OwciSW refert, atque adeo dura, iitcoo.
ienfu inter Hifpanos convenerit non effe ferienda capita , tamctfi nuda , Indorum, quod enfet
fciagetcxw:CirdAHialA.vi.deSubtilitAte.
O B S E R V A T I O V II.
%.-tMentes Jiuporiufirefo humore bile perfuft ctput replente
TLI. Virum horripilatio cum laffitudine invadit mdne , circa noiftem oblivio & dcfipicntil
X quaedam obrepunt ; &c. Aperto capite , aqua plurirha in toto ftagnans reperta &e. Vik
lA. Tit. de VAribus.
Observatio VII 1.
MEteator in carcerem conjeSus torum fe melancholiz immerfit ao. a eaptivitite mcnfs
fatuiffimus faftus & repuerafeens &c. Cerebrum ficcilEmum invcntum,durum,fumrM
parte friabile &c. Vide Tu. de Catdepfi.
Observatio IX.
%. 1. Menti ftuporeb cerebri molem jujlo minorem, & gyra paucioribus injiruliam.
Vir llluftr. parentibus prpavifque, aut cerebri aut nervorum difpofitioni alias morbidi
obnoxiis oriundus , circa aetatis ■napxx.fdui ftupore afHci coepit: Dum cranio aperto
morbicaufam perquirimus , primo occurrebat cerebri molem jufto minorem & gyris paucio¬
ribus indrudam fuifle, unde fpiritus animales non fatis copiofe produdos fufpicaii fuimus:
Ipde Tit. de Convuljlone.
ETfi mentis ftuporis nulla fiat mentio' , eam fatis proportionarz St debiles , vacillanti Ho-
tamen colligere licet ex caulis pracedenti- mini pra caeteris animali, us ignobilioribus, ob
bus.5 immedtata,paucitate fpiritnumi Mediata, functionum animalium prsllanciam & tiume-
, cefebri mole jufto minore St gyris paucioribus rum,grande cerebro conceflum eil:Si mquidtnt
De RatFocitti^ Memoria deo’
O b's ecr;v- A T i?o- ' X t;
^ ‘‘ coin^refio nmtriorumterebri/aintrifulommi ^c.
IUjen^s diu ■■’ carccte detentusj languidus decubuit , perpetuoS/e/ioreaffliaus-: Se£lo ca-
[tc , fuftulsc fupra duram meningetn apparueruee j ccofa ipla , & cerebro per foramina
tpinente pluribus in locis Omnes ejus fpirat nigro (anguine teferta; erant Inipfa etiam
f bftanihcopiorus latebat s unde inflammatio exorta erats & banc ob caufam anteriores ven-
Idculi ''ix in cbufpeaum veniebant : Ejus fubflrantia mollior , (anguine pituitofo affluebati
^^ndeXitJeBfiteffia.i. _
- Observatio XII.
§. Stoliditai^aveficpscorporfcitiipfiiiicumbeHtihiiii
SAcerdos quidam ftolidus fubito faflus eft, & paulo poft apopleaicus .- Reperti «efica:
aliquot rotundz j albidte, humore pituitofo repleta:; fupra corpus callofum. Bom. Ptniroliii
PenlA. Obferv.l'^. . ’X ' \ )
rnra emptu cilhfum] Quod proptethunefinem tesj velut in^ropfiafua fphairaexpandantnr &
Oconditiiin eft fes mente TViWijK' Anat.cerebri facultutum animalium afius exercete incipiants
capuo.) ut iu eo fpirkus undequaque confluen- Vide plura hci
Observatio Xllt ,
Meatis Jlufor t firifo humere cifut offleate.
ILKVit cum febre oblivione & deiipientia prehenditur! Reperta aqua plurima in tnto capiti
: ytdeTit. de Febribus lib. A..
OnSERVATtO Xiv;
§. Meatis hebetudo ob osteriorem cerebri cuvitatem fiaguiae cuai feri cofiu fleaaai^
IUvenis [de ^uoTit.dePureiyji) poft re(blutionem unius lateris paulo poftea in tnentishebO^
tudinem quandam & torporem incidit Sic. , Capite aperto, anterior cerebri cavitas (anguine
pattim ichotolb , pattim concreto & grumo(b, cum (eri copia implebatur.
Observatio XV.
Meatis Jlufiditas ub oquu cerebrum iauadiati-,
COIonlatinvifi puerum cui caput ih incredibilem molem increverat: CraniO mortui diA
(edo inveni in duobus anterioribus cerebri ventriculis ; aquam ad ife. xviit. b qua fub-
ftaniia cerebri ita diftendebatur ut gyri non conipieererttur : Hie ingenio plane fuit deftitutus
&G. vide Tit. de Hydrocepholoi
O B S E R V A T I 0 X V I.
tMeatu ^ totius torporis torpor hebetudo i fiicciditate' cerebri pitaiti ptrfufi
Polypo ia corde.
MOmma laxius, homo torpidus ac hebes ; Occi(us repente a mdtbO attonito' ; obtulii
ftcanti Chirurgo cerebrum adeo flaccidum ; 8c membranas ipfas tam frequenti pituita
pnfufas, ut opus fuerit (pOngia eam detergere : Qua eadem pituita replebantur utique St
venaSpci cerebrum difperla: ; nec minus flnus falciforrSis : In ventriculis quOque nOn tantum
Pwiimutn aqua:, (ed & fpinalem medullam udam , Polypum quOque invenimus in finiftrO
jiprdis ventticulo , ex concreta pituita formatum Scc. XideTit.de Apoplcie.
^ismv’.
i v Anatohl&a^Libn^ Se<Sfc. X.- J ; |
S B-K' V' A T I'0 '■ -X V I L
Fatuitas a fuptmt-fmimt arebrj:fif.ei^ckL ietis mirMi . .. i
G Itis Leodienfis a melancholia 'in Furorem tranfiit 5 'Medicamentorum ope ad nKata»
rediit, .fed pbft fatuilHmus fados 8£:rep.uerafcens,.;;Illi;p.qiftobitutiifiGciflinjuni cerebnn»
adepque in fumnjapartedigi.Eis friabile, flavedine :citci rcmula , undiquaque ad altitndij™
id.^ititindqmjobfervatumFRetem.itabiledcpreffjni &c, Catai.
'X/ Careirijepiiatt'] ^Ab.ejurdem frigiditate, /d<mm'l4autaqttodam.,,cui pedes ftigiajji^
j^fatuitatem fed fugacem itidiifiam ahimad-' ' aquae immerfi , redeurire ad cerebrum ex cald
verti Excell. BartMiUKS hillor. 88. cent. 6. Ia neis faaguine alterato , ei id algoris partice»-
tribus puellis nubdlibus , qua hygme intenfa in fecerunt , adeo ut vix annunum fpatinm emi^
rheda circiiraduda , domum reverfc , velut ex- ‘ dando fuffeeerit.
tra fe rapta fatua videbant,ur,per 14. dies, quas Rete mi/aiUe ] J n proverbio eft, quod qumdo
pelle vervecina .calente, nuper 3 vervece detrif- aiiquis"ftultus appatet , dicifdlet , Caret ret
dta , capiti impolita reftituit : Mentis quoque mr ahiis.
Ihipateni-fl-a^ifituum fixatione :obferVaVit' y ,
Observatio XVIII.
Stufiditas mentis in quodam tui lobus Hifatis , qui fertinel ad diaphragma <, siget
exterius deprebenfus efi.
Quidam morofus , ftupidus , melancholicus .■ Lobus ille Hepatis qui pertinet ad diaphrag¬
ma, erat niger exterius , 'ail palma: latitudiaem iritra parenchyma, yide Hb.z. tit. dtVmt
Fatuimk inveterata mlla is cerebro cdufadef rehenf a. -•
IV 'TObilis Virgo circa viii. aetatis annum a veiperlilione denwrdetur.-Paulo pofl; {lupor msn.
i\ltisaccefGt : adeo ut domi ad 35, anrium conclufa maneret : Aliquot ance obitum meofi*
bus de ventris doloribus conqueritur , qui mentis errori adfetibuntur : Tandem morte fabita
abripitur : Vifcera omnia imi & medii veritris cortupta inveniuntUf , cum teterrimo fertort,
unde caufa mortis evidens fuit .- Cum difleaioni praecfTem caput quoqs aperiri curavi j in qua
cerebrum integerrimum, abfque omni labe deprehenfum eft.
O B s E R V A T I o' X X.
§. oblivia excitata a fertf a colluvie cerebri anfractus exteriores ejufqee faros alluente:
IN unaquaque fete Lethargi fpecie advertitur quafi figna pathognOmonica (empet addfc.
Separi paflu fuccedcreTorpotem &0W/TO9Am.-' Morbi hujus iaCiitutn graviorem paili, S
quando in declinatione ejus vi quadam excitantur, rerum omnium obliti, haud propriqMt
amicorum nomina recordantunEthsn qui pocula hjec lejthcea aliquando parcius biberunt, qusa-
tum in Ibmnum proclives iunt, tantum etiam in memoria deficiunt , ita ut nuperrime aSptuffl
fcnmcmotes , idem fepius agendum repetant , & eandem quzftioaem multoties propofion
proponant: Quoad cacteras facultates, quales lunt.Ratio, Phantafia , poteutfe Scn&ivxac
Locomotiva: , earum deliquia aut defeSus , juxta {omni Se memoria enormitates proportio-
nantur : Eadem ergo cauiaqu:E.foporcm Lethargicum j eadem Se oblivionis caufa eft, kcok
Icilicet colluvies cerebri anfradus exteriores , cjufque poros Se meatus corticales £ubiens,qw®
faipe obietvatione Anatomica fiepe le deprehendifle reflatur yViUfus Trad. de Anima Bru-
tomm. Fide ttt. de Soporojis sfecl.cap. ' - - ' ' V
PRofedo & foffinus & vigilia'-ac liiemoriafea- -tomm amililTe .• Gura vero forauusexcedit, ««'
rimdenv partium & lo.cdrumaife&ionesfuno .moria deficit , in quantum fcilicec fpirituS:G£K-
cujus nonleveindiciumeft, quod experientia bri exterioris incolz , aut eonftrifii ,aut tta&'
fatis vulgari confiat medicamenta opiata, qui, bus fuis expuifi, nec e corpore eallofo cereun,
bus fomnus provocatur , crebro exhibita ihe- corticem irradia.',t . quo fiat imaginatio & yis'"
moriam Izdere : C^in & ipfe memini qnendam lia: Nec inde incrorfum lati , & vettigia priora
ab hypnotico fortiori afTBmpto.poftqiiam febre repetentes, rerum ante aSarum ideas, five iC-*,'
iaborans plures dies & nodes infomnes degif- gines rcprzfentant. l deta ibidesa.
fet, memoriam, quoad longe przterita , fere in
APPEfJ-
De Imaginat. Ratiocin. 6c Memoria 261
APPENDIX.
§ jllicnu conptutiem ftndet morum diver^ttu , Mquthus fit coloris rubicundi , iis amoti
iodoks.ad hebetudinem , otium & moUitiem inclinet : ^ibus coloris lividi ,
- iifi>lertia,fiigacitate^c.frxditifint.
DOftiffimus Vcithufius in Liene fermentum, quo 'ianguinis patticulse fegniores ad adivi-
tatis ftatum perducuntur , contineri ;-uti fumme probabile conftitult s Quippe animad¬
vertens quod ia pueris , aliifquc temperamento {anguineo , 8c habitu corporis obeiiori pta:-
ditis , uti motes & animi indoles ad otium , mollitiem Sc hebetudinem inclinarent , Ita Lien
fcroper coloris rubicundi & fanguinei , uti hepar , florido repletus fuerit; hinc concludit in
liis Lienem , uti parrcs genitales ante pubertatem , aut in elumbis , minus officio fungi : E
co.itra vero quandoquidem in vitis circa mediam etattm , prsecipue in iftisqui funt vultus
feveri & corporis gracilioris , uti folertia:, fagacitatis , conflantia: ac fortitudinis indicia fe pro¬
dunt , Ita Lien coloris.lividi , & fanguinc vclut coenofb imbutus tepgriatut Hinc infiiper ar¬
guit fanguinero in Liene , velut conditorio , diutius affervatum plane in fermentum abire, quo
reliqua ejus maffa fubinde infpirata fibtilifetur magis , ac {jsititus acutiores in regimine tura
animali tum vitali progeniti flipponit enim corpora noftta naturaliter humiditate nimia fcaiere,
qua quidem partium & vilcetum plerorumque fiiadioncs plurimum hebetantur.- At vero Lie¬
nem ma(& fanguinis communicare partes fbiidas , conflantes, firmas nec facile diifipabiles,
atque has detergere illam humiditatem , fimulqtte aliquatenus a fanguinc & fpititibus illam
mollitiem auferre , qua: in tenella artate prscpollet , eo ferme modo quo. Boreas, aut ventus
orientalis, ficcitate& robore fiiarum partium, acrem ventilans & intime penetrans acti. &
corporibus aoflris robur infpirat. Vide plura Sedione de Melancholia.
ADDITAMENTA*
Obsertatio I.
Oves fatua cerebro carere deprehenfit.
NAtravit mihi Lanius fe oves aliquando habuilTe adeo fatuas (eft enim Sc fua beftiis fapien-
tia , eft {ua fatuitas) ut neque edendi , neque bibendi fentirent ftimulos , Ced fame perif-
fent nifi ore ei aperto alimenta ingeffilTet : Inceffit euns cupido examinandi num qux fatuita-
tatis hujus in capite extarent indicia.- Dicifo igitur ovis ejufmodi cranio , nihil in eo cerebri,
aqua (blummodo tantillum reperifle , idque , curiofirate urta^flimulante alteram , non femel
fibi in oi-ibus oblatum efle ajebat.
Non ad vanitatem fiSam fabellam , fcd anatomicam hiftoriam narrafle tunc mihi rifus
fuit , quando elTe puerum ex hydrocephalia mortuum aCcepi ; medio citeiter & quinque men-
fibus vixerat .- Sutura: capitis magno hiabant fpatio , intus autem non cerebrum , fed cerebri
loco aquam repeti mucofam : ApudTulpium per aqux quinque libras rapiti inclufas geftabat,
fcd oculi aere penitus direda , vifum efl petfpicuc cerebrum non defiiiflc, fed amififa figura
globofa induifle formam convexi fornicis, adeo quamvis flupenda fit hzchiftoria, aon ta-»
men efl eadem eum hac ovium & Pueri noftri, ubi nihil cerebri tepettumfuit. Th. Kerkrtngitii
obfervet. A»at.i^6. Vide Tulpium lib.i. Gap.z4,
O B s E E. r A T I O II.
Satui cerebri ventriculi humore nigro pleni reperti fiunt.
N. poft longum ufum aquae papaveris rhoeadis infatuatus eft & tandem obiit ; Aperta
* ventriculi inventi funt a me pleni humore nigro , atramenti arroulo
'“anno foetido. f.Pachequus obfi.aA.inRiveriicentur.
ANATd'
A N A T O M I ^
P R A C T I C ;£•
L/SR/ TRIMI
'S E C T I O X I-
0E VERTIGINE.
Observatio I,
Vertigti fersfi humore cerebri aufracim alkeute , ejufque ventriculos replente ^ <^rtm
venijqne coelitts , cum gUndalis plurimu d" duris adfttis.
Talus quidam mercator , bene coloratus & bene habitus, in virili state fenfim ce¬
pit vertigine laborate , qus statis decuriu adeo invaluit ut nec ambulare , ncc in
IcSo fc erigere quin corruerer, poflet.' Sio autem otiofus decumbens dies no&'
quein leftulo, cibumnihilominus capiens & bibens linorum inftat &dormicps,
mire fadus eft obefus , atque eo modo multos annos , fcabie interim quandoque infellatu^
perduravit, tandem veto Cero correptus in Ibmnum profundum incidit , quo diebus aliquot
elapfis expiravit.
Gaufam indagatuti, antequam calvaris fcutella dctrahetetur, afeSionc vulnerata illa crafa
meninge, aqueus humor copiofc per faciem in corporis , quod eredum nonnihil erat, hume¬
ros pedufqac defluens linteamina admodum madefaciebat. Calvaris dein pars feparatajConi
tenaciter durs matri connata efier, sgre ab ea , & non citra illius dilacerationem avelli potuit.
Iritrinleeus omnes cerebri anfradus & ventriculi aqua madebant - Vas venofum , omncfquc
arteris induratscallofsquefads occalluerant , diftindifquc globulis toto dudu undique ia
^ capite , ad ipfbrum juxta infundibulum infertionem ufque protuberabant.
Ex quibus & aquam , longo tempore in capite collcdam fluduantemque & vertiginisS
eati fubfeqaentis caulam fuifle , uti & arteiiarum illam obftrudionem vertiginis deptehenili-
mus ; Btuhinus Theut. Anut. c»p. ultim. de SimilUribus partibus : Platerus obf.h.p.xot.
Repletionem cerebri ab humore aquco,tam ferofo quam pituitofo fidam, vertiginem cau-
fire certum efl. Quod ex ipfbrum relatione conflat, qui de fludUationc in capite conque¬
runtur; Et aperta calvaria hanc humoris immenfam copiam fspe invenimus Ineoquemi
arterias quoque occalluifle diximus , tantam illius copiam deprehendimus , ut aperto cranio
undatim defluxerit ; Qus & una cum arteriarum illa obftrudione , geminam caufim vertigi¬
nis proferens, eam tam diuturnam & incurabilem effecerat. Idem Braxeos lib.i. cap.j.
X TT Vertiginis caufa morbifica, & flendi mo- nervos irradiare nequeant, hinc uira cum vifibi-
V dus p. nat. eruatur , inquirendum quo ritu lium rotatione , fspe fcotomia & pedtim vacil-
eadem a&rfiio a rebus non natur, concitari fo- ■ latioinducuntur : Hemifphariuin vifiBile rotart,
let, 1°. ejuando homines aliquamdiu circumgy- videtur,quia fpiritus fpeciem excipientes ciren-
rantur , tum in motu illo omnia circumgyrari laritcr moventur : quare li quidem fenflbilis re¬
videntur , tum etiam a circumgyratione Ccflaii- ceptio, recipitur per modum recipientis, prout
tibus-phantafma illud perfiftittCujus apparitio- fpiritus ita objeSa in orbem moveri videbuo?:
niscaufadependet a fliixilifpirituum animalium tur. a. Intuitus ab alto & pontium tranfitiis v.
fubflantia : Quippe intra cerebrum fcatentes excitant, in quantumab objeaisinaffuetis, nec
non fecus habent ac aqua , aut dcnfa vaporum non a corporis fitu, aut mcetfu periculofo,itnU'
congeries phialz incliifa , qua- una cum vafe ginationi terror injicitur; unde ipfa valde fom-.
continente circumagitur,& fado fcmel vortice, cita quo pafto fpiritus in nervorum organa rite
etiam vafe qniefcente,motum illum aliquamdiu ordinet, ac flrmius dirigat, cos in cerebri medi-
continuare perfiftit: Pari modo , cum quiscir- tuljium revocat,adeoque a folito affiiixu St irrU'
cumgytatur fpiritus cerebri incote,ab ifla capi- diatione pervettit.cumque eorum aciem melius •
tis, tanquam vafis contineutis,circumduSione, inllruerc, & cercius dirigere fata-git, cutanuuiu
in motus tornatiles ac velut fpirales aguntur; inconfufioncmquandamacmotumirrugularein
cumque ideo folito influxu , & direfto jubare adigit; quari ebrii ac audaces,qniad;fpirituHn'
, fumpta particulis turgidas '; &
pilis nimis efferri & efferrefcere; aptas pfpgi-
giiiirit, utivinajaqui!aridentes,alimenta pipera¬
ta & flaculenta vertiginofos' fere afficiunt ; nec
cerebrum impletur ^ ' pluslffiVcitUr,' uti fuut
crapala , fomai jneridiani aut matutini protra-
ftiores a ventps' auffrinus a 'aer‘fiumidiis'j h^iit
lofusac craffus habitatio humilis St paludola',
petcipiuiit : E' contra autem idem a viiSutettui
in corpdre-callofo contingere ,:£ete-:t2iiiiiii'®
(incipite fpirituum tumuicus,&.. vaciliationa
atquc'notionum Stfenlionum aiffus vagoss'^^
conllantes-dt fepe coufufos habere;qiiaii,do^
‘autem; materiem motbificaro pofteriui^O"^*
corpora itriata decumbentem, fcotdffliaud^
'fiionifque ■m'6tivsE deliquia ciere, iut'&p«o™i
■obfcurentur-& greffusvacillent.
dc Anim» Bruururaparte : ; v ' t .
• %■ Vertigo A fero caput. rtplente objKppreJfam uriuim. • - ; ' ; . .
IOh. Baptjfta: d’Ornano. PoIeinarcho., cum per dies \miec\m fuppre/a ejfet teriut r ^
aperto cadavere inventum caput aqua plenum , cauia vertiginis : Ren unus roalicw!!'*'
0»sia^'
.i " De-Vertigihfi. .i£n/i
Observatio II£
d ventriculum cerebn finifir/im cm^rejfumi dextrum aqux Itmfidt difientu^ drc.
Miles acliace fauciatus in pofteriore, eajitis parte &c. ( videhjlumm tit. de Panlyfi)
ventriculum <ipreBti finiftrura aliquantulum comprefliim : dextrum vet6 minime de-
lum, fed aqua limpida diftentumoftendit: Infiniftro plexus ehoroides pallidus, in dex-
ttrrubicuiidiffimus apparuit :'Ex diai^caufam Vertiginis &c. habemus. l.Scultetui Amem,
Cl1irurg.obferv.j9.., . .
'"Observatio IV.
vertigo eb eque limpide tn ventriculis cerebri & fubfeentie. - - - ■■
TA Vella cum febre vertigine fuit affefla. Cerebri lubftantia prorfus erat madida , aqua itri-
X gata ; ventriculi omnes eadem impleti : vafa meningum fanguine turgida ; Vtde Itb.^
25/. de Febribus.
Observatio V.
Vertigo e vermibus in cerebro. .
ANno 1571. graffarus eft morbus epidemicus, paulaiim vertigine affligens , aue4. a de¬
cubitu die jugulans.' Aperto ccrebroxepertuseft (in quodam) lumbricu^,rubcus,indicO
ii^ilolongiozSe.c. Vide Tit. de cep. dolore. Obferv. 116.
. O B S E R V A T 1 O , V I.
% Vertigo eb ahfeejfu Jentem effundente in cerebri feehjleiitiem. . )
RVfticus aliquot vulnera in occipite & vertice accepit , qua: ad cicatricem fere perduftar
9. a vulnere die febris &; icotomia fupervenit &c. Sanies inventa eft purulenta in ipla
cerebri fubftantia : In dextra occipitis parte pellicula inftar ablceffus contenta '8dc. Vide lth,ef,
Ttt.de Vulneribus.
Observatio VII.
'§. Vertigo e Jenie dr muro in Jinisiro cerebri ventriculo e^c.
IYvenimelaiichollaaffei9:o, poft incubo , &c. accefflt vertigo epilepfia: finitima &c. Cranio
difledo prodiit cerebrum qua venulas nigricans & lividum , cui in fuperficie inerrabat ma¬
teria, pauca ianiofa ; In finiftto finu copiola lanies cum muco ac noatetia puttelcente &c. Vtde
■Ttt. de Convulfeone.
Observatio VIM.
§. I. Vertigo eb ebfiejju pn cerebro eque limpide repletOi
ANno 1634. narravit mihi Nicol. Reutten Chirurgus de fuis oviculis , quaruiil una labora¬
vit Vertigine, Ex relatione pecrjris magiftri, hoc malum pulchrioribus fere elTe com-
fiiune, iplasque, toto cerebro in aquam converld , tandem lubita morte perire ; Diiftus igitur
Chirurgus oviculam Vertigine & longa citeumgytatione debilitatem manati juffit maflatre
caput aperui .• deteSis meningibus cerebri fubftantiam , ejulque anteriores ventriculos per-
n. nc guttulam aquee reperi .■ hic 3. &4. infpcxi, in quibas pariter nullum aquseve-
“igium invenite licuit, fediertius concreto langaihe repletus compafbit .' poftea olfadus or-
,0na manubrio Icalpelli anatomici oiTeo elevavi , & in finiftto latete , inter cetebruni nempe
piam matrem , inveni ablccflum inftar yeficat pifciuth , aqua limpidifflma repleturo, prope-
flue oculum finiftrum lubftantiam cerebri lubnigtam : Ego miratus fUi , cum in hoc malo ipfil^
uium cerebrum afficeretui:', cur ovicula non potius conVuifionibus aut paralyfi , quam vetti-
g>ne laboraret.
§• a. 'Annb 1S45. unaex meis oviculis fimili vertigine interiit." quare lecUi caput, &ab-
“fo cranio, fubftantiam cerebri cum omnibus integumentis examinavi , ftatimque in finiftro’
Occipitis quali latere , fub' dura matre folliculum , inftar pifeiuro Vcfica:, craffanT , aquaque Si
ormicMis, quales in cafeis generantur , repletum , incipiebat enim ad fundum puttefeere:
Meti tAnemuie Tom. I. Z Hie
Anatom. Sc6t. X 1.
Hie autem tumbt tunicatus , magnitudine ovum gailinte fuperans , in cerebri fubftantiam ■ '
fe infinuavit , ut tertiunrejus ventriculum ntfnnihil cbifiptimdrct •• ha:c ovicula, opilioncte^
.-.i fui interitus die in dextram fcfe partem circumgyravic.
3; 'CjubdaccidiVfnperidtibas dvicuiis , iirud dtSm^btntfiibuvdvenire-potcft; nbfer •
namque fitnilemalfe^tjm fPMatia N. qua: poft cpnm^onemfyncjpitfe.a me curatam , 0,.?
jqstqlas 4ial?qit',;,«m
.^f^/f^%fptpffima-^^ifPODiit. , . -i,;.— - tjc. ■ *
, |,ppJta,C3ik44®i’ J finiiltd latete; tuttmre^j' quoad MwfiilBm&Bj.
teriam contentam, fupefiorum duorum poftremb non abfimilcro', qui magnitjjdjflempviaaL
lina: mediocris adasquans tertium cerebri ventriculum ex parte compteffit: “ ^
Quat.-entibus qutcoara hujus. tumoris tunicati cai^extiterit ; Refpondi , nec forfinadco
roale'^ quod cerebrum ea parte vehementer pereuHum , detilitatera quandam contraxerit
ob quam affluens alimentum non in cerebri , ;fedin defcriptiiHmQt!s fu.bftantiamfuitconMt-
tam, I.SmltetmChirurg. ArmamnUr. Obferv.io.^u. .
Observatio IX.-
f'ertigo i vejiculis aqueo humore referta, ia cerebri veatriculis.
VErtiginum graviffimarum caufam nonnunquam efle veficulas, aqueo & ferofohumoie
plenas, in tertio ventriculo cotjfpicabiles , plus vice fimplici in ovibus, & femcl inho-
mine animadverti. Rolfinkim Difert. Aaotom. lib.i. cap.i^.
' Aaii6‘iSfc>.tam)avenciiB pafcuis crebrius vertigine corriperetur, maftata fiiit: capite
aperto j-abeerebro denudator flaiftrum Idtus fub fiaeipite tumidius & mollius teperi! , quad
cum durius attteSaflem, profiliit aqua limpidiffima , faeiemque mihi conilpureavit , tutiiot
fiibfidit : divuifo cerebro ad corpus uique calloium , ventriculum finiftrum aperui, iavimvt-
ficam tenerrimm totam ejus anteriorem partem occupantem , quam citra ulteriorem lacera¬
tionem integram extraxi , fuperantem ovum gallinaceum magnitudine : In ventriculo, tam
verticem verfus fuperius , & infra, afpefitas leviufcuta , ubi vefica annata erat , apparuit , aci
fcmitiibus..papaveris albi afpetfafuil% :- ventriculus ifte finifter duplo major erat dextrojnap-
feriore parte ; fupetior ejus pars & lateralis tempora verfus , propter e^tenfionem , tenuis jt
vix Cultelli dorfumctaflitiexquayit: cattera fanaerant.
Retulit mihi N- frequentem efle morbum bonum apud Subfylvanos in Helvetia , & VetH:
gine prodentem; ac bubulcos efle qui ipfi medeantur hac ratione , primum malleolo cranium
poft cornua pullant, ubiexlbno aliud vacuum fpatiqm , ac ordinarie fiint in craniis bubulis,
percipiunt.-ftatim in pullato loco perterebrant, aeforamini pennam indunt, & attrafto fpiritu
veficashujufmodi extrahunt; Si in luperficiecxiftat, prompte fuflionl cedit : Siautempto-
fiindior & cerebro immerla fit , fucceflu eos fruftrati dixit , ac proinde femper lanius b,aic
operte adftat, ut fi de animalis valetudine defperecur, ipfc curationis telam abfolvat. Exenipb
curatorum fc vidifleadfeverat. WepferasdeApepl.p.eg. . ’
'Nvmivtficam tttimimuvf&s. in brutis invents creditur, vd tam porofam &• fpongiofam;^Mf
Lvefica:,ex membrana ventriculos fuccingente Clarifs. Riolanusexillimat; alias velmilliesa
inftar hydatidiim aliarum parC}um,argu- taiitaaqua copia rupta; fuilfent, nec unquaiaif
melfe ut vulgo hanc molem creviffent. /dr»» <Wde»i»
mento mihi funt non adeo tenuem elfe ut
Observati
$. I. Vertigo ab Ahfiejfu, magauquxta cerebri dextrum ventriculum cumHydttihus,^^
VRftlaAbcrlin {videhiJlor.Tit.deParalyf) ex pondere gravi capite gcftato , fenfit maM'
fefte aliquid intra cranium ruprutn fuifle : Hinc de V ertigine querebatur , ob quam
nam fe cafuram verebatur , hujufque Icdem dextram potius partem dicebat, cum cerebniD
prarcipue turbari ibidem diftimfte fciitirct, &c.
Olla palyaria: ablata , divila dura meninge , copidluth lerum' effluxit •• Cerebri pottionea»
venteicuiuro dextrum lifque ablata, protinus cx illa exilit aqua curdida; Dilatato ampli“S*'5‘^
ventriculo ^ occurrit abfeeflijs ovi gallinacei magnjtudine , peculiari tunica, craflitie peon*
columbinteveftitus, cujus oppofitutp' latus verfus tero'piis dextrurn'expprtigebatut:lBcifob‘>®
follicuibaquaturbidalubfulcaeffluxit&c, J.Iac.VVepf.DtJf. de Apop.f.^^%.
§. z. Hydatides majores intra ventriculos Jumentorum Vertiginis cauli vulgo creiOBJifl»
atque hujus caufa ad estitDcndos folliculos aqua plenos trepano cranium perforatur , SC 'bIT
jcul* leftionc per pennam fafta proliciuntur, ut fupta, Obfp. memini ; Id a coftico Betod®^
' h.BjH?
hnifls artis perito, Gurtvvite X66^.^ prarftituro , atque aliquot hydarides extradas fuilSfc vidi:
Verum cum pluribus hydatidibds’, Quarum qbzdam nuee nrofchata non minores erant, eda-
ft-c aertiso non cefTaret, Jumentum neceflario protinus madandum judicavit, quod.plutes
ioVrc/fttiidiOnbul ceftbti partibus laterent e*que lethiiferai : In madati animalis ventriculis
ce^brii,pra:cipuejSaifl;fo , & patietq intergetino', cerebrum a cerebello, djftingueBBe a;jubi
,^ribf*tm icipiqit-i pluxiroas inyem', pletafquc inftar ovorum ferpentinorum j aut lacprtai-
ruijj cohwentes.,, &dum inteth* ventriculbrucn membrana: medullam operienti, tum parient
Amicus quidam meus vidit in praedio luo vitulum anniculum inter armenta, fua , oi;
Vertig-nem femper ad latus inclinare ab aliquot feptimanis. : nbluit illum veterinarii dubio
experimento exponere, fcd protinus madandum cur vic , & capite integro me donavit!
Ablaraolla & dura^meninge, cerebri pars antcrior.quafiftfmodenigrata appaTuic j-qUaTuVis
liiinquto in futowfb-ftabulo commoratus fuiflsr.; Dctrada, tenui. meninge,'cercbn (uperfiites
(anbxutb inftar albebat In d.extro.yentriculo nihil pm. nili hydatis jn plexu dwrdidepqib^us
ala Cu&SniftraJuogftur, prope glandulam pinealem, apparuit,,- Aperto. fiai&r.o- ventriguls,
li!OX.gfumus.daguinis, longior, d-major ovo. gallinaceo lecuadutn longitudinem dimidiator
durus, tenax & granulis minutis, rotundis , albicantibus,‘lcminis,papav. albi aliqUomodipStm^
libus confperfus occurrit : Ventriculus ad methodum Excel!. D. Sylvii undique dilatatus triplo
•amplior , ejulque tabulatum loperrus tenue , Verum mulio tenuior & quali membrinca erat
pars ejus pofterior cranio incumbens , ibidemque ltipeificics interna fotdido Vulneri fimilis,
inzqualis &L viridis apparuit ••deterfis blande' fordibus, fcccdebant corpulcula lentis magnitu¬
dine ,- viridia , caleo; Glarqncnlj colore &: confiftomia limilia 'i. PlciXus choroidei aja litftflaa
amplior, cralfior &, deofior erat naturali , aliquot centenis -granulis , magpitHdine lemwis
papavetisalbiconlpetda, ea lerie compolita-qiia -lemiiia bombycum aut ataneatum.c&nfp.ict-
' unnir ; In milioveniriculorum lymphaaui-lctam- redundavit : Proceflus imamtnniatesambrs
<cayi,cr.aiit.&'finiftro dexter amplior, aquaiiimpidiirima pleturs. :. Grumuntlpgguinis.noqlde-
Bjumpoftmortemconcrctuihexiftimo, nam ciccapercuUi-onem- capitis necabatur : Siaifter-
yenttiquius Ita diftentus erat , ut foris anffadusoblirG.ratiVeircnr: grumus .coijrpsdior erat
quam, utiaiem firmitatem ftatima madationenancileii posBiftet j Ut taceam gEanyja quibus
afperlus ccac : Granulaifta, qua: ad manus , exficcata , fubfta-va funt & pellucida inftar fupeiau
■pOftquam Cephalalgia (fVya/ad (zviorrecrur tiam turbarunrj donec ab errotes in viaurnii
A duic , accelfit ei vertigo , qiia libi prone ca- jorem molem acquiliviffcnt : Plexui choroideoi
deadniri verebatur^ qujuhnodi cafus periculum, uti-uique.glaadulisalbentibas ^pellucidis re»
auxit brachii fiuiliri poiidns ab oedemate : Hu- ferto jnullam vertiginis cnlpaiii tribuere poffum,
),“| yereigiftis.iedem, iplamet .dpxttam paicem ...cum ab ilio nihil adcetebiups dpfej:asur,yernro
^e-tiefidietae', quia m^ifelie hiiiie turbari fen» faiirpis a cecebro reftuus per.illqm ad.-liauni
Itiraf t^-ptcrd-uldftbid tlUnoTes 'dud inligiies ih quartum & corcuiar deducatur quif^anr
dextro;-' canfe-V-ettigrais-ffleiife-Air- v-elit oh gliiidtiiav iyffiphi fiftgddis fangainis
goltoevaferunt, qui aute iufuitumHemiplecti- curfum retardatum aliqtiompdo fuiffe :*Ser-u»i’
9) fervfo tum fkupefi.
piruiiolp factam,,; V^rti
Anatom. Prad. Lib.I. XI.
§. rmigo i f lenitudine Veorum meningum, cerebro fufufi fero, tt^utlimfidt in ventriculi.
PUclla febre laboravit abfque calore aut-ficiintenfis, vertigo fere cominua moleftabatfc
Mprtu* calvaria amota , vafa meninges perreptantia fanguine turgida confpicicbanni;
quafi tota cruotis mafla in capite aggereretur ; Cerebri fubftantia humore aquofo fupra tnc
dum irrigata videbatur , ventriculi omnes aqua limpida repleti yideiib.^. til. de Febrihu
Tales fubinde in cerebro Equorum vili : De quibus cblervat Lturentm Refm Equum fe-
'ermibus infeftatum nunquam inpofterum ex C>lito agilem', tametfi integra valetudine
eat r In Bove Jani Johannis, Cauponarii Hageftedani , aliter obfervatum, inquoVcr-
; laborante , cum maftatctur , Univcrfa cerebri compages nigricans vifa inftar atramen-
ficut aqua diffluens, praefertim finiftra parte , ad quam plerumque vivus caput fledebati
idz atftatis vitio id conrraxifle exiftimandiim ; Hipp. oraculo Coaca 187. Sideratos feptem
ivadentes perire fdmus fi os difparatum apparuetir. Bdrtholinus Ailor. med. unni
§. Vertigo vitio ventriculi, ni^ofecco ex dimidio pleni ^C. excitati.
Dolefeens ( de quo lib.y Ttt. de dolore ventriculi ) crapute indulgens , coepit vertigini
Jabotare &c. In aperto cadavere inventum Epipioon putrefadum , Hepar ficcius^ven
Ius interior ad finem quaficontufijs , nigro liicco ex dimidio plenus. Bollerim Itb. propni
e. fepius prodelfe culi ab alTiimptis affedio grata vel ingrata
, „ jllg gtavius laborans eciam obliviofns fiebat. Hunc , poftquam per tres circitfer hebdo-
iarotafler, invifenSj vultu Si afj5e£tu, uttiufque Vigore diminuto, valde immutatum re-
• H^cum quotidie ad vefpetamfebticulaVcum;pulfu alto & vehementius vibrante afE-
ranvuinetriimprimise brachio & poft6. vely. dies 'e podice detrahendum pttecepi:
r’vefidat6tiaftanm'cefvicii&: fubindeponc‘aures,^ etiam cauteria prq duabus arnplisfbn;-
“ eltis inter homoplatascxcitandis applicanda curavi: intus remedia; cephalica eiijHfque fere
c-is horis medicinalibus quotidie Tumebat ; liitra’ roenfis fpatium 'recuperari - vHus' i foras
fcanibuiare.&resdomefticascUrate coepit : Ineunto vero fayemca-friiorei dura quotidie
f^as prodiret, contraftoj in febriculam cum majori fpirituuni intra perturbatione
•°^idit; nam vefperi quotidie delirus , quod ageret aut diceret parUrn confeivir j ■ verumtamen
intra 7'aut&. dies, febfepoft fanguiBis rtifEonetti &viaum tenuem evanefecnte,'eerebriaf-
feffio i priftinbftatu immutabatur: nam vertigine prorfiisceffante;, ObliviofuS valde j fimul-
in toto latere dextro patalyricuscvadic i Ds capite ftptus incerrogatuss num clarum illud,
Tcotomia-St phantafeatis'«>nfuli5iifirauheeiret i terpOndii quoad ifta^tiunquam^rfielhisfuiflei
nam bene intellexit infirmicatem fuam , amicos &c. ialuratum venientes cognovit i vix ullo-
turo veto nomina recordari potuit :cumque dc rcbus quibufvis colloquia iniret, verba deetanc
ouibus animi lui fenla exprimeret : dein quoad latus aftVaum, in brachio &crure dextro, non
modorefolutio talis & diunna i verum in utroque infupec tumor oederaatoius ingens accre¬
verat, in tantum at non modocuratrohiSjfed & vitte diu proroganda Ipesfete omnis depone¬
retur, imo magiftratus officium jamiamaiii efflagitabant : Utcunqpe.ab opera therapeutica
oon dcfiltebam: .£gto fedulo miniftransypilulas folutivas ex interyaiiisTumendas, atque aliis
diebus reraedia cephalica, aniifcotbutica,5intiparalytif3, horis medieini|ibusC3pieoda dabam>
CapKirofbemplaftruum.e gummi Sibatlamisimponcnduin i partes-refoluras oleis & baifamis
illinendis K fortiter perfricandas pracipimus: Dum hacagunturjcuni.aiiquali quSad roajorcih
intelleaosclaritatcm fucceffu, nefeiq qu.i de cjiula media hyeme in febrem incid_!t,adeq ut lin¬
gulis nofiibus cum calote & fiti ingenti, '(bmnoque interrupto vaide.aftuaretrlingaa torrcfefta
it fcabta pulfus altus, urina rubicunda & contentis fituraca erat : phlebotomia abftinuimusob
IcDium¶lyfin , & pracipue ob hydropem in latere affero inchorcum : attamen victii
tenui e julculis hordeaceis & avenaceis imperato, julapia, apozemita, aliaque remedia fudores
& urinas moventia dc die in diem adhibeo , cumque hoc tempore fontanella Juxta homo-
platas excitata copiofe fluerent , ager quoad memoriam & paralyfin melius habete coepit, Sc
deinceps ab Utrifque his affeaibus , fimulque a febre fenfim convalefeens, & quotidie profi¬
cieris, inttafefqui menfem integra fanicati rcfticuitur,& etiainnum fanus vivit,
EhocigrOtante materia; morbificae motus & Eimincorpusanum.ftriaeumdeeidenSihemiplei
itia metaftafis notabilis init, nam qua: primo giafn intulit ; partimque in cerebri ambitum
cerebri meditullio, fcil.corpori callofosinfidens expulfa-memoriani pene fuilulit, corpore callo-
vertiginemimmanem excitabat', eadem poftea fo jritetea. fLidum' obtinente; denique nou fine
adaucta, ac ( uti probabile eft) ulterius in ce- alcer.us febris adminiculo fuic, quoJ materies
tebri anfirafiiis .diffufa , priori affe&Ui oblivio- mdrbiftca ab 'utrifque his ultimis focis difcufti
'nem fujerind,uxit dein^jiatenus materies ea- penitus eliminaretur ,„aEgro ad falutemreftitna
demafebricommota8£ pauiulumdifcuiTi, par- to-.Th.TViaisihU-^ '- ''"
A P P E N D 1 X I I.
t^ertigo tquie Impdn per nirej jliUntione definens,
NOvi aliquos ScotOtnite U. affeSibus vectiginofis valde obnoxios , quibus lub Eneiii pa^
rbxvlfai aqiia! limpid^ ingens copia extUlarir , 'cujufmodi evaduatio-nc , vclut criticaj
paroxyfiifus terminari Iblebat. '
^ NovifoeminamilluftremOephalea jmtnani, nOcnOn^yertigine infeftari folitam, quz cum-,
a gravi paroxylmo melius habete ctEpiflet , primo io cerebri faftigio motum formicantem,
Vclut aqua irrepentis fentiebat : Dein motii ffto paulatim anterius & deorfum progrediente,
demum aqua limpida plures gutta e naribus exftillabant: hoc fymptoma illi paflim obtingere
lolfflat, ut minime dubitaret aegra qujn lymphaillaab i'pfo cerfebro cxftillavctir,
Hactacio fuaderevidetuc cerebri ventriculos, live cavitatem a limbi ejus complicatura
«ttam, efle meram humoris excrementitii cloacam f qubdque humores illic congefti per
riates & palatum expurgentur,
Anatom. Pra^t. ILib.l, X 1.
APPENDIX 1 I 1.
Z)c yertigitie emetico mrittt.
>TlHeo!ogus fexagenariuSjpoftquam. per «es circiter menfes vertigine leviori, five fpiri,^
X in fincipite crebra velut corufcatione laborairct, tandem morbo ingtavefeente *
inluperac caducus evafit , In tantum ut inter deambulandumjquandoque pronus in huij!"*
corrueret.- Ad curationem vocatus, phlebothomiam curacatharfiletiiex intervallis repete^ I
das prslcripfii infupet eleciuarla & mixturas fedulo exhibui, veficatoriis itetaque aliis ajmi
niftrationibus minime negleftis ; Poftduas (eptimanas nullo ex his levamine infequuto, Vo!
mitivura ex fale vitrioli & infufione croci metallorum propinavi , a quo cum decies i
cvomeretscxinde ftatim melius habuit. Et cephalicis alterantibus per duas circiter feptiaums ’
adhuc. amplius ullis , perfede convaluit , & ab eo tempore per fexennium vere atque su- '
turano vomiti vum, cum pharmacis quibufdam aliis quotannis cepit , & etiamnuia integu I
valet. VftBs ibidem fog. JJj- , , |
APPENDIX IV.
Vertigo Antidinkk a
"T ^ttiginofi cujuldam importunis querelis defatigatus , poft alia multa remedia incalfun
y tentata, pratlcripfi tandem uc menfis Ipatio Pulveris lequcntis circiter cochlear bis ia
die quotidie affumetet, liiperbibendo hauftum decocti Salvia: aut rorifmarini , Coffectia-
aura imprzgnati , ip. pulv. rad. pa:on. mar. §ij. flor, ejufdcm contufor. & Sole exficcator.
|i. fteteor. Pavonis albiff ftE. lacch. albilT. |ij. m- V ix credibile quantum ab hoc remedio
juvamen recepmpofl: menlem me denuo inviftns, novus & alter homo vilus eft , vertigiaeiffl-
munis, confidenter ambulans, res domefticas curans , neg. tia qutevis arduatradatevaleo!.
Idem ibidem p. 356.
Observatio XV.
i §. Vertigo i Semine in vops feminartk conclnfo.
Nobilis coitui addifiiffimus , ab eo per lex menles abftinens Vertigine concutitur , poS
Epilepfia eneftus eft. Dd&fto corpore nullum vitium in ventriculo , cerebro repertum)
fed in cavitate vafis femen in penem deferentis , qu£ femine oppleta vifa eft, cum ulceribus
Ibrdidis inde contradis. Vide Tu. de Epilepfit.
Ob S E R V A T I
Vertigo d nigro fucco
a
lUidam crapula: indulgens coepit Vertigine jaborare ,- Ventriculus inferior ad finem quali
,contuluscrat, nigro fiicco ex dimidio plenus. VideUb-ytit. de Ventricttli dolorL/.
Vertigo ifoncrefiente in 'i
XVII.
•nit Janguine.
^Uella cum per diem capitis gravitatem, vertiginem, &c. pafli eflet, dic fequentl moritut)
L In arteria magna Sc in vena cava totus fanguis coaluerat, &c. Vide Tit. de Speope. ,
ADDITAMENTA.
O E SERVATIO Unica.
Vertiginofi , fepe voment k , oc de dolore ventricttli qttnrentk , diJJeBio oHttomkt^
Anglus quidam in Galliam veniens, crapulse indulgebat. Poftea vertigine cotrept“*f
abos revomit, ac de ventriculi dolore quretitur : levi quoque febricula labotab*'’
nonnunquam delirans ; fudavit ex fe coptofe , ac inter fudandum interiit.
MOrluo.inventum omentum plane putridum, jecur Icirrholum : Ventriculi interior 6'*®*
circa
I, circa pylorum quali contufa .• nigro humore fcmiplenus erat.
«•«n a moroi hujus culpa eximentes , caufam ut fpafmosuniverfales nequaquam mcanttQuod
«IUS omnino in meningas re jiciunc , afferentes vero ad fpafmos minores attinet, ut cum menin-
?“Wpbtauas cerebrum 'invelUentca,ac imprimis gis hujus, aut iftius, aut fimul liuiufquc portio
qusd.a^
idhjiithkt EpiUffii ex z
tebro fic Epilepfia , ape
atuni calorem quali emortuum , Epilepua vebemeridiuma corripicur , cujus paroxyfmo
tio.,e)(ti[)guitur. ' ■ .
D.-flefto Cadavere , diligeiiterque calvariz ofle in pofteriori parte interna, qua: perpetuo
:e doiebat-, perlpedfo, nuljum ibi notabilis morbi lignum n' itavimus , At capite aperto.
tigirniis ea in parte foramen quoddam, ad denarii magnitudinem, quod quidem ulquc ad
amamlamiiiarn, exciuiive tamen perveniebat. .
CnniC)3:andumhinc.EpiiepiiiE & mortis caulam, fuilTe malam quandam auram ab offa &
tibus alFete in cerebri lubltanriam fublevatam r Cujus maii caula exterior nobis fuit inco-
ita, nimirmn ce^iiUiUimtio exhjdrargyroffeqtieas, non fedandi doloris gratia , led aliam
Caufam': Hydrargyrus autem ulijue adeo frigida cli, ut vi narcotica dolores quofvisibpiat
idem , ic jiaitium tenuitate corpora omnia , vel etiam duriffima ofla fubeat pciictretque,
lolliat atque difficet; une frisiditate cerebrum valde offendit , nervos & artus valde infir.
§. Epile^fuiruii> J«r£Mem))ga 'fufiuUs obftu, & perfomx , nigro j
per cerebri fpras fpirp , cum iajtimmit ieae , hirte vehiri-
.citiorum coxJlriBione- , (jic.
A NDOI588. obtff jii^enisquiiJfum carcere detentus, Epilcpffa correptus
j\,iympton)aiis, diuenim languidus decubuerat , peipetuo/^/iAr^craMifius,
:Sc£tecapdEe, puftulz iupra duraro meningera apparuerunt , et.o<a. ipia.K cci
iina eminente pluribus in losis / Omnes ejuijpcrn mgro fenguiute lefc; ca: erant :
bitantla copiofus latebat , unde inflammatio ekorra 'erat, (Sr batic ob cau:
Braehimcoavulferio modo «^<;«tear.Epjl^tjc!
quidam in terram proftrati peaora fua manibus
nain ciiin prascordia fpafmo affefita & prspedita,
movere fc foJiM jnore- non ppffiiiu^ fanguiCque in
us ftajiianj|ipn .fine infidpi' cpr(iisgra.uasnjne
fafet'ati6heki fninatuf, fupc fit litlabottii-
'tesj-crtebfdUcet infcio’,' roeronatari feffiri&n ■
tuofaccm percutiant, nffflirum ut praccfraiatta
■«oncufe&aielatExagitataa.jjiocusfiibsireslim-.'
iegtent,.adeoque (anguis A-ftignationei-dt/cgr.-.
, >& naturali moveantur , quod’pol-
fuiit tamen fellinataSt fpiffa agitatione qnoquo-
modp. fangumem e-corde exantlate iatagunt ; a
qnd jpidrum nifu , aer humiditate‘m viicofam
crebra refpiratioHefnceiiriens, «5-ag.itaHyra-ovi
albumen infpumam attollit, inoxrurjum intrtis
cavitatem ilevat & illinc ulterius foras prolpel-
lit; '^ari'falivalptmiofaetiatnuiiiS'i ilfeai-
buSjuSiiiervi pneumonici auf cbhtr^ntUivafiC
,a fandione fua obeunda inbfiyentur.riOW rato
fuecedit. . T‘h.'WiUii.P.‘iik!dogU cerii/i ■.
' ' £ 'pileft'icsrU!)i ce!'el)rum f
imcSft^^^fairra ffUi "flerumqne liwpiii nqut
funt .ii- repletu. '
rpLuties invenimus in cerqbri ventricmiis iaciaquc.fiftula aquam limpidam , tenuern:6v''pU-
rjT ratn, quam flavam, tipibili colore^mflfim ''c! stiajn .alium humorem : Majotique itaque
■sXpane, flnob (eroper, paral.yfin excitat cenuisiimpidaqae aqua ih cerebri .ventriculis-atquc
nnipfnadorfi collefta, au»(enfim a (uperiori parie nervos irrigat, quoad- pervenerit ad corotn
txtreixiitatem.-:De Epi^ifid;caitfa,id-eTif.quafi afrcrenduffl opinor, hara firnilem aquam iii
' Nihil 'ih.^cefebn ventriculis pituitz i, nullam in
Jipobftru^rbhem_, & noqpius tenuis humbris.aqubfi'& limpidi in. meflioverttiGuio , atque
■*‘'‘mbquis,depr4henderc quivi, coecerum tptam cerebri lubftantiam inveni aquofa humidi-'
'y‘''if<3:am , vcmriculbf^ue omnes eadem aqua plenos. K Coiter lib.Objervtt, Anitotu:
Anatom.,Pra|fc.jyb. I. Sect. X 1 1,
* Xymphae , , Et fi Ka'(Serfirs vafa’ ' nutritione : 2°. aqu$ dopia fenc ; ’
•XXlyfnpKatica 'in cerebro c6nfpictti'n6n fue- p^Teperta , a Iero aliis vafis coacePto ™
■' tint /tredendum tairien id;iis norfaareCd, fei iiis prslertim . omnino alienzj^juodetfiV^
."«b'tendritudineiin.&:tenuitatem exbauHadym^^nisolpcis^amea non eft expers, - jv Vas illn?°^
-cpba,.5!ifBm-effugerei Ratipcq§it multiplex ea,, siigcprium.in narium riinica,..a:GIar. Ni^
,,a4mj!^f>;e:^.&■‘^mecefItas^eadOT^^SJ^^^^ ,.^^enone repertum , quod robolem-elTe eS
' teris partibus ubi reperiuntur.adfuftipiendam .yalotum veriiimile ell , Cum .lyin'phainn„r;“
tcilicbiiympham cerebro inutaetfgi gravem, 'ef^dap. •’ -•
O B -iS -E K, V A T I O VII.
Efile^ijia ab nqun cerebrum alluente , cum fufiults 5 ventriculi vitio, ^c.
PUella unius anni diarrhoea corripitur , febre , capitis dolore , 8cc. tandem Epileptica ebiii
Ventriculus etatin finiftraparte mgricans ,■ viridi humore refertus. Cetebram libratum
quinque copibfa aqtia circumfufumViadetant ipfi puftula: aqua plense. Fide tiide Febribiu,
Observatio VIIL:
Efilepfta a fero tenui cerebrum madefaciente & ventriculos imf lente.
IUvenis mulier , (deqUaTtt. i&Pirrvr/yjf) ad extremum delirio ac Epilepik occubuit. Ex
cerebri fubftantia inter diflecandum effluxinaqua. tenuis & rubicunda , quod vafonm
icifioni adlcribendum j t
pidiffima.
m aqua, qua omnes ventriculi fcatebant , fuit tenuiflima ScKin.
' i^natome Epileptici pueri , cujus cerebri ventriculitres aquam limpidam continebant.
Filius bom. N. decennis ex alto , cecidit : _Qu,um autem nec vulnu:
externa appareret , necfebricitareti morbus negleftus. Eoftmenies quinque afthmati-
cusfafliuseft, gibbofus: Tandem accidit catatrhuss fimfttiTatetis telblutio & nonnulli pa-
iroxyfmi Epileptici. , ' /
Gapite aperto lapis membrana inclufiis in poftetibre parte capitis , inter, 'duram 5i piam
matrem inventus ; In tribus cerebri ventriculis, hoc eft, in duobus anticis & medio, ultra duaS
libras aquas limpida: repetimus.' rii/e «^.2. rir.
O B S
AXro X.
-§. i. Epilepfiam excitari afero pracipuepo^kam capitis partem .opplente, oBendif‘A'ffateme.
Epilepticos afFeflus a iero caputopplente , & praecipue pofticam ejus partem excitari, par-
tim ex anatome didici , Nam difleSb anno fiiperiore cadavere Claudii Juyehis, poftipoi»
caput uhiyerfiim aqua turgens tepeftum , ut non folumprincipiuth netvotuin aqua: innatatei,
ied tnembrana; ipli aquapr2gnantes'|cimbuta: , npnjjcut atque papyrus aut,tcla aqusdis
, immct& confpicerentuc,' &: quamprimum . cranium, fedum , aqua ex. ea parte: defluxit ptob
ma, quin etiam ianguis in venis ei pattecoaarrerifemventus , a frigore (cW.aquastagtantisiiii-
tim idem colligere eft ex analogia affinium morborum, fcil. Catalepfeos. Narrat enim Hollcii®
in occipite cujufdam vi Catochi demOrtui, plufirnum leruni quafi rufum in cerebro pote'
tiore , una cum languine concreto in majore vena qua: medium caput perreptat. Car. fif
morbis a fero feSl.%. p.a. cap.y.
A Sero eaput opplente ) Cum feri in capite coi- ad caput movetur , ut pote cujus perpetuate'
leClio foveatur a. colluvie ferofa totius, eftaPiio, ac proinde lerum ad caput abuaije
certe propagatio ejus feu corrivatio e toto in confluiti Jam confeftim in caput idem feu'*
-caput , vel fenfimline fenfu fieri poteft, velciim rapitur quodammodo , a caufa quacunque fa?'
.raptu quodam; ac fenfim quidem duplici nomi- guini iuyafisfcrybr accidit ; tt -
_ ,'vel fponte fii.aidem movetur' ad ca- defpumare neceffe fit, evenit ferofamK.biliai
■put, five quia fanguis,j>r*cipue tenuis & aouo- fam partem furfuin rapi & caput petere =
fus , ichore biliofo aCfufus , fuperura affedtat 4 contingere vidimus in quifaufdam febribus,
natiirajocum , five quia ratione officii fequitut quacaufa, affluxu fcil. feri biliofi , oppl'®®
.motum fpiritus vitaiis. Nam.cum fpiritus vita- cerebrum tentatnr epilepticis infultibus. f"*
lis cuique parti laboranti fuccurrerefoleat, una ibidem.
jcum fpiritu vitali fanguis , prsfertim atteriofus. Ex analogia affinium morborum [sil. 'Catatq’!'"’^
Anatom.^a^it^iLib.l. Sect. XII.
inafgoituainetn Vel ttipUccin ad Mturalem libebat j-fifbftantiam flaQcidam , friaijilciB eoi
ad Uvidum accedcfls; Scicrhus neque in hepate ncqye in liene repetiebatur/j. Epiploon
twdum j-.aqup flirfenteciugi infciaum jnflapmytipne c.eotacum. Iqtcftinacppiajn ipagj'"'
vciinium -continebant,. utaiiquibuslods .inftar.npdorHm c.oniplicarcyitur.: aqu^p^ca a'*
fere nulla repertebatur •• infi mi yenttis teliqila erant naturalia. -5. Jn.thqrace.cor Jaecidu'*'
mbUe , ita pt -fubftahtiacofdis tantum dimidiam craffitiem contineret i quam habete deb?
ici: 5' Capfu]a,cqtah aqua tepjqw toto thotacederi magna copia -ftagnavit. «^01,4’
.iniinjfttapaMeadnatijSjX^et!^ femi putridus. 7. 1,n:,capice inter p;am di duram matrem
cubiqnc , ,utid£ inycntrjcyli?, raagqajf«.cqpiafl:agqavit, r;»i»riV<»-(?f;vj,‘jfub.a,ci‘dqs&i^|Pj^
& parum exedens repertus. V-enae circa membranas vald.c turgebant. Jntert-io ventriculo,, ij.
ter anum &' vulvam , ponticulus inftar duornm nervorum complicatorura reperieiatur, colli-
gar s quafi crura qui innitebatur fepeum lucidum i Exterior cutis color lividus erat, obfaBaii.
nern per circulatiibne.m reyertqntem, citea cutem ftagnantem. Ex commH-akMiom cUr. Ev
Maxell MedkiEiflksfis.
-Hippocr. 'de -Glandulis , unum euudemqnetu-
-dum circa m,enjp,ges inerrabat, acrimonia morem modo apoplexiam modo epilepCam
eas yelljcaqsEpU-epfiam in.duxit ; Jtdem in cere- _inducere , quando quotidie obfervatur Epilep-
bri.medjtiijliuin-effuryro , per eiusqpredionem ticorum plerofque a ftfperveniente ipopieaH
Apoplexiam peperic. In apoplexia a-faiiguiaie -emedio tolli -. imo qaoriefcimque Iiumor , mi
oborta idem obfervavit Excell. IVepfcrtu hiftb- .cerefaruni infeftat , acris ell & mordax , quia
ria 2. Apople&icorum p. jja. Ceffante ait, Epi- facultatem inde non irritari non elVpoffibilj,
lepija , fortiifi.roa apioplexia -fuperyenit , fan- ; idcoconvulliDnis motus femper iuducitur.Eti-
giiine largius inter qraniumeffufo, tum quia iiu- am Hippocr. in apoplexia!, c. cerebrum coq.
xifailior a violentiffimo motu' redditus fuerat, veliiait, quod quidem nOn obfervatur; liqqi-
tum quia corrugato cerebro, fortius fuperns dem cbavulfio apoplexia penitus advei&ri
exprimebatur & inferne afcenfu liberiore pro- videtur, quando hac motus privationem, ilU
hibebatur. Cur autem apoplexia mjiruo fucce- , vero motum injuffum & p. n. importat ; Sed
dat Epilepfia , id fieri cenlet Avicenna quia pi- Hipp. acutilfimus f^eculator , caufam apople-
tuita in ventri-CuUs cerebri concluia , eb.uliitro- xia refpiciens , qua acris & rodens materia
nem ibi patitur. Sed dum fit ebullitio flarus tsc , exiftir , -impolTibile elTe exiilimavlt cerebrqm
vapor elevatur , hiVreplet membranas ventri- nen convelii, dum, ab illa materia' acriirriqt-
culprum', qua ftarimr concutdqntur , unde fie tur , quandoquidem ex,7.°,,Epii coniiat.omnes
convhlfip Epileptica. ; , motus Coiiyulfivos a ftimulata facnitate pei-
Seri exjus^or acris J tirina liquor f qui ferum ' dere : Quia igitur cerebrum ab acri Biateria
eft humorum J, aualyfi fpagiricx expolitus iii roditur, tacultarem irritari neceffeeily qua tt
bas partes, velut principia potett refolvi inter -quod mcdeftat expellat , cerebrum'hiOtUco»-
deftillandum-i i°- afeendit qmequid inelt fpiri,, .yplfionis movet , verum quia fpiritusianiraales
tus vipofi curo aqua diluti, verum exigua admo- per nervos , ad motum praftanduin , ferri pro-
Observatio XlV.
mleffut^AoJlrumone ■aemkalorurn cerebri non fit ,.eo quodtn defitnlits ejne: .
^ - nullum vefiigmm offoreat. . •
jne Epilcpfis defiiriaorum nullam obftruaioflis veftigmm apparet , (ed modo
modo humoc ater & (pumofus , modo nihil prorfus. Henricus Petruas Nofol. tiur-
more crafib difficulter mobili &diffipabilij nec
■locus eft ih quem tanta copiatam c.ito dettudi-
vacuationispoft paroxyfmtimqitalitas idipfum
redarguit i ofcitant enim ,-,;fternntant j- fpu-
mam' per os reddunt , pandiculantur. Proba^
) i Complurium Epilepticorum cerebrum diff-clum nihil habuit ex quo obftruftio collt-
poflei ■ D'irei5ti enim alu hint tn quibus ventncUi aquco humore , aliquando etiam cruen-
plsrii apparuerunt, quamvis Epileptici rahil pafli fuiffent. Parte as. Dtfiut. eontrt
atelfum. .. ...
^Mvilfipilejrtiaiibil. f (^ipjieiesifenteiivi ftam^i quandoque, occukam .npriqrem elevari
Anatom. Pra^^LiB. l&C^
invadere': Hujus tutelam rufpieieus Mar
ait hunc morburoex fui natura biliojosnon.oorr; yauu/torax muiit ct^i, :fe¥.hoc infei;^'s jjpjS !
tipere,quianoneftverififflilecuinhocKrnpe^a-. iasbiigrpo., cptfeptuni, & interemptnn^ftiifc ;
- . mpitnit*:generari , utcorpuSj, &, Pituitam autem Guceram vixhunc morbum^
tSea.XII. 1
sSiSEtia*!
_ j, _ _ _ jtcorpuSj, &, Pituit-am 'autem finceram
caput maxime, ad hunc morbum producendum rets^ppife.nx ipfp .Hippocj;. cpnttat,' quieo&
. '^'-rovianrasaiOve.shuicmptbnobiioxiis^j®
dil'ppnaturL::At:quiaabetroiibusinvi'aa,,,pe,!; librpv.apras . - Try-:- _ ;“*(iispro.
repetitas, crudirates.hajufmodi humores.acpu- , nuutiac.,,.jpb cerebrum humidum^quidein&;
mulari poffimt. ideo^uon .effc inconveniens dpretedu.ndans Jcd tn.aie olelie',;.acfeieiaf'
Apelleum.Lariflxum ,:juvenem.tempe.ram,ento nempe HumpriS putre.dine.: Etpaulp'^j'j^
biiiafumlf^rEpjdO faciomorbo cortcptumim dit cereb.rum i pituita erodl& colliqiiifcjn
tcriiit, propter errores in viSu commiUoSj quo quod.fimplex pituita pratttarejne/qnii; , ; ■;
Ob s e R V
iTIO XX.
'§; Bpilefjit ab afajlemite tn cttebn , vtnis te^ak meamgis fingmHe nigra tttrgiJis', ^c.
MEUnchaltctts 'luvenis Etrdyft & convulfionc iii febre laborans , Epilepfiz frequenteipa-
roxjtfmos patiebatur, &c. In latere dcxtrbaditiodum turgebant vente' tcnalS mcaingij
inulto fanguinc nigro & concreto. Ea pars nigricabat & Apollema continebar in praxim
cerebri parce, ExObfervat.Iah Bmihmi. . -.-j....
MEUnihpJicM lavenu) Hippocr.O.Epid.fe fcS.
•lit melancholicos plerumque tiori Epilep¬
ticos & vicilfim , prout in alterutram .partem
morbus inclinaverit. Si quidem in corpus,.E,pi-
leptic.os heri yult. Si autem' in mentem ,; melan¬
cholicos. ffa/rn» 3 de locis , converti in men-
. tem dicic.eJTe, afficere fecundum temperam.en-,
tum. .Converti in corpus , afficere lecundum
compofitionem : ,Epilepfia,m,etgo he.ri ab hu¬
more obllruente, Melancholiam abhumoreiii-.
temperiem inferente , mentiique Icditeuebras,
offundente, Clariif. 'Willis' f qui mel^.Hpliam .
diftinae Animam-, S qu.afi.feptfim a corpore,
Cve cerebro , affici ftatuit;, quatenus nimirum,
fpirjtus animales fqui ammx corporest byp.o--
Itafin conftitiiunt ) a palfipnibus animivioj.entis.
inordinationes concipiunt., in quibus, cum dju.
perfiftunt , totarti ani.ma.m im.o..& corpu.S;4 d.e-.
bita craG & conftitntione defle.au.nt.,. per mcp-.
temipfam animam intelligit. - , . : .t.-.;-,-,
Milmcholuiuiuwakparajyft, '&c.) .Quod .hic .
morbus non.rato iu paralyGB,melancholi.amlaut.
raan.iam deiinit, ratio ett,!qiiia cfeBris ipititaud
aninialjpjn exploGpnibus ’cer.e,'prf 'tonus .fccd^
form-atio dcpfavafurVl’eju'fqufc,‘nati^a|p|at^
tandem .ita pervertitur, p't particqljSji^'r'qificpj
e.rianvaliqs generis intusadipiffisjfpjtifjsfig^
tuF,,ne,c,.amplia5inexpIqGone'sjuii;p|irpcli^
res Giir.; 'quin potius vitio interdum cqjpiii?
luperind.u&o , ipfof uro .virtus ela;Gica'niiniiid
dehcit ,-ita ut fupra modum He^eies Sioipldi
evadant: nonfecusae intenGpra febris inceniia
fangumis intemperies juifb ftigidipr Ispe eici-
pi.t-.: atque hs quideni fpirituum.depreffioaesj
partim propria ipfqfum piil pa contingafcqnip.
pe_ .pirticulis agiliotibps' nimiumiexplpGs ', K-
guipre.s tantum fuperfunt Sc 'deinceps- fuppedi-!
tap.tur : partim vero, cerebri' vitio accedunt, .ed
quod pori & mcatus.e jus',a ctebriscadnopare-.
xy Cmis, ufque .adeo dilatantur St apemmtiitjpit
poftea una cum fuc.co 'nervofp , particuiisj^
bufdam.heterogeners' , &'div:erGmo.d,e,mbffi%
illkPathchg.cirihrieif^i- ,
Riv A TIO. XXL
§. I. Eptlepjia ab abfie/it ia cerebro excitata.
QUx ia cerebro GtEpilepGa,aperto corum qui e vivis decefferunt capite , animadwtfaeft
fepe aliunde luleitari quam ex ventriculorum infarflu : Caufaro interdum deprehendi
AbfcelTum efle. EerneltfeaParbol.ltb.ycap:^. ‘ : - -t- ..
§.2. Juvenis caput aperuimus qui punctim enle tenuiiTimo io dextra frontis parte ante xyr.
dlesifl-l.s fiirrar ri.m .>rronlie m,.riin<Tf.;hrrforor, in n,n«r3rbr. Abf
diesiflus fuerat. Calvaria cum utraque meningepctforata,in cerebrum alte penetrarat, ^bf-
cclTumque fecerat , In qua puris arbiuncitefete-trcslatcbant. xi. vulneris die cum Epilepb?
febricitabat. H.Smetius Mt/cel/an.ltb.x.'- -
ALiquandoTanies & fangui
lepGam facit , Sic obTerv
Patavini difruptum in capite. Abfceflum ve!
mentiffimamipepcrifle EpilepGam , qus tan
eftfublata expurgante nafniafaniem per aut
per oculos & nares :- Hrc'Caufa EpilepGje.r
poteft elfe' fola qualitas Ariam Gmplexqhali
raptus Epi-i - citoydiffolvitur , neque alius remanes affeS®'
quod aliquando contingit, ut cum jungitur apo'
plexia, 'fatuitas, phrenitis , melancholia j
repletioqiartis fcntientis, cerebri & ventrfciu'’'
riim , quorum expultrix valida infurgit ad i®'
pulGoneOi rei' mole'ffia.' SaxoniaMe.:
Observatio;: XXII. -
• Eptlepfta a. Ujiane.fibJantU cerebri ah accepto vulnere , cum fanguinu effiiftotie, ^c.
SudioGis vulneratur in vertice, muleulo mafletere Gniftro, utroque calvam penetrante, 5?
dcxii-a frontis parte. Sexto die EpilepGam patitur .• IpGi cerebri fubftantia divifio®^
1 1 . - 1: Elpilepfia^^ jgj
(T t- Os autem cranii fifltiram habebat. Sub cute m occipite, in tempote dextrd,''&
pafla ata conmfiones aderant cum fa^guine coagulaip mterfufo. Et inter calvam, circa
verrit ^ lambdoidis initium ,' cx fanguinc grumofo , macuTa offi inharrens , &c. Fide /.4:
lit.Jevulxertbm- . .- •
y^S'tr4iKV,l ut CfariiurD.oireum evadat j caufa iroumabundatjhujus.particul^Oimme volatiJes,
OeffiSos <unc-',j«rticia« falioa: . ia , fanguine- ;_rpirjcibus;cpnjugkte^ cerebro lirtpenduncurnn-
*“.'^.’^eripJ corpufcuU ralina V gu* fixioris natura:
dpen inutiles adeoque-extra arnan- funf, a rpirltu' mfito de cerebro in circumferen-
?ynr^^eriphetlidraconcrelcnnt ac- ih dnTiS'' ''riaffi'^dtrufiV-T;ranium lapideum'? velucbul-
?ifi'(ixiflm‘ddngelantnr i' Efiinivero fangui's''<!am"fliHiinolufo'fuperinduaam ? conftitiuiiK,
^^jCapWderaMis-v;UCiXpitit'u^dfadaieplW-c'rw:/KaJM/.:«»^r<:c4;,^^.
"i t : 1 G BuS"J R; V A T X X I I J.
§. I. Efileffie i cerebre Sphaceiito ftijicram vuluui. .. .
-r ■rtlb.erarur quidam in cranio , qui viibs cft Chirurgo fanitati reftitutus , Egreditur
Y domo &funus quoddam procurat , altera vero dic repente concidit & Epilepfla ex,
tjjjguHuri . . • ■ . . ■
Aoeiitur cranium & dimidium cerebrum Sphacelofum reperitur. Phtltp. Stlmut. Cem. ajr.
Observatio XXi.V-.
' l/r Eptlcpttce!muUerh-'St!iu me/itugu duriePelypue ttifigais referttee.
IN finu meningis dura: longitudinali fubjtdii i
mcnfidiflidl:! , materia continebarur alba , te
fiaus riyiiios diffnnde.batur. Epilepiia laboraverat
tmadidL. ^G.Btifim Obfirv. Med.x. Pane 6.
luilcorls , publice in Theatro Amfteloda^
lacilfima, qu^ finum rcptcb-u&: ad omnes-
mulier jam ab alfquo tempore , qua etiam
; ^O-B S E R V AT;I O X X V.
■ . ■ ^i-EpilepfiidgkdieUfruJldo-inipfiicerebrifnbSitiatUimpdie^,',::
KEtulit Joh. Dom. Sala ,• in ipfa cerebri fubftantia gladioli impadli ftuftulum perpemo
cuidam , reliquo curato vulnere , fine detrimento htelifle , nifi quod Comitiali morbo
frequentius convelleretur. Ty&.^i/rW/arnv i&rS. £jrr7/. Cf»r.4.
. Observatio XXVI.
EpiUpJia oberta t.ceraopi tuberculo tttcerebrpveutruuU coitienta.
NVllo ingenio huic malo admodum gravi , quandoque medelam reperiri miretur peme,
qui communis mali cauias , ut plurimum inexpugnabiles confideravetlr. Quidam fingu-
lari Joh. Ptzvotii fama excitatus , recuperanda: valetudinis fpc Patavium venerat Nullo effi;-
fiuadfuos revcrlus,-qiium paulo poft fato ccffiiTct, in cenbri ventriculo Tumor carnofiis
^.jjiventus, qui cerebro compreflb inanem. Imic morbo Medicinam docuit. Ioh. Ehodiue
Ceuilr.l. Obfirv.lv. . . ' . .
, / ‘ Observatio XXVII.
-Epilepfia excitata ab'offe acuto juxta falcem latente i cut fuccefit gangrana dura meningis. : .
GApitaneus ex equo repente cecidit aphonus , ubi ad fe rediit , invadit dolor capitis ; poft
fextum annum, hcrculeus morbus lethalis. Aperto capite, dura meninx 4 fututa coronali
BdfrOntemfu.t detenta, & in medio cerebro latuit lat magnum os,acutum, quod luo acumine
ffembrans iiiflaromationi& corruptioni dedit anfam. FideTit.-de lXrlbrecap^
De Epilepfi^
.1 §. Epileffu 2 muteriit udifi Jimili inter cerebri vtnlriculos
T-<At« fiiflSo Epileptico quodam , inter cerebri ventriculos magnam materia: adipis xraute
P copfeBJ'«peiL Haecautem materia fine dubio, vel ventriculos comprimebat , vdvafi,
^o u%bftrticrentur,nec,(puicus,animal«facile ea permeare valerent, Petr.BoreUia Centci.
■0^:-JxrrviiL, ■, ,
- / OBSf^,rATio XXXI.
jp e^ebre mhilfecanti occuffit frxter tenuia ^ exilia-t^aiam cer^ufiuli
IV Olieri intra paucaftoras extinSa: cum Gonvulfionibus, in cerebro. nil fere alienum cora-
^^pertumiefir.' In vcritrfeulis aliqua erant corpufcuia , fed ade.o, tenuia & exilia ut. parvt
elTcnt mbmehti. Accepimus eam huic- morbo alias obnoxiam . fuilTe, - Eranj ha:c Epileptica.^
e. Bellpnm Ep^. f -
■. ^::Epilefjti ab, inturvitiene dtf loa tnterna excitata.
Vlricujufdam magni nominis-iiliplus feptimeftris , .dum nutrici de nofte adladandum
eraderetur , fomno , fi non vino', obruta: ( nam folcbat per vetulam furtim vinum
emendicare, matula deporratum poftquam denuo puellum in cunas reponeret, cecidit
fiipra earum quandam prominentiam , unde poft quatuotdccim dies correptus Epilepfia ad
plurcs aKit. ‘ .
' Ucrgndta,&aperverfi,s-mulicribus fiipprefla innotefccret caufa,diffe6lum fuit: caput, in quo
paulo fiipra teinpusfiniftrum inferior cranii lamina, feu tabula, in notabilem. tumorem eleva¬
ta vetilus-cetei5rufn,'fuperiori omnino illrefa, vifcbatur.- uiide fa&a eo loci membranarum
compreflione , humorum affluxu , ac cerebri notabili corruptela , Epilepticus exlpitavit
Antestas de Pe^^,Objerii,.}^.mtfiell.curii>f. Anni ix.
IM figura deviabant S-irurz capitis fatui cujufdam-, quz omnes uno quafi cliuo exaltate
eminebant, CJiiod in tribus Epilepticis pueris Neapoli vidimus, .prtefertim coronalis , ut
uovam Epilepticorum & caufam & curationem Igggeflerir. Barihelintts Anatem. Refermatd'
iieSeiiilcapy'.'
Ad eas futuras;,' quae mttri in- tis 'fingula difeernere valuerim, dubio omni
. Urextabant,.deprimendaS uftib.ne A'rafai-r prosul cerebro hiic amandante fupervacaneas
utebatur SiwtiMBJ in Si- humiiitates , (icut in exoftofi fiphylli.de. in-
':"l’.b‘,tt;.,:iiydi:c§e ..ulceribus , turnorifaufque,- tumorem offa elevari videmus ; Offa enirpi;
liimmq.fuci^u cnni..®gypfis ufitita : Ego"4n qtiia per fanguinem nutriuntur augenturquj;,,
quodam ingMii acuti, fed fingularis , blficula abfeefftis pati poffunt 8c quofvis Tumores. Wr/is-*
!ucuF*;.Jambdbideffi,ita 'tumentia vidi i ut digi- ceat. ij. hifiar. .vxx. ■ -
E^tle^fra i vafts tenuu meningis fanguine mgro a- concrete repletis , cum apojiemate in
proxima cerebri parte.
j^.^ancholicus juvenis ( de quo Ttt. depar4yfi. j laborabat paralyfi & convulfione cum febre
> mente conflabat extra patoxyfinumEpil.epfi.-E : In latere dtxtro admodum tnr-
gebaot vena tenuis meningis multo fanguine nigro & concreto: Eapars nigricabat,8£ apoftema
^PnUnebat in ptoxiraa cerebri parte.
^cEpilepfia afanguine vide' Petrum SpUum Dieter/km de ajfcUibtu pariic. cop,;.
Observ,
S<5 Anatom. Pra^. Lib.-L Sc(St. X 1 1.
§. Efihpici memfsrc'mfehfaW fhi.i-mi!ne dextro, adusto, nigerrimo, thoraii adharenu,
'ai'. . :;:-rh;, _ ■ ..'<r:a Crebros
ADoIeicens Bafilecnfis wrritorii annorurn fprre aliquot lupra' vigtmi , ingeafi: J>arotif
laborans ', a'Chirurg6 nuper curatis fuerat : GerFai di'e incsirtfeelisifrigidz haiiftaaj ivi
diffimefumit & herbx incubat , Paucis diebus poft de cephalalgia conquetit^v-febricia
delirat , ita ut in Xenodochio nolito detcmus pauper vinciri juberetur -• Inde omnibus fo,
horre diei quadrantibus buccas extraordinarie moctcahs,'Epiic^tieis infaltibus corripitur, fpu
tum album buliis. refertum plaritnis exprimens, _pi;;.u),Q5mtorquenFj .(ervato femperjudicioi&
fenfibus , ut mihi interroganti in ipfo vigpje qbferya^^^ imo ex^ditafatispoft paro,
xylmo, bteviuiculi temporis ad interrogata refpbhHone. In collo dolcre ft compellatus tef-
p6Hdebat,:abitaraen&nihilp.niextetius:deptehcudcbnur;;U.rinacitrin3,crafIa,etatcumj!y.
pofliafi.- pulfus debilis, «qualis ic pacum febriliS i, fudofibus facillime. diffluebat zget Delitia
qiiidem itheriaGa&fytupa-defuccodimoBum.cujBjaquaacetpfe pacati pptueruptjnuhqiiaiif
illis vel aliis curari morbus. s.i.c .. . . , ■ . ,
Aperto cadavere , fellis veficulam externe & interne albam & vacuam pknc repetiimus'
Pulmonem dextrum adullum, indar atramemiinigajm’Sfithotaci^traiter adhztentem , Unde
per confenfum cum cerebro motus epileptici & deliria accefretaot; In cerebro & teliqiio cor¬
pore nihil contra naturam invehimus, l. Nic. Bi«ni»gerus 6hfirv.}&.:cent.$.
In' Eftlepttci cordu ftnubus htmoreoncretus referias. . ■
IN hominis cadavere per me feflo, inventus uterque Sinas cordis humore obfims concreto,
indar vulgaris gelatina: flavioris ; quamegO;pwavi putrem pituita: mucaglnem, bilis aliqua
portione tincam. Hic primum Epilepticus & elinguis , demum occubuit-cum finiftti brachii
unvulfione .• Ejufmodi ad unguem concrementum irepertum ett & in magnis vena qtsatm
Wermtur, atqiie etiam in hujus auriculis Religiofi. Severtnjss de:Abfcefihas fagsvjji^
!£
aao*^ fubincie''''affi:fto melis quoque 'fmritus in cerelsiq nunquam-deficiant; Quin6i:
" r ' ' ■ cerebfum hoc 'igit ut colrdis motus nunqusiin
' . ccffet.
§. Efiltpjiit itUfi cerebre ejijqae ventriialis excitMa.
DEccmbr. x. I«I3- aperdcorpus cujufdam decollati qui Epileptica dicebatur ; In ejns ta-^
men ventriculis cerebri nullus omnino humo? apparuit.- Ip^ etiam .cerebri lubftantia
erat temperamenti ficcioris : □n4e conjeci ipfam aut EpilepGa non laboralTe aut Epilepfiam
tel nqua limpida , qaa talU fixt , Epilepftant non fofe fmdttch afietiditur
'^uiimis difa/tclorum capitibqs cerebrum iliis immeifum , ' citri 'iffe
, : . - ' 'illum repertum ejl.
egritudini excitandi cOiluvles feroft , aliique minus eferri humores ,
trebti ventriculis , aut citea nervorum origines depoliti non (utheiant : Quippe in de-
rum capitibus non raro cerebri medkuitia s ips^ue nervorum principia aquae limpidi
simmerla vidi, quibus rarneu dum vixerunt, nec Epilepfianec motusconvulfiviadfue-
VTiWtslib: de morbis ci-ivuU. cap.-L. • - ‘ ■ ’ •
i 1. Aantome puelli Epileptici cujus cerebrum vitio ct
! vlfierum omnium integritate^
A Nnoifiye. menfe Junippbiit puella annicula, Filia inuftr. Dom. Ezechielis Spanheir
■iiSereniffimis Eleftoribus Brandenburgicc) & Palatino aConfiliis, Colonii eotum h
Bme Refidentis , &c. Leviri mei. Qua per tres hebdomadas graviffimis infultibus Epilep
® 'p^ta , tandem irritis omnibus remediis interiit. " ^
DilTccto mortua cadavere , vilcera omnia fine labe reperta funt, ncc quicquam vitii p
Mi..er:C, quod tara pertinacis alFcaus & Icthalis caufam proderet : Cerebrum omni
iriMiis Efileftici udWefeitpeHo,\ vitium in intepnis & ventriculo referi kfi.
f^pias apud Nos infantes recens nati , vcJ etiatn ad fcnjeftre' fpatium accedentes , dete'-^
(pcnte fine ulla manifefta caufa , quandoque cuin , quandoque fine magnis clamoribus
ilcpfia corripiuntur, emoriuntur , ut foo merito hinc rosrnite! ex Hipp. fcntenti*
liat: vix enim, denos inter centenos repetirc licebit infantes mortuos, quiiion ebpyulfioi?
,us; vel illis certe iupetvenientibus, mortui: Novi inill. familia aliquot fuceeflive EpilepI
os objiffe infantes, dmsesfex vel feptem fcptiinanis a partu , ita ut deipetabundi parentes
jroxime aafeicuro inuftionem occipiti , more in Italia, imprimis Flbrctitire receptilEthoj
Htuere decreverint , ad avertendum graviflimum hunc efferSBim : Alios nqtaVi , qui a cori-
Ifionibus ftfvati , ad ptimUin tamen ufque feptermium ftato tempOre fingulis antiis fcinpec
arentibus 9 quippe bmis infantibus qups c
I. Epileptici canis anatome ciiyss intefiind vermibus er.
Anatom. Prad. Lib.I. Se(^. XII.
plane seimiuiri formas teretium , Utrum , oya- tendis, eaantcpilepticaqua:fpeciticavirtu'
lio ferme forma, multipedum : Illi ut plurimum infeSa exterminanda valerent,!efercbat enf r
erant rubri, hi viridilanugineinveftiti , duas in ftatiroPoft aquas i“’?fO'fide ingeiias pejush!'
capite prominentias habentes , quali eifenteor- builTe, ventris continuatorminaperfcnfife '
nuti:Biberatfitibundainitinere,veniensexIta- lorem corporis fenfim fentimque de'’enea^
lia cum marito, fspiufcule de obvia libi aqua - & antequam Epilepfia corriperetur, fenfiffi.j^‘
avidilTime. Cum, non procul C ait Clar. Vir. ( a per in fmiftro latere motum viventis cujufd,»
noftris finibus abeffet , prehenfa fuit-tara gravi animalis , movi difiis aliquid fed nihil ptomT
Epilepfia, ut nec aquam nec ignem przterire vi, donec tandem pilulas meas mcrcutX
poffet, quin ttatim graviffimo-infultu corripere- propinarem , quarum ufu aliquoties repetito”
tur : Totum corpus intumuerat tam tetro colo- tantani multiforminm verminum copiam deie!
re infeSum, ut finiilera huic nunquam viderim, cif , ut numerati haud potuerint : Quam primi!»
fufciis erat viridi dilutiore permittus. Examina- hiliblpitio fuo' exturbati fuerunt, paroxifmi
ta a me paulo accuratius , llatimmorbi mine- quoque'Epilepticidefierefequutafanitate,!£c.
tam cOgnovi: Exhibui itaque przmilfisprzroit-
§. 2. Secui puellam quadrimam verrainofam , qua: poft EpilcpCam Ileofa faSa, pctjj
& vermes & alvina excrementa depofiiic • Qazrens caufam , tandem ia fine Ilei quinque
inteftini, complicationes inyem , Hujus fine dubio putri vapori , atque a vermibus elevato
originem fuam debebat. Heer Sftdxcreues Ohferv. xxiv.
O B S S R V A T I O X L 1 I.
Anitome Pueri EpiUplidi cujas Lieawdautifs, fcirrhufis ^ fere hfidofas repertus ej.
SErinifl! ac Celfiffimi Principis D-Ferdinandi Alberti Ducis Brunfvviccnfis,& Lunzburgcniis
Filiolus unius anni, Convulfionibus Epilepticis admodum erar obnoxius. Cum his ita
graviter affligeretur ut tandem vitam cum morte commutaret corpus ejus dieay. lanniJSpj.
aperui, & Lienem colore lividum & nigrum , fiibftanria admodum induratum , fcirrhofim{:
' fete lapidofum juveni. MitthhsTtlingiusin rmfceUuuriofis umi. 1674.1675. ^idy&p.aSo.
Observatio XLIII.
x^nitcme Epileptici, cujus vifierifalviiinveiitu,foltis ■ventriculus repertus tenuifimu
metnhrmtu injiur.
CHiTurgus ex majori Polonia, artis fiia: bene petitus fcripfit nuper Nobilem qaendamw-
xietaie cerdis diu vexatum, infinitilque ufum remediis, tandem Epilepfia correptam
per duos dies mortuo fimilcm jacuifle , tandem fatis celfifie.
Aperto cadavere reliqua vileera Elva inventa fuifle ( ut ille ait ) (blum ventriculum reper¬
tum tcnuiflimzmcmbian* inftar. leh. Paterfomus Hain , in mifell.cur. unn.6,^-j.p.t\%
Observatio XLIV.
Epilepfm u fupprefo femine.
Nob. quidam coitui addiailfimus , tandem hujus foeditatis perrarius, caftitatcm(Ibif«'
vandamita rigide propofuit, uc deinceps jejuniis , abftinentia: & orationi folum enet
intentus lEcce poft fex menlcs naulea correptus, vertigine concutitur, & poft paucos dies
Epilepfia fieva opprimitur Medici a vitio ventriculi fiiborram rati ventriculo, fedftuftra
confulunt.- nam malo ferocius infcftante in plenilunio, piaiccdentibus inordinato lingii*
motu, capitis rotatione pallore faciei , caligine oculorum , Epilepfia cum valido dentinin
fragore correptus , poft paucas horas v^ut fidetatus eneSus eft.
DifleSo corpore, mllumvitium injlomacho , rewiw reliqwfque partibus inventum , pt*'
terquam in cavitate Vafis frmen in penem deferentis, qua: licet conlpcdum quodammodo
Anatomicis fugiat ,■ & coitus tempore folum aperiatur , tamen ea femine in vitorem mutato
opplcta vifa eft , & ulceribus fordidis , ab hac virulenta fobftantia retenta & cotruptafotm
contradis confpurcata , e quibus afcendcbat indefinenter auranoxia, qus cerebrum lao'^'"
nans, excitata EpiTcplia , aigrumad interitum deduxit. ZicutiaPrex. Admir.Ub.fOhj.a-':^
S C H 0 L 1 A.
NVllum Ksitiumui flomacixi , ctrchro , e^e.J Epi- repit iquod cuin attigerit, illicozgceiq*'?*
lepfiain idiopathicam & fyinpathicamdi- prollratus<«.uS»rkaiiifqiiepatho5honiohieis^ '
ltinguitur;Hanc Galenus obfervavitvela parti- duci fymptomatis corripitur; Nec minuaoW '
bus externis , vel internis procedere: Plura tum elEiftius morbi proventum, & prima» qoj'
equidem Epilepticorum exempla occurrunt , fi velitationem a ftoroacho , liene , utero i mtc'
in quibus paroxyfmo ingruente, primo fpafmus llinis , genitalibus , aut aliis vifceribus
cum ftupore in inann., aut pedis digito', alibve pere ; imprimis nempe in iftorum aliquo pa '
membro particularifentitur,quiftatim exinde, turbatio quzdam cietur ; dein ab eo ivcv
vehit cum formicationis fenfu,verfiis caput pro-
ptpiadeqiie morbi' infultum acciendum parati parvam Lpilepfiam vocat
fiat, priitfquam illi una omnes conglobatim ex-
Observatio XLlV.
ZfsUpfa Uve faipebra vdumfiqunU , Uthilis i nullo aih vitio in tir^ort apfe/enk.
HOmo ad iram pronus eum puerb gladio obtulb contendit •• ab hoo ibb oculo liniftro 1®^
viter vulneratur.- hinc fit & poft aliquot horas fortiffima Epilcpfia eotreptus
obiit. Examinaro po(l mortem vultrctc, nulla ladio ^ praeter cam qux exterius videbatur app%^
twi,ytdehk^^. iit.de vulneribus.
A P i> E N D I X.
EpiUpjio ia Inguine dextro fomitem hehens i undem lethutie,
- Epilepua: per confenfum originem praebere mulcas partes , etiaffi habitus corporis, fimi
eft Ab inguinibas lulcitata: exemplum hadienus non prodiit.- Inde tamen ortam oblcrva-
vi ann.is^d. Neocomi Helvetiorum in Dom. Roflelet, vallis LocIeCoaaoEc , Vir erat quin¬
quagenarius, rufi capillitii, feftivus,. venetis .(acris, fic audiebat , in juventute addiftus: Es
intervallis illi Inguen (iniftrum , bubonoceles inftar intumelbebat , hinc formicationis
fenfus per totum crus lento gradu a J pedis Plantam ufquc progrediebatur, quam ubi atti¬
gerat, vapor quidam, quavis aiita citius illinc recurrebat i cerebrum invadens , ejalquc fini-
ftram foluthmodo partem afEcienSi quod ex contrafiionibus & laeva: partis faciei manifeftutu
vapore etiam nervos lingua: feriente .- ha:c enim verba apud me , (ed balbutiens j in paroxyp-
nio Proferebat , vide , vide , induit , ^uam mile atrox ijle modtus me habeat, comitibus fimul
braehiorumSc cturum jaftationibus , intra duodecimam horre partem defluentibus : Mul¬
ta tum a Medicis tum ab Empiricis prarferipta in ufum duxit remedia.- Cum mcO quoquO
Eonfilio uti vellet, ferro & igne id malum oppugoaodum effc dixi , cauftico partem inuren¬
dam , viamque vi maligna illi aura: , quo pateret exitus , feciendam .- neque (blum partem
tnaleficii (ufpeSam attingendam ; fed & inferaorelnterno & tibia emiflatia paranda , qua-
wnque fcilicet pernicioib illi vapori cflet via .- Renuit Patiens , fupplisia reorum hzc efle
dicens, non remedia; nec toleraturum ut flbi corium cribro fimilc tot pertufionibus fifitis
evaderet ; Unicam , camque Iapide eauflico faciendam admitteret (iiafi ; quam quoque re-
”“‘t- Tandem ut ligatura, infra vel fiipra genu fada , excurfnm vaporis interciperet,
»uthor fui , cui confilio affenfic : ftatim enim ac commotam auram , fitillationcmque cumi
vxcumefccntia in inguine animadvertebar, perifcclidc , perpetuo fpondac lefli cum in ufum'
sppcnfa, tibiam atfte ftrlngcbat , unde remota patoxyfmis femper injefta ; Ncgleftis autem'
Bb 1 excecis
apz Anatom. Prad. Lib.I. Sed. XII.
exteris remediis , ecce dum coenat cum uxore & liberis, qui menfam leSo admove
exfurgit vapor , nec fatis cito removentur impedimenta attipiendx fafcix , ea fetocuT*
coercitus vapor mota deterio? fafius exutgit , iit in eo paroxyfmo extindus , fit ^i,
tiiEmus.
additamenta-
Observatio!, i
Plurimi Efilepjia ifeBi pcfi obitum exhibuerunt , ttut circa, meninges , aut in cerebri fibje».
tia putridam d- glutinofam faniem.
MEmini iis diffeais quos' viventes morbus Comitialis aliquando immaniter corripuerat
me alias circa meninges, alias in cerebri fubftantia putridam q»andam & glutinofim
laniem fabx quantitate aut nucis juglandis inveniffe , «jux crudelis hujus & immanis affeSm
fomes fuerit, f erae///!»
Observatio II.
Epilepjia ob obfitucHonem partis mptima ramorum vafirum Jugularium , ab humore
glutinofo exftccato.
§.r. T^Om. N. Lugdunenfis annos 4a. natus vitam caulariam jam ab annis , xii agens,
I yultimoque tribus ab hinc annis iolultibus Epilepticis frequentiffime cotteptus,fimi!l
hydrope peciord , quo remediorum ope liberatus erat , tandem menfe Julio anni i6gi ab hora
8. matut. ad meridianam ulijue , quinque aut fex vicibus vehementius folito concuffus efii
a-^coKC per illas fex horas, & apople&icus, ultimo infultuinoa refillcnsfato cellit, aperto
cadauere hxc obftrvata, i. Abdomen, Hepar, Lien, Inteftina infolitx magnitudinis,ut e</jcfc
qualis erat eife Iblet , z. Stothachi cbnftitutio fatis naturalis.,5. Pulmones tumefafiti, coloris
obfcuriacferelividi, quod affliai ab hydrope pulmonis refiduum erat. 4. Cerebri lateralis
pars inflammata , 5. In veiitriculis cerebri fanguinis coagulati copia i ruptura fcil. valbruo
languincprum e motibus convulfivis procurata , qux apoplexiam & mortem intulit. 6. Pars
major jugularium ex internorum ramorum , indurata & obftruSa humore glutinofo exficcato;
hinc inde, forte in valvulis , corporibus quafi glandulofis venas magis attollentibus, obferv.
Z>, lacohi Sponi/ med. Lugdun.
PArsma^st )ugitlariuv> ) Hinc ex ultima hac Flatibus , Epilepfiam fitri eum ebflraSmes mtie
obfervationc , quE oppido rara eft, conclu- maliututiit eirea venas emtingum, & fanguinemiu
dete licet circulationem fariguinis.hac in parte prehihemr , atque hic iU tarimfa-
impeditam , regurgitafle in cerebrum fangui- meat, alibi amem eitim i ex qua fanguinis percor-
uein &lymphami qiisinfultus illos Epilepti- pus ttanfitus inarqualitate, variat etiam inaqua*
cos patiebant : qui qiiidem infultus primo an- - licates contingunt. Idem.
iio, ubi vafa leviter oblUnSa-erant, leves fue- §.2, Anno 1684. menfe Au|ufto , denatos
: Dt Epilepfia*
■giilepfu catifi i canformttioae cdpil& fixguUri utplurimum ,
dependet. ■
ini tibTnon efle exiftimo id quod tertia hujiis anni pars EpHemetiduni tendit , ab Epi-
liberatumfuiffe quendanij ejus tranfplantatione in canem faiSa, : SinKanc aliquandd
i C contingat , inde tamen ne colligas perpetui eventus efle i utiplurimum enim origi-
hit ab indecenti partiuiri conformatione i Abunde id probat qupd i D. /e Zj»c dbfer-
1 cadaveribus plurium Epilepticorum , comperit enim in omnibus quotquot aperire
ranium capacitate jufto majori donatum fuille , proportione ad partium conteiitaruta
dtnem- habita .- Idiprum vero femper craiElfimtim fuilTcj ei, unico ofle qiiandoquo
m , fepiusexduobuSi tribus vel quatuor , futuris vero quibufdam admodum com-
iura vero meninge a ilib ftantia cerebri femper feparata interveniente aquatum colle-
quz majori leroper copia in iis reperiebantur quibus patoxyfmi Vehementiores ftm-
iD.z.'D.teV>iic^duuin>ed.GtS.aaiiii6'yg.pag.Y3i - ,
rioribus fequentia colligere licuit 1°; cuum adirnpleatur r 4°; tandeni pridifibrt ‘
Si ejufmodi capicis conformationem nancifean- vel faltem eorum vehementiam obtundi ope il-
tur, io aquas heceflario conVertii eo quod faci- Iorum 'remediorum 'quz- fliperfluum ferum exa
Icmexitusriamnoniuvemant; iv.craniiampU- haurire pofluiir , cujufmodi eft fyrupus eme-
tucimem ejafmodi aquarum congeftioni anfam ticus , fi Epileptico , Luna inclinante, 8; immia
prebete , 3°- paroxyfmos epilepticos crebtio- nente i fi ita licet, ‘accefriOne, uncia 'una ycl fet
Tes aut rariores effc , pro majori aut minori va- quuncia illius in aqua attemifia: aut meliffa exa
porum inebr-pore redundantia r b; er ratione hibeatur. Nie.itBltgnyihiim.
•habita temporis fpatiis requifiti ut cranii va-
■ Observatio V.
Epilepfid ab abfeefii i» cerebra gemtdi
Nobilis adolefoens equeftribus dedimus exercitiis tentabatur crebro tnfficula, fed ficca, H
fubinde dentium dolot ibus,- RejeSa in collum anguftius , & cacarrhum a glandulis capi¬
tis defeendentem culpa ; augebatur iufpicio , quod oculi tantillum extra orbitas luas emitie-
rentj & nonnihil erubefectenti Sed cum fepitas , &grayiusadmOneretodoqtalgia;dentemi
cui dolor prmeipue incubabat i, evelli juffit, nullo fere Opera: predoj ierpebat cniih malum ad
vicina, & ad ipfam maxillam penetrabat; Sociis interca delicatulum clamantibus , quod a mu¬
liebri zgritudinc conftafltiam fuam turbari pateretur,- ille dic quodam in publico divetforio
Inter amicos iubitO corruit exanimis quali fulmine pereuflus. Deportatur in lefibm ibique
odoribus & aquis apoplcflicis varie excitatus eandem poft horam dimidiam vivere fo offendit,
domumque translatus pofterO dic forgit fed languidior , & in narcofin Cum gravitate capitis
junffam propenfus. Vocati Medici cephalicis & iis , quZ comitialem avertere folent , infi-
fiunt,e;xiguo fruau , quippe zger ex intervalla jam animi deliquiis^ jam epilepticis cohvnlfio-
uibus,'iifque horribilibus divexatus, tandem pleno rationis ufn ex languore infolitp fuccu-
buit. Cumque tcftamento ultimo juffiflet fe in Patriam a morte transferti ,■ hdeoque balfamq,’
more Gallico, condiri, ne navigantibus foetOre moleftus eflet, defiderio ejus adverferi non pla¬
cuit. Aperitur ad condituram a quatuor Chirurgis , & in reliquo corpore j nihil adeo mor-
boiiim deprehenditur j przterqUam qu6d (uperior dextri pulmonis facies prztcf morem ni-
gtefeeret, ex acidis, opinor, bumoribus iftuc fenfim a capite depluentibus , & dexter teffi-
culus inter abdomen condeteturj pulillus & cxfeecus ; Sed ubi ad ceiebtum perventum eff,-
abfceffus fe obtulit in dextra ejus , & quidem fupeciori parte , non ad latus , fed propetiiO-
dum in meditullio, ifquefoetidilSmo pure albo ffagnans, ad amplitudinem oVi gallinaccif
aderat & ferum, fed parcius , quod ad ipinalem medullam, videbatur fibi adituro patcfecilTc,'
unde coovuifionum frequentia. .;Bgerautcraj qui fepe conqueftus erat de dolore frontis ,
quandoque occipitis j nunquam offendit fibi illam partem dolcre,- qui voiniearo occultabat,
haud dubio argumento , cerebrum ipfum non patere doloribos, fci duncaxaf quibus invol¬
vitur, membranas. Conftat inter alia ex hoc exemplo quam vani fint pollicitatior^ quo-
rundam, fpondentium certam cujulvis cpilepfiz , ctiatn hireditariiouranii, ciim hic ipfijnf
Apollincmppfum ./Efcnlapiura ftuftca advpcai&nt Amici. Nihilominus ne nunequidequiefeit
R j rautbp
-X94 AnatomiPfAiL^Mi Sed.XlI. ^
in uibe Boftra Empirica , fed promifcue omnibus hoc malo aggravatis opem promittit Iui |
tem ( ne myfterium publice ignoretur J ex futotia pice, grpis Poeoniz, & oleo Coftote- ^ •
plafttum format & occipiti , crafis , fi qui obftant , capillis , calidi applicat , tamdiu hjc '*■
donec fpontC; decidat. , . quod plprumque circa ,dHpdecimum diem folet accidere.
- petfeverat adhuc malum , toti Capiti , fed, rafo,,' idcni emplaftrum citcuin&ndit ; 1
aliquando non poenitendo, fzpius tamen nullo ,-ut palam eft. Quid enim faceret hocem?
‘ftrunf^dtdUenduth-abfceffumcercbrl.? quid; qUoties.mplum urget per fympathiamiqoij
■maligjia'aufaatt6l!itut%ci a tumore manus, dextras , quod. Ptefr« oblecvatum, velafinil|!° i
■quod i?ir9??Wcw^»^8lfcmamma, cruribus, teftilglsq:pollicc-, pedis, ajiod Schenciii, i
•rmbinfihfe'4-fuhfexetttpla.-Epilepfi*per. Confctifuro-vrquibus..ab illo emplaftro parum fepeJ [
'■ pdteft pwgdii, id' farunoin. quodam cive noftro,- cui a carisfo.pedis pollice qboriebatiu W I
iualufh-?qhqps>erceprdnprios in ipoUice motu inquietiore , mox in crure, fafeia emsj.
■fum "piuilb infra genwafcfiae ligabati -antequam-ulrra pefgetct formicans inquies ^ paronf
'muiti-hotabat -fufpe'tjdi?#d fi negHgentiOrrpateretut malum fuperate genua, pofteanuUuu
a fafcSfhTeaa GbfetVabatat auxilium.-Potui(fet isntelexftirpa.rione pollicis-, vel inundioiic
'butyfi Atitimonialis ,i.'de ;qaa medreatione Heriricus ab Heer perfanarii , fed maluit peticU.
tari totum , quam partem ignobilem tolli ClatiC 'OUi, Sormhii, in ABis Haffnienjihiisi„.
tholiaiims. - _ • \
Observatio V It; ■ : ?
.‘EphoUrenmchto/u ,fu[ermorl>ii ^ infpeBioaec!uiav^mW,~i(T '
■ . EpiUpfillJithBi extlglhori agitur/^ . ' V f '
EGo fubfignatus.Catoius D.rejiqeut.tius RegisGhrifiianillimi Cqnfi!iarius’& MedicasqrJi;
narim s hoc ipfbobteftor feripto, quod cumad-vocatus, fuerim inCurara D,. de *ami6s’ii
nati, repetierim eum die veneris menfisMattiifeptima, ann. 1664. in totali fojiuqmamffio-
ne, cum reipiratione ac pulfii valde impeditis : tumque pierquifitO-ab- amicisacadfbniibiii,
przcedanco^gri ftatu, agnovejim inde, ut & ex propria contemplatione , ilium habiiiis
athletici , carnofi ac fanguine turgidi , cBe 1 quibus additum, ipfum avara manu cibos mininis
lumpfifle, languinemque per nares fundere folitum ; Amici prastetea omnes affirmarunt ca
ipsa dic qua cum in tantacuiDmdftcluaa cernebamus, lautius pranfum; quodque cdm circa
fecundam pomcridiaiiam domo exiiTct, fphasriftetium febingtediens ibidem pila ludete pa¬
ratus fuiffot ; antcquaiBfe^udo commififfet, auc-alias corpus commoviflcT, fubito in terram
conciderat fanguinem naribus fundens, oculos ifpafmodice contorquens , d.ebtibus fttidem,
evomens, cXcrementaOtiinia per inferiora reddens, membra iaditans, fpumam per qs ex¬
cernens , fcnfibus interca , voce , ac ratione deftitutus-, & in eos qui in ipfius Iblatium accui-
rcbatit deritibus cum furore irruens ; unde fplizriffierii ipfe-cuftos exterritus adliibuerat in
■^mptopjatum tam horrendorum atteftaciqnem adftantes omnes , qui un6 pronunciatuntrae 1
■Hanc primam fibi cognitam efle mali in hoc aegro prehenfionem , quodque fubjta feiffet aC
fpontanea , 'a nulla causa externa excitata. i
' Dclitd yEgro in proprium cubiculum- ocyus illuc convocor-, tumque vidi febfiliete vomi-
iunq j ftridorem dentium fcolrvulfiones , fpumam oris , rationifque abalienationem ,Lac
prattetea reipirationem-pujlumque, quamvis elatiorem , admodum impeditum. Inteiim
'tamen pfo temporis ihbmchto aliquid-fpei affulfit , & tam horrendam tempeftatem fbpituni
Iri cteditilm eft ; fed feJlaX fuit malacia , poftquam enim exclamalTet reget, ah caput l ah caput '■
‘addidifletque , Mi Deus ipuomodo po^tbik eji ia tantos dolora incurrere ac tandem-, Vorrntutiu
Jum,fubducite vos paululum-, vomuifletqne revera, in novas incidit convulfiones, quremi^s
'ac magis cum exafperacentur, illum tandem circa fcxtam matutinam dici fubfequentis
'medio febUuletunc,
, Hebetioris etiam ingenii hominibus ex tot ly mptomatis conflare pofTet caufam eorum con^
'jandam in cerebro rcfidetCjindeque ventriculum- fubverti, fphinderes ani & vefica: laxari
'nervos’& mnfculos commoveri , rationem obnubilari , ac tandem fpumam copiofiotem in®*
‘qc ipfa labia protrudi.'
' §i crijolqbe lymptomatis- peculiarem inirem rationem , longius fic deducerer. ArtisAfcl®'
'piariezMa^lftfi per nudam hanc, ac veram narrationem, fatis videbunt , iUic non adfein®
■ aliquap cx ^fledionibus -quas fbpof olas dicimus , Coma feilicet , Lethargum , Catum , aal
Apcplexlaiiijbt nec Maniam aoPhrenitidem •• fed facile mccum confeotient prehenCooeO
hancCirduCipacoxlfroumvalidiffimum, mortem neceffario dum omnes fatellitcs defetiptos
'habet ‘cbinites, fecum vehentem , dici debere.
Caufam quod attinet non opus eft cam alib exquirere , quam in habitu plethotico ac ath¬
letico , Hippocrati tantoppre fufpedo -• fpilicet iirea fanguinis copia , unde vena: fic turgeann
' De-Epilepfia.
minimi (jati occafone .(iiftunipantur i primo prafcrtim hoc lunz quadrd, qu6 ven^ftaio
eft origo maiigna undejerupitianguisqui cerebrum fufecavit. Si eteirim pura
plenitudo vcnas natium quandoque, referafj indeque' pjeiiq torrentd finguinem
quiddri-quzfo 3 imaginabimur eandem rcfcrationem poffibitem in arccriis cerebri?
■iqac pr^pfe^i® ineuflte vere & in juvene picthoricb , cujuiquefanguis in venis noa parum
pfa^Ktiis ilique cerettf^fe^ivius quam ferre poifent pijuftiSj ac ydapertis , cercbruinquej
- bHiliimurn vifcus > inundantibus , faifta eft vis morbi. ■Duraibijiccc illre alluvie iianguinis
cMtenti , irritationem in meningibus vftcus obvcftientibus , ab cjuldem nervis procreatuntj
fcque promptam ac inopinam perniciem intulerunt. - ; ^;.i; . .
Hzc eft , Domine SiC. fentepeia noftra de cau/a qux vobis j quafi per turbinem eripuit ca-
riflimum fiiium, qureque illumftamulo dbhdidit.^Jec ha^iunc vana: idei a pura imaginatione
dedufi^ I quando quidem cadaveris infpeSio opinioni noftra: demonftrationis vim addidit:
Quippe ou.r. TJidiflim neque ab iteratis vcha:(ei9:ioniBus , neque ab aliis auxiliis , diluvium e
g»ebtn deM»ariiai!t moftem: magnis-adventantem palTibus fugari ac arceri potuifle j fuafi D./'
iSfeteiovcad4v!»isa;pertiongm, quo -Jf:iJicc,t certius quid fuper mortis caufa vobrs' femuncian-
^(Uhabaremus; aedcmp.nftraremusquaraiionein aliis.Iiluftrilfim^ yeffira: Famiiiieindivi--
Jiiispr««averi. poflitidenSlinfortuniuHi, ; ■ : , '
i f^QS.iolturobteftamurj quqd -primo intuitu conlpexerimus horrendum Ipedacuiuroj faclciS
flcmpejCoftnmacfurnmuSipeAus, livida., cum &ngaincfpumo(bexpre.acnatibu'smanan:-
■{g Cranio- rerQablai6',:pbfervavcrimiKjm?'S njeningis arieriasfaliafque Omnes 'qua:' ceje-
btum cingunt, aut etiam altum ipfum penetrant, adcotcnlasS: turgidas, ut ianguis' con¬
tentus in grumos atros compd^ns forer, .quia frilicetibidem iuffocabatur, firumque admi-
ftuiD per rimulas ex nimia teniioae enatas, effluxerat. Pi arterea videtimus,fummifque prahen-
deritpus ungulis, tria ad-quatubr cochlearia -(anguinis 'efFufl-.prorfiis geumofl , quem delicam!*
ferebri-.acfcris abruprz ac laceiati.n omnes ejus anfaiftusac linus effuderant. Animadver-
ierimus deinde quod di!uiHumi'mpctuciiius'fiicratfdperapop‘hvfes-m'anim!llares.:j.qu'*datjguU
ne coagulato prbrfusvefti^Bqd.tUt j quatrfvis poft mortem ille per nares &bsrivutofeproilii£(et.
^ -.Super Ebcli&n pqflura ,'Som. quiri addam quod etiamfi vcnrelecf iones i- fridionesfligatu®
rreaccucurbitulEadhibita: torrcnrum in cerebrum inveciuni inhibuiflent, noh fic.tamen fieri
potuilTe uflanguTs jam effufus ac in grumos coaftus difeuceretur , aut in canales Cuosidifrup-
tos reduceretur, .vel trepano admoto totus exhauriretur .• Phrenefis ffqiudem nOs ptxvenif-
/et, igtumq.ue. 'nobis invitis 'ac tota jnfluftria noft.'-a allaborantibus, poft' crudeles torturas
etipuiffet. . '
., .. Ceterum, Domine , Opinatus fum, qubd etiam fi perquifiviflera eflentialcm Inali -caufam,
jHamque in fiia origine plenius oblervavificm , non tamen peccarem , fi oculos pctfuniftorie
.fiitem iri pe&oris ac'itnt ventris vifcera conjicerem. In animo enim erae curiofius rimari anne
tam copio.ftis fauguis in cerebrum effufus , non eciatir aliquid labis in ftoi-nachum induxerat.
_Yetum unicum, teperi fcilicet ruborem inteiifum-, quem fane violentis fucculTatianibus in¬
ter vomendum enatis imputandum merito credidi. Vidi pbftea jecur fanum fcd permagnum,
cjijfque quahtititi' excedenti ,' quod pulmo dexter -coftis 'adh*rcrCt tribuendum ratus (umr
..Partem illam a.coftisj)ra:di&is alia ratio le qua n per lacerationem dimovere non valuijdigra-
que mihi vjfacft, compatfta& derrfa, bronchia vero Tpuma prorfus oppletaj dum pats.oppo-
■fita, fcilicet iiniftra, rubicu.n Jiorem , fpongiofiorem, levem & (anam fefe prEbebat.
- Hifce pqfitis, ''validiSjpnKuS rarionibus vobis affero D. idque in afflidionis aliqualc folati-
nm.unpoffibilefuiururaut Cariff Filius cum ramo hepate aC tam abundanti fanguinC, gynjna-
fticis exercitiis incubuiflet, fine pulmonis .rdextsis laceratione , undeulcus incurabile & rilar-
tis quantumvis lentE non minus tamen inevitabiliter exitialis caufa enatum effet, &&
'pLethoricos fape vidi variolatos, anginofoSi puiffe, & fuffocafie diieaum cor.
A pleuriticos, &c. Quibus -eifi varioli erum- Hiftpriam habes de Matrona plethoricd, ctil
pancactu,-nij>rocinus vena fecccur.vel pereunt, plexos choroideus fanguiuem eruSavlc apo-
''ri nunieiofilTimis variolis vexantur. Alios ve- ple&ice in Cerebri ventriculum fupetiorem n-
rq,.vel hsmoirh-agias, velbamorrhoidaspalTos trumquo. • - .* :
' ■'tx cohibendas bidui , triduive fpatio. Singula- Ebrios itidem plethoricos vidiiqui levi capi-
fimadolepcencenl doluiathleticum , opitrtum,- tis allHlr faiiguinem. fuderunt ucraque nare Sc
isrgiduium fauguiiie , qui poft lautas epulas geminis aiiri'bus : ex illis autem uniciimvidi
'(animi gr.itiaj corpulentum ac graviorem.atni- evafilfe. Alii abrepti funtiit amicisat mihijfinl-
'nm fuftulic ambabus ulnis ; fed.ipsd momento lius aufem. cadavere pbtitus fum quo rimarer
smedius erepiiic.. Abdomen repertum eft fangui- cerebri arterias.
■Oj>ple:mii,.S;^cuui veiia portainauior depre- Moilfpelii Anu. 1S50V 1651. 1653. i<i54-
‘Cnderccur cava, creditum eft ra
lumejus cre- plur.
meninge tumidirtiroas imaginor. ' Sed hi; certe facra falntis anchoraVen r
Plethoticos notavi ab agyrtis pra pofterc ac aio , Illa enim celebrata fetus 'pertnliffe „
vehementer purgatos in dyfenteriammcurriffe, fiteor,prius abortientes. £x '
prarfidiis ullis' vix cohibendam. " nobis i PtuUriJfimi CartlS Drtlincmiti ^
Gravidas vero numerofas attendi pallas abor- rnmicato.
tum unius plethora: causa j illudque maxime -
Observatio VIL y
EfiUpfii i Sero teri.
PLurium Epileptieorum infantum aperta calva Cl. Car. Drelinc. aliud nihil repetit qaan
ventriculos cerebri anteriores fero flavente & acri turgidulos , «£ e plenitudine tanta con.
jicit quippiam illius feti mordacis irruete in ventriculum 3. & in 4. ac nervorum fibrillas inibi
laceffete , convulfifice , atque lethaliter. Inter autem Epilcplije fympathicz exempla Paiifi.
num militem mihi recitavit , pari fato ac apud Gai. extar, fonticam auram fcnfiflc frigidarn a
fummo dextri pedis pollice in crus efFerri , ac confccutionc quadam in cervicem & cerebrum;
coituencc viro totis attubus horride fuccuflato. E Thefh. Diftipulor. Clari/. Caroli Drelincmk
Observatio VIII.
Epilepfa atque difpone&alterae^ iaaaditacaufi.
VIt ebtiofus jam olim cibis pepercit, fed vino & Nicoiianatindulfit impendio : quinetiam
Sp. V. millies fefe dementavit , ac tandem fub zc. an. 50. frequens convulfijs cft , finli-
bus orbus , fpumans & anhelans. Ubi mentis compos eft , queritur de capite gravi & fenfium
hebetudine; fed pratprimis afletit fefe ferpenrcs atque viverras gerere pedore cla“ufas,qua: libi
pulmones gravent atque divellant. Tandem ciim plateas Novembri perreptaretceciditdcre-
pcnteconvulfesjcum Ipuroa & ftcrtore,acintrapaucas hoiascxtinduseft.
Revulla calva dura: me.ningis dudus poriores concreta pituita flava turgebant-lllis patefaffis
mucaginem illam ex ipfis.haud fecus ac c fambuco medullam, fed totaliter coharteniem atque
tenacemC D- eduxit. Lumbricos eflefufurrabantadftantes, fed pura puta fuitgelatinaefero
intrafinus concreto, ubi, ceu in proplafmate, teretem formam confecutumeft. Dur.^niatre
leniter SiinduAtie reduda nullum fpatium deredum eft intra meningas, uti vulgo. Oniverfut
enim cerebri ambitus gclatina obducebatur fulva ad ejus intimos pfque gyros. Mitd igimt
Ipedaculdtoiaifthzc concretio uti fiifus meningum, ita & anfradus cerebri complebat. Imb
tota eminebat fuper cerebri corticem grifeum digiti auricularis altitudine ad bafin ufquecc-
rebri ; atque fic filis e fcdibus piam mattem expulerat. Hatcenim non nifi intermedia geknia
cerebrum contegebat. ^ ' '
Hac concretione pituitofa,vlfcida, tenaci, fulvaque fedulb derasa,novacuia in cerebtiliib-
ftantiam grifeam atque candicantem eft adada , & firmior illa atque coropadior folitb depte*
henfa eft , ficut in hydrocephald idipfiam annotavit Cl. Ptomoror. Ventriculi quaterni If®'
phafcatcbantfiibfulva, falis more feriente linguam. Plexus choroideus & ejus glatidalz,ac
etiam pinealis , impense tumebant, ac firmitudinem ptx fe ferebant haud profedo valgarcto.
Iftis peradis totus aifit Prxeeptor meus pedoris aperiundi defiderio ferpentnm vifendotum
gratia. Sedeccedum cordis reeeflus indagat, dira moles pituitx fulva: , tenacis & compsi
ventriculum opplet utrumque. Im6 fefe exinde per univerfbs venz & arteriz pulffloBsne
diremptus diffundit, tot feilieet pedes polypus ille cordis in pulmones infert , quot profeS®
pulmonis funt fenguinci dudus. Corpus autem illud fblcrter e fuis thecis feu vaginis eduftoo
eft, acfupra'chartambibulamextentumaciculisconfixum ficcaretur.
Non alii certe fetpentes , nec alix vivetrx fuerunt , de quibus vir ille toties queftus erat,
quam polypi illius pedes per pulmonis fanguinca vafa ionge lateque proienfi, atque fua ctaffi’
tudinefinguinisacordein pulmones Impulfi liberum itet intercipientes. ,
Coronidis vice notare eft cerebri candorem Nicor. Mephiti nufquam opacarum
profedo pulmonis utriufque haud fuit fors eadem. Is etenim uterque intus & exrranigrw®'
bati & tartareas infuper glandulas bronchiales ad bafin cordis habebat , vere petricofis K
opacas ac illa Nieot.fuligine tetra plene petfufas atque denigratas. E diverlb autem
De Epilepfia. 20^
■ sd intra bronchia Cl. Promotor meus reperit , id oaininh candidum foit , & gran-
Monequ g . jg_,,;j,ysfcriptores noftrlfdcntcr omnino {cribunt; &quas aliquotios
muco convolutas contuitus cft Prarc. meus, & ficeatas affervat.
c- ofefto fagaeiil vir idem calculos e renibus hunianis atque caninis nivei candoris
I *'nobisceflit. Valeant ergo Medici dum profiteqtUr j calculum rcBalem nullum cana
^amWc- Valeat & Philofophus (Prabl.4i. fea.io.^ reputans nullum animal prseter homia
nem peritiff Promotot meus C. D. dum mitificam hocanno i cadaveris bua
*”t6cexctet telam , reperit przter arter, lienalem hinc inde protuberantem atque topha-
arteriam quoque coronariam cordis lapidofam. Imo quidpiam offendit pettea: natur*
tnfi.is iholamofialftro adnatumjco loci ubi olla deteguntur in elephantoj cervo, dama^
St»-'»'-*/'*-
.OSSERvAtiO IX.
{jiporUtnfiBtuliEfileptici j ex intefiinorum tenuiarn erejiexe & gezgrixefi.
D. April. vocati fuimus ad Infantulum ttiuni feptimanarUm s qui miris vexabatur veiia
• eris torminibus ab ipfo ortu ; quibus ab initio muliercUl* ol. amygd. dulc. eum fic-
char occurrerunt : pofteaquam verb malum magis ingravcfcere animadverterunt i noffrani
imtflorarunr opem : Omnibus probe exploraris rcperimusiorminibus incipientibus»fpafmd-'
dici quid fecundum fibras ffifophagiea* accidere, a quo deglutitio impediatur,; & mifelluS
fioeultieutis inftar clamitet dejiciebat viridia odoris acris j appetitus proftratus ffit , ficis in-
te-ufa. De iracundia Matris cum aliqua ex parte nobis co.jfticcrit , magis de di*ra tempore
rrraviditatis percontati fiiimus , qu* fatis inordinata fuit, dum carne fuilid & braflica Capitata
'filiti ( Hoffrates vocant Geunrmt ) admodum palato blandita fuit ; Pr*fcripfimus antepi-
Icptica nervina , abfotbentia & pracipitantia , atque excerne Balf de Peru & ol. nucift. ven-
tricul. profpeximus , matri quin etiam tragema fiiafimus ex fpec. diaccag. fcig. gumm. atab;
ocol. cancr. ppt. tafur. ebor. corall. rubr. ppt. cum fach. rof taU Verum enim vero biduo poffi
convulfiones evidentius comparuerunt , dum emiffo prius flatu fbnoro , in faucibus difHculcas
major incruduit, & manus pedelque varie contremuerunt, injeffum clyfma eX lad. vaccin;
cui additur ol. rut. cum fale tartari & ordinata mixtur. antepil. aft nequicquam his effeSums
minus aliis a garrulis mulieribus hinc illinc aliatis , quin imo convulfiones tanto impetu mifel-
lumptehenderunc, ut mirari fubierit maxime, qui tot armatis tamdiu refifterc criifellus pa¬
tuerit, fi quidem pofl; decimum derauth diem , corpulciilo vereeneffoj fatis ceflit.
Secuimus cadaverculum przfchtibus Vir. Pt*ftantiff D. Ritz. Affine noUro PharmacOpblaj
& D.Paffavant Chirurgo ; Abdomine aperto inteftina admodum erant diftenta s crafiaque
euro tenuibus materiam viridem , grumofiro , qualem invivis eum torminibus acepimis fe-
pius excrevit, monftiarunt: Inteftina tenuia heie illic qualeracunque ruboretii conceperant,-
przprimis autem fub finemilci ad aliquot | manifcftam gangr*nofin deprehendimus.- CaicuBi
parvulam inane 8i vacuum, a labe imffiune fuit , hepar fubpallidum : Veflcula fellisbile lub-
’vilcida& viridi plena, pancreas duriulculum , eS etiatri parte ^ qud duodeno neffitur : Me-
fcRtetiutn Serenes, qui bubulis fimiles erant, laudabiliter habuerunt , nec pulmonibus quid-
qnam vitii inerat , quin tenerrim* veficul* egregie in his confpicu* : Cranii futut*,- anterior
Sepofterior, infigniter ab iqvicera dehifcebant: languinem quoque extrava&tum craniuaa
hic , illic monllravit .- cerebri meniiiges huic aliqiio mpdo erant adnatse , quibus diffuptis iko -
dicam ferum promanavit , quale concretum in cortice quoque hinc inde notavimus , cijni
fanguine geumofo & extra vafa ftagnante , haud dubie ab hujus motu , ita graviter infcftan-
ftibus motibus fpafmodicis impedito. CUrif. loh. lac. Harderut in OhfervatUmhas Medicis
^mbus titulm Apiarium.
OSSEILVATIOX.
' ^Snvulfiones interpolata in infantulo tejliculd in ferotd deftitutd.
"jPX ly. April. isgi. cultrum injecimus infantulo 7. menfium , matre hypochondriaca pro-
i— nato , qu* tempore gcftationis przcipue,- animi pathematis vehementioribus fipius
'C vexart paffa eft : mifcilus hic cum primis rnenfibus bene haberet , parentibus haud parvam;
lolaeitadineni creavit , quod figno malculo in feroto caruir , inde deterius habere incipiens^
rcfpiratione anhela, voce clangosa, Ss abdominis intumefeentia fubiia , quam flatus fonotl
erumpentes quandoque przceffetunt , matri gravioris doloris caula extitit, ulque quaque ta-
&en diu non iftUzc durabant , licet in die fejius interdum, interdum rarius redierim: Cauft-
Anatom. Pfa£t. Lib. I Sed. X 1 1
ceftina, atque aa hanc medicamenta pta:cipue hicrc direda : iEgrotulo ad fe redeunte ap "
tum porreaumgtatum fuit, ad ultimos fer e dies ufquc, quibus fymptomatibus iftis tsirV®''
rati incipientibus cotpufcuium magis indies delaffatum fuit tandemque penitus
Abdomine quod faciem externam tunwdam & lividam oftendit aperto , ichot modicas f
dujprotupit: Hepar grandiufculuro fatis erat , in fupetficic nigricans , re li quaque pano ^
admodum corruptura. Veficula fellis cumduSu hepatico, bile ex atro viridafcente nj
fiiit: Inteftina tenuia variis in locis ab humorum acrimonia inflammationem paflk
citra gangttenofin tamen.- In exeo nihil delituit vel humoris acris , vel p. n. Mefente
glandulas rutilas hic illic oftendit , lieni itidem corrupto, adjacebat glandula ovali m
panereas laudabiliter habebat.- Renes quali ex pluribus lobulis conflati , quotum alterum etiam
numinfp.vin.cuftodimus: Teftieuli inguina non egrediebantur, quin his adnati hsrcbai],
unde etiam in feroto illos animadvertere nufquam licuit : Pulmonum lobus , finifter inti^
Cuticula dextra languinc grumofo turguit, & in ventriculo dextro polypus majufculus
itulorum affeSus multiplices erudite enu- ejulatu t(
1 fignificantes frcibnfqne alvi.
De Epilepfia.
tij cum vacca- monicrabatur Parif. a JO. RIOLANO Tf^aV»
tunmuvcnrbusnoaobtiuere: C6- inpublicafc£CusAnaroma, ubiex ipfiuslo-
o , au* priorum occafionc Excel!, quencis ore fequentia a me fcripto mandata fum:
roDidis - fignificavit hcic' adde- Kinis ex multis eseluitglmilulis cottiUhati. meifinete
Renibus , >”?»« irfantium e pluribus f miles fune, fuis nucleis ccnflmti Itera Appndix
"'■ffilobuliscompofitisquod.fub jungis , plan^ caei in fetu exilis eft, nesjustquumeiero ut omnes petjftA
^ a r cum fpeflaculd , quod olim mihi tum crepmt Anatomict, nmpU ad faecum alwrtarum rei
J“^^“joagn/qneiPhiliattorum corons de- Idem ibidem; ' '
Observatio XI.
ydrid in Epileptici cndivere ndnotitd.
DOminusdeL. - Lugdunenfis annos 4x. natus , vitam caufatiatn jam ab annis du^
dccim agens, ultimoque tribus ab hinc annis iniultibus Epilepticis frcqucntiflimS cbt-
eptus, fiinul hydrope pecoris, quo remediorum ope liberatus erat , tandem menfe lulid
hu]us anni jdSi. ab hora fexta matut, ad meridianam ufque i quinque aut fex vicibus vehen-
rentius folito concuflus elt , a?»!'®' per illas fex horas & apoplefticus , ultimo infultui nbtt
tefiftcnsfato ceffic. Aperto cadavere pratfentibus medicis s chirurgoque fiibligoatis > hse
obfetvata fuerunt
I. Abdomen, hepar , lien , inteftina infolita: magnitudinis, ut edacibus , qualis erat efle folefc
li. Stomachi conftitutio fatis naturalis. , ^
j. Pulmones lumcfaai , coloris obfcuti ac fere lividi' r quod affliSi ab hydrope pulmonis
refiduum erat.
4. Cercbri jateralispars dextra inflammata.
5, In vetitriculis cerebri fanguinis coagulati copia ruptura fcilieet vafotutti fanguineoruni
ab molibus convulfivis procurata j qu* apoplexiam & mortem intulit.
<. Pars major ramorum lugularium internarum indurata &obftru(3:a humore glutinofo exfitv
cato, hiuc inde , ( forte in valvulis ) corporibus quali glandulofis venas magis attollentibus.
Hinc ex ultima hac obfetvationc" j qua: oppido rara eft , concludere licet , citeulatfo-
nem fanguinis hac in parte impeditam , regurgitafle in cerebrum fanguinem & lympliams
qua: infaltus illos Epilepticos pariebant :,qui quidem infeltus primo anno , ubi vaia leniter
obftcufta erant, leves, fuerunt, ut fenfibus non privaretur reget, fenfimque fortius obftruflrisj
graviores etiam fuerunt. Qnre quidem Epilcpfi;Ecaufa& fi non unica, frequentilfima tamen
videtur efle, cum Pueris& Pituitofis^ut ait Hippocrates & confirmat experientia , fepius
quam aliis accidat. At ii glutiuofis humoribus abundant s has obfttufiiones acceifentibus.
Castetum Divino Hippocrati non incognita caufa ha:c fuit, cum ait lib.de flatibus Epi-
lepfiam fieri, cum oejlruciianes mulu multis madis circa venus contingunt fanguinis matus
prahihetur: atque hic quidem ftflitur , ubi tardius permeat , alibi autem citius : ex qua fanguinii
per corpus inaquabtate , varia etiam inetqualitates contingunt. Clariffi laeebus Sponius in A^fc
Etudiiotum. Lipfia publicatorum Anno 1681.
Ob
ES.VAT10 XI i.
ijAnatome Pica glandaria Epilepfd enelia.
H/EcPanc per aliquot dies chutrita, vefpeti Epilepfia correpta , capite in feliam impaabj
mane expiravit. Seiftanilpin. oftendit; in fniftri ventriculi auricula ^finU gelaiinalA-
«di Pi(i Majoris magnitudine , vitium detegebat i tinda ha:c erat verfus vas partem fuperid«
tem rubore; non quidem a lateribus Cordis facile fecedebat, neque tamen in Polypi Iblidia
tatem obriguerat. In Cerebri medulla aliquot Jiigmatafanguinea erant conlpicua. D. Philippus idt
eeb. Hartmanxus Ephemerid. hermaniear. Anm vn. Oecur. H.
O B S ER V A
XIIL
Anatome Fringilla Epileptica.
^rEptiis Epilepfia Uhorardt ; paucis vetb antequam moteretur diebus altet; oculus mirum ini
Omodum intumefeere 5 quo detumefeente , vitium ad alterum oculum tranfite caepit; Agi¬
tata interno inaio , evolans ergaftulo feo aliiiaextinaa eft avicula. panedti,-
feirrhofus tnmdr ,voi^ics involucro in duas glandulas diremptus excidebat. Cranium intus
ftnguineo rubore erat tindum , Cerebro per omnia incolumi. Oculum alteram ad calculiduris
ttem induratus tophus occupabat ; Ttjles , quippe mas erat , magni , cerafura aequabant mq-
w»cte, fed putridi ad leysm contad-um tabe diffluebant, idcm , ibidem.
3©® Anatom. Pra<JJt. Lib. I Sc<5b. X II. j
Observatio XIV. f
t» Efilipjia vere finguUri t^clo flara. contm ittmram in ipti d' pediS vtntrt repent '
PUer vix nonun) eroenfiis annum , Patre Advocato hio loci ordinario, & Mnfica, quin», ,
cum ftudiis in animi gratiam elegantiffime alternantis , probe Peritd , natus & ipfeao^ :
Ga vocali tequeae infttumentali , pro ratione artatis, mire doi9:us , gibbofiiSj aliquot jan
annos calculo dl vexatus, pubiique proin regionem iarpius j prar dolore ibi concepto i oanq
comprimere folitus , naturi ftimulantc quot annis mucum vifcjdum , fibi , quod refpirationea
impediret , maxime infellum per vomitum & fedes copiofiflime depofuit , adeo ut dcjcftio.
num frequentiacj ne vires omninb peffum fimul irent, quandoque fuceurtendumeflet. Natu- \
ra itidem conluetudinis circa finem anni I684. non immemor evacuationem largam moLiu
cft: quapetafta, Puero facies nonnihil pallefcit, abfque tamen ulla ullius partis aut fim. {
aionis cujufvis evidenti larfione Anno 1685. d. 17. lanuaiii Puer traha: extremitatibus ( 4/^
die hintenheile der sMtten KHnfen) infiftcns , PclIImi vero nebulonis tuftici, equo velocita¬
tem fiibitb imperantis infidiis , ficquC rapido trahar motu , in terram lapidibus ftratam pm-
ceps fit, &ob Pallium trahsc involutum ad aliquot paffus raptatur j fis ut fpiritutn trahere
nclcitet; brevi tamen teftitutus tefpirationi dotnumque reyerfiis, qiix fibi evenere mala,
reticuit. Die 19. cjufdem menfis , ptarlibato paulo largius vin6 improvide , de fcainno lapfiis,
ad quatuorfere horas ejulatum , ( utrum ob contraaura ex cafu dolorem j an ob mentem ab
enormi hauftu turbatam ? certiori domcfticis vix fieri licuit ) noluit temperare, tandem
placatior redditus , de nullo conqueftus eft dolore. Dic lo. lan. hora 4. matutina vomims
ultra 40. vices, non fine infigni vitiutn jadura , urgebant, alvo, {ecusacin praecidaiieis
evacuationibus , folita lymbolum luum reeiifinte & obftrucba potius petfiftcnte. Hora n.
nief!dia.r;a Nofter, nuptias prartcrcuntesTpedandi gratia, feneftrre admovetur; fedcnlCi-
bito omnia ipfi rigent membra , & ratio quali recelTa ftupet : qub. IpeSacuIo Mater attoniia
me vocat. Domum itaque ingrefliis ego Qn, p. llbelmannum eundem in finem citatumj
pueru vero ledo-afExura inveniebam, rationis quidem rutius c6pptem,fedPatulis oculisadftan-
tium neminem difeernere valentem. Brevi nobis proxime prrecedentiutn relatione fafia, gut¬
tulas aliquot Eflcnt. Caftor. a:groto propinabamus , ejufque naribus admovebamus fpirit. fib
armoniaci, ad quorum ufum oculorum lumine rectius is uti coepit, & quzfitusnum doloris
quidquam perciperet, abdominis fitifque accufabat moleftiam. Quare quod vomendi fimol
' licet, inanes, conatus reftabant, abdomen diftendebatur& alvus fuum nondum faceteofr
ciumvolebat, clyllere hancfiillicitandam atque emolliendam meditabamur, mixturamin-
luper exaquaCerafi N. Epii. L. Syr. Mont. Cran. hum. Coral. r. Antim. diophot. Ciifflab.
Nat. & pulv. anod. prxfctibentcs. Sed hora vix elapsa , medicamentis ex officina npnduiq
allatis recruduit patoxyftBus, P.arludia in pollice finiftra manus faciens ,■ quo conyulfisne
tai3:6 , mox manus , brachium oculi brevi torum convellebatur corpus ; ligaturas intetim
pattiura extremarum inftituebamus, dorfique fpina oleo Succinicum ellentia Caftorfiinbitq
illinebatur. Patoxlfaro intra hor* quadrans fqpito domeftici feifeitando quali lapfns fiip'3
memoratos prodebant; at lufti aro exterius corpore , nullum la:fionisfignum, ne livida qui¬
dem macula iri confpeiftam venit ; Sorbebat igitur 3:g?r aliquot cochlearia praeferiptz mixW'
tx, clyfteremvqrb, ut admitteret, nullis nec parentum ptreclbus, nec petluafionibus vinci
patiebatur: qqaprbptetCiyfiercm, additis nonnullis herbis emollientibus jSc anodynis neu
non lade vaccino , in veficam ampliorem ttansfulum calide abdomini injponendum, in^'
carnis brodio oleum Amigdal. dulc. prcvpinandum , curavimus; ob fitim veto zgiuBianu'
ftantem Emuls. ex Scm. 4. fcigid. roaj. Ebor. foffit. C. C. phil. pizp. & Syr. Viol. pat^
dam przcepitfius , irrito autem conatu, refpuebat enim illam, vinum expetens, K
emulfionem hanc cetevifiz nuptam exhiberi fuafores eflemus > haud tamen adfiantiuB?^'
dam deerant, qui zgroto potius nonnunquana morem, invitis nobis, gerebant. Citeao®
vam velpettinamPatoxyfinusiifdefn fed intenflotibus convulfionibus ingruebat , adhot* ‘
midium tyrannidem exercens , qua ledata, zger querelas movebat de dolore capitis ton
que corporis. Mixturam ideo lupradiclam, interpolatis aliis fpecificis antepilcpticis ,
andam, vcficatorium Nucha: imponendum, abdomen yefica ante memorata fovendunJr^
fupofitorium applicandum , commendavimus. Hisadminifttatis, patiens aliquot hotasW^^
no ttanlcgit; circa tertiam vetb matutinam diei ai. lan. ad quartam ufque ditis agitaW*
convulfionibus, quas breviffima intetjeaa morula 5 Mufica excipiebat, adeb,
cantilenas attificiofa modulatione ab zgroto cxprelTas adftantes invitis lane auribus
rentufque cb dum debilitata fraflaque Partium Muficz infervientium vi , clamores cl»g
& anhelando quafi eximomiffi tragzdite huic Colophonem addebant. Ratio
hac, nec patiens parentum acclamationibus aut quzftionibus ullas przbcbat aures .■
De Epilepfia. 3©|
" filnffl , ati adftantes cantilenam Ecclcuafticam huic alFcftui congruam magis altioti
'”'°prax:iocbant, isaiua cantilena paulatim defleSens, prateentam articulata voce fuavja
6smu!abatur, liancque quamvis obmutefccret adftantium Chorus, voce aC verbis
fol“S perducebat. Poft roite defatigatus lumma vitium tenebatur proftra-
. nec v-etba faciebat, fed quzfitus, finiftra manu ( totum n. latus dextrum citraparo-
omni deftituebatur motu) indicando, ac capitis nutu , tefpondebat. Tragicos hof-
*^'^s fervato eodem femper ordine , aliquoties milerrimus Nofter repetiit ; donec ds
*’'[ circa nonam vefpertinam luduofo huic mundi theatro valedicens, evita difceffit.
r)'c» cjufdcm horis matutinis , cadaver externe hincinde livefcens culitO apertum fequen-
riaobfcrvatn digna exhibuit.
Hepatis inferior extremitas inflammationis labe taflaerats concava veto ejus pars S
regione bilis obfcute flavelcebat , huicque vicina inteftina flavo quafi colore perfufa ccr-
j!'*Vcficula fellis difleda liquorem atro virentem &craflum fundebat.
Inteftina cunifta flatibus turgebant , St inflammationis figna manifefta dabant,
nalEm artp rubente colore (uffufa. Ventriculus itidem flatu St muco vilcidodiftendcbatur.
™4. Renum dexter, cultri aciem paflus, calculum fuggerebat, ut& finifterfaba: magnitu¬
dine concomitantibus haud paucis minoribus lapillis. Ureteres quafi aere fufflati tumebant.
5. Remoto fterno , ut Thoracis antra perfpidendi eflet facultas , diaphragma verfus fini-
ftram, non procul avettebra, cui conneftitur, contufionis quafi notam, Siinflammatio-
nem verfus gulam ibi defecndentem piotenfim exhibebat; fimilis macula diasmodOvct-
tebrz , ca parte qua finiftraro fpcaat, imptefla deprehendebatur Lohique Pulmonalis fini-
ilti extremitas relpiciens diaphragmatis labem non obfcuta inflammationis indicia , ob
contradam ibi fanguinis fufFufionem , prodebat.
6. Pulmo veficulis fparfim pellucidis nucem avellanam squantibusobfituserat.Afperaartetia
vix admittebat aerem fiphone adadum , fed difleda non miniis quam reliqua vala bron¬
chialia , muco vifeido in fpumam quafi ado fcatebat.
Caput veto focari Patentum tenuit religio.
i fubnexurus ero , pauca circa varia
lepfiz inioiem monuriTe juvabit.
Morborum itaque hunc Herculem r
una femper eademque larv a in genus hu
icium aures ab acclamationibus vellicati minime pO-
Epi- terant , nec ipfe , fihi reddiens , adorum gna-
' rus erat. Secus vero conftitutam Epilepticam
n fub profert D. Feth. de Scorzon. P. gS. cui horren-
amim das inter jedrtattones miras corporfs con-
potuit j nefeeialtoprscipitaret. Sponte, ne- ied exanimalium fucco nutritio hiufilfe. fio.
mine hoc cogitante, lumbrico lato excreto ut igitur genus nervofum magis aut minus i.
motus convulfivi celTarunt, poft; diem ter- ritabile ell; aut prout parti magis vel minos
tium quasfivit ex matre vidua , ubi tam diu nervis dotat* fe infigunt , magit vel miau
morata fuerit, nec ipfam viderit, opinaba- nervis dotat* fe infigunt , magis vel minus to-
tur ante paucos dies adhuc fecum fuifle : feu- tum fyftema percelletur. D. Ioh. Uc. Tf-fjoii
lim ad mentem rediit St nunc ab aliquot an- Ephtmtr. German. Decuna iij ii.
Infuerulo "Epleftkis mUibm extinBo •vmn in vifceribus i
JL nofioribusfe rubore fitutato inferis, derepente in motus Epilepticos, ac affeflibudi
lethargicam, incidit , quibus quinque dierum fpatio exftingucbatur. Hujus cadavetculgit
cura cultro noftro Cibjiccretur icxto April. Ann. i6S6. vidimus , primo totum Abdofficn
quam maxime tenlura , illoqne refcrato repetimus Omentum totum verfiis ventriculum re¬
plicatum i ventriculum ipfiim contraflrum , ac prorCis vacuum; Pancreas ventriculo fubje-
dum, dutiafculum ac pallidius ; Inteftina tenuia flatibus diftenta, crafla vct6& flatibusK
excremento fluidiori fed lutolb , coloris grifei , repleta , utraque tamen in propria fubftanta
intemeratai Jecur per totam prope fui gibbam partem diaphragmati agglutinatum, magiii-
tudinis monfttofa: , coloris fubgrifci, maculis ftblividis interftinfti , in tota fubftantia, duri¬
us , ac cultri aciei non parum retinens ;^eficulam bilariam Iticco viridiori ac ccenofo, unde
vix per compreffionem etiam incifis longius membranis effluebat, turgidam ; Lienem fitis
bene conftitutum praeterquam quod-ipfius exterior membrana tota corpufculis topjtpfis, fe-
nfinis milii magnitudine, tepetfa focet; Renes naturalem magnitudinem non parum exce¬
dentes, eorumdemque pelvim urina lyrupi confidentia, ac colote prope languined,
num 5 coloris prreterca illi .erant pallidioris ; Ureteres qui vix fpecillum admitterent ;
feilicet humore mucilaginofo infercirentur, Jhic humor praecipue a dextris dum urina cpdfi
delabenti , obicem in via poneret , in caula fuerat uf in hoc uretere paulo infra ipfum renem
dilatatio confefta fuiflet , jrollicem fecile admittens , urina przdida tota referta; VeficaB
urinariam alias finam, lid in fui cavo urinam, quam in aliis filis fecetniculis ac caoalicolh
coenofiorem , continentem. Inde in Thoracem cum afccndercmus teperimus
capfulaconclufum, ac aqua; pericardii , ut in fanis moris cft, innatans fubftantia compa««'
ris , cujus ventriculus dextet parnm fanguinis grumofi, finifter vcr6 corpus queddamp®?'
pofiim album ac folidius, ramos duos in totidem vena pulmonaria, vulgo arteria venoB
difta, tubulos emittens, comple&ebatut ; Pulmones pet duos lobos dextros, fuperioreB
feilicee minorem, inferiorem grandiorem , pleura non parum firmiter adnatds , meg»*®
dinis ab hoc latete ordinaria, coloris prorfus albidi, quibus varie cxcifis ne guttula qui“^
fanguinis vel fpumofi , vel ahus confidentia, effluebat : a finidris vero
ctafDotes, lividi, ac fanguine ita turgentes, ut ille materia fpumofa admidus,
inter refecandum efflueret. Tandem cavitatem fupremam attingentes repetimus Cerebt _
liibdantia quidem fufi insortuptum , fcd ea feri citrini quantitate , & in bafi , &
CulisfuisfufFufum, qua adunciasadminimumoSoalTurgeret.
Hifce omnibus fic luftratis non difficile fnit infercirentur , eorumque varii canales exc
ftaiuere, imi ventris vifcera debiliora dum fe- rii obftruerentur , diftributioai
ro inertiori , fuccifque glutinofiotibus tota fanauinia Biirificationi non narum oblqU
ANA T O M I «
P R A C T I C f ■
LI^RI TRIMI
E C T I O XIII-
De Convulfione & motibus Convulfivis,
Cmvuljid i firo cerebrum iamddate ^ Jpimlem meduOim t exinde extenuutitm.
VIR Illuftr. parentibusjiroavilquc , auc cerebri aut nervorum dirpoStiomalias
morbida: obnoxiis oriundus , circa *tatis Ciae femina iiiius w^epS
ftuiftus luere coepit : primo enim artuum debilitate i fiufere S£ palmis levioris
bus tentari Iblebat ; cujufinbdi affcaibus ciim diu laboraffet.demuro curatio¬
nis grada Bathoniam adiens , thermis calidiorihta mmU crebro ufue , vice reme¬
dii tantam exafperationem fenfit morbi , ut ab illo tempore praediSa lymptomata non amplius
per vices fedfcre conftantcr urgerent .•nimirum fingulos artus j imb quamvis partem corporiSj
mores convulfiyi & tcnfiones dolorifica: incelTanter exercebant j ita ut mufeuli Umuj
omnes fiiblultibus repetitis perpetuo convellerentur , idque non fine infigni cruciatu cujt»
unica fideadiretio in hoc fita erat, ut corpia modo totam, modo aliqua ejus membra motstlocdii
ferpetim exercerentur , quamdiuenim evigilabat, in leaovcl fedili agitari; aut incurro vetji ,
aut membra comprimi vel fricari necefle habuit , in quem finem ilH parabantur cail^cdfig
felcffi eum bafi arcuata, uti fiint puerorum incunabula, in quibus cum decurabetee Vel
tredus federet , huc illuc , motu verfatili continuo agitaretur .• quod ni fieret immani do|q-‘
, m & reulculorum tenfiqnibus atrocioribus infcftafaatur. Hujufinodi diurnam affedlionis Jpaf-
utodicamoleftiam tempore noclurno ',&i llatimafothno fymptomata longe graviora excepere f
nam recens expergefaSo, illico totum cocpus horrefcere, mafculi tenjionibus dolori^cis phri-
mum exerceri', finguU artus, vclut inftante mortis agotie , Cldore fijuallido petfiinidi iblc-r
bant, qui in tantum corro|ivus erat, ut inftaraqu^ fortis lintea, ni ftatim abluerentur. Cito
exederet & corrumperet ••^ger durante ^c 'conflicSlu, iudores inter & horrores per plu-
tts horas torquebatur', dpnec^ peniius deSrigatb Ibtnnus obrepens levamen aliquod afer-
j^®t- quod fi patoxyfmo ingruente protinus e leQo excitaretur, melius habuij, adebque ib-
'«mafflaus ferociam praecavebat; idpirco quamprimum' a fomno cxpcrgifceretur /licet
iefi femiffem contingeret , illico ut torturam evaderet , domellicis afcitis , ftatim
appetitum , feris valens abique naufea comedebat/ neq ; a cq-
nuM turbabatur.- Cepe tamen de cardialgia querebatur, ac interdurrt Jpuiaiio
cum fcEtote oris, velut ab aflumpto Mercurio per piures dies eun) exercuit : cali-
wra quavis , tum pharmaca tum alimenta coD.ftitutioni ejus minime congruebant /Vinnfn
j- generofiotem ne pitiflare audebat : primis agrot,ationis luxapnis ad con-
auro Ignis borrefcebar, poftEa imbecillior feSus , licet urgente bruma peope focuul fede-
^ renuebat •• Urina fempet fuit cltrini coleris , qux fi in vafc fiftili fupfa prunas evaporare-
nifi’ dimidium liquoris in fundo refidebanti 'AHsus ccmitsao adjltidias
a pharmacis aut enemate irritata , feteinam nunquam depofuit : C^inimo prztcr
«nim* ‘^“'"'blfivos Faralyfts fupra totius corporis' membra quantis occupabat. Kec
, m manus attollete , aut pedes gceflui aecingete potuit , lingua vaciBans verba noimifi ■
Ce., 3 ifflpet-.
3®6 Anat{?m. Pra<^.LibJ.Sc<!^.^ "
imj:c.fe^af^otuiiti mcctdum ^efo w cx occafione gaudio fepcntlhcs geftfteE ai«(P, -
^iticit)US:&.rDbote. ‘mire .exfufeitatis. , c carjifdri fuoito fur^pte, & ' fi«e"alfetias'opjin^
m8cdere & filire valebat.- quod tamen iotervallmn. vix horijp^nuturu.dlit^atVcfam ®i; ;■
bra denuo vacillarent & Iblito languore Sirtremoie. afficerentuj.. Cu[n..lupra xi' aQ|jjj‘
ad bunfc modum 'ar^otabatj rcinsilia qaampluriina ; ac foe nuiiius ion gfiiieris ren^vt
verum nulla medendi raetfeddd‘fihari potuit, Tandertj^ngrSVefcentc fcniorfimulac
bo ,'_lpal^otum paroxyljni.attociQres i . non utiprius Xopn^cs^q fc^ qt^^rimumleao
ihcairfccfet ,'ipiam -jnwlerunt .,;'ait, necelfe- 'liAperit lecravfto, oaini5i:§:abitHierefatquc
veAimentarafb-; nifim Jintea:mu'tarentur y exutre ^.hinc-rtfanlpiratioheqimpe^ica , tcnc-
ipent^ferofa, ^que ^apo^ri folita mjiulmones defigebantur, qui primoVrj^/ritf^jj^
erebaifk^ poftea ffe^ioacm ai|hmaticain , ac dcn^ulTabetn Ic^ialem inrnler^ ^
Cuim Il^ftr. hujus vir^ ghthifi demum extinSri ^daver apfeuilTem , pa^i admolau
ejufinodi graviffimorum patfiematum veffigia detegere licebat, , -^linc m coklet pjfalT.
lin 8£ fpafmumnda tara at'fafla&|:opiofrmateriav--alicufaiip mincr^ongeftaj,. quam ami-
la fpirituum anioBlium , -qui 'fubtifiirtmi ac invifibile^ funt^-afFcctiMetpendSrc : Abdomine
aperto , Omentum ( prout in plerifque a tabe , aliifque mo^is cbioniqis interemptis affi).
iet ) putridum erat Si fece oonfum^^m. '• Interim ventriculus , inteftina , pancreas & mc-
•fenterium latis tefle habuerunt : Icilicet membrana: eram firmz , bene coloratz, & abf-
cellu quovis aut tumore ifcirijiafo libetsc : v Intefti.nis^ mgpribjHS cxcrefceniiz quzdam
carnez, inftat auricularum mutis^adnafeebantut s {iuju'fraodr cum plurimz fuerint ex nito-
que inteftinotum ,‘iGoli'&Re3i , Jatete , ad certa^ualift^jjyjflftar ramorum arboris ,gc.
£nella:4)XQ6liba.nt,.jSimile_quiddam in tabido olim repeti. Hujus latio videtur clT; quodk
phthificis nutritio { licet circa parfes 'lolldiores' &"'ffXtencrres*Tfeficntr-^-aliquaado
®men interius prope fuaci nuttitii fontes plus debito .pcjficitut , proinde ut epiphyfes
non naturales &fupetfluz excrefeant. Lien, qui femper pefilme audierat, & 'a plerifqne
Medicis" veTuf' SdbfSutrlSff ■ca:rer6‘rum omnium afFeftuumvtcanfa ■ priocifialss- damnatus
fueraty protliis inlbns^. Si quayis^pulpa immunis apparebat , nam prope in maxime lanis
ohfevanlus , fuit /ui)ajfj.,eoJoxii«,mbIiis , Si'‘ffip):mciei' ;e’qTIa'(irj' .bbftrdai^^ aut Sto
quovis-;lib,er , fibtis&,.ya"iis' fttisldiftiuGiis & firmis przditiys Compage/cius difle^.fin-
guis-nigcicans effluxit.' flepar. (quod’ equidem, mirari llibelbLttjedibcrittf fc habuit.- .'neca
tam gravi Si diucutna zgrpwtipne lqlito durius' 'aut Icirrholum, , aut tuberculis obfiiam
evalcrat; erat tantum.grandius Si coloris nonnihil obfulci. Renes ; licet- calculo ac ulcere
quovis imrnunes , -tamen culpa non vacabant , nam in medio dextri tenis cavitas ingeasi
pelvi 'diftipaa ,,'eaque inul,to arDplIpf, aqua limpida impleta cqnfpisiebatur.. Talem in hyq
dtopicis fqpqntimero competi ; Atque Iiarc quidem fortalTc exfero in renem iftum depoli¬
to,, qu.od -.hau'd.facile.,pcrjneatus ^ pbrosejus' ‘p'ercol3recur', orta eft ; quippe fetum inibi
lubliftens , ab ipitiolpecum fibi exiguum procuderat, qui fenfimpoftea dilatabatur, cumme
ob hanc rationem .fai fcctetio., & per ureterem , exitus aliquatenus przpediretnr , latex
c)us in.fanguinem rellagnans , capio' noxam graviorem intulit , -quod quidemeomagistf'
picari fas erat, quia ren etiam finifter valde extenuatus & abluraptus, plurcs hydatldasK
cavitates aqua limpida repletas continebat. Pulmones fteTno-,-& coftis.'-& diaphragmati
undequaque adnati ,,finc,u!Ja.fere,difHo£lioDe'iob'orum , una tantum compages carnis
giofx', putridz, & materia ichotofa per totum infarflz videbantur. Proculdubio
hoc malam non Ita. pridem contraxerat, Icll. cuyn nullocorpotis exercitio defungi nec inna
Iccium, ut libecius.pctfpiraret, commorari potuerit, fanguinis faccui entia: 8£ tecrcmcniaj
qua: per cutim evaporare folita funt, in pulmones depofita, in caula erant quod hi-ix
inter le Si cum alus partibus concrclccrent , corkmque tonum & conformationem protfe
vitiantes, ita ut phthilis demum exorta caeterorum affectuum , quibus diu ac mifeie^ffig''
faatur,. effc£lus& producum, ac minimq caufa fuerit. In utroque Cordis ventriculo fingms
in lubftaniiam Iblidam , albidam & carnis codiz aemulam concreverat : qna: juxta
dis & vafqrum cavitates & proeelEis effigiata , ferpentis cum cauda multiplici &
la , figuram nonnihil referebat : Qpo quidem in multis , poft longam invalctudinero dcftB'
fiis, nihil ufitatus occurrit. Cujus ratio eft , quodlanguisa longa aegtotatibne effoetUS>_^'-
que hinc qirca pra:cordia pigre circulaws , in corde Si vafis appenfis ftagnarc incipifi
proindeque in concreta cjufmodi carnea fcnfim congelatur. Dum cranio aperto pr2“-
puam morbi caulam inter contenta ejus pbrquirimus , primb qecurrebac cerebri molcw
jufto minorem Si gyris paucioribus infttuiftam fuiile, u ide fpiri.tus animales non
copiose produiftos fiifpisati fuimus ; Porro univerla tS e^xtpaAs compages jufto huniidi®f>
latice aqupffi madida Si prorfiis immerfa videbatur , ut integumenta ejus , feu mening»
i0tcgrq.diTel!etentut , atque anftaaus Si ventrieuK omnes aqua limpida inundatentitf-
. Probabile eft hoc cerebri diluvium nupet acoldilS, nempe qua ob impeditam , *
Jstii .(«cretioneB parcius habitam, ferbfiiaies in mafla fenguiaea aggefta: capiti
De Convuirione& motibus convulfionis. - 35^
pft. idcoqua cercbriliibftanEia , & imprimis corpora- ftriata uliginofo piorfu : , Si.; .m ma U‘
/3 erant, 'jc-didifB eorum fubftantia, vixcoinpaclainancrcr,r5uin-!i.quiJ0mminrp;fruorutn
more, alioaateaus difflueret intra ijnus cerebro ejuftnre appendici ibperftratos ac infertos,
jfe/iaraex iis prodeuntia’, fapguis in. gfproeres du'fTu'fcu|os,'ac 'velaf-carneoSj^non fecus
intra cordb ventriculos, &r va(a iiff appenfa, cpijcrevei ar, , quod etiam nuperrime cum
f^miispi$re circularetur , ob eandem rationem qua^daiiguis 'iriira^przcqrdiS cbagalabatori
accFdifii putamus. SpmlismsdsiUi truncus aqax limpidae^tntnerfus, valie extequabatur ;-ut
yjs dimidium ofTite cavitatis implcvdriCitirrodrejquidenja feri falfi , cui veluc incoquebatur,
colluvie eifeSum cenfemus. Thomas yyi!iis_ PalhohgU Cerebri cep. ix.
pl.prsdfSoronaaffeaiigmrationeSiiurimiian^- i.cir.ci deanibulare jpq.ttiint , ■inrperatb'‘ta'mea
Jtiir , obvium erit eniverfa liaic.niaia a grava . aj^pe evauiio hoc robo^re",' hiox Iterum inpri-
cerebri & nervofi gctiefis coiiihturione , ac iin- ftimiih languorem delinente,, I)ico e)ufmodi
^.diatlas ,:.fnc,ci iltas'i;parjestirgga,-}tj5 dv-f- , mo|us^,natursJ[ahQraptis, Sjfub gravi onere
^'tii ^cviyo, deducere :iH?pWMWUqupr,4ltc,,..,prohratj>^br'c,i‘ores'9uc>£Ha'm'n&’ns'&ultimp3
iiidiia!sVifn? 4himalcs lcarutiuhc,:quoa'dtem.i‘_ dou3fuS''dffj:,'‘q’uiS>u^fcif.-ad tnSmeutum tem-
{i:n:!b,4mme.acrr,,6£iffiif‘a^u£'i!'^!‘^ddt^f‘ pbfis."fe%cdfUgn:'& quhfi morbi jugitro-excui
fi)ift&-eiPci?,~®'quoatf'mixtt6ifeTh‘pa«fibu1is--tere'Ee'ni;at-i-verum quiaiuic cectamiai diu fu-
luffl nateoticis tum e.vp!ofivis-;rcferoi,ei«uaar,~dUueiidio -impar fic.,,.denuo flarim relabitur S
hiud rokuin efl progterc.a fpirirus plurimum piifliuz fuccurabit farcini; ProfeSb mirum eft
dfeSffli’ pV6jfiHSia£?a"d'ebita expaaBode -tQi qitaatum ftrtaptaaiatBrte:viresita.ac timor, alite,
KBif(>slr'qb5qnein--m?nDta^cx^t>fi6hci'i feii que anirnirpaiTiones qutedam netvbfuin geniis
Velli: crepirbs urgeri qiiW '& corpora colici- inrendaht..,- atqiie. impetus plane’ ftupendOs,
HtSia , -'indebita tcrifitSte- S-roboredeixoriSa, ederti-fcogaiit: i^vat -yeraexigiite, tantiim diiraa
ciiahi incorfiigatiqWsddfpfificas cohtiniiqir- tionis hxcconacuum prodigia. . . i..
rSati : /.^'SibiivS-jffi fpaftiTOdicx mox a foiii-^ ■ DeSgnata ad-.-hund.tnoduro morbi prxdi^
hiicTias"infeilabatit ,'quodiaiii ealor ieSi he-. caufaxonjuniSa ;fymptomafutri 'prxeipue
cerogeneas-fucci nefybfi parcfcuias-exfufciaiE, iirgenEiumraciopjbns plrenfis'', adliucinqUirehe
cafque rarefaciens vellit irr cxplofiones adigit; duraidlat circa cau!airij^.ij.i!P»V2u,'n'cmpe qti
taiii etiam quiapars-ncrvpia in fomrio rucciim quasocj^aWfuccusneryorusitadegehcrfaSusi-
joS Anatom. Prai^. Lib. I. Sect. X II I. . 1
ho;segro & fangui»& liquor c.re.rum nervo coutira hac m^ia , ut propterea |
fumque genus ii rigans, parcicuUs tum narcb- plurim am cxaccrbarcutur, atqpe ^
ticUtuin ipafmodi.is imbu«cnciir; quia & a humoribus : quoad cempenem & m;’r^ •
crafl dhlci St bauamica , itle verfus iaiium , at- depravatis procedens , nuMis ulpiam^
que nic in-acetofum , Hagmatis vitiiohci atmu- curari poruerit.nihiio ficiiais felice-
Jum degeaetarent , tantuM abfuit aquarum ca • cetumm vinum reducatur.TMM.qw^V®^
Udarum mineralium ulus ab auxilio ferendo ,
xo ■ II. - . j
A coBavie ferefi convulfivos motas aometert , mfi diad decedat , ofleaditur eoei^jctmU I
in quarum ciddverihus cerebrum fero tmmerjum repertum efi , etfi jpifmodkis tf. ^'4, f
feSibus oh>!oxu non fuerint. “'V j
TAntsc segrimdini excitanda: colluvies fcrofe, aliique minus efferi humores, Jicetj
ipfi eorebri ventriculis, auc circa nervorum origines depofiri , nequaquam fufficiunc
Q;uppc in defiindorum capicibus non raio cerebri meditullia , ipfaque nervorum principia,
aqu2 limpida; prorfus immerfa vidi, quibus tamen dum vixerunt , nec Epilepfia , nec
sonvuliivi adfuerunt. ^//ar cerebri, ca/. I.
TAnts segritudini excitandsE. ) Cam inter uni- qua a tergo cll , trahunt , adebque intumefc
verfts humani corporis egritudines nuUa ocurrat Ctionem St proprerea motum a loco in locim
eu\M caufa magis in abdito fit ^HamConvulJio,adeo ut transferunt, iimili fere ritu acluriibticialiaqnt
De Convulfione Scmotibus conyuifivk jop
robulHor, & fupra organum quodvis juxta appetitus nutum ant igitinetumnstn
Sechanicum/eiaftica evadit, nempe in quaa- partibus quibufvis nervofis petgci^^
Slbiritus animales.ubique innJufculofo genere aliufmodi interdum cotpufcula naturSHli
fibimet copulam explofivam adfcifcant. pulveris nitrati magis rsmula , fpiritibus a
antiunos increbuit opinio affciSionem n.unt , iique intime adharent:- cujus niat
ageces,(iDimec copu.am exp,v,.v «...
Apud antiquos increbuit opinioaffciSior
hanc tantu aRepletione K Inanitione pr^di
Etrecentioribus pierique folumodo irr.tai
s nitrati magisremula , fpiritibus adve-
iique intime adhaaent:- cujus niaterise
:uum amplexibus cum frequentia & fu-
vortia contingant, a mntua - ' '
De ConvulfiGne & motibus convulfivis. yt
iliam ia pueris ac ia aduitis ; aliamque- infici.- copula hercrogenea, ejufque l'um'emen-;
™ttlerioribus ac in robuftis fibi eligere. to perpetuo faturati , in fpa&nps con^iPjs, u.-!
“in nueris, quiaffeaibus cordis .& membro- gearitur: inovi quibus muiculi otnaes actemli;
eiterioruffl exercitiis nondum affueverunt iKS in toco corpore cpntraauris K fubliikibus
fnnibas fc utrifque caufa morbifica longinqui- fine incermiffione amciebancur Novj alios qui-:
■ ns a cerebup profertur ^ materies fpafaiodica bus brachia & crura, catertque artus nivaria^
_ 5; _ _ r-i1_rerr!i. oninr, . & hexioucs & cliftorfioucs - ---.-L
ipa/mis vehemenlihus , fofi malas febrium erifes ^ eepbdke
'itere , fojlica medulla oblongata, fero acri immerfa reperta ejl,
tque pellicula obvolvens aliquando difiupta.
idit humores malignos & nervofo generi infeftos , e fangui
iecct, caput vel minimum reclinare : quippe ab hoc illbve corporis fiiu, fli
ares & fpirituum deliquia , quafi jamjam moribundus eflet, pati Iblebat, n,
fle habuit caput fempec ptonum , five antrorfum inclinatum tenete .• poft „
e diflcifto, pulmones , per totum fere feirrhofi & in quibufdam locis u-cerofi
ein cranio aperto, ingens feci falli & flavi copia, intra omnes cerebri ventri
losAuSuabat : qui certe latex, dum capite reclinato in qu
laeoblongatte caudicem prolaberetur , t» neruaruni firii
circa praecordia convutfionespradifias ciebat : quamdiu a
ifta feti colluvies in anteriores cerebri ventriculos refluebat
ria Ipalinodica immunes perftitere.
De Convulfione Sc motibus Conyulfivis, ^15^
appendix.
AffecTto Cmvdfiv^, qmfi Hyprict , ia -virs^fnfter originem Nervofim. offeSm.
N On tantum in fcxu femineo , ut pote debiliori & magis patibili , fpafroi, ab otiginii
nervofa principaliter afFoda oriuntur, verum ejufmodi aflediones aliquando m vi*.
fimili procatarxi excitatas videre licuit ; Ante annos aliquot feftinanter accerfitus ad ex-
ranMiD quendam , ipfum primo intuitu revera D^moniacum fufpicabar , eique ciorcifmis,
«iiiMsquam pharmacis opus fuiffe rebat ; Erat is quadragenarius, qui jatn per tres annos,
^is quibu(<Jam temporibus motibus convulfivis tentari foiitus eft , huiufce argritudinis, dum
hiofottuito Paucos dies hofpitarerur, occaiioue ingentis mosftitia:, infultum folito. majo-
jjj perpeflu^ erat -• morbi acccffioncro per duos aut tres dies prsfemiicere folebat) nein-
pc ex magna intra finciput commotione, continua fere vertigine, & crebra oculorura ob.*
fufiatione ; ingruente aurem paroxyfmo , primo oculi vatie contorquebantur invertebantut-
ve; dcin moles qusedam inftat vivi animalis, ab imo ventre furfum verfus cor & thotacem,
& exinde in caput obrepere videbatur •• Ejufmodi motum egoroet manu ventrem^ ejus com¬
primens, plane perienfi ; & quamdiu palmis, totis viribus obtentis , iftius globi afcenfum
inhiberem , fe mediocriter habuit : quamprimum verb intumefeentia ifthatc fenfim fupenus
obrepens ad caput pertigetit, iilico membra totius corporis immaniter convellebantur , uc
unquam fpiritu malo obfeflus , ie ad parietes & polles illideret a quatuot tobullis vitis .
vix ftmma vi detineri & coerceri potuit quin exiliter , & brachia , & pedes , & caput mo¬
tibus divetfimodis huc illuc jadaret : quando ab exilitione ceffaret, membra fuerunt tobu-
’ ftilEme extenta, & mufculi rigidi & velut tetano affedi.- Talis paroxyfmus circitet horas-
quadrantem durabat; dcin ad fe rediens iobtie loquutus efl: , in cubiculo obambulavit, quq-
liapafluserat, cqnfcivit 8c veniam ab adftantibus petiit, brevi poftea oculos obvertere &
ocyffime volutare cospit ; dcin ftacim affefes fpafmodes repetens , fimilem uti prius , excita¬
bat tragoediam : atque illo ritu , intra tres horas , quinque auc fex paroxyfmqs ejufmodi
convulllvos fedinuit ; In medio quodam paroxyfmo vena in brachio percufa , fa&oqueotifi-
cio fatis largo , fingais lente effluebat & ftatim congelari vifus e(l , ita quidem ut iti pelvim
exceptus , haud liquidorum more , in ftperficiem planam & atquabilem difflueret , at m-
ftatfeviliquefecii, & in vas frigidum inftillati, gutta fuper guttam accumulata, iq molem
acaefeeret.
Si affeSio haec ftupenda mulieri contigiflet , obvium effet eam -hyfericam dicere ,
cjufqiic caulam in uteri vitium conjicere : eb magis quia tanquam molis cujufdam ab imo
ventre afcenfus paroxy imam inchoavit attamen cum Vulgaris ifta folutio , quae faepiffime me¬
tum ignotantire fubtetfugium efl: , iti hoc cafe adjnitti nequit , rationi maxime congruum vi¬
detur, omnia iftrec iymptomata in malas cerebti & netvofi genetis affe&iones referre:
Enimvero morbi cauiam in ipfo capite latete ex fymptoraatis paroxy fmum procedentibus,
quo fpirituunj intra sj.xspoAoi' fcatentium agitationem infignem denotabant , plane colligi-
wc : Iftacerebri inflatio, graves fcotomiae , quoque infultu jamjam ingruente: conftanteC
evenerunt , oculorum contorfioues , manifefto arguunt particulas hetcrbgeiieas & explofi-
vas fpfritibus intra juxta nervorum principia degentibus' acereviffe : adeo iit hic ca¬
to etiam ad Epilcpfia: naturam prope accederet , excepto tamen quod intra cerebti xnedi-
tnllium fpititus , nec copulam hetetogeneara admitterent , nec alibi explofi illic tumultuarie
peuumperent j durante enim paroxyfmo argrotans ufque animo conflabat-- ac verb materi¬
es motbifica , in capite uberius congefta , cum illinc in nervorum tum interiorum tum ex-'
jenorum dudus altius prolabetetur , in vifccribus tumimitum medii ventris , etiam in mera-
ucaetiotibus , feminis explofivi minetas valde diffufes pofiicrit adeo ut cum fpltilus
De Convulfione & motibus Convulfivis. 317
rantznfj^re tum NcrvoCum cenus vagati, atque partes mo-
» kjiCmoi'cM centimere tum Ncrvolum genus vagati, atque partes mo-
tipenes qiufdimjpajmo . J plurimas frmiil m-
i mJterie moriiifu , mrt. f^xm nur- ^ ^ „1 ml magis '; quippe
t/eo^ . advertere licet in fiis j mufculoriim '
Ex plexuum Nerveorum defcription^, K fubfilite , fpafmis contrahi
ofn^verFStoum^motuuroconvulfivorumpa- J^JX.^quivU exteriora, variis Bexionibus,
mxvfrnos graviores , intra hafce partes fepe- torfionibufque huc illuc mnltifariam fle& aut
nuiiro incipientes , exinde quaquaverlus in extendi: Vidimus nonnullos fpirituum efttam
De C6nvuIfione & motibus convulfionis
; - taiitummpdo, . ;.n
iri foVaiit'. 'iViHu T^r,
expnplo illiiftrkt ft'
ngejl»m, & membramm , ipwmeMU ehuiigatd-iitveJtitUr , dijtendens ac nervorurA- ■■
originem inundans : Atiquando occulta , nullo fui reliSo 'vefigio , eff, - - :
;o certius atque ad fcnfiini paterer cujuCmodi in motibus convulSvis fit materies morbi
ca, plurium, quoshic morbus opprelEr, defiiri£torum corpora aperui : caufam intn
sis vilcera & pritnis viis femper fruftra qu*fivi : Multorum capitibus latex ferofes, in
'itatem cerebello fubjeftamconjeflus,' & membranam qua medulla oblongata invcfti
tendens, nervorurii ocipatsmuaiabzt: In quibufdam nulla hujus morbi 'vejligta
: adeo quod fpiritibus accrclcens , cos ad explofiones irritat, interdum imperccptibi
Itatmole, &onginem tam occultam habet, utvelperlpicaciflimum yiiusfo
0 latear. Oiim in hac urbecujufdam mulieris nati plutcs ex hoe morbo interi
n foetus quarti , intra menfem, uti priores interempti , caput diflecuimt
ifa colluvies ventriculos inundabat , fed cerebri tantum, ejufque appendit
jufto humidior & laxior.- Quod potilfimum obiervatu dignum erat, in cat
bello Cibjicitur , iupra medullre oblongata: caudicem, fanguinis grumofi & v
apiam infigne.n
depofita , fpafmos primario intulerat ; an potius fanguis ifte a partium circut
vulfionum effccius & prod
Anatom. Pra<Sfc. Lib.I. Sed. X 1 11.
^iiippe ia puerulis hxreditano huic moiboob- vitur , & propcerea aliquatenus coagulatur,
oxiis infultus convulfivi optime prxcaven- non aliter quam cum lac ptopter nimiam agita-
ur, fi mox a paitu fontanella in nucha excite- tionem & partium ab invicem feparationcm, iu
ut , & fanguis hirudinum fu&u h jugularibus butyrum concrefcit : quare hujufmodi fangui-
enis detranatur : illa namque fucci nervofi nis coagulatio videtut convulfionum potius
orruptela:fubducuntut,atqi hoc cruotis efflo- effe effedus quam caufa: Villit ihiiem.
Observatio VI.
§. Coirviiljiem febribus diuturnis , aliifque marbis chrenicis , .1»« obitum uccidestu ,
f4»yS ejl ferum nervos in exortu aff ciens.
TN morbis chronicis , cum ad infignem Cinguinis & huftiorum dylcrafiam cerebri quo-
J_que prava dilpofitio accedit, farpc ingens Icri actis S£ nctvolb generi infefti copia e ple¬
xus choroidei vafis cxudans , in cerebri ejuique appendicis ventriculos diiabitur r
ferofiis autem hic latex poftea in quartum ventriculum, cerebello fubftratum irrumpens,
luxata ibidem pellicula , qua medulla oblongata obtegitur, umus aut plurium nervorum
origines obfidet i eofque vel irritando , vel particulis heterogeneis & explofivis imbuendo
diathefin fpafmodicam inducit : Atque harc fere canfi eft, quod poft febres diuturnas, aut
tnale judicatas, etiam pollmorbos cephalicos graviores, atgrl demum convulfi intereunt.
piouf
De ConVulfiorie & motibus Convulfionis.
pront ex crebra cadaverum co ricu defauaprum anarome deprehendi : Patho--
Ipg.ctrehri caf. ‘i- ■ •
Observatio VII.
§. Cfnvd^mi motus totius corpori hyfimei crediti s « feroft illuvie cerebri
' . omnes recejm occupaate. . ,
D Omina lilaftris per multos annos afFeaibus fpafeodicis obnoxia, potiffimuni verb
quoties utero conceperat pachemans 'convuiffvis , quafi hyftcricis , fupra modum
ri foiebat 5 quippe ftatim a menfibus cohibitis particula: heterogenea: ad cerebrum
K^n'r«ofuni genus tranflafe, atrociffimi afFccius paroxyfroos intulere .• poftquam noviffi-
i conceperat, primis raetlfibus , juxta priftinum rriorem , afffcaibus convulfivis lubinde
'oleilabatur i' Circa bonam gravidationis hebdomadam j- a frigore fufeepto in febrem
Mticulofam 'incidit, in qua dolofres^vaide acuti per piares dies-, in lufflbis & juxta hypoga-
&iuffl graviflime urgentes ; abortum minari videbantur .-attamen dojotes ifti, prout ab
eventu conftitit ; ppritis colici cenfendi , ab humore acri per nervorum dudas a cetcbto
iri iftas partes decumbente procedebant, nam circa febris declinationem materia iftac
aiibi translata, diarrhoea, pedum dolores & difpoficio velut ulcerbla fuccefferant. ^am-
pnmum hxc Domina a febre & doloribus iftis convaluit , affeflus corivulfivi redibant,
nam quolibet triane e fomno evigilans, circa oris & faciei partes , necnon in brachiis &
cruribus, fpafmos & Contriefuras immanes pati (olebat qua: fympto mata procuidubio a
ferola coikvie in capite circa nervorum origines aggefta , ab iifquc una cum fucco irri¬
guo, in fomnis aitius itiibibita oriebantur : & cum poftea eadem materies nervorum
interiorum duftu iterum in-me(ehterii plexus ac lumbos ferebatur , iftarum partium dolo¬
res atrosilllcni , ac infuper paroxyfmi quafi hyfterici eam graviter infeftabant •• Eaiswcro
ifti faciei &t membrorum motus convuifivi brevi tempore deflabant , u{que tamea imbe¬
cilla ao enervis cura vultu pallido , greflu infirmo ac tremulo atque alimenti tantum in-
congtui & liquorum calidorum appetens pecftabat f fub finem tertii menfis, quo tempo¬
re coaftanter abortire (olebat , menftrua eruperunt, quibus-per duos aut-tres dies, una eum
membranarum laceratarum fcuftulis defeenderitibus , abortum cxpeQabat : attamen flu¬
xa ifto cei&nte , dolores, velut partilricnris , in abdomine Si -lumbis exorti (unt, camque
hebdomada: fpatio ,;die K node roifeirime torquebant , tapdera balneo herbarum emol¬
lientium ufa , & exinde lefio ad fudandum commifla , uteri farcinam depofuit : dbneeptus
ita eum ingenti cruciatu decedens’, galli Indici ovum & magnitudine & figura atquabar :
hujus tunica exterior fuit lacera &c difrupta , interior integra manens, aqua: limpida: cir¬
citer nihil prarterea continebat : nulla quidem foetus aut formati aut ufpiam futuri
rudimenta apparebant : poftea peri4. aut 5. dies lochia cum aliquibus membranarum
fiuftis , eifluebant : intetim dolores curo (blita attocia urgebant, cumque elaplb hebdo-
ffiadz fpatio haud (ponte definerent, demum iis fedandis remedia expetuntur •• Propter
huuB firiem imprimis linimenta : (btus, balnea & clyfteres crebro adhibentur , etiam me¬
dicamina uteri (brdes expurgantia, m quas totius mali eaufa rejicitur, intus fumuntur ;
Priorum ufum torminum breves intcrmilTioncs fequutte funt; fubinde vero affeiftus cum
infigni moleftia redibat ; quiniroo infra tres hebdomadas morbus plurimum ingravelcens
multa alia horrenda (ymptomata afeivit : nam przter dolores in abdomine & lumbis, qui
in dies atrociores fiebant, iniuper ih dorlb , eerviee , fcapulis , necnon in brachiis Si cruri¬
bus magno cruciatu mox afScicbatur , idque acerbius quoties lefto incalefcebat : C^te-
tiim crebra vertigine , vomitu Si naufea, atque farpius in die paroxyfmis convulfivis gta-
viflimis affligebatur, fcilicet primo moles iri hypogafttlcKafCendcrc vifa , illico totum veni-
ttem cuin impetu atioilebat, nao-x refpiratione cohybita «ajAcr/a cum vultu eadaverofb
(ucceflitrpoftquam ita velut demortua per fria aut quatuof hora: minuta jacuerat , fubinde
exilire foiebat , ut aliantibusVix comprimi aut contineri poflet : dein contradiones immanes
& diftotfibnes in cunftjs otis & faciei partibus , riec non in omnibus corporis membris fequu-
te (unt 'fymptomata h*c revera hyfterlca- judicabantur , quoniam Domina Illuftr. nuper ita
abo'rticrat. Attamen ha:cfingnla perpendens, in ea demum (ementia fuiutriofquc patoxyD
Oli, tumaA3-«|!{^ffii's5,tumfp3fmodiei cauiam omnino a mala cerebri & nervofi generis af-
feflione, etiam abfque uteri culpa, pendere; nempe quod humor acris intra lyrAipaliOf con-
geftas, exinde per nervorum duSus in partes longe diifltas defeenderet, qui membranis
& fibris infidens, cumque humore a malTa (anguinea influo fermcnte(cens , oas plurimum ir¬
ritaret, adeoque dolores atroces cieret ; poftea dein cum particute heterogenese Sr explofiva:,
ibm humore ifto intra sj/rispaAor admlffe-, atque dudus rierveos fubeuntes, fpiritibus accreG-
serent, propterea diathefis fpafmodiea (ubinde in graves paroxyfmos erumpens induceba-
‘ tut.i
yvi Anatom. Pra6fc. Libi. Se6k. XIII.
tur: Jaxta hujnlmoJiaiciologiam intentiones cutativas inftituens D. atgrotanti, quo temo
te gravius laborabat fanguinem e vena faphena mitti , jaita biduum lene cathatticum exh'
beti, idquefemel aut bis in hebdomada iterandum praecepi : Aliis diebus, ''eiperi&mj^
fpir. c. c. aliifque horis , bis aut ter in die pulvotis h margaritis Si oculis cancri cum dofi fi. ”
julapii propinabam aq. limacum , lumbric. magiftral. an. |iij. iaxifrag. cerafor. higr. an.?iy
hyl1;ctica:|ii. fyr, e cotall. tina, caflroreijli. m'. Balneo herbarum dulcium frcqqcntcj
uia fuit cum neceffitas urgetee , opiata femper cum bono fucceflii affumpiit , vcficatoria in.
ternz parti uttiulque femoris, etiam vetvici applicabantur: porro fotus, liminenta, clyfte!
res, cucurbitae , ftcrnutaiotia Scc. juxta fymptomatum exigentias adminiftrabantur : Ab
hac medendi methodo per 14. circitet dies adhibita D. Illuftr. plurimum alleviata, paroxvf
misconviiiflvis omnino caruit : Quinimo vifcerum Si membrorum tormina , aliaqae fyoip'
tornata valde mitigata cirae convalefcentiac fpem optimam fovebant : Pofthaec vetb, partio
ob malam vivendi rationem i cui aegrotans vel paululum rcfccia femper indulfit, precipue
tamen ob fubitam terioris,yel ttiftitiiC paIEonem,quamfuneftum accidens exdtacat, recidivam
paiTi , moxmotbusin multo deteriorem ftatumeveaus , nam Si fpafmi Si dolores atrocius
infeftabant, quin Si vintriculus vomitu fete continuo laceffitus , nec alimenta nec medica-
menta tetin-.bat .• lac afininum pet aliquot dies cum frurSu quodam fumebat .• quod tamen
fiqnidera in ventriculo bilefccns , ei raoleftiam pateret , brevi omittebatur , tandem invitis
omnibus remediis Nobiliffima patiens magis in dies magifquc elanguefccbat , atque fenfim
mo ai appropinquabat ; Biduo ante obitum ventris & lumborum tormina plurimum remitte¬
bant , iplaque folito.alactioc fada convalefcentte fpemqtiandam concepit , interea tamen
conquefta e.ar de capitis dolore Si gravitate infigni; cumque circa initium nodis altd dormi,
verat, expergcfida in parcxyfinumconvulfivum valde horrendum incidit, qui ftatiminapo-
•piexiam cito iethalera ranfiit , namque infcnfilis Si aipm®- fada , intra 12. horas e vita
Cum circa aegritudinis cauftm vatia judicia ferebantur , plerilque nimirum mala omnia in
aflFcaiones uterinas , aliis in abfcefTum aut apollcma , quod alicubi circa ibdominis vifccra
latitans fu. picati funt , tefetentibus , placuit ut cadaver aperiendum fedulo infpieeretur,
adroque genuinz morbi Si mortis caufe inveftigarentur .• Itaque primo circa habitum cor-
poiis obfervatu dignum erat i quod membra Si partes inferiores, juxta ac ultea dolorum
caufes confirat , plurimum contabuerant , utcruta pto ius emaciata, inftar Iceleti apparuerint;
interim facies , cetvix Si brachia latis plena Si torofa manebant , unde conftat Jiquorem
netvofurn operi nutritio non minus quam facultatum animalium exercitio conferre ; quare
cum liquor ifte , in lumbjs Si abdomine a traofitu multum impeditus, Si fpafmis continuis'
ablumptus haud debito influxu ad partes inferiores defcenderec, ift* propterea ftatim tum
enerves , tum cmarcida: evalcrunt : Hujufmodi atrophia ab hoc differt ab altera hedicaquir.
languin;s vitio contingit, quoniam in hac facies Hippoctatica prajcipuum morbi fignum cft;
in illa vultus afpcdulque parum aut nihii mali produnt. '
Cadaver, ut ut valde emaciatum, Sivifeera omnia inanita fuerint, tamen illud citiflime
computruerat : nam intta 40. horas cutis per totum difsolor , in hac parte livida , in ifta viri¬
dis , inque alia fubnigta apparebat. Se corpus ram cito pucrclcens odorem lummetetrum
cxfpirabat , cujus ratio ptoculdubio erat , quod ob mulculos perpetuis ipalinis exercitos,
mixtionis principia in tantum laxarentur , ut ilia in diflblutioncm prompta, pofl: obitum
mox ab invicem decederent; paticerte titu utiobfervamus de carne ferarum , qua: autcurfu
diuturno fatigata: , aut fuftibus contui* occidtjntur , hzc enim multo citius putrelcit , quam
illarum qu* flatu tranquillo Se fedato maftantur.
Abdomine aperto, inteftina Se ventriculus fatis fana , integra enim & bene colorata appare¬
bant i erant tamen inanita Se quafi injata , utpote qu*. in perpetuas fere evacuationes:
Icllicet fupra aut infra habitas , follieitata fuerint ; In tota cavitate hac nullus ableelTas aut
apoftematisveftigia cernebantur: Uum morbi caulam perquirentes vilceta huc illuc devol¬
vimus, in mefenterio aliquid notatu dignum occurrebat , nempe circa medium ejus, ubi
doifo affigitur, atque majores nervorum plexus continet , fubftantia laxior, Sequafi pluri¬
bus yeliculis inflata manus latitudinem ex*quans videbatur j eo fcil. ritu. ac cuando in armo
vitulino interftitia mufculotum a feniisinfufllantur, ut pars ea plenior St quafi pinguior fafta
extumefeat : hoc mcfcntctiiloco , quia tumidior Sf ta<fta mollior fuit hu.aiocem aliquem do-
loris.caufam holpitari putaveram ; aperiens verb deprehendi tantum membranas fuifle ab in¬
vicem (blutas , & interftitiis filis nihil pr*tet flatum inciufifle : qualis membranarum fepara-
tio, St ab invicem divulfio , proculdubio indufla foerat ac efaris fpafmis , five fpirituum ex-,
plofionibus, qu* intra plexus St fibras nerveasilUcdenfilfime confitas fe e continuo efebafl'
tur: atque fpafini ifti ob particulas heterogeneas St explofivas , illic ner- r m duiflu 3 capit?
4?tlvacas contingebant : Bnimv.cro quod Ipeiflat ad ifla ventris tormina , St in aifeiflibus
De Convulfione & motibus Cenvulfivis. 313
,r,;s vclut molis afotnfum ,& abdomiais inflaiionem , non dubitandum cft quin caufe
in illa nisftMcni pacte delituit/ Attamen quoniam uteri principaliter affedi
®°‘ fufpicioftrebatut, quantum hocvifcus meruerat, proxime inquirebam : itaque pelvim
^^^^oiTa pubis confiranji diligenter feturatus, uterum in debi to ficu, &: quoad omnia 6niim
^^tum teflum reperi ; corpus ejus ad juftam molem , licet tantum feptimana: quinque
*'ftabortumpr«etier3i.K, contrahebatur , Icil. pyrum minus & magnitudine Se figura refe-
*'bar: Glandntecxutroquefundi latere, qua: Teftesdicuntuf, perexiguteSe flaccidz, fine
ovis humore fuperfluo aut virulento in iis contento, apparebant: Uteri corpus ubilibet
Jifi--aun) , craffitic Cia pollicem iatum atquabac, ejuique interior cavitas haud major fiierat
uii ut fabam' contineret : intra hunc ipecum, ficutin aliorum vilcerum cavernis aflblef,
rnucofum quidd'am'in perexigua quaptitate inciudebaiur , revera circa uterum , aut appen-
Mcem ejus, nihil exrabot , cui tanquam caufe morbifica: fvmptomata modo difta imputari
pUetint: i^arc bine , quod, prius opinatas fuin , amS-eiffjzSs concludere licear ,
^iaas«rcri?«r, fepiffifflc ab alia caufa quam uteri vitio excitari.
•Ifateftinis amoris , etiam Renes fatis (anos repciiimus : alter ramea eorum inaficata; erat
fivafe, f/C- in.plui-es lobos inftar renis vitulini findebatur : Lien , Pancreas Si OmentumB=}o
c3pa, ‘Oenlriciilas valde inflatus erat, ejufqne tunica interior abfqui plicis aut ragis plana
evaf tat , quod certe acciderat ob crebros vomicus, vifccrc hoc fpaimis coatLnais fcreaffe-
fto: Portb ob hanc -rationem, Icil. ftomach.i tono pr^fiaSo,, alimenta nec bene appetere
nec concoquere (olebat : Hepar l (anacon(titwione plurimum defeiverat , fuit namque tu-
iriidum & fubdurom, pallidi.. eoioris atque inftat ligni-putridi exangue prorfiis & exfiiccum/
hoc procoldubio elFecerat liquorum cardiacorum & impenle calidorum ctebior u{bs .- Pulme-
ms erant lieWi coloris Si per totum oblttudi , uepots iehoce fpumofo Sc foetido in&rfti : cet-
tchocvifcOs&Hepaxalongo tempore viriola e.-<ticerant , propecrea ut fanguis diutius aaafi
ft&a degener Sc valde depravatus , xgritudinis prima feminia,. ejuique deinceps fomitem
conflantem fdggcfferir.
At vero pfateipnam Si qoafi originalem morbi caufam ia capite , Idquc haud ftuftra quzfi-
vimus; it-aque calvaria exempta, vafa meningas Sc cerebrum perreptantia, (anguine plena
85 diflenta apparebant, cum in reliquo corpore inter dilTccandum vix quicquam (anguinis
effluxerat : meninge cralTioti amota , qicr alteram tenuem & pellucidam , aqua limpida cerebri
plicas&anftaausjmplcns , cjufquc cempagem quafi inundans cernebatur ; Revera om¬
nes cocebti cavitates & recclTns colluvies ferofa impleverat; plexus choreides aqua diu im-
roerfus,& velut elixus difcoloc&leroicottuptns evaftrac / luxta ncivotum fpIanchnicorutD
origines aqua Icplurimuminfiuuans, piam matrem a medulfe oblongatae caudice, per duos
digitos latos fepataverat : proculdobio horum nervorum duclu materies morbifica a capite
in melcntetii plexus defeendens, Si dolorum & (pafmotum caula extiterat / Porro eadem
materies etiam aliorum nervorum capita afficiens , corumque duSus pervadens , pofteain
aliis partibus , (ial. quibufvis fere totius cotpotis , atrociffimas. hafcc aiFeffiones produxit
Jhtm. ypillis Pathd. cerebri cap. lo.
Observatio VIII,
§. Convuljit) afero inter cranium ^ meninges diffufa, circa prtDcipium jpinalis me,-
dulUi quartum ventriculum &fuhjlantiam cerebri.
CLaudius juvenis fraSus tandem partim acerbitate dolorum abdominis 40. dies totos acri¬
ter urgentium acc ullam quietem concedentium : partim vehementia motuum cottvul^
iiorum, qui iis languefcemibus faccefere, pojl paralyfin obiit.
Corpore difleSo deprehendimus inteflina , quamquam cruciatu pet tot dies acerbiffinio
ftiflent affliSa, atque immedicabili fore fegaitie labotaflenc, tamen integra & inculpata
fiiifle, nullamquccaulamtot dolorum fomitem in iis repertam: Sed ubi ad caput ventum,
Oiia primum ferra caput podicum divideretur , tum aqua pura iiquidaque fponte diffluere
coepit non pauca; avulfo autem cranio , meninx occipiti & cerebello imerjeaa tota madida
decolorque apparuit: ad inftar papyri aut tela: in aqua diu demeife : Et vero totum principi»
um (pinalis mcdull® , nervique hinc inde in vertebras propagati , in aqua plutima innatare,
valaque ip(a per membranas di(per(a concreto languine livelcerc , congelato. quippe a frigor^
^quscircumftantiis, comperta: Aperto demum cerebello , non (biuro ventriculus quartus
squa (carens, fcd&lubftantiaip(a eadem prsegnans , totaque imbuta con(peS:a : cerebrum
?Mem reliquum ficcura prorfus S5 cqndoris nativi, ea:teta:quc conftitutionis retinens , tepet-
CarolusPifo L. de morbis d fero fici. q.. capit, ii;
ACerhitatedolcruraahiosninisllatetiviOsKe’ eft Plexus ille nervorum Fallopii , contextus
nes , ad balin mefenterii , perquirendus ex ftomachico & coftali , utrinque concur-
3^4 Anatom. Frad. Lib.L Sect.XlII.
tente adformiitioaeinilliuipii^xuiVjijquodcri. tante fpafmo dextri cratis & pedis ih • s
vantut^omiies netvi qdl di&rioaudAr partibus- parte Patilyli teiitabatur per zllatis dec r ^
alviuie regibnis e,E6 plexuintbrjato pra-ris hu- ita tamen nc .fenrus in pede remanferic
moribus , .oonvuliiooes,aceiduatin dolotibuS' fublato. Thomas Bartholinu! ent
colicis j itliefo cerebro , in vitis ut ia mulieri- , c primo Epidem. aEgr. 13. .Miilier , qiia; -
bus: RioUnuiB.nchcir. Anittom.lA. i. cap-ij. bebat in littore, cito linguaprivata elb?^ -
Poji Paralyfin «Kir). Affinis cft Convulfioni Dextra manus ianguit cum eoiivuKione A**-
Paralyjistam matenr ratione quirii nervorum pledico modo &c, «piarfo lingua privat
affefiohim , unde fibi invicem fuccedunt, fu-- voce, convulfio, .eorundeitr;acc.-.Sed qaid'^
' binde , quoque fe preffo pede comitantur : Vi- : ( ait Vallefius in comment.) quod dicit, t
tp Clariis, circa vefperam- ex, lingus jparalyli manum languifie cum cqnvulfione ,
fublata TloquendLpoteftas : poitcro die fini- pleSico modo ? certe refoluta ell
ftrum latus refplutum. , ' St os adeo firmiter autem refoluta ,' non videtur cum
conftridtum fuit ut liulla vi aperiri pqiTet, dex- vnlfione '-languiffe , nani’ -'-Refolutio lo
trumverolatus conveilcbatnr: Nemde materia differt aCpnvulfione ; Veriimrqnod contin»^'
maligna, cujus indicia petechiz apparentes hoc ell quod etiam contice quarto die iin4'^’
prodiderunt , Ipinalis . principii partem fini- pars refoluta eft , tamen antequam refo]
ftram prorfus obliniens, fenCiim , motumque omnino caderet, inotiis ' habuit . convulfiVo^
.illius partis abolevit : Iu dextram vero partem ut fcilicet fieri folet fucco ingrediente nervos’
j),on ira. copiofe irruens, membranas vellican- & facultate tepi^nante ut membrum in fon/
,'dd , quia netvutri totum replere' non potuit,ad contineat. “ *
“convulfiones irntivit: Honefta matrona ,du- '
Observatio IX.
-•eic . ‘iCMVJtlfio i /ero omnes cerebri vemricdos ref lente dr initium nervorum irrigante. '
ANno i6z4. in.foemina oipncs cerebri ventriculi, etiam quartus , humore iimpyo
f-ro nempe biiiolb referti ; ^0 'e quarto ventriculo in fpinaUs medulla: cavitatempergnb
ente ., quum irrigatojietvorum. principio ftimularctur fecultas obfcuri moqis in nervis, eoa
yal&oiByz&t.Ioh' Rhodius cent.i,ob[erv.ri.$. ■ J.
E -Qo^aru vemricuto in finalis mclulUca’Mtatem) fpiritum animalem' effundere pollit- : Cateros
Quem ventriculum medulla Nobilem vocat ventriculos effe excrementorum CQnceptacjila
Excellent. Barchbiirius , quod fit locus gene- ftatuit i.cx ftruaura , nam, fpramen abiqaca-
lationisSc elaborationis animalium fpirituum; viratibus ad glandulam . pituitariam, rfprBiii
eo quod 1°. fit purjffimus & fubtiliifimus 2. ca- fuperfides femper aqaeo humore. pbhiiituV.';.
, vitarem ad iduifficientemobtincat,'5. Eo inio- Sape toti repleti pituita &'aque‘'a'humiditaK
- co ficus fitut undique circa fc in omiies nervos ' repetiuntur. ; . ^ .
Observatio X.
Cdnvulfivi motus ah humore inter cranium ^caf itis cutim colleclo.
Mihi perfpefta; fuerunt dure coUeaiones humoris inter cranii os & capitis cutim , unJc in
iiteroa:gro extitere motus convulfiviiC; libr. de Afeciih. Soporofspag.iifi-
Observatio XI.
Convuljto u /anguine vitiofo replente vafa meningum , j>/cejfu intra cerebellum , cum
exulceratione dure meningis:
Quidam per biennium conqueftus fuerat a/c dolore in occipite , tmiais Phrenitide icCotr-
yullivis motibus correptus fiibitb interiit: Huic crafla cerebri membrana aliquot locis
exefa erat variis foraminibus , idque potiffimiim in bregmate fublagittali fiitura , ubi Scum
• Coronali jungitur: pxiis foraminulis effluebat, & per membranam didam cfFufiis cratfin-
■guis fferroe concretus , ^tet ac aduftus , admodum foetens : Tali quoque fanguinc diftenta
eraisivala per exteriorem ctaffe meningis fgperficicmdilcutrcntia, quin & ca qumnuajwola
per tenuem diffeminata lunt : Huic intra cerebellum abfcejfus humore non naturali icatens , re¬
pertus fuit : Erat isl humor colore ex citrino ad pallorem vergens, pallida bilis nimirum : Ipis
cerebelli fuhSantia fiaccid* pmnino , molliotque multo quam cerebri fijbftaotia-' ?•
mus ohferv. %. "
CErehelii fibjiantia flaccida &c.} Id qnoque a IntraccrcheOumahfctfliisQlmbas difriiptisSpP'
Riolano inAnthropogr.lib.O-cap. 2. ajino- te exclnfo faniras aliqusndo confi-qnitKt:
tarum , iis quibus continuus capitis fiiit dolor ratius Augeniusl. i. Epift. i. homini quemex?”'
in occipitio, cerebellum naollins ipfocere'btO ratururo praedixerat, maximo natura impew
fuiffejrepermm; In aliis aridum & friabile, ' fafto, pec nares aurefque affatim libras qux-
IUvenis cum per duas leptimauas de gravifGmo capitis dolore conqueftus effet. Tandem
febris auSa , vigilia , motut convaljivi : Calvaria aperta , vaia meningas perreptantia erant
finguine referta, ipfe tumore phlcgmonode per totum affefia apparebant iCerebri anfraiftus
omnes , eiufque ventriculi aqua limpida erant repleti. VidefeSl. i. Ub. i.
IUvenis fifef«« Tit. de meUmholin) Caput pratet morem in iiniftrum latus inclinavit. Men-
fis ipatio elaplb,reibluto quali collo membriique omnibus tremulis, & velut ialtu fiiblilicHti-
bus &c. 11 poli diebus a mane ad veiperam acerbo agone confiUlatits , fepervenientibufquc
haud obfcuris convulfionibus , expitavit. »
Cetebrum poft remotioneta^ra meningis , qua venulas apparuit nigricans & lividum , In
£niftro ventriculo copiofa erat lanies cum muco &c. Cui adfcribcndum quod Tpaimis ejufee
arelcanc , nec non ad os humeftanduin , uc ex fiinili humore exfurgeus : Hoc enim inter
fiat deglutio ciborum , prout hofce duftus de- convulfionem proprie diftam , & Paralyfin
texit Uarifs. Steno aliique.: Quando falivahicc, multis ftatuitut difcrimen, qubd hsc ab hu-
quffi .renuis efle debet , vitio chyli ( uti in fcor- more pituitofo , puro , & impermixto genere-
. butd & obftruaionibiis mefenterii , J vel ob tur , qui tenfionem non effiicit in partibus, fed
morbos peftoris , uti in pleuritide , peripneu- eas potius relaxat, ut in oedemate vidtrecfl;
monia , aitiimate, refrigeratione ab extra, Convulfio vero ab eodem humofefiat , non
8cc. fi: vifcida , tartarea, ut vocant, & fubin- quiderafincero fed plurim:S fiatibus permixto:
de acris , tunc larynx St pulmones obftruun- a flatibus pisfertim tenduntur nervi ac mufcm .
tur , ficuti per catarrhos Sed quia hoc non li, St verius iuam originem contrahuntur ; Spi-
adeo repente- fit , remedium petendum erit ritum flatuofum agnovit Galenus i. de fympt
ex potionibus diureticis validioribus; In ago- cauf. cap.a. Adde quod convulfionis graviffi.
ne, ubi cum fibilo jam exilis eratvia r-ipira- mi dolores fint comites, quos a flatibus di-
tionis , fcipviro profnifle feptuagenario , pe- fteudentibus fieri credibile eft.
rito alias Chymico , calida pulment:^ are-
Observatio XIV,
Ctuvalfinsses vulnus occipitis fiqssut/t , ob fanguiaem in hafin cerebri ^ufum , unde
cerebelli jyderatio , &c.
I. B. Iftus a fclopeto in Occipite, foris vix tefiis , fed intiis tam vehementer ofFenCis ut graves
convulfiones, &c. fequuta: fint. Poft obitum, calvaria apparuit illasfa fotis , oftendic tamen
imus varias fifluras : Prope plaga: locum, extima cerebri membrana flaccida, atro ctuora
foedata; cerebellum plane fydecatum ; circa bafln cerebri fanguis concretus. f'tde lib. ^.tit.
de Vulneribus.
Observatio XV.
Opifihotonus d materia vifcida , lutea , ventriculos cerebri replente ^ initium nervo¬
rum premente.
Miles quidam cum per integram noftem ebrius in ioio dccubuiflet , evigilans tam te¬
pente fpafmo correptus eft , flexo in pofteriotera partem corpore; ut omnino rigidus
ac insurvus permaneret, ipfenoftim curm mandatus eft.- nihil deglutite poterat, & tuAidc
loquebatur, tanquam ex loco fiibterraneo , vocem emittens, truculenter nos intuebatur ; at
ctfi omnia adhibita, intra quatuot dies interiit. .s:
Gadavere aperto Vitalia & naturalia integra invenimus .-cerebrum autem ad ventriculos nl-
que d^flecuimus , quos repletos invenimus materia quadam vifeida ac gluiinola , colore lurco,
vitello ovorum perquam fimili,. fed fostida admodum .- ha:c incumbens principio nervotutii,
tam feva lymptomatain fubjeflis partibus excitarat : Venz intercurrentes uttamque cerebci
jneningem , admodum turgida: erant biliofo fanguine.
Eodem modo pauco poft ^mpore affeiftus fuit fignifer : Sed hic praeter praediSa lympw'
mata fpafmo cynico in dextra maxilla torquebatur , ita ui loqui o!.<nc-diuarirc Iftoparoxyl-
mo non .pqflet , Se intra 24. horas c vivis excellit, lacobus Bonttus Medicina indv-
Db/erv. 1. .
/^l.fiin Hollandia rarus eftSpafmus, inin- tius homines rigidi non fecus ac ftatiri'po.t'
tam familiaris eft affefius , ut merito maneant , dum .-.-c' iri j>nter;o'rem vel pofterip-
inter ei-.Je.i 10, numeretur : Tam repentinus ac fem corporis parterii niufculi ,. involonta-
fubicus eft aliquando ejus impetus, ut diiftoci- rio motu yetfus fuum principium trahuntur.-
De Convulfione 6c motibus Convulfivis.
caiiclc aic Hercules tnalura , quod funis parti- pugnando , per fuuores ac urinas celeriter eji-
buslritilibus ac saturalibus , cum fumiiio cru-' ciant : Talia funt lapis Bezoar , rafura cornu
ciatu miferos mortales intra brevifiimum tem- RhidoCerotis tum Theriaca ac Mithridatio mi¬
noris fpatium e viviSrud tnprciriji rapit dum xta,&c.Tumvomitoriaexinfufioneguttiv.am-
nihii nec efculenri -rei potulenti per oeibphagum bodia_, vel croco metallorum, danda funt : In
inventriciilum dediicere,qi!eont:Pp,rroboc,ma- hoc affefiu nihil.procraftinandum, quod Iit mor^
io aff &i trnc-inente‘]idmodum aditantes’ intu- biis acncilfimiis , qui, fi quis.alrns, vehementeriT
enmr', ptefertim quodTarpe &) ihtervenieii- cito 8t'cum periculo mov’etiir¥fi autem malum,
ce ipafmo' cyhiCo'; 'cum ucravis' “maxilla auves‘ im’auenc,& ager deglutire noti valeac.pejdcerl;
verfus trahitur -.Ruber ac viridis color ex ocu- rimos clyftees aJvus elae.pda,eil, e Deid,,ager.
lis ^ifacie oritDt:,'>de'Htibns llrident , aeimK-, -a capite^ad 'calcem inungatur, oieja- fupra.di-'
mlir inconditum edunt , tanquamiy.^ui a celU ,£ris; Balnea. quoqye ac fotps.fiant exher.ba la-
fdbcerranea loquuntur ,. >ta uRir^periris.yjjre.iguadi , Friticej'iiiioc;mald'fp,ec‘ifico .* Sal pni-
ysetnpniaci appareant Cura ni hoc 'affeitu a''’ne1iie p'et o's furoptdm pecuiiaTihisfeft remedi--
cSpi&' faogqmis m-flfioiie ihchobnda' eit ; frh ' lim',' ae materiam biiiofam-psrrur.nas copibfe
,aiobts'>'aiids aefig-tturse affiSiSd* finuncii- dx.cernit •, & fi febris adiit, ;cof ac arterias refri-
dn»'ex o]eiS'macfs,-.-:aiyd'phtt!-i«um ole-oran- gerat benigne: llatiojie.fsyiiTind fvmptopnatis,.
eth.antiipfet. cum oleo terebinth. ac Ipicaiin- doloris, tantifper oniifl'a caiifa 'ad laudaiuim’
dks.i .'yalent;;^cu;bitnlS: ampl^,»,'rt.um mplta.- Quercetani ,. Extractum croci, &c. recurren-'
flafnma, fine fcaiidcatione affigend* cervici,, dum, Et’quaiiquaro Narcbircaq-jitufdam vi-
!p’mais ',-num'eri's'ac mamrniIliVita enim 'fero- deintur fulpeCta , fcicndnm-tamen quO J cali-
fns ifre ac bilicfus humor commode a nervis & diflima cl matis temperies eatequirat , & fine
niufculis revellitur Si remediis Miis paroxyC his Egi um evadere non. noffe Ceite fiopiata
mus paulo, .mitior.evaferit, ac ager, jam aliquo- . hic nobis deeifentin niofois ^alidiag-iauanti-
modo deglucire. incipiat , antidota adverfus bus , fiiullra remedia adhiberemus , tcc. Idcai
hanc peftem in forma liquida exhibenda funt , tHidan.
quavenenofamhancutpUirimurnmateriamim- ^ ,
Observatio' XVJ.
CMrtSio Oorfi ^ incurvifio , afe&is servis J^lase d urimonit striae ,
e vefictt Ucera.
IUvenis duos infignes in veiica habuit calculos , a quibus vefica adeo fuit attrita , ut
efbifa ex ea urina fliuduavcric libere per univeria inteftina , qua: acrius ab ea velli¬
cata y malum nervis a fpinali medulla oriundis communicarunt , & illi viciiSm ipfi ce¬
rebro , cujus p.n. coutraftio incurvavit npa femel tam vehementee hujus juvenis dorfi
/pinM , ut untverfum corpus videretur inftar globi rcttoifuni conglomerari Ta/jiias /ii.},
cif. z. vide lib- }. tit. de ventris dolore^
Observatio XVIL
CeamBio digitorum fiaiflru mtntis , o jiccitute ^ grscilitute
nervorum originis.
Civis Leodienfis a melancholia in Furorem tranffit , hinc in fatuitatem , peia fi-
niftra: manus digitos ita lunavit , ut nulla arte extendi poffent i Purgato capite,
applicitis medulla: ipinali oleis cale&cicmibus & humeSantibus , digitorum ufiim re¬
cuperavit, fed paulo poft omnes digiti ejufdem manus incurvati rigueranr, &c. Iliipoft
sbirum ceiebruro in furarna parte ficciifimum repertum : Nervorum origienes fiesar &■-
lifoque graciiioreSi ride iit. de Calolepji.
Observatio XV IU.
fpefmodes dextre partis corpris riger, a ficcitafe medua pere- j
bri Q- membranarupi ', firo multo ia ven¬
triculo medio.
ADoIcfccnti ( de quo tit. de phrenitide. ') cotitate vigili afFefiio, catoche , He iub
finem dextrarum partium rigor accidit, revera <saucs(icoin ; Aperto capite , ven^
quaii varicofa: , tabo & fanguinc nigro turgentes videntur ; In medio ventriculo ferum
rnaltum .- medulla cerebri ficca , membrana ficciffima ; Pulmonis partes dextra vomn
*is plena , lateri adhxrcbant, &c.
tmcii cAr.auijBia Tom. J. Ee i Oism-
11% Anatom. Pra£t. Lib. 1. Sect. XIII.
§, I. rartu nervorum Atjlcnfones k cerebro fm^UT-oto ortu.
PUeroefFraaura os frontis & laceri cerebri adempta portio j hme fungiis^ iogens ,
vit, manento firmo animi &,CQrpons robore, licet biduo poft vivendi finem feccffJ
ftib fudotc frigido ac crebris ,nervo/um diftenfionibus , cpnveria in pu,5 tnaxima lacctlcSrc^
bii piiie.f^de lib:^,tie. de P^aeriius.) :: i
§. L' Quid maiori. admirationi effe poterit, -qnaTOvidere,rquod una..tnccmn ■vidi(U.,j'rf
milite ifto hafta Ia:fo in ipfa cerebri fubftantia , qui cicatnee obduGo «aitiere,-& extraSis
quamplurimisoffiiim fragmentis, feptem & ultra leptimanas fanus aliis inferviebac agris
: In octava vero Convulfiiscura moriebatur , caufam fubitanez mortis intueor ; undfa c^
rebri partem corruptam , putridam vifu admirandam , imo confumpram , & In putredi¬
nem- Gonvetiam vidi ? Samuei Cofierus , in Refpanf..'^ carat,., Nic. Fontani libro pimo,
■ ■' .;-1 • :-•• - .r.-,
-1 5' Jovenfs faucius oculo dextro : primo ftattm die convellitur braclio dextro a femore,
xir^ m.o.f,ir,ur , Gerebrum dextrum totum fiiit pqiblentum', Wftrum plenum icfolb hunjbrd
Vide bb. ^ ttt. de Fulner. , ...
•• §. 4. Miles hiiltatefus in ipfa cerebri (iibftantia , cicatrice obducto vulnere , ofiavo coa-
vulfus moritur : Vna cerebri pars. corrupta erat- putrida . . . . . ;
GB S E R VATI
Capitis involnntarms fabfultus. a phlegm
) XX.
le pojlicaparf,
cerebri , t^c.
IVveois fub cane ingravem incidit capitis dolorem, Appofitis adftontsm manuum una,
ad finciput altera , cerebrum intusconcuti ac.convelli fentiebatur .; caput uqiverfiim invo-
Juhtarie' fubfibebar , &c. Tota fere bafis cerebri , cerebsllum & fpinalis iiledulte' rliitium
fphaceio correpta erant , 6iC. t7ri:iiiVec.tprVir. . i
Observatio XXI.
•§. i. Convalfiones ab. abfcepbas.ia cerebro latentibus excitata. ,, .f./j ,
|Vidamex diuturno capitis dolore ac vigiliis levi Convulfionc correptus periit. Inveittus
/uit abfcclTjs cum pure admodum foetente & coriupto, Seb. Najius meth. med.^fart.
§. a. Melancholicus juvenis ( de quotit.dePardyp.) laborabat Paralyfi lateris finiftri, &
conyulfionc dextri violenta. In latete dextro admodum turgebant vena: tenuis meningis! Ea
pars nigricabat di apoftemacontinebait in proxima cerebri patte. -■
q:
Observatio XXII. ' ^
, §, I.' Sfafni a colluvie ferofi cerebri varias panes occupante.
D Omina 111. diu affeciibus Ipafinodicis obnoxia, in apoplexiam lethalera incidit •• Mor-
tusE meninge etaffiore amota, per alteram tenuem.&.ppllueidam aqua limpida cerebri
plicus & anfraclut omnes adimplebat, &c. Vide tit. de cap . dolore.
§. 2. Virgo cephatea diu afflicia , tandem in convulfioncs atroces cum ftupote incidebat,
&c. Latex flavus cerebri anfradus profundiores & ventriculos inundabat. ) Ttt. de cap.
dolore. 1 . ,
§. ;. Virginem febris Tfufai^uac infeftabat-; 'die 14. cbnvuKa' interiit , omnes corporis par¬
tes convellebantur ; Apetto capite cerebrum «rat huroidius quam e nauira foret. Vide tit.
de cap. dolore. )
. §. 4. luriljjr.ftuifiofus ab amico exceptus, dqmum redux, ppft capitis dolorem, vomi¬
tum, &c.corivulfio3es fubfoqtiuntur, &e. Illius vifcera p- incinalia p-nitus corrupta erant,
&:c. vermes }r. inceftinis ; cerebrum fcro6 colluvie ufque ad principium nervorum erat te-
pletu(n..,/Wei!».
De Conviilfione & motibus Convulfivis.
Paeiia Tap tufijliln qua: plane convulfiva.evafic: fiicceffic fcbcis, 1-
ivi ptirob ioaiiubiis', roox infjcie &(ubinde intorocorpore: dumparos
Vide lih.
dida , ventriculi oinncs aqua linipi
Gallus quidam dolore' capitis correptus eft j- poft menfetr
lionibus qua: ilium per vices affligebant ^ Poit tnortetn mv
humore irriguum, &c.f'rd£ a/. •
Dpta;'Oaa,v,Albcrius dolore capitiSac tenuidcftillatione
cervicis ad polleriora : Hunc defuniaura comperi aqr
cdM Fhrent.
VfiinfsJlM»- JHighmotus.lib. de affe/
fedex nimia tum ipfius , tum faciilratis ani
dis poflratione fieri X^ippe in magnis
Observatio XXTI I/ . . -
StveexempUcoBvttlJioHnm-, valnert cafins fitjautiram eb faKiem,pus, vel ahf-
^ ^ T3 Vfticus vulneratus eft in capite, l6. die ayulnere accidentibus convulfionibus fis
J-Vdiftortionibus dporitur : Sanies inventa &'puruicntia in cerebri fubftantia. f^e
ab. A,.ttt.de Vttl»erihas. ' . j
,, I a.,Iuven;s faneiusdextrq,pcujo,;fta;fta^tbita i cbhyuiiSs dextro bricliio
& femore ; Cerebrum dextra' patie fuit' purulcnium e finiftrura plenum ferofa, pituita.
Vide thidem. - '■■ ■ • f' .rv./
§• ,3. Quidam punaiaivulneraturcirca os temporis, itautdura membrana fimul la:dere-
ture Sequitur Convulfio partis la:fe. Inter membranas & fubftantiam cerebri ineens copia
puris reperitur. '/Wea». i, - ■
l 4- Nobilis ad finiftram partem futura: coronalis. pur>aim percutitur,: die 3. fuperveoit
Epilepiia fortis & convulfiones Icthales : 'Valde profundum vulnus utramque meningem , ip-
tofque cerebri ventriculos penetrans repertum eft. 7 Wfrw, ^
»• 5. Invenis vulnus in regione bregmatis accipit .• Sequuntur fopor , dextri latcrisCon-
™uvi motus Epileptici -•.Tpta regio bregmatis finiftri contula deprehendebatur , unde lua
ponte ofto offa abfceflerunt i de quibus unum acutius in ipfam fubftantiam cerebri impref
erit pec meainges, fleklii. 4.. (e/, de Va/aeribas.. '
Seneii Aasuimib 'iom. I;.. ■ r Ee 3 §.
Anatom. Pra^, Lib.L Sc^fe> XllL
§; Aiolefcens accepto contemptibili , ot videbatur , in capite vulnere, oboras die •
eo inflammatione , fcquente convulfione & paraiyfi 'in erute dextro & brachio, , n. mof-
E regione partis vulncwtx, inter cranium'& duram meningem, pus in ventum cfl: , non'™'
piofuro fed lividum & foetens.
§. 7. Miles acinace fauciatus fuit in pofteriore capitis parte ,'cunvlxfl3ne offis fincip' •.
Dieii. brachium dextrum motibus, Cpnvulfiyis foit agitatpm , &c. Aperto cranio, iot^ '
offis fiffi fuperficies in tantum fuit corrupta , ut totum occipitis os ufque ad futuram lamb^''
idem tenuius effet quam os pettofum : mox Abiceffura deprehendi magnum inffiniftro cereb^
latere latitantem , proptiofolliculo circumicriptum , ex quo pus foetidum magna quantii '*
effluxit. Ventriculus cerebri finifter aliquantulum compreflus ; dexter aqua limpida diftentu''
-Infiniftto plexus choroeides pallidus , in dextro rubicundiffimus apparuit. ^Je tit J
Paralyji. ' ‘
§. 8. Adolefccns fufle ligneae falice, levi quidem illa , fed ex alio dimiil,t , accepto coa-
temptibili vulnere in capite, abfque cranii fraSura Icifllirave , oborta lextodieinflammatio.
ne , fequentcConvalfionc& paraiyfi in crure dextro & brachio finiftto ii. die morimr.Dif
^i^iP.Cfanio, c regione pactis vulnerata:, inter cranium acdutamiheningem pus inventum
eft j! &c, FiJe lih. 4. tit. de Vutaeribas.
= ■ §.: 9; Puero ex alto baculus in finiftram capitis partem perpendicu latitet decidit , unde
fraftum cranium : partimConvulfiisefl; in oppofito latere, obiit 15. die, Exhaufto ad corpus
callbium ulque cerebro , lih. l. tit. de Panlyji.
' §.10;^ Mulieri, non fatis pecfpeaa rima , ( aptojeao in caput poculo vino pleno ) fecaa-
jumfiontem vulnerata:, mortis caiifam attulit: 5. die adfuit febris , delirium, convulfio: 5.
mors :: Ingens phlegmone intra calvariam inventa j dura meninx tumens , livida , ingenti
puris copia fuffiifii Fide /;&. 4. tit. de Vulneribus.
§. II. Studioffis eitoa os frontis vulneratur, primis diebus levUcr laborabat, fad pollin¬
gens zftus fequimr , in primis capitis , & fpafraus cynicus in pacte oppofltaj poli mortem
particula de lamina Intetioti , per meninges in cetebei fubftahtiam tran^daSa reperta
eft.; diidem.
: §. :ix. Nobilis in capite la:fus cicca fututam lambdoideatn , cum rima & depreffibno fofi- '
us lamihz intecti», qu2cercbtumcontinuocampreffit , hinc ortus ell abiceflus fub calvaria,
ijuipfKgrefla febre , a phrenitide Gonvulfioncs induxit, ibidem. , . ,
ij. .Ruricola.ex arbore deciduus os temporum & frontis perfregit : vulnus Ipatioqain-
que &ptimanarumconfolidatiim : pia vero locis duobus diftindis ac xque latentibus, fe-
Aibne. demum pa.tcfa&is, medioeces cranii particula: in ambas cerebri meninges deptefl*
•fuere fortiter , cx compreffione dolores , ab his humorum affluxus , ab hoc Apofteniafu-
bbrtum, quod poftea Convulfionibus anlam prtebuic. /Wf/w.
§. 14. Vinitor a jaSo lapide contufuoi hafauicin bregmate finillro vulnus ; pofty. augetur
febris, cootrahumut manuum digiti : 14. obiit Inter, cranium & meningem copia puris in¬
venta cft i h*c przcumida & decolor, ibidem.
CoHvutfivi metus ab i^ello Diaphragmate ulcerato , ire.
X y trgo doloribus cruciatur , qui regionem fub ala finiftra lateris & collas mendofas oicti-
V pant, & interdum ad thoracis vertebras , & ad imum vbntrem ex porriguntur, fepfl
motibus convulfivis tentatur , vixit ulque ad 44. diem , Seclo cadavere inventum ell leptuni
Ttanfvctlirai in intetioti parte ffippuracum , ulcufculis refertum, Sic.Vtde hijloriam lib.i.
'Titulo de Latens dolore.
M dotibus eonvuljivis tentatur. ( Affefro ©iir 'colli , inter qnartam & quintam vertebram:
pbragmati i ' -parti eximie inerobranofe :quibus a'- purisi: acrimonia vellicatis, occafio
adferibendis , nervos per totam ffibftantiam dataeft ejufmodi motibus conyulforiis* . :
•fparfosbbtinenti , -delatos exrfpinalimedulla-.
Observatio XXV.
'Cbnvul^vi motus fojlfitmptum venenum ventriculum aff ciens. - ,
D. N. Inquietudinibus, motibus convulfivis , &c. afficitur.- Reperta ventrigili
na tunica , omni cx pacte livida & lydetata , maculis conlpccla. Vide lib. 5. tit. de
0»S:
De Convulfione Sc motibus Gonvulfivis. ^131
Observatio XXVI.
Coavulfiones i vertebris lutaherum duabus ad fpinalem medullam ufque corrojis.
PVcUie Excrefecntlaerarfiipra vertebras lumborum, convijlfionibus , correpta obiit: Spi¬
nalem mcjullam denadataia teperi , ita ut dua: yertebrs lumborum dcfiderareniur.
fide lib. ot. ut. de Tumer.
Observatio XXVII.
\Motus cenvulfivi a . verme intefiimm duodenum ferforahte.
^-tObiliff puerulus bimulus , Generoii D.Dtve, Equitis aurati j filiolus, formofus atqiie
optimo corporis babitu przditus , cum per duos lyerve dies minus benehabetct, «
tulfi iieca laboraret , cum inqui-etudine , nodurno ptrefertim tempore , ,&r crebris ejulati¬
bus > nutrix eiim dentibus laborare putabat, donec tandem in graviffimos & continuos mo-
{as cdnvulfivos iiiciderer : quibus pacandis duo mecum Medici in confilium adhibiti ; Varia v
id eos fedandos e'xh!bita iunt, fed fruftta omnia , Nobiii puerulo tertio convulfionum did
natura:, debitum fp.vente.
- Aperto corpore , diligenti ictutinio nihil invenimus quod lethum acceterare potuiflet,-
donec ad intefiiina deventum, quibus examinatis , duodenum i tercte lumbrico perforatum
Si exefiira invenimus , quem adhuc vivum inde extraximus, Frid. Lofius lib. obfer.jy
Mira Tunc qua ab authoribus dc Lumbricis quandoque eludant : imprimis vero Teretesi
proponuntur indicia ; tiiirabilia quoquo- omnium frequentiffimi , graviora inducunt
. tidie.in iis , qui ab ipfis inteilantur , vifuntiir fymptomata , qui cum natura fua femperfint
fymptomata, inanditaSt terroris plena, qua: peffimi , & toro genere p.n. attamen minores
«"ros niifere torquent , . caque adeo dbfcura, majoribus i pauci multis , viventes mortuis,'
. & cum aliis morbis communia, ut doailiimo- fmit moliores , JStc. /dn».
runi , & lyneeis ocuiis prsditorum
Observatio XXVIII.
In mulieris cerebro , intra fix horas a fpafmis extinBa , nihilrepertum ejl.
MVlicr liibito a^cov®- jacet , convellitur , fex horis poft moritur. In ventriculo nil fere
alienum compertum j In ventiiculis aliqua erant cprpufcula, ied tenuia & exilia,
Tit. de catarrho.
:Cubtili{r!mus Helmontius immediatam cau- motu voluntario , fed ex natutaH fenfu motu-
Ofam ConvuUioms agnofeit vitam peculia- que mufculcirum , etiam poft mortem aliqiian-
lem mufculbrum , qua tam forti prster cpm- diu fuperftite , prout in infedtis appareat ; qub-
inuiiem, corporis prxdiei fint , ut dudum poft tum partes diu poft eorum diffeaionem adhuc
cordis mortem adiiuc vita in mufculis notetur, moveantur . mufcxqne avulfo capite adhuc
hineque falfuimefle; deprehendatur quod cor avolent ! muliere etiam dudum mortua ute-
fit ultimum moriens j 'Siortuo enim jaiiipridem tum non raro fuum ptofligafle foetum ; ut ideb
.corde vitam illam .ihufculorum extiniiionem mirum non fit vel abfutdiiih miifculos proprio
. apprehendentem utriaque tendere tendi- motu tumultuati , fi circa mortem fenlerint vi-'
nes.i-.adeo ut cadaver tujn demum generali te- tam cotnmuneifi eclypfari ut ait.Paracelfus , ex
■Cano utrinque. tenfuro oh rigeat, hocque ita quo deluropfif HelmontiuS : llle enimmufcu-
effe indicati violenta morte 'hominis , ubi vita los prxter vitam corporis adhuc fingularenf
.illa peculiMis rtnufculorum fimul fuffocetur, pofTidere vitam : Atque ex eorum feiitentia de-
-hujus e-nim- cadaver fla'ccidum manere oBi- duci poteft caufa convullionum in przdiiSa
nem itaque convulfioneih i live a colica vel muliere , qux nullam aperto cefebro tnant-
cYCneno , ,vel alio modo' prognatam non elle ex feftam caufam exnibuit.-
QB SER VATIO XXIX.
tMmtuum ^ pedum contraBio dr conviiljio in quodamFUido iiitio in vtfieribtis apparente^
Plftor laudabili Gonftitutipne prseditus j 'manuum digitos graviores Iblito igriulq ; mobiles
percipiens, paucis poft diebus contrahi illos GonVemquefenfit, atque fenfienin dies ma¬
gis ac magis aufla affefiio eft, dum incurvi illi , pene inflexibiles manerent ; Quin & brachia
& carpum pervafit affeftio , Bee multo poft idem vitium pedes Icnftre : In difledio cadaver e j
lecur. Lienem, Ventriculum & Renes naturalem cohftitutionem prae fc ferre vidimiis, nihil
in ulla parte notati potuit .quod tantorum foret malorum caufa-Sed cum imprudens peaicilluiH
i Atiatom. Prad. Lib. 1. Sed. XIII
cxfugerei , vctifimilc cft ut e manuam digius , partium continuatione ci
cri«ecvofo, communicatam fuiffe cinnabarim’, Scc. f^de.lik^.Tit.de ;
F erudio..
Cosvulfto terribiiis , vi cuius ojfk femoris, humeri-, Sc.fnSo ia aduvere i
IS, ac mentciibi non fatis conftacevifus fit, pratfertim cum toto morbi decucfu niha
Jtieric, oblatum tamen fimpTerit. ^
i&i cadaver difleaum fuit, omnia vifcera inculpata apparuere , & magna bilis vcSoa'
fuocolore vicina ftonsacho intcftina infecir. Aperto brachio finiftro, confpefl:um id os
ri fuic cfiafium &; finiftrorium ex cute prominens^ Os femoris ejufdem- regionis cx-
m violenrera fuo capite divulfum trochanterem acutum, fubque culpide cutem per
:enj habuit; Appendix inferior femoris finiftri , atque interior, qua genu. clFotiaar,
fe latis tubere maoifeftavit : Tibia tandem introrfum reflexa ic curvata cum fibula' fua,
;dio. violenter frafta vifafuit , atque illius ollis cavitas oinaino ita-ofalitefata, utne!:
l\z , alias in ea contineri folira: , veftigiunj animadverteretur. Ioh. Georgius Folca^
'.iJeeSun. ctiriojis nani i6y \. ohjervat. 115.
Observatio XXXI.
Coavulfivi metus Calculos ia ureteribus & Renibus fubfjlentes fequuti.'
3,mes quardam, itemqite Moniahs, ingenii dolore diem claufetc fuuth : utraqusvelllt
rncum, uno trianguli acumine in renes r altero vero intra ureterem definemc exhibe-
atque fpafino crudeii obierunt ambz. Hdmont lib. de lithiafcap. j:
De Convulfione & motibus Convuifivis. , 333
, 'observatio :XXXII. '
jlxiiti!meEqui,ciiiasfiihitii<ibrigiiit & cUufumeJl,i>hcs«finSlxsmixiJUsaferi)muf- .
culos earum' imbuente i drgliiKdiiUl vkwiis tiimefacientt.- ■ - : :
INftabylP. Kegiodiffcatis.fuic a CWrurgis Regiis ctjiia^s generofus;- cujus afFiOrus fiieraS
^uod fubirdos obriguerit claufumque. fuirir'ut pabulo vefei jicquiueririunde ferofitn con¬
tabui: ■■ Ii! hujus affectus caufaih inquifiiuri fcquen:i_a, jn fiaione fttMguIati aninLialfeinVc-
neruni, qu^e annotavit D.Simcn Paulli. ' ' • ' '
I. Sratim jugulato ,eqsO i JfiufcQ.ii ccdJi-&. dprei^^/^qut vivente animali tenfi & duri ■
etanr ) filccidi evaferuot. z. In apertione abdominis' inter peritoneum & mufculos
abdotSinis j' ichor qaidani -fliVefccns . oblcr-vatus , ad ;PS pubis ufque protenfus, - 5. in¬
ter inteftina Sc peritoneum multi ..vectnieuli candidi , longitudine digiti craifitie fili
mediocris, partim mortui , partim- viventes reperti. . 4. Omentum pravi coloris, exile
'S' doniracl^'; ' p LSfen colore p.nim limbis contbfus;-’quafi ut ffiar.i”potuetit i,-; Co1btc
jqaam reliquum.dieriis corpus rubicundioris. 6. Epar valde raagnum i cotjcaya parteipjuni.-
beb- cdiote ,'cdnvcxa lanius , fine veficula fellis , languine , qui in vafis erat, migro &
iauftb- ' 7!' fii‘ventrieulb fttis p.arvo , magna copiar verthes fingulares reptabant ,TC)tuadri
crafli , nigri , grifei : aliquot cochlearia piepa quoque aquofe , flavar'6£ cigrelceniis.hu-
miditatis. SJlyibrus fere cartiiaginoiu,: 9. Cor infolitz magnitudinis , in fiaiftro latere du-
tom. quidem ta.ftu , fed fteati tamen aptum r In yentricutis Polypus i. *. quadranteslcffigus,
pojlicemcfaffus, IO. Pulmones exiles, duri , eoiore p. n. ptrediti, nempe pallidiores ptaner
morem aliorum animalium, immiffb fiphone immobiles, il. Mufeuiis. colli digito ftpa»tisi
uttinque ad latus afpera: arteria:, pratfertim ad latus fiaiftrum, pellucida, fl.ivelccns lym¬
pha, inicr mufeulos adhuc membrana fua involutos reperta : u. Glandula: pone aures Si
infra maxillam inferiorem , folito eopiofiorCs , magnx pariter & exigua:;, quarum minores
digitis facillime . majo. cs .minime friabiles erant , 13. Caput a vertebra colli prima refeflum
■ nihil infoliti mbnftravit 14; Separatis mufculis maxiliatn.inrcriorem moventibus pemtuiqiic
abfeiffis, & carne offis palati reieaa , maxUiara , tamen immobilis manfic id articulatione
«um fuperibri , ut manibus fortiffimis fepacati aut aperiri non potuerit. 15. In cerebro nihil
p. n. notatum , licet foiitb fuerit ficcius. In cranio os fiqgulare , inter cerebrum & cerebel¬
lum obfetvatum , (^\s&\eiacmjba%(o\ct.Obfervutis Simonis Fauli Regis TiinU ArchUm.
QUaftionem Gbi ia aula prjpoiitam , quE ilio fe inenibraquc fua movere potuerit fed
car.fa fuerit Eepo mhih- fuhko & infpt- trunci inllar ad ratalcm ufque horam deeutiue- •
toihm!ixAiciintre£litfuirin!,mJicciattciipere nequi-, tit. 5. Viduam N. ppit choleram morbum, fi-
'mii, ij- fpinu dorji thriguerit , erudite folv it Id. 'Si- mili Tkanb c,6mp'rehcn0 m ex c fu limonii quod
mon Paulli, & publico feripto, lingua Germa- febricitans aliastgra diu maiiibus vcriavarat,
uicacdiditHafiiiaiNeque ea ciir.a infra dignitate 6. Ex fuppreffo igitur' rudore in his exempli|,'
ejus- Eftiinanda, A Medicina enim. , fi credi- & in equo regio Tecaaiim oiiri poffe , In cnjus
tuus Vegetio , prstfat. artis vetermarix i non' rei conrifniationem mio'exempiahetenletfPri
adeo iu muitis qiterepat vetcriii.afia-.-lmoroii. -mum de puero 14. annor, epi ex fpppreflo' fu-
Phiiippus Ingra(ria’s,s.ius:lt, de 'Veter, cap. aj, .dore in patoxyfmpfebrdi tettio, fpafmus leyis
veterinarios Protomedicorum.cxamnii fubjici- 14., polt diem , fucceifit oris', colli &' aliariim
endbs voluit: Hic p'er compendium repetamij- partium , mbxque tetanus e.a.cnndem partium ,
belli laudati prxcipua momenta, rationes pr«- Sc .nonnullatum paraiyiis , ut integris feiifibiis
gnantiorc-s .& obicrvationes'- Medicas • nPtatu internis i noji tantunj^mutus fie.ret , fed oculis
dignas. Respondet igitur Anatomicus ex- folis nutu animi fui fenfum exprimere potuerit:
pettus. ^ ^ .'■'i' - 'hxc fymptomata ftiperveniens febris maligna
t. Sanguinem omnem tota fubftantia corru- curavit, qua rurlum ex methodo extiuaa,pa-
ptum .iindq polypo cordis nata occafio , quem rony chia digitorum excreverunt : Alterum,No-
dnte cum Chirurgo in humano corde, repenti- . . bilis quidam in choreis' velata' facie , larva intus
na morte extin&o’, cum venenati oblati fufpi- argento foliato obduCta fubmiiiiftrat, qui cum
vmne Hafcix 'viderat. ' - . fudoreroe^traJarvamcolleiturnabilergerejion’
Notandumintermufciilps abdominis kho-. pofl'et , mufculis oris cohvuliis ,fpafmuffl.cyni-
ftminfolitu.ra,. uti& inter mufculos cblli ad. 'cum paffus elf. Hx his obfervationibus & hyi
«tus utinmque arceiia afpefs colledtuif. tiliffS :' pothefibus decirculatione & yafis ly!fl'pbaticisi
Id quoda-m eum Hafniz ex gangrana os hif ad-Equfregii morbum, devolvitur Author, fan.»
met; refecturo effet, fucceffiffe. polt paulo ma- :guinteque corruptum, vellicaffe mufculos , '&
^fila inferforis immobiritdtem', 'iit liquida per .lympham extra vafa fua magis quam fanguifr
Pentium rimas hauriret & -per .eafdem verba malignam fufpicacus. Ex intempeitivis vero ha-
■prgferret. 4. Eidem 24: horis, antequam, exfpi,- , benis , himifque arfiis , circa collum comptef-
taret pgftremum , p'rater con-Jiilfionem; colli 'fis glandulis, St curfu exercitiifve cjccalefa£co,&
dtadifiath, etiam Tetano uniyerfum corpusi- .maturius ad aqua potum adiufto , forfan fndo-
. brachia , pedes & dorfum pbti^iifl^e , uiriufe- -rem repreffum , Tetanum aliaque equarum ma-
§ro intellectu , neque ipfc , iieque alioruuf aux- la induxiiVe.; -.iu tullicoriim .Equis affefium il-
334 Anatom. Prad. Lib.I. Sed. X 1 1 L ^
Ium Capitis vulgo ViAci, Gallis, incidit, ut fere obmutuerit pnlfu d-p. .. ‘
provenite partim ex cralTioribiis habenis caput Evocavit iftum ab orci faucibus calido
conftringentibus , partim quod in partis humi- ritu , quo lavjt pedes , & vino Gaiiic
dis ftigidifque gramen mordicantes-, infrigi-. cujcalidiirimoimmerGt pedes. 2. Simii'
dentur pedes; magnum autem confenfum pe-,.fam fceminam, menfium tempore ino'-!?^*'
cum & cordis effe , circulatiouis benefico , ex- viventem , curavit immiflb brachio cubi- ^
perimentis duobus demonftrat. i. Juris qui- nus. in amp'noram vino Gallico calido”™^'
dam Dofior Hafnia , ex fpharrifterio reverius tam. Thcm. BxnhuUr.mObfirv. xi.
in hofpitium, pedes frigida immergens, poft Medie, nnn.
paulo in leipothymiain Sc cordis palpitationes . " • .
Observatio XXXIII.
■' §. 'Capitis in finijlram pariem eonvnlfia , ^ motus convulfivi , a fanie ^ muco m
finijlro ventriculo. -
IVvonis XXX. ann. melancholicus, caput prseter morem finirtrumin latus contorquebat-
Tandem fupervenientibus haud.oblcuris convulfionibus cxfpiravit circ^ feptiicam. In fini-
ftroventticuio morbi contumacis mortifqne caufa extabat, copioft fcil. fanies cum mucoac
Jliateria puttefccnte inibi contenta ,
•geretur. Tit. de melancholia.
<i«;"ylr-in bello civili perfuga _ _ -
commoda : In tot. tantifque diferiminibus cce-
pif i laborate deftillatione a capite pollico,
praffertim in humeros &,cervicem, hinc colli
ac cervicis contorfio quidam : Et cum tempo¬
re occurfum non fuiflet remediis , ira malum
increvit, ut facies in 'pottetiora tietorquere-
tur 'nonnili magno conatu in airteriota rc-
fleaeretnr ; At five bibere , five edere , Cve
ioqui Vellet, funicitlo in eam rem comparato
retrahebatur caput aliorfum inclinans ; Labo¬
randum, fuit in fpecie morbi inquirenda & re¬
mediis accommodatis V^idebafiir nonnullis
Ullius partis effe r.efplutio , qux alteri convuU
fiouem attuliffet , quod noii 'erat credibile.
nam in eodem ftatu pars perpetuo permaniif-
fet: at redudta facies in fuum locum
Muagno conatu U. magno cum dolorefffleretur,
coHvulfivo quodam modo iKitim revellebatur
in poftica , magna omnium qui aderant adiiiil
ratipne ; Conviilfiq erat revera V & omnes
mufcuU etant affefii & vifeofo ffigidoque 'Kui
more imbuti , qui difcuffus nfu rerum calidai
rum affeflum fiiliulit. Hac Battmius. De co.af-
feSu , agit .Arroldas Bootius libello de affefij-
bus omiilis cap. 5. profertque exemplum d fe
ntjtatuni: & pos vidimus Neocomi Helvetio¬
rum obltetricem feptuagenariam , cui iiivit?
in Sniftram partem caput femper 'retbtqueba-
— "'■■traxerat/ideo-
i altius foret
que incurabile , quod n
Observatio XXXIV.
CoSi rigida durities ei ejus mujculos corruptos.
[^Etrus Balen conqueftus efl: de rigida colli duritie, cu! fucceffit ejus intumefcentia.Muf-
. -culi colli omnes corrupti reperti fiint, ut & celbphagas luridus, lividus : Plurimbm quo- ,
je erat materia: craflfe circa mufculos & oefbpiiagum. f^e lib. 5. tit. de Otglutitionelafa,
Conviiljivi
ADDITAMENTA-
Observatio I.
'.s a materia pituitofa in cerebro concreta juxta m
velli viji fint.
GOnvulfio nervorum in Nob. mattheo Tingoli primum eorum cftqui aa-j-Sid-PS®
promuntur , quoniam & mulculi faciei , oris lingua: , 8£ etiam offis byodis diftendun-
tur, deinde etiam eorum qui a parte finiftra fpina: veniunt : materia autem quacunque «
•parte cerebri veniat , ctafla effe non potefl: , fei potius vapotofi , & a cerebri patte tantupi,.
& qua: fpinara adiuit ejus partes fioiftrorfum tantum extimas attigit, propterca aderutisejus
partis nervos noxa non pervenit : ortum vero hujus materia: pociffimum eff- aUqua in cere¬
bri parte reseatdem teftantur , praecipue quod altera tantum ejus pars in id malum cfEcicii-
dum convenite videatur hujus materia: caufa in cetebti parte cft , & pituitoS generis, non ta¬
men naniralis , haec enim non fornum fcd vaporem ederet , quare & forohus nimius c ?■"
tuita prseceffit: fub doloie capitis antiquo ea materia demum ctaffiorftaaeft neque am¬
plius in locum doloris capacem , h. e. in membranas efferri poceft , fcd intra corpus cetepti
, ■ fub-
De Convulfione motibus Convulfivk. 335
Cibfiftit concretior fafta, ex fc, propter fui corporationem & vitium ipatio temporis
ijrenetatum , non vapores fed fumos per nervos ejufdero partis emittit, fumis vero intenti
crvicpnt‘'ah“®'“‘'> ^ fumos pec hanc motionem eorum tenuitatem facile defeutiunt Qua:
omnia ea mihivetifimilia magis videntur quod caput hujus Nob. viri infirmius femperfuit,
° tetquam quod ego hanc eandem mali propcflionem ab hemicrania: folutionead ejufmodi
Lftsiilaliis animadverti, &cum horum quidaraaliis morbis fublati fuiflent; Aperto cere¬
bro vidimus concretas pituitas in parte quz nervi convelli folerent. Gamiiemus confultiit.%9.
Furnis interni nervi eontrnhmittr Convulfionis ciores occupans'8c vexans : Atque ex hac con-
proximam caufam indagaturas Frmc. Syl- vuliioiium differentia , qua nunc univetfum cot-
«iai prax.lib. a. c. aj. motus voluntarii caufam pus , nunc quafdam duntaxat ejufdem partes
35<5 Anatom. Prad.Lib.l. Se^.XIII.
Observatio II.
iemvuljivi motm ctfinttionem fequui ebpmejfus peritonei reliquius fph/tcdo tutelas
DUorum puerorum poft herniotomiani convulfionibus defiinaotum cadavera fccui ■ n •
musjx circiter annorjjm menfe Dec.eaftratus in dextro latere; bencie habui J
diem lextura ulque, tunc ad rifura a fratribus &fociis, mox ad iram concitatus fuit obr^
aihiii ; circa vefperam difficulter degiutirc coepit , pofttidie non amplius plane deglu^
nec os aperire valuit ; tertio die nunc a tetano ceu rigidus jacuit , nunc artus & truncus tnite
a motibus convulfivis fuccutiebantur , fruftra vatia adhibita : Poft graves exantlatos cruciatus
vivere defiit.
GadaverBafilearExc. D. VUtero prxiente apetni , nihil prorfiis inflammati, atir aliter p »
difpofiti invenimus quam proceflus peritonxi reliquias flaccidas , fublivi'das & quafi fphaeg^
latas, cum portiuncula exigua partium vicinarum, abdominis & petitonxi, corrupeia,ij
ultra uncias duas ferpente.
Idem in altero puero ofcfcrvavi ante lo. annos , quem his fpafmis herniotomus frigida:
potu & pedum perftigeratione dedifle an&m opinabatur : Pridem fpafmurii in gula obortum,
poft univerfum corporis habitum ad intCtnecionemjufquc invadentem adfctipfi fphacelo par!
tium iftarum netvofatum , originem nervorum in conienium rapientem , veiiim hatienus
quatuor cancros loca hxc undequaqu,c depafcentes invitis robuftis ocoupafle obfetvavtV nullo
unquam fpafmo fubfequente , quamvis pus iqueum largiffiffie ex ulcere ftillans , obvia qui-
que corrodendo acerrimum efle pateret loh. licoh.VVepferus Trdi de eicuti aqu.p. io6.
PRour Sbrarum motus , feu contraftio ea- quentiorem quam vulgo creditur, fiveintefti-
rumqae relasatio non folum in mufcnlis, njs in enterocele fortiter cOmpreftis , Ure ab
fcd.etiatrt in ventriculo, inteftinis , utero, huniorc aliove contento ipfa arrodente fspiH].
corde., aliifque panibus manifefta eft , ?£ in tne enormis vomitus feqflitur , nonfolurain-
fenfus incurrit , aut terte rationibus firmiffitiris tefrinorum ceterorum fanorum portionibus,
demonftrari poteft , ita quoque certum eft fed ipfo quoque ventriculo ad motum periilal-
alirubi membrana nervofa fola , qiiam fibra: ticum invetium coaSis , imo veficuia potnfque
obtegunt dc ampiefiunt ur , aut membrana fi- bilatiiis ad aliquam conftriaionem compellun-
btarum plexus feu fafciculos. involvente gravi- tur, quamobrera plerumque tandem mere
us alBi&a aut irritata , fibras alius partis , ab biliofa evomuntur : Parii: reaetiarii in confen-
De Convulfione & motibus Convulfivis. 537
menta fan^ninis & lucci nervofi raialmaca fe- omnmo conceaacut orincia ilomachi hiartj
^ilia,huinotcsfalmos,fulpiiureos,lumbricos, non bene claudi ^ hac ^tlE«est ad fauces uf-
33S " Anatona. Prad. LiKL Sc^t. XII IJ.
Hunc VrxRiem HelmmiiM , tcm in his mocibiis vegetans , .quamnailomodo accidensiaGccnt
conv.ulfivis . tum alibi , " in Tervitutum excedit puiculk' varie 'dirbbfitis feti eletSeiitortm /^
ejjdis-Qodis difficttibus, ybdafiirciiwm ; Ptsftfs iictelitdruin v feu' cliymicorujti ,-fen-Catt«i,
ille non eii voluntw > guia invitis pattibifi in‘o- nornm 'cfle-, adroiTandi- .vSionesrqut: in -.tj
tui dicatis tumultus iflii ciehfufV AppetitilS fedi ratioric, partium fofmiticines-nutfitfrtne;^^'^’
licivus commodius. apgelVaretur;; cum'pSt'i(fi- rffnaiH-ofenibusvuigcniifiis-antmafifaus”^ ri—
mum i)k .motus'aniinales fibris 'pefageud6's brutoruffl-tum prrfcipne-hominum^UotiiiVS
priv.Mim.& pubMtS.ppll perceptionem y^paitir ^rvanturlabuade-SvincuntiSc- cjiiiamiHstnonos:
bus.aatut^iterTe ha.beUciBus‘iniperet,niffirotiii- littus^alfequat quombdb fpiritifs.ronmiseor^
aus tamen in motiBuspr3:ternat'uraIu3US'iirigW'S- rei.rtiifcHIxuxpiertesi.h-corporaanaiitiaoio-a!
disS^ic appeti^iisjff non dubius c^rtckdmWaiir ineff^to'pcrdarnSaddHcxorii»fc'rfe*ttanfir«i
dus,^ris ..operamdantibu,s , quotidie appireft qiifiqiSidem ■Ah^lbs-SSpititjvsdfcneiiacui^
Pqprum puerprunij&c.(p.<i(e?w»w,^bfcrya^i potifcVip h'is 'fntritnunfcreatorfs^efeatiain.-ifio^
P^rptides canctqta5pmmaadcdltum'ufqu'e‘der jncnSiln&BPhitatiini^quoqUecadi^ot; qui™
fljfce^pes,, Bpiilidem caacrdiarn tytart! idiiyM . ■rerii}ri‘-’dfi’mbrdio-’Cuilfi>ec fpetiflsf-animaliatn
i^nfumentem ’^Cj',' nullus' tameh'‘,vH ' comilerD faPidiiM^fux ■ & -pbfentixkharaaerem imptk.
;^uit epiie,plidm"d yd). .antd‘lu|ne'di'ufc‘^^ i5t;ae'ftfhiandatis dedit 'quid fecHadKm.quarnlt
;l}ain expertui-elt Vhi pmdes'vi'rii ginetS-Fo- bcfl^eciemVdum' vivunt , agere. dbbeanrt »04
lores,ureutesjpri)rrerttes,pufigeStes,'lanianan- tarrieniiegd fiutic Archatum indigerefingnlotds
/es|ii{liauenfnt',‘'ne'cirnqua'm-r;yi>*%_xfc»7V^ ■fenfiiunrhnftrUmeufis’ St fpiritibusanitrialibas
iipm ita in.pdnfenftm fuit rupl%ttkit indelS]® IcifcbV^fcults fubtilfffimis', tumutadactiones
.^li^v^ partes 'cjpyejletehfurflnifadrf^^ ■pelliciattfr'itniri ufillas iftepetfere valeat &c.
pntibas , rdrnliua patientlbW ■&d'''dpi\|pd^tri AnlVzfes-ilre mbtus cShfilio Saqaodam juvant
dficiderp nemimT^jodniff efea‘cVulti‘predy^ di ffudlPdro'p'eret ? in fanis dub itare non licet,
iglgu.m', pqdagrani ' ,*‘'c6flcaid'teihicraffitfSi d'tfi'pvtr.'h6c fiat, niaxime in ttiotuimiverfali'
j^glialxus fiimmb^erde^IrUciahteldkpel- Itu in Epileptitisdhfultibus , valde ambiquiim
tiunyur, qporiun ae’^,eencpfifeiPs'mde'cpi|f^^^ cft, iiafr. cum'in- illis quoque cordis , diaphtag-
,ppr.j,._licijt' plerumque' 'co.Iica'u1s' inVeftfddfuift 'inatisi ptrlmonum&c, fibrs convellantur, crnn-
xonyuiflohe prScipiie pende-lf, ;.8t poddgriciS queabharnm pa-reium confttraione; mors in-
Jp^imus datulentus fspe graves moleUtis pa- .terircttir; quandoque inferatur, cum quoque
^Wt-dc,,do(bres‘ exa'^eret. , omnia-furfum deorfumqne ferantur, & maximi
non iriinud.ap ajioidm' feliruum qiioqlk confilii inOpia ubique appareat, nuilum vel mt
.objeidis*petcejiitur..i'. a”cndn'fa'rbconvriltrphe's nimumopis-przftitz indicium emicat, . Vetum
mniyerlalesimpetad^^^isnod aftagore valido, ^cunque 'omnia molimina Prxfidispotjusintc-
,ljibitp,& inbpmadbecftopeTcdliirur, itaiif at- ritum qiiam auxilium ppiiiccantur, eettiimta- <
'tus -fuccutiantuf cpf adircftfeVem qu'e'ddam menpriihos nixus fufeeptosfaiiTead.excutien-
xbinm6vedtuf'F,'quddiibnftcretii'ifi objectum dum St abigendum- quod mlirumento cuidam
;ho.d tefrificum',gd,pn'anf afiain' defertim' p!%ffdi 'fenforiorinfeftum fuerat, & fi fine fuo ftaltretni,
.ceu,'res terrifi'cafimcfeiutl,;!;funV'tafhbn qn^^ irritaminis potius veliementix , quam ipfinsco-
,quinecab hpfib‘pdjiritiiis'Tpei5Lns ,'n'eca b6ffl- iiatibus abfcribenduni eife , unde periculiinia
bdfd"arurordnStru',p'cmi.t>antur'';' iiiaxinie qui nimio opirulandideliderio immineris compef-
'JenTusjexefcftkbsilc Mi3"affuetos‘h;ibent'rfe^^ ' cimus rii-Epilepflsjfi aliorfumipfum avocamus,
.ilcri^"ain’aupefri,h'ujus'A!';ij5‘dii riervOli fit-dflli- ■ftidb6riibus& vellicationibus doiorificisi.fpiri-
inenta'. Cpnfcfmant'^ 'tit 'nvmb"f3'ria triente prst- ' tibiis Stbalfamis atrioribus aliiivc fimilibi^i;^
.i^tus eaiiire.jifeve qricar'',* itrio'CTcdO elPiriftb- poltea 'deriiulceritia fenfus , imo quandoque
,lfantiam & ^.endarii Vetilair, fpirituiri iri'fa'cris 'dbftupefacicnria & opiata exhibemus;,; atque
^'likris -, iri ,anlrt,flihd.s'cpib,q»e'animam 'Viyen- liac rdtione , tu mine loquuntur , Atchxum fud-
.teiii vdc3tum"aBlinterpretibii's",' arPhilofopKis ofuiriinanfue facimus. Idem ihiitm.-. rv
’’3ilimamfentieutein,driju's 'petiifl’e qiiafiraniina ■ ; .....
' Obseav^tio III.
■ inVueMmirlS conval^ionAtu , cum aliis eti/tm fimptompihts , exagitata Antaria in emniiua '
ventribus repenuntur.
Pdella dedem annos nata'i' parentibus finis -{imilibus orta , ab- infantia ranariun lacerta¬
rum, murium, carbonum, caeciliarum , imo & firpentiim , omoifque infectorum gene¬
tis comeftione mire deleclabatut, ut quateunque etiam occurrerent avide cicglutiret. An¬
num altatis circiter. quincum agens de doloribus ventris St capitis balbutiendo conquerebatur,
ciim pet totum vitx curriculum pronunciare. nec verbum valeret. Emaciabatiit finfim tnifeta,
dolores petfeverabant , tantainterdumatrocia cfHigentes, ut bedialitcr debaccharetur, hu¬
mique ventre ferperet. Varia a variis agvrtisicatnificibiis &c.adhibuGrc parentes remedia,xgfc
veto his doloribus eluftata f puella ) quolibet p.ifOxvfmos conyulfivos , horis incertis, 8£
fub.fpccie multiformi rederintesha^it, 'maxime tathen marie&r.fubvefperam ventriculo je-.
quno exiftenttinvadentcs: redibant hi ttium annorum fpatio lingulis djebus, ultimis tandem
annis typum& naturam mutantes, capitishic ibi allifione&fuccuffione,pethypocaufi:,umve-
'Ibcl curfitatiohe ,' atrocique llipati ejulatu redeuntes •; per plures iaspe horas hujufoiodi mo¬
tus , ftridoris dentium &c. reciprocatiopes obire folebat , per totas inrcrdum redes curfridus,
caput parietibus pili.dens ,,cique jiinuri^llehsi Agyttatum medicaroeritis patiSm valentibus
,-ta!fboafP;£li,batbitonlbris,Gujuldam opem implorarunt patentes, qrnpartlm per fuperiora,
partiir. pet inferiora emetids aliis catl%ticis adhibitis iumbtlcbs diycrfie magnitudinis di-
■verfb tempore ad quadraginta expulit; fuccedebant a fortiotCudato ctnctico dubferpent«
DeConvulfione&motiLusConvulfivjs. 339
jfjcis fimilcs, . Jongiciidinem dimidiar ulna: habentes digitum parvumlprafli j Vivaces yalde
e^t) nec bene contineri poterant j aflervabat eos baibitonibrin vafculo luteo leviore oper¬
culo tefto, undeea nodie exfilientes proculdubio, manenec veftjgia amplius apparebant, .
nollibique nec videri nec deprehendi poterant, fcd cumvalcutumextsafeneftramfuctitpofi-
tum , facillime in .fiibjctaa prata recipere fejpoteraut .- unde tametfciBfandus ii} vulgo rumor
obortas, puelfam'dztnone:obfeflam vivosduos evomuifle dimones. qiji ftatim nullibi.dcin-
cepsvifi feu reperti , evanuecint; Mitigata: -,pofthinc convulfiones ienfim remifete nec ad fi¬
nem uiqucredicrcjled vemrioulusfpafiBQafeflus airumpta nunquam retinebat, jemmqoa:- ,
vis ingefta vomitUTeddebat.^drarbitonforablioe malo UBcmtutus , mifetse tres venas i^bat,.r
ab hinc indies viribus & corpbre deficiens vinclemente hacfato abtepta animamduil. ;(^ah-
tum licebat, ex morte ejus in praedidi morbi. diagnofin, omni parenteSi^iocis fufpicione li-
berarams, inquirere fatagebam : proin'de>a ReverendilSmo ;Abbit®ijEadayeri%;)j^c^ndi
veniS impetrata., fymptomatum-in hoc afFcdu praecipue urgentium rationes & yeftigiaelMiua -
patebant. Cutis per totum erat difcolor, . in hac pacte livida , in illa flava, in ilia; fi^'gta; ap¬
parebat : raufcnlisabdominisdin membranas peni emaciatis,. detraSfenl^qifSfiUiS-j^nre- :
turjtettnmfpirabatodoreraiOtnentumconfomptumferceratxgla.ndMfe^efcftterifiindurata:
erant. Ventriculus & inteftina bene colorata «facie cxtornAAtis bene h^ebaneSed y encricuius
valde inflatus, apertus materiam liquidam cinetitiam, plumas com[»daS,,fila,' continebar,eiuf'
que tunica interior abfquc plicis' aut rugis plana evaferat: Inteftina tenuia .maximam.partero
erant inanita , flatibus folumdiftcnta, ucpote qua; in perpetuas fete evaeuationes follicitala
iuerint, qua; etiam pluribus in jocis mutuor-inyolvcbantuc partcunius fupcrficieconvexa In
alterius concavam intrula : inteftina ctafla. fecibus lubftantia; tenuisdrapense ex tubro flavef-
centibus penitus oppleta conipciebantur,,:&. quod mirum ! neculUj Vel in yentticujo vel
toto inteffinorum tradu , < femina , qua:que vel augurarr liceret , etiam fedulo inveftigahti
prodiere. Hepar a ftna confticutione plurimum deici vetat, fuit namquerumidum &,ftibdu- ‘
rum, per totam iubftiantiam ntere ochraceum, exiangue prorlus Sc cxfuccum,,io.uniGUDa
continuam lobum concretum; vcficula 'fellea ei adnata bilem ptptsuS viridem- continebat.
Sanguis in vafis inferioris regionis contentus colote cum hepate conveniebat s Li.cn . qui hi-
fttiohibus peflime {empet audierat, fuerat prorsus inions', & quavis culpa immunis apjpare- .
bat, prout in maxime lanis obfecvamus , fuit liibatri coloris , mollis ,&fuperfic!ei iqualis, e
compage ejus difledalanguiscopiofus rubicundus effluxit : Renes culpa non omni carebant,
quos duriores multb membranarum contextui pene invctlutos reperimuss alter eorum inufir
tatte erat figutte,' in pluresfcilicet lobos findebatur. Pulmones colorem monftrabant lividum .
Seichorefpumofotenuipenitus infardi;yidcbantu,r. Ex utriufque cordis ventriculo polypos
exemimus , (anguis in fubftantiam nempe folidatnfiavefcentetn concreverat, qua: juxta cor- ..
dis &vaforum in pulmones afeendentium cavitates effigiata omnes meatus pettranfiit. Nec
minusclaramotbihujusveftigiaincapite deteximus, nam calvaris olla cum diffisnltata de- .
teda ( dura enim mater fiiturisiitmiffitDcjnhsfir ) ftatim vafa meninges perreptantia fengui- . ..
ne plurimum turgelccrc -cohfpicicbantur , quali major ctuoris malTa. in capite aggereretur, ,
venis namque imi ac medii ventris fcdis aut ruptis parum fanguinis effluxit. Pars cerebri
corticalis ScejuSanfradus undiquegelatinsfimili humore referti foete. Integumentis cerebri
fiibftantia prorfus madida & humore ferolb fupra modum .ittigata. videbatur , qualis tamen
nulla colluvies ventriculos inundabat; acriter hic humor linguam mordebat, ingrati (apotis
exiftens.' Plexus choroideusgrandibr,lubdurus&nigricans exiftens plurimum anaturali de-
fledebat: Confpcximus glanduls pinealis infignia crura medullaria;.Pituitatiayer6,glanduIa..
liquata quafi&diffoluta a, vifcpfiore lympha, qus omnes fete partes irrigabat , yix difcerni
poterat, digitis contrita ioftar'gr3ndiorum afenularum officula pluraj Ipliadjun^ obvenie¬
bant ;Paria nervorum adfenfus facientium gmndia duodecim monfttabam.us .• quas tatas etiam -.
demonftrationes aditantibus dedi,eashue;adderc fopervacaneum cenfeo.&pius rariora etiam
examinanda mihi occurrunt, qtis inaliud tempus i\Ssizw.pSylv Sam.Amomi.iii Mififi.Cttritf
.Observatio .IV.
Convuljiomf mira f ir anoos duramts, a tumore pirrhofo fufer lumhos foftth.
Puella qusdam noftras boneftiffimis'parentibus oriunda, per duo; annos integros miris agi-. ..
tabatur convulfionibus, quibus non fdlum totum corpus contradumfuit,fed etiam lenlliHtn. .
primariotum organa inter dum ita Izfa, ut pet ododecim mciries oculis ftis; ptbaflegerct, .
nulla tamen opacitate , aut in tunicis i-aut in humoribus apparente : Prztccca petaliquot
inenfes, eoique non continuos , at per intetvalla longiora , vcl breviora, interruptos, forda
prorfos yiveret , imb identidem loquelam amitteret; petftantibus ihretim doloribus^atfoeibus. ;
iifque perpetuis ac indefinentibus , qirarum conditionem & naturam vix ftbinde , explicare -
poterat, cutii tamen mehs ompino fanaac immota per totum roorbi-dccurfom permaneret. r;
Omnis generis funt adhibita remedia pro tam crudeli debellandoiofte:, fod omnia incaflumi
Bomti A.aatmia Tom. I. h f 2 ’ onde '
340' i^riatrom. Pra^. Lib. 1. Sect. X llLs C1
unde etiam^uferftitlofi-quidam , quiBus , quicquid' propria: non iubjacet conceptioni, na
turi limites trat)%redi videtur, fufpicabantur diabolicum quid.hic fubcflii.ycium.njjQjjj^
niehfe Novembri anni ptifentis 1651. argra: noftra: corpus fenfim fc expandere;, rvirefquc dc-.
perditas ita fefumefc'cteptt, 'ut per urbem lento paflii ambulare/, quamvis non petfe^
creSa (pira ,- 'tmo'iactainica;tum' freiejoentare bis aut ter potuerit , ; ficque Eatctiies fpe jntel
graf Gokvaitfcsna* nohpatam-laaivetif; cbm prtrcipue vidertntVdi dolotfasv dt oculom^n^: '
& aiiriunf atque-orgatSorum voci dicatorum affeftus, tum temporis etiam; valedixiffe. Inte—
rimbtfctisbdiiiodutn1uirtidamphusajqem.de vfabriarcontra; morbum j immC/iit.ctiaaijB^.l
vuIgietroribfifScdSlitiitfVTicm fatis feerijaliquatenusctcdebanti.^.contradiabolum paria,; !
colfcbr&nt;ijqUidfcffimedi6circitef Decembri pridiai antfi doiofes recruduerunt , coiniJ
tefrjiiehbbiietttntlpafiiiiiftJfam atroces utiextapoftibi-tecurfum die mifellutamjhanc cnefcj. ,
reti aiinbfeat-iitdtisdundciisimoi Sibifnobis occafio- data morbi tam abftrufi'.c3ti& intimius ‘
tiniatf l-tpiat^cadavef eultro' nbftrn; fubje<aam die. viGefimiprima'Dccembdi;,,qu6fe®q.’ '
netn^c^afe^rfiun eoE-llafe -nihil cuiaifeaura tefertfcmus'; apparuit; naminequejn .cranio, ■
nequtfMdutS^btpla^taat^S-illiuique Bnibus ; neqaerittfiibftantra cerebri glahduiola, cqjti!
cabdifitey-fibrbfique-; iHa-jatrusttbulofaV^ ealtpfe todtata , neque in ventriculis:, ac plexa '
chbtoidS5'n'fcquejuXtibervOrum'qu*sctGdunmboriginBs , ac ptarcipue juxta eorundem e ce-
rcBfo%|^raUiif ,-ialiqo1d%&tanei-ft=iHabifeftavft;y|«a:tetquam leriparumintec cerebrunj &
dufittffifcfiyngemffcflifljinv qubdqfae ^afdetn potituricula in fiiamenta coDgelataacpolypo--
funt^uld-dfFdtmans .idlinU&lcofflyttreernerqturrrQbfctvaviraasrauteminhacjuvenili ata-'i
tc-quSd dfctfcferumforbtfBlifo Colt^aiiis &'fitiijiBS!^ndolar!pmealis pellucidior , omnef- ■
que’ prBtfibBtdniia:', qBibTisnomina^dantur, lutBnatiutn^ .mm-jeftiora , tuin promberantiz/;
arinula!ris ;’tum illa: qua: (4cuh<iuin'U-¥ilBfiumfadnn.r«orporad:ciMa'; thalamofque nervorum
opficotumv Sic. df^maiotes ;ac triagisqiftm in alKs petebris efeoatie, viderentur. Propterca
tam libet- eratipiritonaj in hnc viibetc.cdmmreatu&jr-ut .ratiaac .menioria expeditior &
promptior in nbftta pnfcllaTuerit , qukm inaliis ejufdenjlatatisfimiliare fit. . i ; . . .
a^horaicdpciftfcarefcratOi feffcFitbajSpnlmonesiuftbcrafljores, &, fi ita loqui: liceat, de
corpore" vere veficularivcarnofiof es , ~pet fisi partem iuperiorein duorum digitorum tranf-
verforuin rongjtudine pietira: quatn fittUiflaneadoatos. Cor parvuluor,- fed.alik bene conUb,;
tutum in iSta lubftantia-, Nrentriculis /valvulis ;, learundemque columnis ; ncc minus bene ,
fc habebant auriculat, nifiqahddextrStumtdior -, infc.eompleaeretur ad integram plenitu¬
dinem fcniinxongelatufii /quo con#eiibatnt unotn ex iis corporibus qua: polypofa' dicunt, .
magnitudine nucis jaglaafe-medioefis;; / ’ : " ■ S ,
Rcclnfe'-ttedem Abdomine in eo Vetant motbiotiginemaeperfebamus de qua mox. He-:;.
par etat' grandius, & per ifetatn fui partem': gibbaitiad- cxtremas plrope oras tum diaphtag-
mati , tum pcritonzo itahdharrens Y ufab illis fine laceratione divelli nequiverit; {ubfiantia'.
tamen ipfius integra ac fntcmerata, GIanduIz mcfcnteric» hoh 'tantum multo grandioreSi'.
nunifcrunretiam ordinarium non paiUm excedebant- , :& materia febacea ad ablblutam tot- .
gefccntiarh replebamur , ae pluribus in’ locis rctcqoodam e vafcniis varicofis confeifio cifr ■
ciimciugcbantur , quibqs-vfcfis ianguis grumofiis-, aequali toftu's:continebatBr.-Qaodverb
noftram prreeipue: metuit attentionem',' fuit corpus, aliquod- glandidofum , & pluribusfiir:-
partibus '^rbpecartiiaginoliim, lumborum omnibus vhrtebrisita Atrhiter connexum, ut ah',
ipfis nulla'vi, -fine totali lacefatiohe divelii potuerit. :Erat auterai&ploribus corpufculis ovali- r
bus, rotuiidis^-ac ungularibus , tacematim difpofitis; folidiorhbe^afperiori tunica conclufo; j
cdntextiimv duospollfcescraffum, quinque iatnni ,'ficque ad dextras acfiniftras, prardifias;’;
omnes vertebras 'firmiter cingens. Eb autem attentionem Hbftram meruit, quod in illo vi- ,
dfcrfcmus-Vcram caufam qmiiiom fymptomatum qua: puellam.jhahc mifere exerueiaverantic
Corpus e'nimillud’, pHriio proptid pondere , acetiam 'duriorihusituberculis iifque angulofis-i
qiiibus exjjaSrm conficiebatqf , Isedcbat plexus aliqBosmefeBCericos,'graviufque comprime- :
bat nervulos illos qui e vertebris lumbaribus emanantes j obviaro eunt ramificationibus
quibufdamprardiaorum plexuum , quibufeum coeuntes , cumiis poftea difttibuuntur io va¬
tia abdomihis vifccr3.;'feque procreabat ex parte itritationem illam fpafmodicam tum totius
corporis trunci , tum illam in Ipccie qD£B;& oculos, &'aures, & organa vocis, affigebat.Se—
cuodhacdot.liumqr qui e ram maligno foco necefraribSicontinub exudabat non parum vellica¬
tionem feiKsioonvUlfiVam augebat. Sic autem mensinonmlnus-inimpta perflabat, ut neque
mmusbsafset immota iffplnribus ex iis-coavulfionibus.qus a pun^onc in aliqua corporis par- .
te extra betebrum pofitaeveniunt Eoautem temporequo corpus fc .expandere & poftea leo-,
tciambulare a:gta coepiti ^mam perfefle erigere non valuit , quia vincula per tumorem def- ;
criptotn . vetfebtis lumbaribus injefta non permittebant ipferum liberam extenfionem , etiam
fi vet exCulEonein faflani pto tempore materia: Ipafmodica:, propter rationes nobis inco¬
gnitas, cacteraepattes -tura libera: &tcht. ... •
De Convuirione &i motibus Convulfivis. 341
Hic quamvis extra ordinem,
rjiferU & Amtmc Rapci , Hydrofhobia , fecmdo menfe fojl acceptum a Cane-rdi- '
da vulaus , correpti d' extincii.
Agricola trigcfimum fextum sctatis annum rupergceffus , in pago monehenftein Agri Ea-/
filicnfci). I4.1anuar. 1687, fummo mane ad vicinum ftabulum , ihiignem proprii ca-
s latratum, mox ejulatura audiens vehementem confeftirn e leaolurgit,foralq segreditur,
ri&tus quid fibi infolitus ifte elamor vellet , cumque jam ftabulo appropinquaret, en rabidum
cariem alienum , per preta nivibus obtefta, obviam fibi cum furore currentem, cujus intui¬
tu perterritus , famulum ftatim in auxilium evocat ,. inermis ipfe, nec nifi indufio vcftitus.
Nondum advenerat fubfidium , cutn jam 'a cane illo magno & tobufto, quemque adeo lu¬
pum rapacem primo confpeclu credidit efle , impetuofo adgrelTu invade retur : ancipiti hinc
Marte aiiquandiu dimicatum ufque dum ambo humi profternerentur , ipfeq ; Rufticus ante-
fluam famuli opem experiretur , in brachio maniique finiftra haud levia exciperet vulnera :
Liberatus vero tandem a cane (ecuri percufTo , in leflura revertitur , vulnera Lacertarum,
quod forte habuit, oleo inungit, linteifque calente vino iromeffis ligat, & Aurora pos im¬
minente medicum ex urbe noftra accerfit, virum in Praxi verfitiffimura. Hic vetb ftatim
cum petito Chirurgo ad dEgrum properat , infpeftifque vulneribus , remedia interna Alcxi-
pbatmaca,Thetiacalia, venenum abforbentia & expellentiai.Excerna autem, prartet vulne¬
rum fcatificationem & cucurbitularum , deleteriam rabidi animalis falivam extrahentium
applicationem , ptxcipitantia , abforbentia pratfetibit, nihilque adeo intermittit eorum qua;
contra mOtfum canis furibundi comitiendari , & cum fruftu nftrpati eonfiieverunt. Succede¬
re hincomnia bene videbantur , nulla iymptomata iulpefba hominem prehendebant , nec
quicquam deletern , five in languirieautfpiritibusfiveinvulnetibus animadvertebatur : non
fitis urgebat , nec appetitus minuebatur ; Brachii quoque ac trianus affbifta: inflammatio , Fo¬
mentis e decodoPlautatum traumatico^atomaticarum.fenfim difcutiebatur,ipla quiri & vuinc-
,ta, laudabile pus manantia , tandem feptima Poft morfum hebdomada, ad cicatricem feliciter
pcrdufta fuerunt. Sic ergo Rufticus fibi vifus integre tcftitutus , muniis fuis per pluresdies,
fine ullo incommodo defungitur ,fi]oq; indulgens genio , diu prohibitum vini ufiim repetit,
& velut teiarturus quidquid ncgleSum autumabat , athleticis hauftibus generofioris potus
aliquoties ftfe inebriavit, lllucelcente hinc d. XIV. Marr.' ejufdem anni in urbem nofttam
venit, meoque.confilio f dutn interea prior ille medicus febri maligna obierat j ufurus nar¬
ravit, fe prarteritano&e quoad Icflro incumbebar, maximum dolorem lancinantem, pungen¬
tem atque gravantem , in loco acceptorum nuper vulnerum perienfifle, extra leftum vero
dolorem mitiorem efle Luftro hinc brachium & manum , vulnera obfetvo bene eohfolidata,
neque dolor in eorum locis magis quam alibi in brachio feviabat; ftd in extrema iude. ma¬
nu incipiens, zqualiterverfus Axillam ufque' pergebat , fine ullo tumore , aut colore cutis
inmato: Exploro dcin reliquum corporis hibitum, quem etiam carnoium betieque haben¬
tem offendi:' conflabat adpetitus, nulla fitis moicfta aderar, de lalfitudine tantutp aliqnali
conquerebatur. Quibas lingulis ad animum probe revocatis , protinus in fjfpicioaem incidi
praeieritis adhuc e cane rabido veneni ; atque hinc ftatim jufli plufes cucurbitulas, cum Icarifi-
catione fortiore Brachio affe£i:o& Dorfo adplicare , quin & juufturas brachii unguento , ex
qflium medulla, axungia canis , oleb fcbrpiontfm , lumbricorum tettcftrium -, ac fpirltU
Theriacali concinnaro frequenter inungi curavi ; Pro internoi autem ufii praelcribo pulvefetri
cx antim. diaphoret. Ebote ppt. fdvrrha,- oeul 65. cum Thefiacapro aliquot dofibus , Mano
acVcfpeti imaqua fcorzbn. card. befted.Scbrd.aG lyr.aceiofitatis, citri, ad fijdorem proli-
ciendutn iufnendis 'r.jungo his mixturam cardiaco Alexipharinacam cum confeftione A4fcer-
ines, per cochlearia hauriendam. Quibus pef diem atque -noaem neicio qua diligentia
nfurpatiSj.cum poftridie dolor nihilominus major uf geret Vipfeqae Agricola tumforte.'aiidi-
tct,-cundemnonnifi a morfii caqis rabiofi male curato luam originem trahere, feque pfb-
in mortem haud evafiirura , nifi carnificis , in medendis cjuffnodi morfibus ma^is periti,
auxilio utafuir, adipium fine' mora ciitn uxore in urbem properat, ei hiftbriam mali ab orig-ii
ne pandit, tandemque ab ipfo -Impetrat unguentum forte & aliquid ititerne propinavir>
quod tamen Agricola 'fateri noluit. Sub vefperam , bene interea potus domum revertitur,
fibi unguentum inungi patitur, hauftocjuc fithu! pV.o fbrbiji , in leSum le componit; ftd vix
elabliur lemihora durn mileriUe jam incipit frequentiffima cum ejulatu iulpiria ducere,'fpi-
rituth altius magno cum labore, imo & tremulo plerumque qum palatp , erefiraque cer¬
vice petere , ac Ihfimul aquam-liquidaque. omnia horrere. Anxietas, hinc peftoris
fabfcquebatur prsgrandis , 'uf quo fe verterer , ncfcirct. Die infequente XVI.
ad ..Rgriim Ibllicitatus , eundem deprehendo Hydrophobtim , ac eo' prorfijs
nodo , ut jarn narratum , pacientefn , fed ratioiie utcuhqas fana utetitem:
Rmcti tAaaumia tom'. L' ‘ ' ' Ff 5 offero
1
34^ Anatom. Prad. Lib.I. Sed. XIII.
offcto aquam fontanam , offero jufcula , offero mixturam cardiacam 5 aft momentaneo fal
tem, horum fingulorum intuitu, ftatim angebatur, quam maxime exiliebat eleffo , 'bra
chia pedcfque concutiebat, aede loco in locum fine quiete movebat, fpiritum non nificu '
fpafmodicis colli peaorifque motibus ducebat, fubinde clamores Sc ejulatus mifeens, ia
interruptos, ut latratum canum non tim quoad fonum velvorxm, quam quoad repetitas
toties faucium & peftbris concuffiones nonnihil referrent : loqui cupiens dimidiata faltctn
vetba, ob anhelitus brevitatem effari poterat. luxta hsc antem nullus unquam In .tEgrode-
prehenfus : eft fiiror, quo adftantes morfu impeteret aut vulnerare gcftiret; quin rationis
fufficienter compos, in tanta anguftia prateordiorum mortis horam unice petiit. Sitim inib,
reapafluseft inextinguibilem , bibete vel non valeas , vel non audens; fi feneftra:, fifojcs
aperiebantur, fymptomataflatimvchementiora reddebantur, non fecus liberum aerem at¬
que liquida horrens. Laboriofa autem iftarcfpiratio, licet fubinde mitior evaderet, diffici-
lior tamen ufquc redibat, ludorem poft fc trahens frigidum largiflimum , qui aEgrum ad
mortem ufque comitatus eft. Quantumcunque autem in hoc ftatu liquida omnia fugiebat
.dEger; aut eadem cum infigni perpetuoque fingulorum membrorum tremore , velut uno¬
quoque momento fuffocandus, difficillime hauriebat; i fblidis tarhen non ita fibi metuebat,
quinfi;'e panem five Eletftuarium alexipharmacum confortans a me przfcriptum , five alia
craffioris confiftentia:, facilius admittebat, & cum fpe levaminis cupide quidem , fed
tamen nonfine aliquo labore dcglutiebat. Conatus vomendi incerim fiepe ffigtofimulmolefti
extiterunt, fod irriti: per alvum vero aliquoties in hoc ftatu dejecit, urinafque emific pau¬
cas eaifque lixiviofas .-Pulfus fuit fuccutiens & debilis ; mufculorum tendines hinc inde, vi-
bratitfo motu ,-tantumnon continue fiiblaltatiint. Abdomen nunquam intumuit; brachium
quoque neque in magnitudine , neqife in colore mutatum fuit, vel faltem , duodecim ante
mortem horis mihi nihil tale pwster naturam apparuit. Sub finem auteih conquerebatur, do¬
lorem , non brachium laltcm occupare , fed ab eodem verfus peSus quoque 8c cordisregio-
nem tendere , majoremque de momento in momentum tcfpirandi difficultatem patere. Qim
itaque neque interna remedia commode affumere poffet , neque externa quidquam valercnrj
tandem mifttrime, quamvis abfque pratc.edancis convulfionibus , 'expirantc decfma fcxia
die Martii , circa mediam no&em , fufF.icatus eft , fymptomata Hydrophobia: hotbcnda,
ultra triginta horas perpeffus.
Quindecim a morte horis ad cadaveris interanea luftranda , una cum aliquibus Myftis
Apollineis quos inter eminuit Experient. Dn. D. lohannes Hoferus , Poliatur Mulhufinos,
excurri & fequentia notatu digniffima obfervavi. Cicatrices-vuincrum acceptorum ncutiquam
rubicunda: vel livida:, fed cutis naturali colore prxdtcs adparuetunt. Verum in humero 8^
fcapuia cjufdem Ureris, .ut Si in reliquo dorfb infignia ftatim gangratna: &fphaceli indicii
confpici.r banmr; livebant enim ha: partes maxime , livorquc ft anterius extendebat ufquc
adpeiftusfiniftrura. Apeno Abdomine inteftina fe fe ftatim obtulerunt, minime quidem in¬
flata, fed hinc inde rubicundis quidem maculis , ceu totidem inflammatiuiicularum fignis,
confperfa. Incifiis dein ventriculus, paucam exhibuit crudi , turbidi , fubflavi , minuique
fxtidi humoris quantitarcin) , .in quo moleculx quxdam flavre vitello ovorum indflrato,
perfimiles , ac pro reliquiis ovi ante obitum comefti habsx , continebantur , In ipfis autem
ftomachi tunicis itidem rubicunda: maculxi pra;primis circa utrumqoe orificium , depre-
henfie fiint , ptardiQis inteftinorum latiores. Reliqua abdominis vifcera fena p-orfus animad¬
verti ; dum vero Thoracis cameram detegebam , eandem undiquaque fanguinc fuffutoCX
lubore livefeentem, nonfineinfigniftuporeconfpexi.
Palmo circumquaque Plcurm adherefeens , concreti fanguinis molem referebat , afqae
adeo extravafatus & coagulatus fanguis plerafque ejus vcficulas adimplevit, alicubi magis,
alicubi minus , ut hinc inxqualis tumor pulmonum cerneretur.
ititetftitia membranofa cartilagineorum Afpera: Artetix circulorum intcnfiffimi rubebant.
Diaphragma etiam , qua collis fuit vicinus , fiderationis incipientis ycftigia , fiio fimul pt®'
ternaturali rubore & livore monftrabat. Tatrdem five cordis ventriculos , five vafa circa il¬
lud majora aperiebam , five Pulmones mille locis incidebam , nullibi nili concretum fan-
guinem omni propemodnm fero fluido deftitutum repetire licuit.
QUanquam ergo plura Cnt . qux ex hifto. cum furore delirent , Hydrophobiis qui eft»
lia prolixius exhibita inferri & difei que- commode adhuc ratiocinatur , & non niu lo-
ant , haSenus velignota. plane , vel mimis ad» vitus plures membrorum motus patitur; mern-
cutate animadverfa ; brevitati tamen ftuden- bra ipfins citra animx- voluntatem . velut m
tes,pau:ulafaltemporifmataindeedu&aoffe- Epilcpfia aut rigore febrili, moventur, tr^
rimus & quidena. munt , & ad conCpefium liquidorum , ye'
I. Inde liquere arbitramur , Hydrophobiam aurz liberioris admitfionem , fuccutiimtor,
a rabie caniaa magnopere difeernendam effe. Hydrophobiis nofter Agricola interrogatus,
cum in illa ratio conflet , in hac autem aEgri cur non quieti fua tradere membra , fi.o.q-r
De Convulfione & motibus Convuliiyis
ftadereC) refpondic ftacim, le noa pof- be , fed & calidiufcule eluere ,
ANATO MI^
P R A C T I C
LI^BRI TRIMI
S E C T I O 'XI V-
De Stupore, Torpore, Tremore, Horrore, Rigore, Anxietate,
feu Inquietudine.
Observatio I.
Staper a cerebelliJhhfinatU mottiore , ftuguine ptuitofo dtffuetite.
IUvenis diu in carcere dAentus , languidus decubuerat , perpetuo Stupore afflidlus , Cere¬
belli fubftantia pratterquam quod folito cflet moliior-, languine etiam pituitofo affluebat.
ytdifiipri.Tit. de Epilepfie.^ . ' /
De Stupere, Torpm J Inter Stuporem & T6r- autem omnis fere ftupotis veri , ait Pletcrtte.
porem dillinguit llluftr. Fortis,iU,um'<iimi. Praxeos lib.i. cap."f. caufa latet Tqua in oiflni
n'ut6 fenfui , huic motui affignahsjquanquam in nervo effe poteft , ciim omnis iiervus fenfu ta-,
caliiis coareniim. nde 66. cent.li. ftus prsciicus fit,' efindemque parti, cuiinje."
■ .Cerebelli fithjldmiu felite irnllier ^ QusVduriuf- ritur , cum influxu fpiritus animalis , probri»,
cula eft & firmior , etli eadem cum derebri fu-" que fubftantiz communicatione 'cOnimunicep,
liantia. ' , ■ ■. ■ . <^0 ita‘a'ffe(9;o ut illa communicatio interior.
' 'Cerebelli ^,;px quatuor truncis , binis cerari, ta , vel jomninofvei 'ex parte impedita fit , S
' binifque cerebelli inter Jb coeuntibus & in' hoc fiat ihnervo',‘qoiin muTculum infertus li.mnl
linUm corpus cpmpaSis, omnes omnino nervi cum 'ferifu rafius illi motum cb’hferc, S refolur
tum iiitra tiim 'extra cranium oriuntur. In iis ' ti'ohem'& iluporera fimul accidere neCelfe eft.
Quod
DeStupoi%3rofpoM,Tremoije/&c. ^4^
A naando in generali piuribulque partibus branafque implicare , aeque ad partes natura-
‘^“innicato nervo afteico fit ,.generaliore/n_i, ics 4c-duaori nervos vi. 8i vii. conjugationis,
lafronem multis mufculis, nec dum fo- multis illis quz non moventur partibus , fenfiitn
^°'11is feis: c ntidc. membranis, cum a.5nuf- Taaus^^.ltei}i,jpm,mumcarc,pftendim,u^Ali6r-
‘“5^tL’nervi'sa‘diri'*oquS p'irteSpropfi;iT, ane nervos fenfotiosamitvismotofiis-m
^ dUtz iihslenfumtattns conterant, cdmt ' Iis infertis, ad illas quoque quae non moventur
°^5inmfaff®^&3j nece'ffe-i-'ft' f S,cd'&'%‘'’parteitf nniic-duntaiiateam-quibus' iiffitimtBt,
fieffl nervi , live generali^HvppafticSariSi 'vve^-omninCi vel ex parte, proiit Isfio magfla eft,.
t enarrato affiSu, accidere pqteft ut ftupere contingit. Quorum tamen omnium
“‘L, 'eUaniif eat vel eelfeej -remanente nihil- i caufreadem qusrefolutioms . diverfatafitum,,
*”*’Bas fenfn^taaus yel integro, vel obtrfp:fede:dif&re'ftsseffepotett. ^
§. Stepfy a ferofluvo fer cerebri okerreute S" tu ventriculis.
Tj-.yiltgocephalza diu torqueatur, deterius h^pnte in conynlfionesxjuinrfbij^c
y incidebat,^ &c. Latex flavus cerebri an^ftus piplmdiorcs si- ventriculos inundabat.
rtdeTa.decif.^ler. r . , . - ■
ieademmnriionss,m/<«po);e»j«»Tvem«fo St vehementia , 2. ob Irritationem continuam
.tino 3; nec, 'diuridurantei NuU, folitore 8c gravem. im. convulfionibus &c. Sylvitudele
Tiiuiorts feruntur per nervos dpiricus aniinalps Bce Prtix, lih.i. cap^^i. ^
Stttfor X fero cerebrum tnunditite e^JfiaalemmedulUtit.
TTIf 111. proavis cerebri autnetvorum difpoCtioni morbida; obnoxiis oriundus eitea «tatis
Y luse ra^jBs/riio' artuum debilitate , Stupore & ipafmis tentari folebat. Huicunivcrla
sS ^xspaAs compagnes jufto humidior , latice aquoib madida & prorliis immerfa videbatur,
%vSpinalis medulla; tiuncus aqua: limpida: immcrflis , &c, yide Tttide.convulftone.
4-6 Ana^tom. Prad. Lib.LS©5t, X I V,
Smptr digitenmgMgrdmm fruceitris , i dtntgiu jf 'trituum influxu , *i
r TXoi Ni^morbo mtticato detenta, paulatim Jlupore t^r frtgdre circ
xqm finiftrac manus 'correpta eft ? tlli cqrfariguine plane exhaudu
a vcjiiofa mire exten& , feto implcta,:&c. f7de lib.z.Ttt.de Phthtfl, •
'Tup.ori& frigore A negata fijniil «vjpc» necico fufficienti copia
extremitates dic
repertum cft. A
ytiiriSerofiibvirefietitis coloru [ubJlantUm cerebri ali»este, '.cit\»sfdfiio i» Spi-
«alem ^mdiillam. mjluxerat. , ‘ V '
ad me Gnide PutimisiAeiiois Parifienfis celeberrimus , Campanum quendam
D, przccrfcbremSca.iafympromacaTrcaio einloiuofmfleeorreptum, qui ifS-
diorum liberatus fit. Tandem quum vino multo eoque meraciore ufus efler , cum
i.fijgaci delirio e^tindum efle:
cranio diffedo fuoitanriar cerebri Serum multum , inftar feri ladis fubvireicens
cujus portio in Ipiualerij dqi fi medullam decidua , Tremorem ilium initio morbi
K. Th. Birthdinus Sjtcilig: I. de vefis Lympb. cap/^. cr Obferv. A/itt. 39.' cent. z.
34S Anatom. Pra6t. ^ib. L Sed. X I V.
■ ^
'A»»tomtJ^tri,CHiTr€mttli erant fides, inque defreheafas Lien quadratus, ct
lagittofa fuhjiaatia incrujtatus.
Vide fiipra Obfetvat. V I.
' A Liene itarconformato > ctaffo & fubftan-
XAtia cartilaginea incruftato deducere Tre-
morejn & ftuporem abfonum forti videbitur, i
do&rina tamen Hyfacr, non onanino abfoniiiii:
qui aph. 5d. fefi. 6. morborum melancholico¬
rum decubitus corporis fydetationem denun¬
tiare ait , i. e. interprete Maniam , Paralyfin'
communiter diSam ; quse nervorum affe&io
eft, ut & Tremor & Stupor , illius prodromi;
Suppofito igitur Lienem melancholici humoris
fontem effe ISc originem , atque ab eo humore
Paraiylin inducis juxta doSrinam Hypocf.
abfurdi nihil videtur! allaturus qui a Liene fic
conftituto & Tremoris & ftupqris pedum cau-
fas deduxerit : Melancholicum autem' humo¬
rem Apoplexiam Sc Paralyfin inducere teftatur
H<>pi>cr. pluribus in locis , & IS quidem liS
de morbis verf. 66. ubi Apoplexi»- A,» ■
deforfoit,^quamabatr.bi,fsaVtte
ne refrigerato , fieri teftatur : Et lib. ar„? ^
vetfu4i.Ex atra bilis & acrium humorum ia
fluxu apoplefricos & paraplcSicos fieri teft,
tur: Aphor.40. itemfea.O.Silinguaderepen.
te iinpotens , fiat , aut aliqua corporis mr-
apopleaica , melancholicum tale exiftit-
lancholic.um. autem fanguinem tenuem c(fe&
ferofum , qm intimos nervorum receffus fubir
queat , omnibus .notum eft : Nervos pauco^
Lieni , magis quam per tunicam quam fubftan*
tiamfparfos, affigtiant Anatomici, Oculatif'
fimus tamen 'WHUJim Anat. cerebri cap ri
multosin eo & ad eum tendentes deprehendJtl
Observatio IX.
§. Tremor a Sanie S" muco in finiBro ventrkulo cerebri , ^c.
IUvenis Melancholia eflentiali&hypondtiaca laborans, varia capitis accidentia paflusclli
menlis Ipatio elapib membra omnia Tremula illi fa£ta funt & velut ialm lubfilientia , Scc.
Cranio difledo prodiit cerebrum qua venulas nigricans & lividum, cui in fuperficic inct.
rabat materia pauca ianiola : In liniftro ventriculo copiola erat lanies cum muco ac materia
fnuttccMi. VideTit.de convulfiene.
Coadus Tremer debetur animalibus Ipiritibus inordinate ac continuo cum aliquoinipcta
ad trementium membrorum mufculos per nervos propulfis, five fueritis univerfilis, five
particularis ; five corpus fuerit adhuc robuftum five debile : Inordinati autem iUius acconCBui
cum impetu animalium fpititHum motus caufa^quattenda frequentius in ipfis Ipiritibus inor¬
dinate agitatis , ac prsefcttim in Tremore univerfali, aliquando etiamin Nervis continua fed
minus gravi imitatione C alius motus convulfivus contingeret J vexatis , quod exiftimo habe¬
re imprimis locurain Tremore particulari, Inordinate agitantur ipirims animales, a Flatibus
& halitibus continuo ad capiit cum fanguine afeendentibus , arque una cum ipirituofifan-
guinis lubftantia in cerebri , cercbellique , mox nervorum quoque Tubulos pergentibus,
animaleique fpiritus inordinate ac impetuofe agitantibus : A nervorum imitatio-oeleviore pro¬
duci aliquando Tremorem vel inde patet , quod aliquando ipfum iequatur, aUquandoin
iplum definat motus convulfivus. iry/tri*! r/e /e Bse pivtAT. 4^. I. «p. 42,. §, 2j.
X.
Observati
Tremor a verme in cerebro latente.
ANno 1571. in MatcaAneonitanagraffabatar morbus epidemicus, quo Nobilis quidam
aff " ■" ’
_ Vaffedus, afletebat aliquid in cerebro efle vivens , cranium ipfi& cerebrum quafitere-
bello perforati videbatur , mox maximae concuffiones & Tremores &c. Apertis defiinfri
dextro & finiftro cerebri ventriculis, repertus eft lumbricus totus rubeus , indice digito lon¬
gior &c. Vide Tit. de cafit. dolore.
Observatio
XL
(Morbus Tremulas 'Equa, a Glandulis maxittaribas, ^ totius corf oris , humere jloa
vefiente ^ acri imbutis. ^
^•^yiatuor abhinc annis in Equa, morbo" Tremulo^uem AngliTiSe Steggers vocant, bb(^
te , abeiflb capite a Glar. D Henrico Sampibnio , Cantabrig. Aula: Pembrochian*
oocio , Notavimus dufius Salivales fiipcriores , qui viam luam per marginem maxillas infetlO"
tis affefrabant , uti licin bobus 8cc. neque direfla ad proprias glandulas, mafleteicm nibj^'
DeStupore>Torporei;Tremore,6cc.
I m iupcrgrcdiendo 5 tcuucbanc , utut in nominibusj canibus. &g.- Glandulas has flavo coio-
- vaJdc , ficuE^& rorius corporis omnas ciceras , humore guodam acci imbutas
nerVofo, quod^fanduIaJoccupatjOrtum
habuiffe. ^ ,r ...
. Herrorfe^felUlu■db^e)fltr^>fi>lgu^«e■ve^^drllm,^tllUl}uefurule»t^:!■■■.
msstbi dccurfumperpctuos h^uitr.horroresi; -quodforte
nunquam vifum eft )‘&Tanguis'qrimisYn maffii contentus ■puHUetat & extabuetat..
. Inferto cerjiDU, quicunque e venis ‘efflqcbat fanguij merum; pus ait;SdUir^u4l:i.conf.na-
trumpin irat ) Quod.^b dominatum j:,a[q:_ tat, humores' putres,'^!^,^ prsftat qiiM & Soli^
riSLtontra.naturam qmhia' c6rrump,=htij| cal,pji,jnij'gcit;eiift f;26feS'^h'Atb 'hanf
aoan«emt^ns.cn5n,cpr.EO>ryntei:Ipjr]isJ'iht.;ytif. lmm'prjsj;pVtjipfnticalefaaiteiJf4'^^^^^
aam^cacoc.b.ymwn' > P9^l ???!!? m b/entur^ Ki' UneinaB^^^ 'feriunt'
eommunissEam ut indi totius corppid^ppfT membranas ijtem ^"qdhorfcxcitttufa calore'
ruptio infequum iacnt..Jdtta /hidem, ^i1;Mi:|^'qui fenfiijnlioftp^^^ inarf
i.-^crpeimSihdbiiii hiirrprcs_.) .Mpltis .mbqts jider: qitaljifatem invehfeV Atque c6m quiin-febri'.
Busia&bibus , etiam dnU? ^P?;^^HF!!‘^rh&cmit';_.mukaf^efib genera'
rores.leiieS-ioeiderc , ac.g npy j,pa:rox'yrmi np- a.yarus.caulls nafa /ut ifpfiSt ttfiherepronua-
Ta foret pccafib:, Item & manus videmus altas tiandum.Se hap aurtlVst caufa.fi.Sdi-.^.^uatquali-
Bipderato..calore petfufas , alias veluti.ihcenT ,ter horc^t'| Naiiiquiiianr cumyidshtillos.hot-
dib conflagrate .:.qus,duo ^iquando fimul ina: rpres,^7n4‘qualit{te's‘_fsepe incideate'syde-fup-'
,cidnnt,a!i.quando, feorfim vifuiicuc : Viriintuf purm6.verehturVac'fep%pprecurfuitt,-atfalf6s
fimuliningenti-.capothymia.j-cum non modp' Inter c'ite’ra videmiis’ illps rigores &'horrpres
. iaroeienterioj quod eli totiiis corporis fencina. imtip.p^rpxyfm6rutnfohtingfere,d'e iis non Ipa
verum, .etiam in genere, veupfp 'corruptio^ 'eff quipur ,;yaliqiiandb per .totam febrem adfunt,
hu»oriim& faiiguinis,&: qui detrahitur Janguis qupd de 'femitertiaaa. inteiligit Galen. in qua
putulentu.s.eft : Bine & vulgares dicunt fe raa- horrores per omne tempus , & particulare &
lu!u fangnjnis cutium lentircj tiuodnon absre geiierale,febrispercipiuutur,five intenlfofaciat
diSum'! etenim fedta illis bis aut ter yenafedu- recfuptfcationem five afcenrn'sfiaf inzqualisj
. fioque faniofo fanguine & fubviridi , fenfum ideo dicituf’i»'/’teo^lis: hoe efficit ma-
pundionis, quem habebant , & horrores illos terise diverfitas ia qua tebris accenditur:Eteniro
parvos amplius non habent ; Domina a Chaiy ex'dtibbu's humoribus contrariis‘fiiiml mixtis
inonao hocfatis docuit : Item vicarius S. Ger- fit, biUPfo'& pituitPfo i.atque duih biliofus in-
yafii.j. in quo. feiifus . deambulationis' formic'a- caridiiir calefit pituitpfus, & fic-accenfns inic-
Obseb^vatiq XIII.
Horror « Mffujtone feri e cerebro in findem medu/km ^ ftrtes membroseat.
Viro iUiiftr; (de quo liipra obfetv. h) mufeulocum tenfiombus dplorificis obnoxio, radens
expergefafto , illico totum corpus horfefeere incipiebat rlUi univetla cerebelli compa-
gesjScipinalismcduilzttuncuslaticeaqaofomadefcebaht. rideUtul.de Cemvalfiene.
Obs ER V At 1 6 " XIV. '
Horror l coBuviemkteriei parulemit inter duas mefenterii tmicas Utenti.
QUidamlntcmpcrantiffimusin affcQipnem hypochondri^qae fimllem incidit; cuiftper-
, venit horror, inventa cft colluvies materiei putulents intef,;3uas mefentetii tunicas. Si»
^tdeTtt.deUeUmholit.-. . . .. rr;.
Observatio, XV.;.-.- -..,- ' -
-Itigor citra reeilefienlian>,dfiitredineind»lla dimidia farti cerebri.
^^Uidam eb equo vehementer .percuflusin capite; a°. dic leqnjtnrW^pr/r^Bf^ 'q*!,?-
>_iRigor fiequens inordinatus, A^ca/wff«»«aanaiitf«,cummas>4U>,utsTerff’;r?>^) dejirioto.
Inventa pptredodimtdiar partis cerebri : -In ventriculoiefrioplarimum furis SiAqns, Tide
SJgiir anx^lfftatfot i corruplioae uteri ortae.
D Omina N. febre Tertiana: typum referente laboravit , cum dolore ad hypogaftrinm:
Rigor tertii paroxyfini fuit tantus ut ab eo non recaluerit : Uterus erat corruptus iS£ quafi
gangrxoaaffeaus, plenus tabo &fanie. Piietit.de Fehrikm lik./^.
QUi Rigor erat a fuppurato, cujus indicium biles corporis partes perreptant , tunc , ait, in¬
fuit fanies St tabus quibus Ccatebat uterus, fertur Rigor fine febre , quod, apud antiquos
Vide Scholia ad obf.-feq. Rigorem fine febre nimquameveiiiiTe teftatut,quiamodetato viSu
contingentem c.tT. lib.a. de diff. febrium ab aci- cultuque utebantur,
da aut vittea pituita deducit Galea.cumfenli-
Rigor Tleuritidi in fttf parttum eheuati faccedetis.
QOanquam Hippocr. dicat pieurit innon ante 14. diem ad fuppurationem tcndqte , obfet-
yavi tamen y^.vcl etiam 4°. id evenire : Sic in adolelcenrc cui Rigot fcbrifque 4.5.d.& 7°-
repetebant, inttafceundum fcptenatiam morbi mortuo , npivetfus thorax pute prargnaos
lt^d\Wt&-.yiitlA.t~tit.deR^pnititnepuruleatt.
Ttjortx, pare prtgnttu^ Omnis Rigot aut eft qualis : dolor ad imum ventrem inclinans , ad
autiS^liVuuMwtbW Vitydut, partem potius dextram : Turgebant adeo hu-
a&crDpr*fettimpanniculocarnofo-.>».'«fia«s». motes ut fere oppreffus fuerit ,
i fuppurato • Dont Ni ad mpnfem Majum culo in tumorem elato : febris lucceOit partim
to mina , abundat Sr humore biliofo & crudo; periodica pattim non •- Tandem excrevit pu-
titriulque humoris more* iwequales, motus»»- tis materiaro s fafto in mefenterii
mines levesiqni facile remittunt ac coucedunti
1 inquietuuinis i Sed afligbirit jaSatio’.
fam iiiHrmitatem virium f pace Hipppi
cani J non cil sqaum: In peftilentibus
s , S: id griimb fanguanis vide-
a maligna qnaiitate vires labefacienti
:us iiiffipante : Bnioniun tovfil. lib. i
■ %. i fitigatae copiofe i/iin thoracem iffitfo 6' ntlecl^.
ILluftp. Comes de Reituavy ( vide hiftor. tir. de Apoplexia lib. I.) mane cIeaofurredl:u-
.us Anxietatem quandara percepit , qOam vomitus lequutuseft : Inter lecandum cadaver
Chirurgus diapktagma Izfit , unde ex thorate magna fanguinis quantitas defluebat &&
l. Itceb. yyepfcrm Exerc. de Afeplexitp, 35,1.
DeStupore, Torpore, Tremore, &c. 3^^
vacuum mrei iteruum & inediaili- tas die pismo poli pilulas aefcio <Juas piirgan-
naturale, quanms ialfo crediaerint : de- tes. St ab infulo iliiei die tertio exacerbabatur^
°ae iam die fecundo facies St extrema palle- qua; potius abftergendo , 8c eliminando cofl-.
hMt St frigebant . St die tertio facies vane tenta ventriculi, opem ferre debuilTent : Fof-
■ mutabatur , quod in fimplici anxietate ab fan Medicus przfens alia indicfa antmadvef-
^ore acri orificia llomachi St duqdenum'af- tiffet , fcilicec dolorem tenfivum.St gravativum
flante citra fzvillunam cardialgiam , quae cumdifficultatetefpiration&/d«B/ft<l<w, ' -
nJla fuit, nunquam dvenit : Denique anxie- : ■ ;
APPENDIX.
AnxUtdS trti a fare iatrt thoracem comlufo , defixeris illt exitu furati.
RUfticum fenem novi qui inultis annis fub ftcrno Empyema fuftinuit , qiiod juxta cartila¬
ginem enfiformem in finiftro latere fibi exitum paraverat ; quoties fiftula occludebatur,
aut a%te concreto obftruebatur , a pure ftagnante valde angebatur circa prarcotdia, diffi¬
culter refpirabat ac dolorem aggravantem & cenfivum patiebatur; quamprimum vero iifiula
turundis ex radice gentiana dilatata pus copiofe profuderat, flatim melius habuit Sc aliquot
annis latis commode vixit. FFefferus ibidem.
Observatio XXIII,
^rsxietaS orta a coxcrefcexte ia vafis fiaaguiae.
rtigincin. Anxietatem Sic. eflet pafla, die fequenti extinguituti
a cava totus fanguis coaluerat : &c. Vide hh. x^tit. de Syacofe.
P Vella cum per diem i
In arteria magna &: vi
IN Seholiis ad obferv. 2 1. adnotatum a gru; deinde putredinem induciint •- Cum enim fpi-
mofanguinis anxietatem oboriri; Sigru- ntuscruorisavenenicontagioprofiigatidilTi-
mus eam inducere vaiet , pociori jure fangui- pantur , liquoris .mixtio aiquabilis folvitiin
nis omnimoda in vafis concretio , vel potius quare . particulz cralfiores fe mutuo implicant,
caiifa maligna eam pariensiquieffeauseltvene- [ & inftar ladis ab infufo coagula , autfponta-
norum quorundam fanguinsm congelantium, nca acefcentia ] invicem coagulantur : hinc
ejuique mixtionem deftruendo , corrumpen- ciuor in vafis grumefcit , ut minus pronapte ia
/fiuin, fcil.malfzfanguinez, ait erudite, TVifi» iis circuletur.
/cap. la. de Febribus , primo congelationem.
Ob S E R V
IO XXIV.
a
n;
Anxietas excitata a Pericardii inflammatione. 1
^ Vidam acuta febre prehenfiis eft eum 5ti , Anxietate , refpiratione frequenti &c. Se-
,cIio palam fecit fuiffe Pericardii inflammationem. Vtde lib. i. tit. de Pecioris dolore.
Observatio XXV.
Anxietas a mediafiini inflammatione nata. j
'Obilis cum febre acuta inquietudine magna detinebatur : Inventus eft in membranis
\aKikflcsix.ih\jiS vsmozicAsimmaionus. Vide ltb. 2..tit.dePelioris dolore.
Dlftiuftionem caufarum anxietatem parien- machum. i. de morbis. Ai cor. 2. 'de morbis.
tium vide in fcholiis ad obf. 19. exSenner- Suffreflioois meoJiamfimiMma. de m. m. Menflum
tot Ex Hippocr. plurimorum morborum co- copiofarum & craJporurat)biietn,Biliofiru.lbiieiB.
mes ell , Doloris capitis ioflammaiorii 0 ..1, de PtmiiofiriiglrmetuhraooforiimlbiicscstLeehiorumins-
mOrbiV^ Sttfervomiias venarum in cerebro, ibi- minutorum , ibidem. ■. Atrabilisin «loro 2. de m.m.
dem. Cerebri ex infiammatione tumentis, de Vluoris maliebris fidi 'f dilidi firglutinofl iHridi.Acri-
morbis. ibidem Pulmonis infiammatio- um & eruginofitrum humorum tn corpore turgentium,
»1. Jib. tie diebus judicat. Pulmonis fuppuratio- Jib. de Prifea med. Cura , gravis- morbi 2. 'de
Pis. Co-jicx lii Eryfipelatis Pulmonis j. de moebis morbis RiA, fincera ib alvo excreta, l. de -oiSa
& lib. de iat. iSeA. Morbi RuSuofi. 1. de mor- acut. pibi intempeftive agris exhibiti, ibidem,
pis. Crafii morbi ex pituita putrida , lib. derint. Vomitus fineeri Prptrh. 62. Tandem cenfenda
Ruptorum in tmo ventre 2. Epid. fefii: i. ortum ducere are qfiaiibet partes fenfilesaffici-
^pyfij elatis uteri, lib. de nat. miilt. Infiatienis ute- ente &n«utam ad exetetionem folUcitante,
ri, ibid. Sc 2; de morbis i Afienfiii uteri adfio-
OBSERVATI6 XXVI, 7
A.nxietas orta a polypis ia cordis fiaabtts efl Pulmonibus fiagttine ii^arSiS.
Filiolus N.'io. mendum , cum tulfi febricula , dyfpncea, magna Inquietudine & totius
corporis jaiftationc afficiebatur. Pulmones fangiime ftagnante inferfti reperti , In finubtts
rocdhpo]yflidiigemes : jr}de Tit.de i)iflnaa. lih: -i.
. Boneti Anaiomiilom. l. Gs j ANATO,
3^4 Anatom^pEac^. L ib J. Sgiit. X V .
AN A T O M I ^
P R A C T I C j£-
Ll^RI TRIMI
SE e T I O XV-
DE PARALYSI.
o Bs :
. -/-fitralyfis 'gnvis artam ducit t dijfelutiaae Corsorum firUtoram. cereiri.
j ORPORA ftrlata TwpiaTaa/i^ii^B munera cxequi , przter illoram &-
• rbricam & ufus analogiam , exinde coUigendum , ex obfcryationibus quibaf
:a , quo ritu in morbis Paralyticis afficiuntur adhuc certius con¬
dam circa ea, quo ritu in morbis Paralyticis afhciuntur adhuc certius cc..
l ftare videtur : Cuth enim aliquoties cadavera quorundama longa Paralyfi8£
^ graviflirha- nervorum refblutiene defunaorum aperuerim , deptehendi fem-
. .. ■ per hrbccorporaprs aliis in cerebro minus firma, inftat amuccredifcolorata,
& ftrjus mullum oblitefatiR: Porro in catulis recens natis, qui vifu carent , aliafque motus
aut fenfus facultates 2gre perficiunt , hre ftria: yix .integre formata: , tantummodo rudesap-
fiKaat.FP^//ts cerebri Amtam. cap. 1}. -
VBi corpus callofum deffaere pijtttur , me- cunque ab alterutro emiffos fufeipiant- , ac fta-
dulla oblongata incipit , cum nimirum tim alteri comifiuiiiccnt five ut planios di-
cerebri lubftantia theduiiaris-, juxta mrkljque cani , ha:, c pars. C-ommune Senforium eft, nem-
hemifpharii 'umbones crafTiffima exiitit , nero- pe' Ariilocelis'' ', ' ■ Vcrbis , st mefrw a^neltr,
•foque medSttifflO }1H- eoFpiisTubafoiditmiotis, quod fenfibilem^.onininm ictus a nervis cujuf-
ac noanitnltoiJ&ife.um,! /ac inliar ebqris, "tfria- qiie organi delatos - accipit' , adeoq ; 'bninis
tum apparet. Bina hac coipora fuiit 'crurum felifionis perceptionem- efficit : cnjufmodLfei^
meduils oblon'3atx extremitates, .gveapices, fibiliura ictus , cum hinc in cerebrum ulterins
inter quos & cerebrum proxiina-A mixiinfe tr'a'ji£iimturd Seniioui ftatim imaginatio fuc-
immediata commercia hsbs.nair ;.. umumque cedit: Atque infiiper hsc corpora , urifenfa-
Aorttte.vidEnftfqiiafi :cy liiidrus, in .orbem cbiir unTothnitim impetas , ita motuum omniom
volutus, qui tamcn.ptiiuique criiris fiirnmita-- localium fpontan.eorum primos inftin^mf-
tem haud fphsric'am','ledavalgnJv-&'Ad pod cipirmc-;: quoties nimirum Appetitus aliquijl
.ftesior.a uonnibil, i|eflcxa.m cpnftituit ; Superfi- agendum decernit , ftatim reciproca fpifSuilm
ataSii ilHua^Bqfgio ,a^plio't;'j:ereliri- Yu5Bai*a animalium tend.entia , h, e. .a cerebro in has
.jmeduliar.h'cqtgupgit'ur'b'*^atS tamea'a'iiqaanca partes motuum.- i. .quavis parte aut meihbrp
-i; cprebrLcc^fioae .libera '. Aedrlifo-efiilhet-, uisuadorum couveptushicfociia aausdilpd-
&,,protubqr^tmm'ift'aS)‘‘ifl Utroqtre''feterali •nunmrr:-Hicjeuirii .vejut ia‘fofd £eleberrini&
■ -ypRtricttlo.enam'i'ntem'l.fadl^ i:' 1-pintns.amniale.s re
. . . . . .. * . -. executioneni. . , .
.p§rul‘:wguS^iflie;dlO,.diffidce'nfoii--,-‘ftrirs me- Jieiites ia- neiyos appropriatos dfrigqhtuh
34u.lj:ar'fotis,,8^;xelucradi^fi'S‘ififiguica-ipparehr, Rem it-a habete., .conflat , quoniaro, a cefeorp
:£ttjufm,o.di.fww,''.di)plic'eifiSfps‘3:um i fiife teh- ianervoTum geaus,,&.e contra ,e,x hoc in iHud
.(d^aam.habetit'; .ii.empeaKSl corporis-Tuijus -omnisinfluentia St mutua ipiritiium
jfiipiirafate.de£cendunt i_quhfi,tra'6:ife'fidt4c'Se- -timieommerciahac .corpora pertranfirenscefle
-jrjsbro in meduU4m obl6ngfirain';' arqu'd'-i£rfsc'a -habent.; Quaptopter omnes. aet.yi,.,'etiajngw
par^e..ipfe.rioriifafcenduac;^& prKdiftk ohviam •ad.feifuum' organa interiori fpiaint ,''.p'qh|
hunt , quafi ^ffituum bft(ife"finc^'A«ediH-la/ -fa*C’.corppra.ltri3t,a oriuntur : .rjuippe "nefit
oblongata ia cerebrum; Et obfervatu dignum -oplciciiSc olfaSptii , longo.duaa.SCanibagibus
eft quod in toto q-no»*» nulla- W^tprea pars cerebri fuperiiciem perreptant , "ut ihftaihanc
I fimili ritu ftt^ta^ reperiacnr. " '' ■ r parlfeBf mq!iillIC°bIongaca: ihferai
. , Horum ufa'sl[fdnquirieu/'r'Shoc- ft-atiin-occutr' -v"’’''- ‘''•"‘'h''"’™ inori.... .-rr .ftn.
j.iror.Cerebrum St.aY,nrn- l
c; Enim-
, _ _ oi.feulibilijjra Ipecics per. .iVos nerve
'ftTqii.bti h'ib-eSrpora!unec;cetebrum |£^ppenf-. ce.ptWjpi.medfati^us^cefelirrWe^tfitulliq into
-dicbm.ejusitaallosata i.iUHiqfquc -ntagna 8c poterant, nifiqifod prius faUK feafotiofifiW'
communia diverToria exiftunt;'’qusc"'rie'r^i-[pii •bddPint':, PobiS' hite- partest/ptatdiif^"
- tituum-animaliiim impulfus ac impetuS'qQ'of- •-fimgi'£oajic'e'Ee licebit ex fttiata & quafi radio-
JLCum lerca eapuc divideretur , ftacim aqua pura (p
Si Gerebello interjefta papyri inftar madida & decq
Si nervi in-aqua plurima innatabant : Ventriculus q
belli, eadem erat pratguans. VtdeTit. de Cevvulfioi
§. fJiiotus impotentia a fero in fistulam /aeram ilUpfo , totum cerebrum cere¬
bellum occupante.
Acobus Spoerkiti feptusgenarius , ftatur* ptoccrie, pallidus , gracilis, robuftus; Vie¬
tor, in laboribus afliduus, induftria celeritatequc in opera & dexteritate nulli fecundus,
c facile cuiquanj jam fenex cedens.- Mercaturam aliquandiu exercuit; fpiritum vinialiaq;
caftris divendidit, & hujus caufa pericula crebro iiibiit, vatiaique tempeftatuiB injurias
icuserat , facies &lab
Tibia dextra ulcere dyl
ulceris confolidationem non exiguam opem tulit, iednon fidam, nam iaepe recrudui, i.- loit-
quam-liberiore aere cibis ialubrioribus & medicamentis congruis. fruebatur , fenfim Cachexia
& pedum oedema evanuerunt , ac ftrenue priftinos labores adit Paulb poft adventum ipfi'
us inNofodochium , fcil.menfc Auguttai^o. Ifchutia omnimoda ciion alvi occiufione pec
integrum oftiduum xgrotavit, utrumque (ymptoma , inprimis alvi cijnftipationem occul¬
tans.- Poftquam clyftetero emollientem injiciendum curaverem; 'pluribus fcybalis i
mopete induratis excretis , protinus urina effluxit copioft, atque in poftetum nihil amplius
hujus generis pafliiseft : Vtiha clara erat , nihil febulofi , vel arenofiy-vei mucofi fiibndit,
nec memini ipfiim unquam calculum cxcrevifle, quamvis de dolore ,fepe circa regionem
renum & lumborum conqueftus fiierit , qui liOn raro alterutram coxarum pertingebant:
Quandiu inNofodochio vixit, cibis falubtioribus frui poterat , curo talis effoetis fiippedit^
tur , & 3 nocuis Vir prudens & longxvitatis ftudiofus abftinuit ; Sxpe omnem cibum , inp“"
inis carnes faftidivits^fepe etiam ncevinumfepuiti non rato amatote quodam omnia irobu“
vjisbaDWr, fiX affjmpferat i
De Mrilyfv
o rtomaclio aqaea , quaoddqae merani
bilem non fine violentia evomair.- Alvo fiipprcfla protinus colica torquabatur , quatn bis in¬
tra novem circiter annos ^ : eandem quoque antequam huc per¬
venerat aliquoties poli colicam eispertus eff , qb quam minimi & aiiticulares digiti in manibuS
jncutvi permanierunt , ut quamvis flede^ , tamen extendere nequierit S. A P<rej?ab Excel,
p p.HitdcrOj tum a me , non magno tnedicamentorum apparatu vindicatus foit : Diar-
rhoeam biliolam iteratis vicibus non incommode fiiftinuii : Fere perpemo de dolare quodam
compreffivo &: tenfivo prscordium conquerebatur : Aflidue qiioque cafutioluit » . comite
nonnunquam vertigine : Ha:morrhagi:c narium frcquenrer obnoxius fiiit, qaatndnt^opro-
ftuUima erat i Anno vita: ultimo , mane imprijnis , tuffire 'coepit & {>uni|cnta expiiit .• Pau¬
cis icptimanis ante obitum conqueftus eft de catarrho mine impetuoie ad pe&s tuende &
^fibeationena intentante: Vltiiais menfibas feviflimuro dolorem. perpe^s cft in utroque
iiue.feroineo , ut attaiftum minime pei ferre potuetit: Incipiebat ab ofle pubis ac docebat
jn mddio femoris , duftum mulculi tricipitis lequcns : in locO dolente nullus tumor, praster
paucos quofdam & exiguos ac concolotcs cinis nodos, hultus riibor videbatur. Paul6 ante
obitum loquebatur, ^ corfus ffit Ungui>re & mpMemia mmobili, verti petierat, quamvis
noaduro omnis motus animalis petierat.
Die IO. Maji I657. cadaver cnmExcell. D. D. Hafdero aperui. Diflcais integumentis Imi
ventris , ventriculus & inteftina lanis fimilia apparuerunt ; Pancreas & melcncetii glandulaj
datiulcul* fcdnon tumidiores erant : Duans Pancreatis vacuus rHepat fuit legitima: magni-
tudfilis . debito mollius , pallidum , & cantum non ctuoris expers , fi vena: majores excipian¬
tur •BilisiffduSiBus choledoc.his vitellina-. redundavit , prclToque parenchymate copiofc
profluxit/ Veficula foris albicans fimiii bile flava implebatur , fimulquc continuit calculum
magnitudine nucis molebat* : Lien fuit lividus , major debito , mollis & divifiis, naturali
fimilis: Renes erant pallidi : unius caruncui* papillaris extremo apici exiguum lapilli fruftu-
lum immetfum fuetat i emtera nec veftigium dtenularuia iillibi apparuit : 'Vefica nihil p. n.
continuit : Pedoie reclqlb , pulmonum iqbos luperiores utrinque , maxime finiftrum r^ecte-
'tos invenimus : ambo lubduci & compaSi erant , nondum tamen adillam dutiiiero' perve¬
nerant quam alias in phthificis obfervavi / 'in coidis ventriculis corpora pituitola patva , nec
longe petquatuoc fontes propagata, at firmiter luis radicibus thalamorum anftacUbus im-
tneda & connata invenimus/ InPericardio plurimum ftri flavi eontinebatur : IncavopcQo-
lis fetum fubcfueiitum eopiole redundavit/ Remota cranii olla, ac difeiffa dura meninge,
plurimum feti fubpallidi effluxit, quod in fpatio iater utramque meningem continebatur , fcd
non in tanta copia quanta apud lacobum Reutingerum videiam ( ob/. naminferfli-
tiuaj angulHus erat; Toraanfradluumluperficies quafi gclatina operta fuit, qua cultello fau-
ciataaqusexftiiiavic : Hujus feti quoque plUtimum in omnibus ventriculis repertumi nobis
ftit/ Plexus choroideus palluit, accxfanguisptopemqdumerat: Inillo raanifefte glandulas,
fcd luridas csnolafque vidimus ac duriuiculastetigimus : Cerebri confifleatia mollis quidem
& flaccida fuit i^minus tamen quam apud, pratdiffum .Reutingerum , nec collaplam aut co-
ardatam & comprclJam obfervaveram ; /1/»/»«» quoque /eri tceliaato pedotc ex ejliamigm
«rrphw piomanavit.
D Uni in vivis stat 'Vietor, plurima fymp,- femper robnf St induftriam fuam nobis depra»
comata experiebatur qua principium ner-' dicans , ob- qua omnia tadia facile luperave^
vornm graviter afflidum lape faiffe fignifica^ rit : Poltquam' earceri incUifiis , & eo pluri-
.“Snt, inter qua pracipua fune colicam, bus annis“d;tcritus fuit , turmatim ipfammor-
iiiterfemh
.mf d&HeScsDSz
9
‘"■“us comcrcs exittu^of.uL,cum,piu-_
resXpjrjtus alicubi ad .motum in ip^fu.^ J^ggto-T'
iMraii debeant ;j magnum fit pe,ucufijn:.,nf. iU-^'
tini,ia.;!(icinia continuitas, eorum abi unipatur,"
pfipiade in ;partibuSrnetyoJis tenlicas’ foIyatur,''i
quaptopcer-ifum^^iritus- cere^in_incorsE' alipr.”
inm^, in - membris dijj>pGtoru)g[.j 'dcbSlitiL^i^.'.
confcii ;fiint , ipfi nibtum .lo.cale^., 'figuidem'-j
difficiie, nimis 'penfumjj fociis l^tisi-j^mp^nece,,
recufant t , quamoproin, affcSi 'vixgiiija pctiuat'
fipne ducuntur experifi;Utrum fnced&te pbiff^'
necne i Verum tamen.qui.l’piritut^^.igbp.i'^3a^^
bbrantes, eos qnoad.poffimt ipniptus localef
urgebunt , mane prunum excitatijfirmiter gtjiy
di, brachia huc iiluc.ja&are , aut,gotidns„'at-;
' tpUere yalent., ante meridiem yci:,b,ipirithuin'.
qui. in mufculos iniiuxerantpenn £ete'dbCuinpi:C
to , ..vix- manuni aut peciem. mbyerc ' pp.irnntv
Curp Jmb immmam., quas, per phires’ annos'
hujjifmodifpuria.par^lyS» nontantnm ihmemr.
bris;', feb & in iingua fuit’o.l5nbx,r?:Vhsc per
tempus quoddam expedite loquitur i .poftiferc'
inqne's tamen Ipngos iliico, obin'utefc,ens j amt;
piius ne gry quidem proloqui pptelT ; porib'
nec nili poft horam unam 'aut/ai.rerim,.,i>Peis"
ufiirani ullam recuperat In hujulmpdiJpKriiA
4 fpintuum miimalium^defectu. & de-;
biiitate potius quaniobftrudione briunda',:luP
picari liceenon modo ipfps ipiritus, quoad'
ipforum primias copias & patcicVtlas originar
les , in vitio efre, fedirifupera!iquahdb.mpta's‘
localis'. imbecillitatem. Si impoteiidamr j , ali-;
quatenus etiam a copula explofiva , libique^in
fibras motrices. e, fanguine fuffufc vitio pende¬
re : tiumverb e fanguine: valde' cacPchytnicp,
ptoinae xappido dt. eftceto V fichfrpirirus ani-'
males Honnifi pauciores cerebro inHillaritur,
ita probabile elli ipfis.e cerebtb;irip'erYOSiierii.
vatis, & demum 'intrafieras.mufciiioras diipo-.
fitis. patticuias alias .mtrofiilpWiireas ( quas
ad motum mufcularem requiri alibi oftendir
: pyrio tscirientiis ctantotiSiis r
plofionum actus St ratius 'St- debilius exeraA,'^
Wlscap.dt Paralyj:.' ' "i'' „‘7“
,'MHlimfirfcx eflh faagno occipitis froniM^)
Pbft cotppra.ftriata , ptoxima caufz morbifi'^
cijfedes iiiint medulla obloftgata & fpinalis'
Etiam’ ih.hiS quandoque hliPecjrarjnsybbfimJ
a?6' 'fiipiiis^tamch cproE^effibatautuuitatis^
iffiib ’ParafyBn excitante «^raaaiptiusn
prpba.bile.efi. materis morbifics copiagiti fi.
nitir^ confittiin' in hanpiilaaMeipaftehi^ie."
refeb dfhtitri P talis <namq»e< ingens Sfefii^usi
a?flux'usb vj5t'-uKiyc'bfpns^ftriatum pertlaei';
Att'amen;furmeatffis eit-fUirti-rtilas narcptic^'
apt aiids ihfeltaS, ■ Edntinenter in cerebruin fot
fiifis , & exinde imappetuHcem e jus prbfi^^,
St'tXihde in"appendi'cem :e.jus_prottufc,.intrj'
cSiudtcis mediHlaris fpatium tangufiius.primp
iisrere ’, Si" dein fenfim coacervatas obfttuftio-
nem Paraljticaih inferre"-: Particulas iljz dum
fparfira in -terebro, corpore callofo , autftria-
fo^feruntur r-crebras vertigines •& Icotpmias,,
ac in .partibus motivis breves intejdum fpaf-
mbs''cicnt'-i’-verfam ' illas fenfim intra meda'ila
obtongacSj aut fpinaliscaudicemin unumag-
gcfts , quateiins dudtum e jus totum aut par-
reiii occupant ', ,&■ proinde, fpirituum-.porps
fininl omnes i vel' eorum feries quafdam ob-
ftf iiiint , aut hetnipieghim.i aut membrorum
qubtnndam-", "fciUcet c modo fuperiorum,
niodo - infetidriim Refolutiones patiunt. :. in
utraque alitem medulla,.nc prasfertith fpinali
fpirituum interceptio p.five inhibitio paralyfm.
creans, •raspius propter -romptelGoaeni.,- aut
continui folutibnem evenit : baqguis exttava-
fatus , aut farties abrceffu.-di&u.pto emanans,
forfan & ferofa colluvic^s intra cavitatenifpin*
depofica, tjuis & Tumor fcirrhofus alicubi'ia
ea excitatus-, fuu; ro meduliarem comptiinsn-
dov fpirituum vias occludit; Idtm.
HemtJtlegU i mollitie ^■ ■ftacciditite cerebelli , firo fliirimo in fure fjluU, qum ,
medstlU non edimplehat irc-
VRfuIa Aberling, virgo ij-.annorum plcthotica , ftamrae mediocris, carnofa , robulk,
famula , zftate 1667. feroei magnam graminum fatragiaem ac pondere gravem eapite
gcllatam exagro domum deportavit : Sub hoc' Onere fenfic manifefte aliquid intca cranium
ruptum fuifle : Paulo poil cibaria j _cum fuppcHcaiii capiti impofita, ad meffores in loca moBr
rana vicina detulit': cum ab hoc onere lummopete gravsbatur ut fifai liib illo oceumbendiim
putaverit, nemoquepratftoefretquiiplamhoe onere leyaffct magna contentione etiam per
.acclivia ad locum deftinamm properavit , utidedcnuc fragorem intra craniun? edituni mi-
madvcttit. Ab illo tempore rbinus urinam detinere valuit : nihilominus officia fcr.vilia io to
more prarftltit, ftcenua alias nec bb patrem dunorem labores fugiens, nec -uncjuam de uUo
alio (ymptomate coaqstetens : Menfesfcmpec rite ; fluxetunt : die ai. Decembr. Idi57- n™
mali priefintiens ad templum ita 'cucurrit uf inde 'incaluerit': in templo perfrigeratur , mox
animadvertit fc 'pedi firiiftrotion poffe firmiter iiififtef e , unde in genua decubuit , vix loc i
nato corpore, .nifiayidnafcftentatafii^illet: Tbtfflnfirnfttumiatus motu & fenffi ptiyaba^i
labih torquebantur , ao mexilleinferior dextrorjam abripiebxturx primum loquebatur utinte^
ligr.poruerit , paulo ppft vero argerrime .• Aftantes leipothymiam morbum ratae , quamvs vi
vidum fteici colorem noa amiferlt ftigi^.large confeergant .• Hemipleaioa do^iV
deportata petdiesi^.. deliravit: Conquerebatur ifo&re feviffimo , quali
• f rfain capilli ibidem raperentur continu^;--<?f»/«r cjvioque dexter iateji^tme dahit ., ^b.
% barar ipfiae fi exbrbita eyelleretur ; Infihiftro latere toto hemipleaico', neque in capi-
’'‘“';?ji.:3[;bi,’priccec motus ablationem, neo vel minimam-nSpleftiam experiebatur: Pri-
*'”tobus creberrinie&'copiofemingere.cogcbaturi nunqilam tamen Icaum perroinxit.-
r"* halalgia diu continue afHixit -atque hanc unice caufabatur ; Medicafiienta nuHa prztct
^'«qtfaWam cephalicas paupercula: exhibita fuerant -■ Die iS! Febr. ad ipfero vocabar, fcili-
Q^gijavamfeptimanamab infiiltuhemipleaico : Tunc temporis carnofa& bene colo-
fuit: Os noti amplius diftorquebatur , loquebatur fana & expedite:) hon multum de
'*pitisdolore conquerebatur : brachium 'finiftrum movere rua fppntc nequiit, at unoalte^
gijrjto incurvo fortius a me eompteffo brachium aliquantulum attraxerat.. Pedi finiftro
Tiqdandiuiofiftere , verum antforfum ipium promovere nequii. Tum brachium tum pes
Ser fipemoru quodam convnlfivo fuccutiebantur .- Appetit & cartera-fatis bene habuit:
Irifc^qnoqud ftatb tempore ceu fana: huc ufque legitime manarunt, iSuafi tunc temporis
fecoftum rorifmarinialiarumqueherbarum cephalicarutti; purgantia pes vices fumenda-&
linimentum nervinum, imperata -fimul congrua vidus rattone: His aliquandiu led non fatis
foliieiie continuatis ', fenfim viribus pedi finiftro redeuntibus , icipiOne fuffulta in publicum-
prodiit tota zftate, templum quoque frequentavit, Subinde tamen cephalalgia recruduit,
quaravini potu exacerbabatur, tota itaque zftate aquam aut feruth laSis caprini' bibit-:
Frigida przcalefadis unice appetebat, unde fora zftate acetariis , fruaibos crudis &IaSici-
riis ptofufsvefcebatut. Szpe foto die nonnifi njane jufculum comedic.: Mcnfc Aug!:.i6«8,
Ciane dleaofarrccFura, fenfic motum animalem denuo languefieri , fimulque querebatur do
ddere ixpUxta pedis dextri sMiS iani, obquem nunquam diu pofthzc undo ,& non prius lin¬
teaminibus probe involuto pedi infiftcre audebar, doloris rationem ipiamet effari nequibat:
Rediit quoque tum ante , tum poft novum hunc infultum CephiUlgU , pfzcipue dextrem capi¬
tis occupans , & nunc occiput , nunc Syncipue , nunefempus, nunefrontem mifere
excruciavit: quandoque prz doloce exclamavit abfcelTum intus fubfyncipite latere, Iroojam
exitum parare ; unde quoque non raro ut ille ope Chirurgica maturaretur expetiic. Tunc
quoque de querebatur , ob quam pronam fe cafuram verebatur hujufque fedem
dextram potius 'patrem dicebar , cum cetebtutn przcipuetutbari idfdem ftntiret. Incedebat
nihilominus fubinde , ac brachium .finiftrum paralyticum tam ponderofiim ajebat fepiqs fieri
utcalum timeret, pondere corpus antrorfum trahente : Hycme adventante;, tum ob ftigidotum
abufiira, tum ob vitam fe.dcntariam,tum denique ob medicamentorum neglcftum, fenfim pe¬
des oedemacofifafti fuerunt ac intumuit abdomen. Menfe Ianv.1669. primum menfes fiibftitc-
riinf: Subinde c:;tharri ad peftus fuebartt, refpirationtm difBeileni-rcddebatSc & tuffira excita¬
bant, qaaaliquotiesfanguincm ctancretum fibz magnitudine excrcvit,a'fias ccfTante catbarro
libere refpitavit.comtnodeque decubuit., bupibus certe quao) czterlhydropici Hydrops in
dies incrementa fumpfit,abdo,raine ptztumido & gedemate^tiam lumbos occupante .- Doluic
fnmmopcre pes dexter.-dic zj.'Matt.i669:ip(am moribundarii corivenijpjztet pedes, abdomen,.
hmhosjtrachiune quoque fimjlrum admsdum intumaerai : Facies erarHippocraticajCXtretnafri-
i gida, lingiia arida, pulfus fumme debilis. In pedibus macuTztubrz apparebant; in dextra tibia'
gangtzna in precinSu erat : delirabat per aliquot dies, ante bbifum ad rbcBiem rediit : Semper
.&adu!titBumufque.halitum accuratevidit & acutf audivit _: Dic i+.Maffii 16^9. mortua eft.
• 'XXV. Martii cadaveris apertionem prcce,& pretio:obani4i,. Ante apertionem in cadavera
dbfervavi maculas in tibiis latiores & lividas evafiffs : alicubi veficas- amplas fero turgidas
^n)etfifre,;quibafdara inlocis ex porisferiim Sxfndaffe, abdomen fubfidilTe, ex ore humo¬
rem yifeidum fubflavum copidfc.emanalTe .-'Guri capillata decuiTatiro 'inciia, tum ex vafis
- tagiljgribus lauciis, tum ex cranio ipfo denudato exftillayit'iahj'uis ■icboro'fuf, fluidus,Omnibus
fibtisdeftituruSinec in grumos conctcfceDS: Cjila ablata,int^ra dura meninge copiofiiis fefum,
occurrit: CorpotO falciformi a crifta galli rttfedo ac reuoiliiil flexo, fupetficies cerebri ubique
‘^bti^gclatina flava tranfparentc tegebatur)iUique'alias anfrafFacfa, plena^ilzvis eonlpieieba-
tur. Sauciata tenui tucninge exftillavic Gdpi'ofe fetum flavum',tc'nue, admodum fluxile r^erc-;
pri- portione ad vcufrtoluni dextrum ufqiie ablata, protinus ex illo cxiliif ai^a turbida i ' dila-l
tato amplius Ijoc ventricuio pecurrit ablceffiis.ovi gallinacei 'magnitqd.^e i, 'pe'cbli*i tunica,
ataflitie pentizioolambinz veftitus , cujqsoppofitujtn.la.tus.ycrfus tempiB dexfrum.expbmger^
batur, IhciiVhOefoiiiculOjaqua turbida fubfafca effluxit, jqu3;cyacnata cerebri fuperficjes in
|bn'3b &: ad hfera inzqual», & quafi "exefai& exulcerata apparuit : nam de,teilb in fundo mu-^.;
^ fubfident'e ,' manifcfte 'berebri^ottiunBuIi prominula: Sc lacerz videbantur , In-folHcuIo'
tet^uUibl foramen nec pteme.ndo ante 'i'ncrfion«m , nec poftea reperite; potui.' -In finiftro;
Xes?tricu'id,::,nr ,Sr tertio q-jogue .aquam 5..1edpauciorem,Si limpidam inveni, unde conjed'
dextrum : du0s' folliculos fecont^difle iquotuip; primus incaute incifqs fuerat : Plexus
eliMoidcus-uttinquc glaffdulisplurimis i ihinutiifimis inalbentibus Sc-peflucidis refertus erat:
fln-fbtnTeliqiidcetebro nulium-vitium anftiiadvcrti .- br bafi quidem-finiftta pars mollior
&meti lAnanmid Tom. I.- ^ H h primuBV
cerci>i"ums ceicbeiUitn aciptaalis medullalero (iebiils adcranc ; l^olt obicum Janguis ubique
ht-nSitae gtiam icnore pertundebiutur , non jcnorofus.nec grumefcens ex vafis fanguiferis
‘aii)plius'evi;Di>;bat , potius curti Exc. D. VVil- lauciis emanavi: ; C^.oniodo vero partis alicii-
i!is exploSonmi hit ti-sniitcecem , itam omnino jus Gangrena aut Spbacelu? , Item cancer Si
fpatiola fmit inter medullarem nervorum kib- ulcu^ cum offis carie totam malfamlanguineam
iuntiam Sc membranam illam ambientem , eju® corrupere , eandem labem alii parti imprimere ,
numtefte in funiculis ,-m quibus pluresnervii- aut rplam mortem jmpnmere poffint , pecnlia-
li colligantur , dextra manu invenjuntur: at- rem diflercatiom ni poHalixt. I, lacohxs
que hac fiiccuffio tuntfoium aEgram afflixit, rusSxercit. ii Apoptcxin , hfiur xiv.
cum adhuc htimoriousnicroiulphureis abunda- MaxitU irfennr tUxtror/kin ahripiebmar ) Crir
vit': poilquam vero ilios vidtn refrigerante utpliitimnmmateriemorbiticaincorpusScria-
quafiiuffocavit , penitus celiavit. tumprolapr.i.ocuii,uecnonoris&:fac!cimuf-
Ouircbaurdc dolore irtp/ama pedti dexirij Do- culi.adhnc motus ftios retinent, proinde utnon
lorplants.pedis dextri, alias fani, ob quem quili circa inrciuml’pinalismedullx,iDfranervos
nudo, & non prius linteis probc' obvoluto Jn- omnes d medulla oblongata onundos , obhtui-
liltete non aula eft, qiieroq i verbis exprimere Sionis locum iiaruant ? i,ico rem iitam ita ha-
nequiit , nonvidetura.iero.inter cutimSt itiuf- bete , quia nervi pFsJidtis mufciilis (quorum
■culos, aut-intra miifculorum incerftitia fiufiu- fcii. morus per’jnftiri&us naturales cientur)
ante, quodih otdemate frequenter fine dolore deltinati , &c a quinto & fexto pari profedii,
lieri foiet , icd ab humore intra membranas non fecus.ac aeriu prscordiis Se vifceribus in-
valJe nerveas, feu nervos in membranis ex- fervieotes , Ipiritu-m aninialiuminfiuentiaS po-
paafos , .in planta pedis coercito originem du- tiffimum a cerebello derivant , cujus regimen,
xiffe,,atqaepropterea affinitatem aliquam cum affeSo licet, corpore llriato , fepe illsfum
atthriticohabuirte.- Artverohuqexiiltuiafacra perftat; ^{''illit tap.de Paralyfi. ,
derivatus , anne, vero ex arteriarum caprila- '
§. Paralyfis abexcremeaU cerehti aqueain J^inim decumbente excitatur eo quodjiorfalti
medulla inde, intumejeat , Koa ah obSruliione Nervorum.
A Pituita , ftu excremento cerebri aqueb , ferofo , frigido, humido , cerebrum, itti-
jf^gante, vel Nervorum omnium principium premente , uti Apoplexiam , qua: totiuj
corporis eft Refolutio , generari , fiefi hocin nefyis accidat Paralyfimfieti cenfemus : Talis^
enim humor a cerebro in Apoplexia , quam prius proercarat,exculIus,. vel fine ea defluetis,
non per Ooi falis.medulia: auc neivorum fubftantiam , fcd vel per cavitatem Dorfi vertebra¬
rum, dorfalem medullam continentem defccndcns , iliicque vel circa principium auc pro-’
gteiTum illius fubfiftcns s vel ulterius per. duflus , quos nervotumj, paria a dorfali medulla
piogrcfla , citra omnem connexum undique in corpore permeant,, delabcns , aut etiam a
'capite nervorum conjugationum fimiles ductus fequens, alicubique circa nervos haerens,,
qnocunque loco , five licc Circa dorfalcm meduilam , five nervorum paria aut conjugatio:-
ties accidat', ea comprimendo, velirrigando , uti fi hoc in cerebro fiat , Apoplexiam, fic fi;
Kdc in jam diais locis accidat , Paralyfin plurimum pauejotumye partium , prout generalis
■pauiculariive nervus aflicimr, procreat, cum fi copioius humor eo affluat, anguftis, i|lis in
''^oc.\%^OiiAizebiOnervoscomfrimendojpirituiqnirnalitviam intercipere popt : ebque diutius fi
crafficr & muicofus longiore mora detentus evadat t Prateipue vero^od humiditate fiia ner—
vnrg fubftantiam continuoirrigaus & adimplens tefrigeranique, eo in loco propria ipfotu tem-
. pe riem dcftcuac,'& quo minus fpititu animali impleri ebque perftui poffint, impediat: unde
Bopeti oAnatomA Tom. l, li h ^ piop*
It-, ut humor lubtihs, qui ipmtuum vehici^- in.motuni prompta, manueicaturiuiit, quibus
; villi extenfasfiaiiim chordas tantummodo lex ae^ucfm , m ipfe partiuni fubtiliuin valde
fenfim perreptando, trajiciat: Hinc arguere li- arijuiigitur , Humer ilte fluiditate fuarpiritus
cet , quod fi qui-iem fpiritus animales pro ex- per. totum fylteroa iiervofum diffundit; it-m
pahfionb fiia nuilaitt- intra Nervos cavitatem vn-soiitate fua cqfdem , ne protiiiusdiiripenttfr;
manifellam requirunt, neque tali iifdem opus veliit in fiftcfi quadam ac Ic.ie continuata rc-
efle intra Cerehri tonipagem : quin ventriculos, quitir : ' Videtur enim quod Cue, tali hamore fpi-
ita viilgo diflos , in aliud quam-hoc munus de- ritus intranervofumgenus confidere nequcuut,
putare oporteat. TPd/aaasariimerrere^riMp.xix. qiiin tenues cvancfcanc in alicas.
Xinipfis cetebri, ventriculis reperta , vix non quemlibet per-faahffct quin gtavioics noxas
actionibus animalibus, imo ip&m apoplexiam aiculiiTec , nifi diligenti obletvatione contra¬
rium animadv.-rliim fuiflit, nam ad ultimas ufquc horas orhmbus Icnfibus valuit, fine Io-
quucuselt, manuum & pedum digitos ipsblque artus aliquantulum movit : atque manifefte
docuit nervos medias intra undas natantes ‘nunquam jta dmolliri, aut ft.m&utam iplbium
eoulque dcftrui, quin; (piritus integ.-e confovent , liberumque Hanfitum concedant, nili
.premantur, aut acircumfluo bumorc corrodamur & Iphacelo cneceniur. Idem ante hac in
hydropicis hnnotave-ram : plutes patiebantur ventris tormina , imprimis poli propinata
purgantia, mediocritcfappetebanryfitiebant, acqnaadoque.fevilljmos dolores tolerabant,
imprimis fi funefto plerifqiie eryfipelate rubebant , quamvis in abdomine neivi &
plexus nervofi non {blum fero copiofb inundati fuerint , fcd etiam illos iplbs aqua tenui
membraha coercita; vcluti gelatinajnciuftaric, ut fefiione inveni: In pedibm vero, a plan¬
ta ad coxam ipfbfque lumbos ,’ocdematofis, videcimeutim, pinguedinem, membranas, imo
ipfos iDufculesinftarfpongiataquaturgidiflimm raaduifle , qua:^ largiffime vulnere faSo cX-
ftillavit: Imo ne lethargiim quidem pepetit, licet ob pulmormm ulcus febricitarit dite
dl/incrii», & cerebrum aqua: immerfum fuerit , quod forte propterea faautn,quia cerebri
ventriculos & corticem infra anfraftus veftiens , tenuis meninx ab omni aqua irrupripne
medullarem fiibftantiamlmmunem praftitit .• Nullos infiiltus Bpilepticos, aut alios motus
■ convulfivos fetum cranio inclufiim peperir, quod vellicando alias efficere, valet , quia pro-
culdubio multa lyro; ha dilutum , minuique aete , filinis aculeis in percolatione non ttao-
ftuntibus, fuit quara illud quod ulceris, dyfepuloti Str depafcentis (quo laboravit )Caufi
fuerat : Forfan etiarn meninges longa afluetudioe , veluri callo obdudo , aquam facilius
toleiaiiiat.l. lM.f'refferas Difert.deApeflexuf.^yo.&fe^tt,
Cast»-
De Paraljfii
O B S E R V A T I O V i.
fiTiljifa celiccs dtlorss feqmu ,-i Sero cerehru?» j}inolem meiulUm inundoHie ortum ducenti
IN Germania , & przcipue in Fraticonia ac in 5lprinbcrgico traflu fiequentiffirnnm hoc
malum cft. Quo vero modo & quibus dc caufis ha:c contingat , ex fubiequeoti hiftoria in-
idliges ; Secui 'juvenem mulierem , quae primo ex epatis & vefica: bilis obiltuSione ia
Tertianam notham , deinde in colicampofionem incidit , fuulofojl Paralyticu reddito integrunl
annum vixit -• quz tamen ufu thermarum aliqua ex parte fublevata j ad extremum de.
JirioacEpilepfia correpta occubuit, : Patalyfisa principio occupavit brachiorum fiiperiores
partes , fcnfim ad extremitates manuum , ultimo ad ctura defeendit : ogro airephto con»
iJirjcehot , de ventriculi ardore , Siti , appetitus edendi proftrationc i alvi difficultate,
U dolore Ilii finlftri tenSvo gtaviquc c‘fentire enim fele inquiebat in illo loco pondus aliquod
grave , canquam plumbi maflam ) conquerebatur.
Hanc mulierem aperui , & reperi jecur pro corporis ratiOne nimis magnum bbUruSid-
ne'que minime vacans : Veficam bilis bile crafla ac nigra turgidam ; Yemticulum humord
plenum viridi , atque extenfum : Ulterius defeendens, inveni Colon male atque p. n. eon-
fetuiatum. Si quidem ubi Hcculus, five monoculus ficus eftj &• ubi colon ventriculo anne¬
xum eft, colon fuit valde laxum, flatibufquc expanfum , reliquis in locis , ad craffum in-
teftinum ufque anguftum , farcibus craffis dutilque in globulos concretis infafSum ; Eodenl
mod o conformatum vidi Colon in multis fceminis Reliqua vifcera , tam natjuralia quaffl
fpirifoalia, erant illrefa ac integra. Ex cerebri fubftantia inter dificcandum effiuxit aqua tenu¬
is & colore fubricuudo , quod venatum arteriaruraque incifioni adforibendum eft : nam
aqua, qua omnes ventriculi fcatebant , fuit tumtenuiffima, tum limpidiffima ac pura , ni¬
hil vero piruitre in ventriculis cerebri vidi : Totum ipatium, quodin facra fiftula inter tenu¬
em ac duram membranam eft , & ubi nervorum funiculi nervos conftriffuri a fpinali medul¬
la recedunt , fimili aqua plenum extitit. K Coiterlib. oh/ervot. ^natom. & Chirarg. '
Eli hac hiltoria 8; fjimptomatibus qua: prre- quiitum delirium ac Epilepfiatfi opinor. H*c
cucurtarunt , conjicio malorum fcaturigi- ita fefe habere otrines quos fimilibus r.ffeiSibus
Btmabeparis & cyftis obftrndtione ptodiifle, correptos, & tandem firoili modo interemptos
in...eque Ebremconfequutaro : Poftquam veto vidi ( vidi autem plurimos J manifefte afte-
bitis non expurgabatur per convenientes vias, ftantur , ptatcucurreiunt hac majori ex parfo.
fcil, inteltina , nec eorum expultricem fiimu- i“., febris tertiana notha; faciei color fiibfla-
lavit . hinc debilia ftupidaque reddita, multa vns , laericis non acmoduth dilllmilis , vel
liiperflui , qu2 iir flatum foluta cpliciiip dolo- color pallidus , iionnunquam pallor, interitti
rem excit.ruat pertinaciCfimum , collegere, faciei tumor, appetitus edendi de jedio: to-
fii flatus cum liberum exitum., ob coli in qui- tius corpons emaciatio & languor -. plerique
bufdam locis anguftiam habere nequierint , in inpurrmrt in colicas paffiories dfSBciilimas , co’-
laxa .parte., ut pote paulo fupra inguenriini- lica ceflante fubfcquitur paralyfis i^.Erachio-
/trum colledi , , huic parti vicinifqne locis, rum, a°. matumm, ultimo crurum : paralyfin
quibus colon beneficio ligamentorum finidiir, e comitatur nonnunquam delirium, interimle-
alligacur , magni ponderis & tenfiohis fenliim thargus , interim apoplexia , interifn epilcp-
excitavit , in aliis locis non seque., nam non ita fia & mors ipfa ; Faminz hon refi^ purgaututf
laxa erant. In his.affeitibus bilem tenniorem habentque menfinm puigationes pravas atqiie
regurgitare ih ventriculum , tum quotidiana inordinatas, Jiivenes riiiilti ah hac paraJyfi libe-
cxpcriehtia docet , -tum Galen. adAphorifin. famur lifu convenientium rtmcdioi-i.m , r.Uti-
50. d. In hujus feeroiua: ventriculo humor COII- nentia vini, vVnerifqne & irx : Seiiio confefii
Anatom.
pedes centendere, unde enses laxentur jltijuc hinc
mepie exparte pendes ix delapfie pumtef humoris ex
eapire fer venas en mrefitnus Paulus e/£pneia hb.
3. cap. 4m:mjaic Epilcpfi* Sc Parelii quz fiat
crititi‘'qtKidasnex;pTo^undo rranfpofitiontreo
modo quo abfcefTus^fierifolent, vci morboiuni,
permutationes» pet-vias.qiias fibi<p,arat natu¬
ra, cucn corpus , undique transSuxiie fit :
Spigeliits Anae. 1. 6. c. 4. ftatuit ex colo per mc-
faraicas.humoremniorWficum in tenuidimaea-
riinicifafe iiifinuantemi in aorts taiticum re-
grefitim adlumbarespervenire ; has turgelcen-
te's vicinos comprimere nervos , unde. crurum
oriatur' paralyfis i Eandem ob caulam fucce-
dere nonnuriquam CoUcai Bpiiepfiam ccafet , fi
humores vitiqfi in. lumbarp arterias ^d
ceadidi; Seljinkitts Differt. Ahat. Ud'. c. 59. mu-
-ib- LSeit. XV. ■
-Colicum dolorem fequi divulfione
viilfibnem quandam inrcitinorum, ie.„„
eorum longitudinem Itatuit ; NoviITh^c
Fr. !g„. Thierusatr conf. 1-b. a. c. 4.
dolorem ahquaudo Nervorum afibanm “
“quit Tr"^.
porro nervt tum ahdomtnis sum iniejitnorum crairJ^
alisjui , sssm pedum manuum , idrexUR,,
demjltrpe ( jpina rntduiU ) pronati, ejutn oi-fti,
materia peccans , trudes efi panim kumor „^1,
tcherofis , vaperofus, aefirfan particulari frarii,’
nervis inimicus, ab imtjimi ccl,- , &. abdcmitiii
lentibus membranis novtjijue , in nervpj astumf tiiZ
tum manuum partes, eo quo diUum efimodi,. eontinu,
propellatur, atque criji .fed imperfecta, adexirenu,
corporis artus ab imenoiibus evacueiur. Dixi.ctu.
hs efi.partium humor tenuis , ichorofts ,
■ Etfenim nullo modo negem adeffe in colicis pier, -
ciniam , fed eam praternaviget ;Sc fpinalem
medullam petat. Se»eB/«r Praii. lib. 3..feeu .2. c.
lem medullam deferri, U Parelia efficere po.l-
fit , a recenrioribus . Anatomicis dcmdnltra-
tamefie, nimirum, Kimum quendam ab Aor-
ferpentem in ipinam tjufque vertebras i De-
re , fed nervos'& mufeuios etiam reqfaifi', qub»
rum integritatem violatam mofdi' depra^vatid
confequatUf illarfo cerebro. Revera experientia
tellafurin hacParefifere principiiim nervorum
non lidi caput ab omni dolore atiqquc at-
fedu effe vacuum , qiiod certe accidere nod
polTet fi eadem materra qus colon afficit ca¬
put etiamnum obfide.re.t : Adde his'ejtiri'n'odi
Parefin vera citius curibik-m efle,' 'quodeaput
.& nervdriim origo extra culpam fine : in dicera
'mufculofz ac riervofz !qlumtr.ovfij'paires ifn‘
faitafih i' nervis in veuas .intefrmV; '&-a veu
niSihjnervbs facile fierrpofie' alierir mxus
Hippqc.' .authoritate ait.,; 'fri.Coacis
prxt febrisfinemdffftt ficc, & "z. ipn. z6\ Convut.
Jioai febrem aelvenire,&c.iaic i&fert,drlm matrtik
febrilis invafis fe3eml;ab’e'at,Coiivulfio'nefVb-
ruma^aiis fit neceffqelfVff febreiri fccinvulfi.b
fedat ,*, hiate riam e 'vehi'S in gehiis nervofum
ttansTefrfiEt e contra, curo fcbrife’"c’b'avu!fio-
liem-iTcd.at.: Ta/p.,^,.Ub'.',3i, pbfetv. cap. iz. Co-
.iicum 'dolorem .P'bnvu|&6uis fpecieiti ceftfct ,
, Aaro^ntrdbuniur, iacyiit ', - hmini abdominis nervi
attamen frequentius quam animadiertant Mediet
nonnuSi, confit nefcfpqfq mpr^niifqdemeiirnqtie
oseniris dolorjsra , 'vel 'fitfi'a bile acti i 'veteb^iritum
intendentem intefiinimCalonpP’eriim itiac^iiSs ven¬
tris d,pienJio & . pd^iSso, rsgiSorum-mufeulorum
contraSio .arguunsfailfpefjpicue nervos: tiiaPii quam
inteslina pati ; xdliqi non 'contraheretur venter tam
‘ inkquaUter , nequelatirq: apparerent tam ibltqua ;
'oel mufculi reUt adeo reSla tntrorfum tneutvatt . uit
luce clarius videre eftin hac , de qtia loquimur,
Cofvuljtone: Ita etiam opinatur Excell. 'Wspferue
in Ephemer. Germanicis anni 1671. Carolut'
quoque Pifote&.4- cap. 2. de morbis aSero,
fulphtitc tingit. Iftedemum qu, a -tenuis efi ^ vaporo,
fis', fectilime aq artas per factam dorfi fMulartt pro-
puifus -penetra-i : Hinc Patefis de qua loquimur, mn
ejtjcmper cr neceptrto nervorum chjlruciio vil mollifi.
cdrio ..ut tn Par alyfi vera plptuuique cititin.tifftd
fubinde -aVtqux dlfx f articularis ^ 'artuum ene vatio-.
Efra-ditophiacotttabefctbdtf&ttophisiaP.id.
Ijrieis qaiifahv 'ad 'interceptam fa-nguiuis citcoc
iatioac-m' iifciz' Kolfalfus- Ep':toraes cogn. &
cafanUi , &c. llb.-i. p. i,cap. jo. & Diflertafc
‘Arfa.t. 1. 4. 'c-.‘ -fjr; - Nervi Sc ipihaiis raedulli
i^ euiiuTirU edaii ^iztiithliti hVenz &. Arteria'
tf‘ toft-pXi-rJf afficiuntur , circiilatibne officiuai
iiuadiacieute-f hine pulfustardiis!, ratus, ‘det '
bilis ,;frpqueus',-‘membri frigiditas & tabeSr
fff eS' Harve-jariis. principiis'coptime' declarare
libet k mdruni.lfanguinis pef- aiterias e .corde
facilitat caler -Sc attraftio' -carnium r-motuift
■cx Veiiis capiiiaiibus , S regreffioriem in.rd- ■
‘ffios-mijoresmotusmembrorum & comprdfiO
bhiifchiorum-qni ciicumftant vafa circulatOriSt
■'cihrVhae , mbcus hempe St comprcffio, defidr,.
deeii enim cmitradtio* & eiteufio in -roembris
•paralyticis , hqn efi mirum'!? circulatio fangsi-
liis ridn fifb-peiagatuf : hinc fajrgBisj-novis nah
irt;feaDS&- iliufttatus fpisitibps, ; torpidas pe’-
iiiSus', friget',- puifdffiue tirdus-apparet cnin
■faikvei§^ aihdi.-Epaits c.-q^ui Nervoram ■
"bbUruSiohe fietj-'cenfet-,-& fciopia fuccico-
-iiHii-nucritii-, In Paralyfi, aif,- pattes.refolut*
,mb hbfarum laxitatem , facileraque .fangwnis
"afflhxuro-initio fubtumidz apparent ; Conflat
■ tamen id a geiiuihopartium nuttitarum inefe-
'Sfeito minime fieri: quippe eidem poljea,;Ctfi
fehguis ufquedopibfe allabatur epaulatimmat-
eefeuht , ut.jam pilster olTa & peflem. vix quif-
■qiiam fuperfit : Atgumento haud obfcuro vaff,
pe^^uz nutriuntur , ODftruSaefle NsjVps.fe*-
• licet : quippe venz arteriz roorbi.huyus imm«-
nes fiint , netvique foli officio fuo male nln-
■^^'paralytica reddita ) .Quomodo, ex uno . sf-
fe^u attas fieri poteft , praecipue poit coucam,
cutn nulla 'ibi firaffiiUCas'?"£rdi/?«-* 4* ““P*
368 Anatom. Prad. Lib. 1. Sect. X V. *
Observa Tio VII. ,
Paralyfis ah aqua iimfida i» ctrebri ventriculis ^ facra fJluU contenta.
SI ooukris infpeaio hac in parte fcriptotum authoricati cft prarponenda , noftra fe
magis ad JtWir/e/« quam ad Firr»f/«opinioneminclinabit.- Pluries enim invenimus
rebri ventriculis , facraque fiftula , aquam limpidam tenuem &;puram , quam flavamv"lhM-
lilo colore fimilem, vel etiam alium humorem: Majori itaque ex parte, fi non femper p |
excitat tenuis limpidaque ha:c aqua , ih cerebri ventriculis atque in ipina dorfi collefla'
fenfimia fupetiorc pacte nervosirtigat, quoad pervenerit ad eorum extremitatem
beUoOhferv.Anat.&Chirurg. "“V':
■p Aralylin a pituita craiTa nervo tenaciter in- idem nervis quod in apoplexia cerebro accid'
J. harente fieri , omnium Medicorum eft fen- C^are uon eft audiendus Fernclim qfii fla,
tentia. Ego vero 4 tenui» Ted multa-, qua a ce- bilem paralyfin excitare pofle feribit, aic"»*""
rebro defluit.& ob tenuitatem totam nervi fub-. deleiiia cap.ij. Praclica. Vide ibi raiUms qi,ib„,
llantiam irrigat mollioremque efficit , in quo nioneya Fenieiii impugaai. .
Observatio VIII.
Paralyfis a fire totum cerebrum madefaciente , ^ paucitate fpirituum oh hujus molem exiguam
VIt lll. proavis cerebri & nervorum dilpoficioni morbida: obnoxiis orjundus fpafmis levj.
oribus tentari folebat; prsterea Paralyfis fpuria totius corporis membra quzvisoccu.
pabat , nec enim manus attollere , aut pedes greflui accingere potuit. Sic. Primo occurre¬
bat cerebri moles jufto minor & gyris paucioribus inftrucla , unde fpiritus animales non fatis
copiole productos fufpicati fuimus : Porro univetla iyaiidnts compages jufto bumidior, la¬
tice aquofo madida & prorius immcrla videbatur , Scc. Vsde tit. de Convulfone.
O B S E R V A T I O 1 X,
Paralyfis , aliique animalis facultatis fymptomala , ob anteriorem cerebri cavitatem fanguine
^ fero plenam, corpus unum Jlriatumcomprimentikus.
IUvenis temperamenti languinei , ingenuus & plerumque latis lanus, poft lautiorem ccenani
Si vini potum immoderatio.nem in cathedra ; (edens , ftupidirate in manu dextra ita alKci-
cbatur , ut cheirothcca, quam forte ma'nu tenebat, involuntarie exciderit i deinde leerigens
& ambulare nilus, in femore & crure ejofdem latetis refulutioncm (emit: fine apoplexia ta¬
men, incidens, nam animo femper conftabac, interrogatis fatis apte, tarde licet ac impe¬
dite rcfpondcns , & qure jufla erant faciens , Medico peritiflimo ftatim accerfitp, phleboto¬
mia , vomitio , purgatio , ordine celebrata fuere : cucurbitulje , fcarificatib , linimenta,
.fi-iaiones, aliaeqnc adminittrarfones idonea: feduio adhibebantur. ; nihliominus Paralyfis a-.
• crevir, ut pra:ter motum membris dextri latet is fere ademptum, etiam iftius oculi yilum
amitteret; ufque tamen , eciamfi. torpidus & fbmnbleatus, mentis compos amicos dignof-
cebat, Sc infirmitatis iua: confeius , & pro fanirate recuperanda follicitus, remedia qoz-
que oblata (umebat : verum his non obftaaribiis , funciiohes animales magifquc in dies, eo-
tumque confenfu demum vitalis fatifeebat , ita ut circa diem 7, aut 8. modo in convulfio^
nes , aiiafque fpirituum animalium diftradlbrres fqbinde incidens , tandem viribus exolutis,
: morti fuccumberct.
Capite aperto , anterior cerebri cavitas (anguine partim ichorofb , partim conaeto Ss
grumolb , cum feti copia implebatur.,
facile effet concipere ab illuvie ifta b.mtur : cnjufmodi lUarum affeffiones proptM
De Parafyfil;
fub finem dextrarum partium rigor revera iQ iy,x.e(pi
atum in ventriculo medio ferum muitum .• meduUa
Src. Pii/e tit. de thremttde ex BaSome. '
VIS rap. 9. p. ii5.ar- nentes habent , imo qm hj drocephalo labp-
rantjiuquibusccrebrumj&furomitasiitriuC-
gre&r* yircMr. f In om- que medulia: lymphe velut innatant a non
em fafia , maceries propeerea in Paralyiiu , nili per^medullie com-
>ida pkuita_eft(pro- prelfionem. difponuntur. Tham. TVtUi eap.de
i afferunt ( talis enim Pardlyjl.' ' ,
Observatio XI. .
lyjis ab aqua limpida cerebri anfracius dlluerite
n & gravem capitis dolorem , tandem in lethargum cum partiali
crudeliffima. cephalalgia tactus , poli ctecus 1
ungebat; paucis diebus poft paralyfis pedis d
iftri, hinc lethalis apoplexia : Aperto capite 1
prchcnlum ,. cum feto plurimo in locis memor
370 Anatom. Prad. Lib. I. Sed. X V.
Observatio XIII.
Pardyfis fpurii i cerebro humidiore , fero ipimerfo , necnott fpiasU medatta , qu£ valde exte/iau,
Viri Illuftris , praeter morus Convulfivos , Paralyfisfpuria totius corporis membra quav’
occupabat. Nec enim manus attollere aut pedes greflui accingere potuit : Illicereb*-
moles jufto minor & gyris paucioribus inftruaa fuit , unde fpititus animales noa fatis copiof
producebantur : Univeyfa jb compages jufto humidior , latice aquofo madida &
prprfus iromcrfa videbatur; Spinalis medullas truncus aquas limpidas immerfus, valde exte
nuabatur , ut vix dimidium oShx cavitatis impleverit , quod a feri falfi , cui velut incoqueba
tur, colluvie effedum. Vide tit.de Convulfiombm.
Observatio XIV.
' Pkralyfis iferiinfignicopta, inter craniam & duram meninge/» colielli i circa falcem &tjiiut
reduplicationem, ac in omnihui cranii cavitatibus.
MAteria [de quatit.de Soropofts affeBihus ) apoplexia prehenfa , efficacia medicamento¬
rum liberatur, fuperftite tamen Paralyfi brachii ftniftri , recurrente feptimo die apo¬
plexia lethali : Aperto capitea inter duram matrem & Cranium ; item in hujus cavitatibus ua
anterioribus quam pofterioribus , tum &in falce ac duras matris reduplicatione , invent*
aquE flavelcentis librre medicinalis circitet quinque. -
Observatio XV.
Paralyfis inducla ab aqua ventriculos omnes cerebri replente , hinc ad corpus unum
friatum dtffiuente. ' _
PArvuIus cerebri humidi , 'qui lethargicus obiit f vide tit. de Soporofs ofeB.) phneUtsi^i.
dus faflus eft, atque intra diem unam vel alteram toto dextro latere paralyticus faftus et,
Calvarire olla exempta, anterior tS sj-aspaAs regio, aqua limpida obtedtainturnelcebat; ce¬
rebro alfulatira abfdlTo , & foramine in cavitatem anteriorem , a lympha diftentam fado
aqua limpida exiliit , cujus ingens copia vcnrriculo.t om.ies ad fummumrimpleverat, atque
corpus unum ftriatum , aut pofos ejus fubeundo , autcompiimendo , Paralylin intuli^
Observatio XVL
Paralyfs a cerebri ventricula fanguine concreto repletu , ex rupto plexu choroide.
3no i«4+. apertum cadaver mulieris eX apoplexia, illique fuccedente paralyfi tandei
efunaa: &c. omnes cerebri venrricuU concreto fanguine turgebant, ut ne guttulae
sexcioerent : Saneuis ifte ex riiptb plexus chotoeidis vafe expreffis coacretufaue libe
ANno i«4+. apertum cadaver mulieris eX apoplexia,
defunaa: &c. omnes cerebri venrricuU concreto fanguine lurgcoant, ut ncgi
amplius exciperent : Sanguis ifte ex rupto plexus chotoeidis vafe expreffis coacretufqi
rum Ipirituum animaliutji commeatum impediendo, apoplexiam excitavit, quam
paralyfis finiftri latetis pertinax infequuta cft.
» Pardyfis a hile ad Spinn nervos detrufa.
Vir quidam afate florente, epulans liberalitef -quotidiana: vomitioni btliola: jam duduu)
fuerat obnoxius : hac tepente luppfcfla venrfic&lf vehemens dolor prehendit cum nau-
lea & tuffi inani : Huic mox coepit corpus citra febrem vehementi rigore,tanquaro invadente
exquifitaxeteiana , ex intervallis quotidie fupra vicies coocuti : Exaclis diebus circitet xv.
puttelcente jam bile, itettlana fcbre corripitur; qua tfiultis poft diebus foluta , Rcfolutioin-
cjfequitur omnium partium qus lunt fiib capite , nec multo poft interitus.
Corpore difleifto , tam multorum affcauum eaulam deprehendimus bilem finceram.eam-
queprafinata, circum jecoris cava , libra: pondo membranis coercitam. Et cujus jam portio
ia {pinxiD^osscbieprec^c. Fernelmde.PehrAus lib.^. cap.io. '
De Bile arrParatyfinmdiicere queat.? eft.ali- fafeiiihm HondeUtius accepif, ideo ia Feina-
qua controverfia , Nam a«Ie»a,l?ro.rrh.t3. lim iiivehitufdicehtem 5. pacli.5. dairi Paraiyfia
caufam feanitiei & Paralyfis refert in folos craf- ex materia biliofa fub finem febrium biliolaram
fos, vifci&s & pituitofos humores. Bilem mi- adnervosiranfroiffa: CsEterumnonhsctantuin
liime pilTe, hos afieaus inferre ceafet , quam e&FtraeUi featentia, fcdetiam /leseoiial.}.c.q;>
-DeParalyfi. 371
vidiEoircopum Ili- qui cum C3C co- vulfioiiein, non ratione materi* fedloci afteCti;
^^^■^aralvrm bracliiorum incidiflet ^ fruftra Etenim eadem materies live biliofa , five pitui-
4-^^ *%cus medicamentis calidis, tandem cura tofa, five melancholica , Paralyfin & cOnvuU
o erao diutius uteretur oleribus frigi- fionem inducit ; in Paralyfi fubttantia me-
Spo"n, &c. fpoDte a Paralyfi ell cura- dullaris pr*cipue afficitur , In convu-fione au-
s A]icies, Biliofam materiam Convulfio- tem menabranofa & fabrofa : H. S4;eo»j«
ddinguiPawlyfinS; cc
• Prati. part.u cap.l}.
O B S E R V
XVIII.
Ptrafyjis hterU finipi ex afofiemate nati cerebri , turgent ihue venis tenuis meningis.
MnUncholicus juvenis laborabat Paralyfi lateris finiftri & cenvulfune lateris dextri violeu-
ra, catti febre infigni : Patoxyfmi erant admodum frequentes , ita ut mu Itoties quatere?.
, ut: mente conftabat extra paroxyfmum£/ifr^/.f. ^
Eo mortuo aperuimus cadaver. : in latete dextro admodum turgebant ven* tenuis mentae
gis , muliofanguixe uigro & concreto : Ea pats nigricabat, & apoftema concinebat in proxima
rerebri parte. Schenchtasex commun. lah.Bauhini.
'lu fangaise np. ) Si datur apoplexia lapfo retentoque diutius, Paralyfin fieri negat
inguinea , ex Galeno 1. de curandi rac. Clar. TUterus , euin ille mox putrefeat & in-
. Ergo Paralyfis quae fequitur fiammationem pariat , unde alia potius quam
MI
per s. m. capite J. Ergo i^araiyiis quae lequitur nammacionem pariat , unae ana potius quam
hanc Apoplexiam erit ex fanguine ; V alleriola refolutionis accidentia fequantut ; In vafis ve¬
ho. 2. Obferv. S.fcribitin quodam Paralytico, ro, fiexplethora, velfiru membrinon naturali
qni iSus fuerat in capite , poft- mortem iuven- "(ut fi brachium diu in altum elevatum teneatur)
tam cfle faniem Paralyfis caufam: Et Galeitus fanguine delato in unum locum copiofius, quia
4. de 1.4. ex Pevipneumonia inquit heri Paraly- tunc nervum .vicinum ( cum venarum duSum
fin. HiSaxoaia ‘Praletl. Pratl.p. 1. c. 13. Ideo fan- femper nervi fequi foleantj pramendo , id effi-
guis audafter eft evacuandus : Venctiis novi cere; credendum eft , oftenditque curatio per
mulierem , cui cum feSa fuiflet vena ad Jv). fanguiuis niilfionem.
fanguinis , non fanabatur , fed miffas ad libras MeUncholicm luvenis, &e. Quamvis magnaex
eft lanata : de qua tanta fanguinis copia alii parte obftrufiio fiatex craffis ac pituitofis hu-
Medici timebant: Et alios duos novi quibus moribus , poceft etiam fieri ex melancholicis:
fanguine miiTo in miilta quantitate , & pro Nam fi Par,ilyfis fequitur Apoplexiam , & hac
pluribus vicibus fanitatifunt tellituti ; Itaque fit cx humore melancholico , Ex hoc quoqu»
la Paralyfi fanguinea audadter eft fanguis mit- fiet Para!yfis:Fiet autem pratcipiie ob humorem
tehdus V neque fcmel tantum fed pluries ; non ferofum quo diluitur melancholicus , aut quia
ex uno loco, fed pluribus; Idem IO. ferum hujus vehiculum eft.
A fanguine autem , in nervorum cavitates il- 1 - ' , '
O B S E R V
XIX.
Paraljfis fequuti cerebri fuppurationem ^ EffreHuramafls Irtntis.
PUero ofito annorum ob efFraefum frontis os , pfocul a futura coronali , adeo deprefla fuis
fuEqeSa cerebri medulla , ut adempta libertate, deftitucretur quali omni motu,qui tamen
pauib poft.itcrnm rediit, adaperta pec exemptum fragmentum via , pet quam exitum ubi
inveiqt lacerum cerebrum , extulit feipfura longe lateque fiipra os fca^m extim4mque cal¬
vati* fuperficiem , incremento tam uberi , ut jieceffe fiierit tantum huic parti nobilifSmie
demete quaniiim recipiendo fuiffct vacua ovi gallinacei tefla. Ex qua ptateifi cctcbri ditace-
ratione piotir.us expullulare ingens fungus , primum quidem molUs ae albus , at mox dutiotc
^l!o, ac cinerea crofla obduftus :^quo hixutiante tuniorc in dies , magis magifque inotefccn-
r*> ae in majorem molem elevato, tcfblvebantur tandem die xi. nervi latetis^oppofiti : ma¬
nente adhuc firmo ac illibato tam animi quam corpotis robore, licet biduo pofl: vivendi finem
fecerit, fiib liidotc frigido accrebris neryotum diften&nibus, cquyerfi jam tum in pus maxi-
ffia laceri partc:cujus corruptio eb majorem a^mitationem excitayitin Medicis quq minorem
''iderant virium iaduram bidiio ante mortem ; qua: morbo ptocuidubio diutius teloaabantur»
mmob uberem huraidi tadicaltscofuam, tum;ob foii^.increfeentis corpotis fundamenta.
'^tt^l^lih.ti.c^ferv.u , - f ,
O B S E R V A T I O X X.
ParalyJIp a pure intercranium ^ duram meaingemi
A Dolefeens annorum xiii.fufte lignea 3 falice-,-levl quidem iila, fhd ejf ^OtlemilB,
UT^accepeo contemptibili, tit videbamr , vulnere in capite, abfipie cranii fiiluta&a^-
pi Anatom.Prk^Lib.I.:Sea.XV.
tavc , oborta «. did inflamlriatione ih-volnere , (equcme Convulfione ^ Panljiji ia ctarc d
KO&brachio finiftro, ciiai febre &dtlirio XI. die tandem moritur.
. Dcteaa&abfcifla pfimum capitis cute , pericranioque amoto , vulneris fedetn pcjj;
perfpeximus: vidimus qua parte telum impadum fiictaf , os livens, contufo 'utique a hV
pericranio atque etiam ipfo cranio ; DiiTedo rurfuscranio , e regione partis vulnerata i„
Ttoionaum Obfervatione fecunda. Vera caufa Jecumbente,praccdenteabfceffu , fe ortam vi-
efi confluxus feu impetus fpitituum & humo- diffe ParalyfinmS«J-Mriio'rrev56m, focerofuo
rum, qui fecedit in partem oppofitam.prop- tradit ’
ter vehementiam ictus : hinc plerumque fc ut ' ^ .
Taralyfs ib abfcejfu Cerebn, ^ aquii limpida in fwijiro ejna 'ventriculd.
Miles 27. annor, temperamenti calidi &ficci die p.Aug. 11S3S. acinace lauCiatus fiiit ta
pbliefiore capifisparte , cum latfione oSis occipitis : Hoc vulnus ab initio traftatnm
quafi ffmplex , uiqueindiem 31. J^vaf. 1639. quo zgerfuit receptus iri nolbdochium , ubi
Balneator vulnus , partim cicatrice & paftim exCreftentia carnis pbdudum, i^ecillo obtnlb
& tenui exploraturus , illud ad tertiam longitudinis partem, redo tramite, non tantum ia
filTuram cranii & ambas cerebrfmembranas veruro etiam in ipfiifimaEU cerebri fubftaatiam
( cx qua multum putis effluxit ) immilit : Die i. & 2. Februat, patiens de ocnlotum gravitate
conqueftusj die 5. vecatus , infpedci. vulnere & confideratis circumftantiis , ob profundam .
■ imprimis Ipecilli intromilTionem , anguem in herba latitare fufpicatus fum .- unde cutiia8£
pericranium fcaipelloffatlmincidi , 'Sdei Die 4. inrpedo vulnefcrimam cranii longam&iK
tis laianljiflverii, &c; Dic-iSlzgcr-eont^ucftus cft de- vertigine -& dextri oculiffloTore; it4
rumque dic S:;&c; D'feip,fuhgimdidifei vifi ,;&c. 'dfC'i9.tmagna putris cOpia per fuhgotem ini;
terftitiu£i'd9uxiti’&:c.^Die2d; delcthmlatusorahindfbitPara^r/f»*», &c. Dic 21. patiens
Idqusiirn^jmifit , cferebfuffi Catrofuitcbireptrim , •'5S%rachium dextrum motibus corivulfi-
Vis agiiatumi-&c.D.fe'23.o'biit.-- - . :.o.. • ■ ' .fe
Aperto per feram cranio ; interna dffisfflffi fupetfifcieS in tantum fuit corrupta^ mt tdtOnJ
d'ccipftripsviq'JCddftituram lanfflddidam'tcnuius effec quames petrofum: Moxfpedlloob-
fufointra^FigSs.pbfirbJfab&cirum deptehdndim&gfiiim y qui imfiniftro cerebri latere latita¬
vit i pFoptio follicuibicirSimfcpttfe ipRembtis-prqxlfflis^fcerebririntegumeiitS , cerebrum
ipfritridffm^aisHefrutahfi^qmonlSWri^&proGefBimduratmattisfalcatum elevavi, ut (pari-’
dw ^bbSelFiritef dextfa^‘&finiftrhni^'efebri' patreiriq cum fuisvaiis&: fpirisainfpicipolletj
Gefebt6’rfi)ilvcr'fim'inc:ib',‘'5c%agrfe'«^';pprt!an€!?iCitra tefmriem.yentticuli finiftriabla-
tafabF^^lTiisW ■corifpb^tfr^eftirj‘^f^'pusfmtidumv magnaquanlitate effluxit.-; dererfo
per goflypium ablccffli , in circumferentia apparuit ctaffa aliqua membrana quiCmateiiampu'
tulentam continuit : In vicinis autet^ partibus nullum adfuit vei inflammationis vel corrup-
ti-onis lignum : his confideratisy^eritciculam' derdtftri-fihiftfum aliquantulum compreflbin,
dextrum vero minime deprcfllirol^d aqua limpida diftentumqftcndi : In finiftro plexus cho-
roides pallidus, indextfoTubicunS&ffiujdppatcifiPBfdiidB-catilam^Paralyfcosdextrilate-
risyl.veltifwiSi-i- 4cxtti brachii hapeinus ; Idcb:
quc. ufarteliisqie fiirujiacianmrop a^Angcifa c.a^pjSjbcrefcit,_ibi_ccttifflmum lignum eft,
Fulri Terdyticii^ffi cerebri vulnus , refertum ejl cerebrum ex ftrte exhaufiuim..
ero fexenni ex alto bacrfus in fimftrain eapitis pittem porpendiealaritM decidebat
ide frafium ad (nenfuranj craiEtudinis baGuli ctaniOffl : E parvo tamen pamiilB oifis fih-
foraraine, ecrebram paulatim prodiit inftar fangi , donec 'tandem iponco decideret:
I ab iilato vubece conrulfus eitin oppofito lateto , mox io eodem , quo telus , Refilutuf,
b'E S E R y A T I 0 Vii. •
Sive txtntfUvuruFdratyfios vuhus cerebri fiquut* cb vmim.cerekri UJienem.
lUvenis laiditur integiotos^brcgtoatisAiftri, poftridie dextri lateris convulfivi motus,
Lniftti Paraiyfis obfetyatut , Scc. Tot» regio bregmatis finifiti eontuA deptehendebat
ifanftoufquc ad, corpus callofum «ercbiro. ieh. ISeverovieius 'Epjl. kdTh. Buriholthurn-, ih
]»s Bfifi. cent. j. Bf. 9^. '
OsSBkvATko' XX:Ilt ^ ' i
tnVMjtico udulu eutis Uxt & hiulca creuii [itura referta. .
•\aidam laxas & hiulcas liitutas, ut pueri, & nonnulli etiam homines habent, quodiii
lOovino 45. annos nato Picta vii obiervavi , qui univotiali norvorma relolutione petic-
[ ■, ealvatiaque tenuilEma erat. FertunUms cornm. ad iA. Hiff. de vulqer. cafilis.
©BSERYATIO XXlV,
Paralyfs ab icbore ex carie cranii exudante.
N cranio juvenis <^i Paralyfi extinSus , undique tempora vetius a fuc vencrea Caries , uttS-
que membrana Ci teaacilfime adhstente. Vide lib. 4. tit. de Lue Venerea.
Obseryatto XXV.
faralyfis dextri Uteris a cerebri afejlemate.
jJUet lethargicus , dum profiindifiEnio Ibmno detineretur , videbatur heiniplegia labdra-
j re, nam tota pars dextra neque movebatur neque feotiebat; Mortui cerebrum & cerc-
:!lam ia parte dextra , vergens ad poftctioteia parterh , omnino ianioitim , putridnmj
'de Tit. de Sefmfa affeSibus.
Observatio XX VI.
Farilyfis crurum A affeSia Jpinali medilli e re^eue reitis- fimfiri affeHi.
[LI. N. cotfipitut febre lenta aflidua , p6fbfeniam& ihotUm utriuiqaeeriitis amittit. -: R6b
repetens niger, & ab eodem Utere ^irsdis meduUa affecia. ^idetit. de Febribus Ub. 4
B ecdtm Utere Sfmaiis J Maligtia fpiritibus, ne fluanfpcrhcrTosqui ad coxas &
De Hy^rocepbalo , fiva Hydrope camtis. 573
n f 'bfrantiaB , filtem eoiefari membranas vel conculas vel laceratis effi:. SeeultetUs Obfer-
chirurgic. vj.
374 Aiittom. Pra(a,Lib.L Sed;:. X V.
'15.1. Patavii 154:4; Procurator nationis Germanica;, cx ievieapitisconmfione n ' ft-
per imprudentiam remediorum prarlidiis , primo pedum brachiorumque Parakfi*^^ '®*
maturo inde fato oppreflus. - ’
In elevati cerebri compage nullum alicuius momenti vitium prarter afafccfruro in on r
latere coragarutt, . T4,54r/^«/r»»rre»;.i.A^.j4. ‘ Ppoats
§.3. ‘Puer ex vufiief e in olfe frontis' finiftra parte i xl. die ini refblutionem alterius ! •
incidit,;:_,^tiaque po|iBoritur.: Alienatum & cancro alfeaum cerebrum inventum efl*f^^
guiscnitp^Xjepnoi omento erumpens terebro vitium fecerat& inflammationem excitarat ^
qua abfcc0u faao & aperto pus in fpinalis medulla: nervos dextros decubuerat, K/Je Uh *
tit. deFul:»erihns. . , .
§■ 4- ^febilis cirpa .tempus dextrum latfus eft , Species Parafeos in parte eadem fequitur.^
Aperto cranio fanies exigua apparuit In cerebri penetralibus AbfcelTus erat. Vi^Uh
tit. de yalneribtu.
• §. y- Hemrico 1 1. Galliarum Regi , ex vena: tenuis meningis m occipitio rupta; fan^ms'
erumpens abfceflam fecit , quo rupto pus in fpinalis medulte nervos dextros decubuit &
telblutionem dextram creavit. Vide lib.^. tit. de Vdnertbue.
' ■ 5. -Studiofus vulneratur in occipite : die 9. .febris oboritur , quam Paraly.fls partis dextra;
( vergebat vulnus ad latus finifttum ) excipit : Siniftea pars cerebri mulco iaxioc apparebat,
duraque' mater citta tertium finutn prorfus livida, ibidem. . . . ’
§.7. Miles vultiuSin, capite acceperat: languis impetuofe ex arteria effluebat , utvixfiai
poffet ; Empiricus purum aluminis offi infpctfit, hinc fubito partis sSedae , qus erat dex¬
tra , Paralyfis ; Sanguis plurimus icjtra .meningem duram & calvariam colleaus extra venas
erar. ibidem.
§.8. Quidam vcaabalo lupra tctnpus (ipiftrum infliciro proferatus , brachio dextro refolu-
tus fuit : Multum cruoris intra crariium' effufum erat, ibidem.
§-9. 'Vu!neratur..quidampunaim circa os temporis, poli aliquot fep^manas extinguitor
eonvulfione partis dextra; & Paralylioppofita: , fytpptomatis confuetis -■ Inter membranas &
lubftantiam cerebri ingens copia puris deprehenditur. /Wer».
§. IO. Cuidam vulnus illatum ip fupetiore capitis finiftra parte , eum inftrumcnto retulb,
&c. Ingravcfcente malo univerfum dextrum latus rclblutumcfl:, &c. Reperta eft dura me>-
ninx finiftra parte livens y cura fubfttata cctcbri parte fphaeclo correpta , &c. Vide lih. 4.
tit. de Vulneribus.
§■ u,. Afelata: graviffima viia eftParalyfiscx leVl vulnere ilkcfo cranio , fed lanie per mea¬
tus futiirre fagittalis ihgrefla ienfim ad tenuem meningem , qure cerebri fubftantlam obvol¬
vit, hetvds , venas & arterias fu ftentat, unde pritnuia ejufflem partis Refolutio , ex qna •
mors fequuta eft .• Scao cranio pus inventum , Scoliegrefhne ad m/>.io. lib.i. Holkm de
morbi iat. - , _
Obs.ervatio XXVIII.
Paralytkt ; Ue •venerea inqttinati , membrana ferebri cranio cariofo tenacipme adharebaat.
IN cranio Juvenis 'qui Paralyfi eXtinaus , undique tempofa verfus , a luc venerea caries,
utraquetne£Dbranaei.ienacilEmeadhzcente. Khodim obJerv,ye^.cent.i..
BEhiiiratO nenipe;ca!ore.naturali credibile ciendi'; quod hinc potius rpafmiSc epileplia
eft nervos ita fuiffe.refaxatos , iit gravidi- ' oriri debuiffent , vellicatis ab ejus acrimonia
mus iu.4e;fu!>o.rtus.£ueritraffeaus. liem. Nec nervis,
enimin ichorem a.carie exudantem canfa teji- i
OBsBR.yATio XXrX-
d Paralyfis corf ori inferiori ob contufam SpindeBimedaUamaglobofclopti.
PUella nubilis e pago vicino anjjoviSii. Bafilcarn .revertent , & a tetgo cuidam io cqao
affidens , explolb fclopeto a quodam , ftatim refoluta , inferiore corporis parte a tneda
lumborum fcde , penitusfafta eft , -adeo ne nec;pedes nee illorum, digitos ullo pado movi^
re poffet , nec .fienfum aliam perciperet , ficque domum devcfta eft : Chirurgus vulnus in doru
mfijifiii fcde depfehendit, cui cutara adhibuit , quod a eafu ab equo fafluni puta^ntS
'yerum 'c®)i in fuperioribus partibus tiullum alium fentiret defeiftum , atque inferiores
omnrtid''rfflBiut2e & ftapida: manerent , hifee curandis & Chirurgus & muUercuIa: conr
ftlia yariadanres , inter esetera fluphas pedibus adhibuerunt , a iquibus vapor adeo fervens:
De Paralyfi
bulo fdopctihoc vulnus factum 6C IpiDaleiD medullam telam fuifle Gonfirmab
argi 'alii, poftea vocati, idem indicabant, & pratfertiiii cum ftylo immiflb v
leni abruptam deprehenderent: Quia vero jamexaSisatefione decem diebi
[)0 circa cervicem conqueri , hifce emendandis remedia, uti & vulneri fuere prarC-
ptognodico interfm pracmiflb incurabilem hunc fore affeftum , uti mox apparuir>
c. poli eum quo hoc accidit, die expiravit.
um adhuc dubium apud authoremfaSi, 'uri alios aliquos elTet, a Iclopeto vel calu ab
ac evenilTet, liccf conflaret eam non ab equo cecidilTe, fcd poftlclopctum explofiimV
[ucmox deficientem , ne ab equo caderet, ab eo cuia tergo alfldebat, retentam fuif-
globus adhuc io corpore detineretur , fi abiciu illius fiflium fuit , cum nullus alius pa-
nihil inveniretur , illudque vertebram lubirce , . exempra fpjnre dorfi aliqua portione, <
juxta vulneris ingreflumdilTefla, globus plumbeus fpinalera medullam dUrupilTe , atq
corpore vertebra fufaflitifle- tandem deprehendimus : gldbusis appendicem habebat
chatKffl , quq pulverem tormentarium recipit , adligare fqleiic , eratque globus ex part
quaostetigerar nonnihiidilatatus, utifepchoc, fi globus os in corpore tangat, nec
Observatio XXX.
ImhecUliUs totius corporis.^ pendens i liene & hepate femip.
Agers diu conqueftus cft de Imbecillitate tocibs corporis , &c. Hepatis
lino mutatus , fiibflantia laxa & putrida , lien fimilis hepati. Vide lih.
ADDITAMENTA-
Ttrdyticus i» que Certhri memrtges uduite. Icherferojks^ cruentus, circa cereheKmn & isf» .
cerebri cefiese Hegnans. ? ulme ites cefiis utrtnque fertimciter tdntti ire.
IOhaDces Meyer , Adolefcens lo. aenorum , a njulto tempore cachcdicus , & ai pluribus
retro annis paraiyfi lateris fieiftri laborans, opera: quotidiana: in orphanotrophio nibilomi-
nas pro virili Yaeavit: feptimanis aliquot ante obimm conqueftns efl: de tnffi molcfta & qua-
iieunque refpirandi difficultate, tjoftu imprimis infcftantibus , ftupo itens fcroibnuac te¬
nui , Duno iubuifcido : appetitus & vires qu^terciinquc conftabant , fitis vetb pet vices cre-
feliam acrimonia: in tora mafTa ptofpicercmus , d.io. Jan-iiSSi. pilulas fuafimus ex diapho
Jovial. fl.bcnz. refin. ftytac. & mytth. eum.fyt.fl. bellid. paratas , quarum x. fingul. tMf
in juffiuloflorib. bellid. min. alterato fumfit , juxta quoque demulcentia firpoaoralia alia i
ulum fiiere vocata, lac imprimis, quod phthificorum facra anchora audit ;aft eluficmed
camentorum falubritatem , morbi enormitas & profunda radieatio, sgrumqbelfcptcm cu
De Paraljfi, 377
jSidarsrIs ifliccaaea iiso ftudiosus luftravimus , qudd & btumz fxvicia Se loci coaamo-
ai przcipuoraiB etiam mufeiilorum fitum detegendum , nos invitafle videbantur,
^JptzfentibusVir.Glarifn&PtscftantiffD. D. Eman. Konig, jam Aead. Curiof. D. M.
feeekcto, D. M- Rudino Medie. Licent. D. Kohlio CuiienE Rhaito , aliifqac ^iXuerfoi^, ope-
hidaum nos accinximus : Remotis integumentis communibus & mtileulis abdominis-
° p Vi-nrric huius vifcera naturaliter fitis habebant, nifi oabd iiiDerna-,
^ peritoneo Cibteafo , ventris hujus vifccra naturaliter fetis habebant, nifi qBodfuperna--
jascpiploon, labem qualameunque contraxetat : Hepar, lien pancreas, meicntcriunfe,
^gwdebant fetis conipicuis, &: porta: ramificationes , feperiora & inferiora vecfusuriSc-
oavr defeendeatis evidentes erant ; in illis nullum zaaoS-finec gravioris indicium apparuit,mi—
ansadhsoia ventriculo, inteftinis vel renibus : inprimis lepidum fuit vefieularum feminalS.
OBJ examen, eui ob avidius vacavimus, quo omnem dubitandi anfem circa illarum inlertio».
Bem, vehementias contendimus etipi : Erant illa: proflatis proxima: , & eum vafis ejaculatoriis
arae ferisconneaebantur, indo etiam aere per hateinjedo , illa: viciflim implebantur &ver
geaarodocha : feparari quoque poterant, licet communiinferdonc in urethram donari, pri¬
mum fimularint.- Vafis quoque ele^ntibus ad latera colli vefica: pendenria hzc corpora in-,
grafla fiicruat , atq ; inteflinula avium optime retulerunt , ceu adftantcs viderunt .‘ Vafe
qaoulatoria, feri circa fui terminationem, vafis fenguifaris identidem perreptati notavimus,
iacafqua multijuga fibrarum ferio gaudere. Venter medius feparatis mufeulis pc^orilneum-
bsatibus & cartilaginibus coflarum difeiffis , fternoque elevato pulmones oftendit purulen¬
tos, qui diaphragmati inferius, feperius fterno , fiiad latera coftis vehementer erant adnati,
lic abfque vi ftparati non potuerint : In pericardio ichor ftagnabat modicus , febflavus : fu-
ptemus vester meninges oflenditdenfes cranio valide adnatas, quibus Eruptis ichor copia-
fus profluxit ; feperius hemifphsrium , flaccidum erat & ex fero pellucidum; Vafe
quibus ornabatur perquam eleganter fenguine ferofo pallefcente turguetunc ; vetius ventri-,
^os ic glandulam pinealem cum pergeremus , ferum copiofem identidem cceutrit , in-
primis prope bafin cerebri & cerebellum, quo lod etiam polypum oblongiufculnia extraxi*
mus. Glandula pinealis pra: flacci4icate tota corruerat.
Dc Paraljfi.
oifirvatimb.
'mnumrcceda
fcrimos.o
Verittf
turbinatam & ovalem Jianeifcsrctur.
;&a illa in particulas membrana craffiore , calvaria oftendcbatur nai
ulislbkt : E jugularlbus autem ven!S‘, intra procclTum offis jugalis
i futuras mcndofas , ad os frontis ulquo fcfo ollendobat j ptoximeqi
:us cernebatur, qui craffitie ftiluro ferreum intortum referebat : 'fc
Irocephalo fimilem , quam dedit M» A. Sive&aiu. do AbfcelT ca;
i noo fit. Th. BanhsUnw TrtSl. de Cometa, , f. ex commanUatioae
@ Anatom. Prad. Lib. 1. Scct. XVI.
■ E hoc abortu dubitat Himmericut an pro ceffariis diflinSionibus oneraret. Man-
monttrofo vel morbofo fit habendus : de que eft veterum diilinaio, quiaauuarn*
certumeife vulgus, de hoc fe judicare Hy- ledionem neglexerunt, quam inter ventr”
Cephali elfe miram nec vulgarem fpecicm, cerebri pofterioru diligentia obfervavit .*?
mabortumj. vel <5. mcnfium tantae magni- nusifagoges cap.i8.incfriv.Ku.rr^ - -
lydrorephali Ipe- rit , quod vidit (■Me Ohpm.) vel amiffi
i maxime indem- figura globofa fequatur forma convexi fornicis
;u cranium S cu- apudT»//mni, ( 'wde Imo quando
De H/drocephalo ,/i?e Hydrope capitis. 381
Uydrecefhalits ah aqm coEeUa. id anfraffibas cerebri.
Cada^erulo fex annorum vidimus hydrocephjium, fcil. aquam in capite , qusGolleaa
erat intet cerebrum & p'^® matrem , in anftaftibus illis , ctatque limpidifEroa aqua , fatis
'o^iufafcipeSuloci patientis, Ob^ervttionibus i Fram. Michidnediti.
Bjdrocefhdo interno freceffiu mimmilUres fif e corrura^utur.
-rSRoceirus mammillares ob plures aaufis corrumpi queunt : Si Hydrocephalicorutn capita
J7 recludimus , plerumque in iis, fi cerebrum ifta aqua perfufum eft, hi proccfliis vitiolefe
tabent. Schneiderus lib. de ojfe cribriformi p. jo«. ^ l&. z. de caurr^f.z.
In Hydrocefhilo flexus choroides coEtbitur , hixotii a nimio midore gUnditU Pineolb.
NOn levis momsnti res eft quod glandula Pinealis plexum choroidem , alioqui laxe pen¬
dentem , atque in fe concidere , aut laltcm extra propriam fedem dilabi aptum lliften-
tet , & in debita expanfione contineat •• Quate fiepius adverti in Hydrope cerebri, quod h«s
glandula , radicibus a nimio' madore laxatis , & non raro abruptis , loco fuo dimota, plexum
choroidem ab expanfione propria colabi , ac inferius fubfidere , neq noti vafa ejus inordinate
complicati finat. VKtlUsK^int. cerebri ctfxiv. Vide SchoUo od Obf.i.
OBfervare eft quod plexus Choroeides glan- neali proeeiTum ejus medium fuftentante , tan-
dulisquamplarimis minoribus Itipacur,!!: quam de fibulaautclavofufpendivifusexinde)
:r pofits , plexas choroides continuo ad- eohiem -refo:
:ur : quinimo hieplexus ( de glandula pi- adfuerintj ec
Observatio
In Hydrocefhulo ghndule cerebri intumefeunt ^ >
it, aut lymphseduftus (liqui
ra convehant. Idsmdiiim.
In Hydrocefhulo ghndule cerebri intumefeunt ^ in conffeclttm •veniunt.
Landula: plexus eiioroeidis, Seper alios plexus vaibrum intetiettas , in cerebro Hydro¬
pico aut humidiori , qute alias perexigua» , ut fere vifum' fugiant , i madore intumefaSa
percipiuntur. Th.PyiSu cerebri Amtomes cap.-r.
Hydrocefialus ab aqu/t cerebri ventriculos re flente.
Ailgufta: Vindelicorum puelis bienni caput in menfibus plus minus feptetq ita in^
tat, ut nullum viti unquam viderim quod non mole illi cedetet : fiiwque isaffeSiB
quem veteres Hydroccphalum vocarunt , ab aqua qux in capite affetvatur , fensimque colli¬
gitur .• Quanquam Canon inter calvariam & exterius ipfam (iiccingente^i membranam , aut
wtem , ubi alias aquam teponi Medicorum libri docent) huic puellae fuerit collega, verum
in ipfiiss cerebri cavitate , adcbque in dextro fiaiftthque iHjusventriculis , quotum cavitas
Anatom.Pra(^.Lib.LSed.XVI.
aiDplitadoque ita inctcvetat , ut noTcm fere libras, aut tres Auguftaaas vini njcnf,
concinuerint : Adhatc , ut cerebrum in capitis vertice , roembran* quafi modo erat
& quodammodo continuum cum tenui fua membrana corpus, ita quoque calvaria fuitptf
fusmembrartea, tantaque duntaxat (ede bflea, quanta calvati* pucllat erat amplitudo, n^- f
quam caput extra modum incrciceret.- caferc ratioacqua in nuper natis pueris frontis os Sr
verticis offa conflare cernimus , ubi illa alioquin mutuo fine contermina , & in admoeionj
pueris infigni intervallo amplitudineqnc vifintur membranea ; Cerebellum intetim , cerebri
que univetfi bafis ficundum naturam habebant , uti Si nervorum produ&iones : dein nullis
prorfis fidibus quam in cerebri ventriculis, adeo atque dixi adaudiis , aquanj repeti ,
'ad mortem afque fenfthus omnibus- integris ejlufa : Et quoties caput, quum illam paucisante
mortem diebus confpexi , ad adftantibus movebatur , &c noanvhil , quantumvis etiam leviter
erigebatur, gravis illico tuffis pueli* molefta fuir , cum difficili rcfpiratione & totius fa!
cici miro rubore, fanguinifque fiffufione & lacrymarum proventu ; Reliquo corpore medio¬
criter habuit , etfi laxis inficmifque , fid non refolutis. tamen fuerit articulis , neque pr^femi
etiam infigni macie , aut etiam firofo in membris tumore, aut morbo comitiali, auttteajo-
lis alicujus notis -• lecut, cum paulo poft mortem fipeSaretur, fibpallidum ,& nonnihil na¬
turali alias jecore contraflias duriuique oix:urrit : Liene interim njaximo & molU cbnfpicua
perinde ac fi jecoris vices aliquandiu obiviffet : Adeo ut cum prxfentibus Medicis nihil
*que admiratus fuerim ac tantam aqu* vim in cerebri vearricuiis , abfquc majoribus'
iymptomatibus tamdiucolledamfuifle. Fefalius Fair. corp. hum. lib. i.cap. y.
IN dextro JusiJlroqiie vintriciilis') QuznSos^miem pri defcripfimiis f cum^ glandulis majoribus,
experientia tefratur ferum & humores-excre- pone cerebellum , juxta quartum ventriculnm
metitiosfepenuinero intra hos fpecusrcperiri, collocatur. In omnibus co ut videtur fine ita
circa illorum aditum exitnmque diligentius in- cautum eft , ut e faneuine qui aut cerebro . anr
De Hytlrocephab, five Hydrope capitis. / 385
- 1^0 iiepite vel Liene in l.yarope nullus f'e/i/ius , Scc. Sca certe , u fpiriens aniirieUs in
Lkiiis &a<-nis generatur , Ita & in hydro- cerebro peculians ad motum & fenfiira elabo-
h lo fpitituum animalium claboracio,ade6- raretus in hoc afteau ceffare ifte adeioaes de-
morus Scienft^iletiebac periclitari, con- bebant, vel ad minimum turbari,
aen teftatur experientia : Sic refert
jtariuinta
. Vlle
Jijdncc^htlus ib aqux cerebri J^uium eccafente , idque ad angustias redigente.
Dlifecabatur Lugduni Batavorum anno 1^66. Infans unius anni, a puero hydrocephalus.-
ex hujus capite D. Van Horne extrahebat uncias 56. aqua: limpida: fubfalfe : quibus ex-'
tradis adeo apparebant eunda vacua , ut quis exiftimacepotuiiTet cerebrum hic plane defi¬
cere : fed oculi acie eo penitus direda , apparebat cerebrum nequaquam deefTe » fcd amifli
flitem figura giobofi, induiffc formam convexi fornicis, & ab exuperante aqua fequaceni
ejus medullam adeo fiiifle diftentam, ut inftar alicujus craffioris membrana: ,-adhsrefccret
undique ateuarsEoflium circumferentia: , ita tamen ut tam exterior cinereus corte x , quam in¬
terior albicans medulla optime difecrnererur. Pra:tcrea 1°. fub cute nulla confpiciebatut
pinguedo. 1. In thorace notabilis aqua: quantitas , illi qax in capite continebatur fimilis. 3. te¬
nes adhuc inzquales. 4.. glandulae pituitariz& pinealis nullum vcftigium, in pavimento ta¬
men cerebri notabantur aliqua filamenta nervorum-, materia quadam mucilaginola obteda;
qnie credita funt elTc filamenta leu propagines nervorum fexti paris. £x ohfervatianihas
di Hermanni Cammii , ^.Archiatri Britajvicenfts in Mifced. carie/, anni 1670.
Observatio VIII.
SeSio infantis; ociimeBris Hydroce^halo affeSi ; cujus sentriculi cerebri laterales
aqua repleti (jrc. a Clar. Hornio adminijlrata.
CApitis perimetereratil.ulnse: Tumor digito prementi cedebat non remanente vefti-
gio ; Cranii oiTa , quamvis hiabant , ab invicem , eo quo pueris folent loeo , folito ta¬
men ampliora erant , magis tenuia , ita ut cultro commode fecari polTent j non multum abfi-
tnilia cotnubus ex quibus lucerne fiunt. Dura meninx cranio atdiffime annexa , Aqua , nec
inter curem & pericranium , nec inter pericranium & cranium , nec inter hoc & duram me-
ningem,nec, quanmm. obfervati poterat, inter meninges, ied intra ventriculos cerebri
laterales continebatur , Ejus quantitas odo pintas Leidenfes,- five 160. uncias medicinales,
h. e. tredecim libras excedebat : Aqua erat limpidiffima, nullo notabili iapore pra:dita , nili
quod aliquantulum ore detenta , laliugine quadam linguam ferirer .- Cerebrum amplum , &
pueri cerebro denfius duriufque. Ejus anfradus omnes penitus obliterati , contra cerebri la¬
mina: egregie diftinguebantur, cerebellum totum cerebro minus affsdum , Va& quasdam
per lupetficiem cerebri Icrpentia&nguine turgida; Sinus faldis Ihperior plane fanguine vacuus.*
Cerebri fitius laterales, quibus aqua continebatur , pro quantitate, a:que diftenti, adeo
at totum cerebrum nonnifi faccus videretur. Glandula pituitaria flaccida &c fitis magna. Glan¬
dula pinealis nulla inventa , nclcio an errore difleda ablatave : In plexu chotiocide glandu-
teniilteobfetvats: Radix fpinalis medulla: quafi in filamenta fifla , quod memini in cerebris
ovium aliquando obfcrvafle. Omnes fere corporis glandula: folito majores , mefentetium
totum plurimis glandulis rubentibus, lentefque parvas atquantibus confitum. <JWatthiasBai,
finias in mijcell.citr. annor. Obfirv. ipj.
' Observatio IX.
Hydrocephalus ab humore mediam tantum capitis partem ehfidente. '
HUmor capitis hydropem indudurus inflat & extendit interdum tam late nobile hoc
mentis palatium , ut in artate tenella nonnunquam excedat magnitudinem vitilem De-
iitolccnteaqua non minus extra quam intra calvariam, Atutrobique modoftpra, modo in¬
fla membranas , obvolventes vel cerebrum vel calvariam ipfi circumpofitam : atque utple-
tumque totum caput protuberat, fic aliquando duntaxat media Ipfiuspars, hsrencc liquore
vel in dextra vel finiftro cerebri ventriGulo : In quotum alterutro memini me bis vidifle ultra
duas aqua: libras, inclufis tam fttidc uni ifti parti , ut alteta foret' plane illa:fa ac integra:
fulpiuscap.x'^.lib.l.OhfirvationHm.
TNuffetat quidem hifce capitibus ulcera Chi- fed utrumque sque improfpere ,exftiUantehu-
a & di0ecuerac noa uno loco cutem» more magis gateacim quam tam effufe ut leva-
384 Anatom. Prad. Lib. I. Sed. X V. I.
ret cerebiu» , & exhauriret fontem , vitalem calorem alias certo cMinauriim ^
Observatio X.
jlydricefhd» affeci 'diffeclo capiee {cajat fatum iv.fiu digHis dijlJham (imea,
capit feri tffiaxit, . * .
Solutio coatinui contingit aliquando in cerebro a caufis internis , &c. Vera autetn ta
cft aliqoando ac capitis junftuta: folvantur magno fpatio .• quod vidimus anno 1593. iagK*
Dom. Merindoli Aqueniis , E cujus capite difieSo effluxit irtgeos copia fetofi hanuiris °
in ventri<mEs& tota cerebri fubftantiainelufus manebat : Diftabanc autem iiiturz
gitis a fe invicem, iteabas Vonttnas prtd. lib. i. eap. 3.
Hic inquiro cur illa aqua, qua iti cerebro bello fimilia', interdum deflua^ ; Aqua ut
hydrecephalicorura coercetur , non per os eil proverbium , hzrer. Schtuidcriit l.iUcffecr'
Ethmoides , in quo Natura foramina fecit cti- iri/orn;». Vide' tir, de Catan lio. ^ **
Observatio XI.
Cerebri tbfeatia ia Hydrocephdo Ubortnte puera.
PUerum «x hydrocephalia motmum accepi , medio circiter & quinque menfibas vixerat:
Sututz capitis magno hiabant Ipatio, intus autem non cerebrum , fcd cerebri loco
aquam reperi mucolam: quod ideo commemoro, quod non meminerim fimile quid a tot
diligentiffimis Anatomicis obfervatum. Quam affert Tulpius hiftoriam , quamvis ftupenda
admodum , fit non eft tamen eadem cum hac ubi nihil cerebri repertum fuit. Th. Kerckriiipf
m Obfirv. c^naiom. 46. ^
HAnc obfervationem manifefliifimum con- fiionem non fatis accurate obfetvaffe an non
tinere errorem cenfet de D«»>«rfo-»cc^Ana- aliquod folidioris cerebri fuperfuerit quo ante
tom. lib. 3. infontein quidem fed per negligen- di&se aaiones peragi potuerint. eiA
tem infpedtioncm introductum .- Nam 1°. po- eifirvtt. 6. ) in hydrocephalici cujus cerebri
tuit cerebrum, non quidem penitus defuilTe, ventriculi novem feri libras continebant, qua
quod putavit , fed per redundans ferum adeo quantitaEe cerebrum fiiperiore parte fefe ad
fuilfe emol. litum ut mucus effe vifum fuerit, memorans crafEtiem , propter extenfionem
atque hinc etiam paucos fpiritiis , animales tenue evaferat , fed interim cerebellum , &
generatos, & pfincipnm facultatum actiones univerfa cerebri bafis , nec non nervorum pro-
vix debiliter perafias , propter organi inepti- dudtiones fecundum naturam fe habebant: Sic
tudiaem ; (lient embryoni contingit , in cu- etiam in dido K. hydrocephalo cerebrum fu-
jus principio etiam mucofum eft cerebrum in- perius fuit admodum extenfum , tenue &inol-
ftar albuminis ovi , fed tamen non deeft ) Sic- les atque hinc ille bafin & cerebellum non iuf-
que puerum tandem mortuum fuiffe. 2°. potuit piciendo , nimis prscipitantet judicavit illud
etiam Ketch. propter oinais feftinaram infpe- omnino defuiiTe.
ObservatioXII.
Uydracephda Itbartutis pueri Cerebrum i pilt pdmarit mdlem uo» ixcedeas.
Vidi quatuor infantes hoBcapitis affeiSlu laborantes, fe quo numetd unum mortuum dif
Ifecui : Et finfffe teftor cerebrum me reperiffe pilam palmariam vix mole aequans : Ne¬
que fanaium vidi cui aquoiiis humor partibus internis conclulus eft magna copia : Sf vero
partes exteriores obfidet , farrationem non relpuit ■■ Si ergo humor intet cutem roufculoftm
& petiotanium , aut inter hoc & «tanium , fi pauca infic quantitate , rcfolvencibus teh-
tanda ejus difcuflio. Si non fuccedat , ad inclfionem tranfitus fiat , vitato mufculo tempo¬
rali , expreffo inde humore lotura: cranium fimili ater aliquando fanguis concluditur ; Si
contufionis fobpies ficlanguinis grumi humori permifti aderunt : Humore vacuato, linteis
difcetptis ihfliaum vulnus oppicatur, fafiaqae idonea ligatura, caque arfta ad cieatticeis
dted^iVit, Ptreus Operum lib. ^.cap.t.
Observatio XIII.
Wydrecephdtts ab tqut intra dnplicattm durtmmeningem caatenta, abfiute cerebra.
DEcennis puer perculltiseft cum enfe in parte pofteriore capitis j hic pafliis eft vulnuj.
latis magnum. Cum incilione offis, velaminum, & deperditione fubfta'hlia: cerebri,
nam k-ec exivit quantitate nacis juglandis : curatas convaluit eitta noxam: Hic poft tres an-
DeHydrocephalo^fiveHydropcapitk i%%
confluentibus fu«cisad partem debilem, hydroccphalo eoneptus emoritur.
°*Apcin»m caput finecerebtoeftiovcntura:: darameninxin con^aum ap^nut dnpttara»
lubefei tamen infe aquam limpidiffimam, boniqua odotfejquasab at^tibus guftata.iirit
^videbatur; at in pratfentia puttikgims tantas jucan&m odorem perientM monfttofim,
^(1 corruptio gtaveoientiam ex fe prodat tnaniftftara. frttit, «4m.^u
quoque Fontanus in modo rationis manfetit particeps : cerebtiviji
tjSit^eVeraiiiAnatome,fe viaiffe puerum eem fuppicnte membrana crafftorj* 4 naMSa,
cerebrum deletum fuerit , qui aUqua-: pronda ipfi conceflas.
O BSEII.V ATJO,,, XlV.
cer4'rmab Cicmfr^m
YiUer quinqu ennis difleSus coBgeflerat ln capite .tanrum liquoris , Ut vitiata naturali figot^
Htantopefe inter fe dtfeifierent djff61ut3ofla, ut‘dfIatat3 1pforum':compagesKaudpatum
difctepatetivirili magnitudine fcdfinem miferiae impoluit roofs.qua defiid(9us oftendit ii»
capite fiio 'detineri quinqnc aquas libfas : quibus elFufis v fuere adeo, ornnia Vacua aa inania a
ffi plerique przfcmium judicaverint hic confpici oapUrfine cerebro : At oonli aci? penitius
diteaa, vidimas cctebrum non de&ilTc , Icd amilTa figura globofa,,mduifla formam convexi
fjtoidSjKab exuperante aqUa , fcqUacem ipfius medullam adeo filiffe diftentam , utinftae
'aliguius craffioris membranas adhasrelceret undique arcuatas dilTolutorum offium cireumfe-
renti5e;i/iii^i»r«rquifcaioni interfuerant Medici, quiex tara deformi Gerebro,& meduiis
adeoexten^a;ae lrtigua,prodietiat integra mentis cB»aia. NiceL rulfiui eiftik, xxi v.
MInhaiii^,&<!. )Nec abs te. cum in aliis vei
folius figurae vitium inducat five morbum
aitofiitom > five lethargum, vel fatuicatem vel
infanabilem aliquam amentiam-. Aliis fuggeOlt
confufalra; intricati cerebri congeries , inexpu
gnabile argumentum adverfus diftinSa illa lo¬
ca que nonnulli artignant cuilibet anima facul¬
tati, Alii viciffim ' credebant hic confirmati
dogma Arift. afferentis terebrum non mentis
ergo , fed te&igeraudf cordis caufa conftrij-
Sum. Et prout quilbue vel amore vel ftudiqv
fuit in hanc illamve partem , pro eo etiam exr-
tulit rejecitve vel hujus vel illius fententiam.
Sed exercitatiores confugiebant ad ingenuuni
illud , Qiunmta tjl quod tiefimus.Velax anamquei
in alliis, fic certe credibile eft potiffintium nof:
cacutire in genuino cerebri regimine: cujus-
opera multo fortartis funt diviniora quam quif«
p^i^ haftenus fuq comprehendit captu, /dfB
ObsbRvatio XV.
§. I, l» iis qui HyJrof e eerekri Uhertm , temis mettinx i cerihri ptbjlastix
xxfrt^Aus ftdlt uveUissfr-
QUo mirabilis tenuis raembran* cerebri in omnes cerebri ahfiaSus diffijfio, ade6que
forum per intimos quofque recefius difiributio melius conpieiantur , hominis aut etK:
atfi bruti animalis Hydrope defondi caput aperiatur .-quibuS enim cerebrum multa bumidi-
tate featet, retinacula quibus h«c meninx cerebri fubftantias affigitur , laxantur, adeo ut
mcmhttnt cntB vafbrum plexibus fml( abflrahi ac fere integra avelli poterit : qua quideta
avuila, cerebri plicas nuda: apparebunt.- etiam vafbrum ubique iii penetiorem cerebri fiib'-
ftantiam infer tiones percipientur .- Cerebro autem fano & ficeo pia mater ita arde cohsret,
Ut V ix in vlla parte diilrahi aut cultello feparari queat. FFi/lis cenbri ctp. vif.
1 bafin cerebri deSuens, m«dullam
n, atque nervos ex ea ortos .ttagnar
■\ir Esin* faeile aijlrahi J Imo, notatvte Exc, unde
iViEs-uvjro Tradt.de cordis motu, ferpm in- oblon^ . . , , . _ _ ^ _
rer anfraSus cerebri accuiauiatum piam ma- tione fua corrumpit,aut acredine fua continuo
trem eQufqiiedelleridit donec tandem vel acri- lacelEt, unde hydrops cerebri, convulfiones,
mouia fna eam erodit, vel copia fua corrupit, &c. . ,
§.a. In adolefce.Dte fecnifatuo [ftS.lo. Obfirv.q.) fubftantia cctcbri omnino erat flaccidas
marer, (quodin Hydroccphalis ficti amat) ita laxe cetebto erat circumjedi s ut nuU»
negotio poflet ab CQ feptati. /rfea».
Obs
XVI.
H ydrscefhalus ab aqu* anteriores duos vtntrkulos afflente, fuMaBtiimqne feftbri
adeo frememe,m anfracisof eonjficm non effiat.
COionte multoties invifi puerum robnftiffimis farentibns natuip, cui caput in incredibitea»
molem increverat, ita ut ipfius rotunditas ulnam 8£ quartam partein ulna: Golonieniiy,
ejafdemqj altitudo, ab una aure ad alteram , ulnam ctim quarta patte excederet, Non autem fio
BStps erat , fed eum fcptimum menfem aetatis vix attieiflet , cqpetat ci caput monftrofa
Bnesi t4nattiaii Tom, ], S k VXCtefe
S^: VIpCI ,
pa mures tnteorse f««,cat^Ua-dil^6^t.lk!^iB=a^fanim^-p:ctirem4,^
WJunr erar , • fca paiiina meynbmmjiif^otiurs quim ofeum : Tertia 'vemricuUs antcn6ribas *
fnfla noni^paribat : in ^trl a , ’kil^dm (qmadjimmSt^iiim^^sv i ' izmt\i qaaftjitaic
nimus , reliqua in cirebribafireouridumnacurtni erane, nec rcperkbaniur meatus oem -
|s^ite^8||p5SS@lii!S
a#.^py oiuRfSW foms- h. t.sCiipr4leb^m^:& cpaveltebaifiiitbfiaT
c*y •- ‘m0A,'-- '"i",'';;;?
T),eiaS:^*»>^r;j»4*r«4/»j»>C^ - ■Gyrreii'eirmii--airp'cAreHixr^^
- XvftifTimis parentibus orj_us puer hic languido miopere ob diltendentem copi'a humorem ex^
«jiitebiteferesidmm-euetf.qiibddutpfisminap plicsstiis; 'cja» trf4Et«ejJoEsft imEa«iSn'<iftarurf '
carpore ,;Sofa2U5'ipfafirtBif4tis.fiducia;varbkEa-' esafim-rhaud loksblftireflc ivsnarum&artetiii
aa &■ prometef ; cuaiienaque-- vifeu i " feipst a' ram-doSSinode apelicandarum , . iic-omaes anai
qaintocumq^-jifi i vimjfiipetfiBitaQmtrsnfo.' tbiniei; labio rscenjiu-caufas adhoeucftaEe-’
Isnteni -congeeimto Si<iob!c?vatuaj'.)p; ,miKi: rtiaKriamjeffi&steEaSdfo^mam : mataiiamin--
pjersmqueieicfanis .&ipratiacdtis- pbrentibas' quamldiffinadem lit>iip'fi'i quando feBciladdi,'
BJOrboCos ac.Maues obbreos faifTe nliosi:'''^: cdilofi .' Corporis : Sn Intercolumaisu.dealior^
■'!2V;r»;j'fo'»«raEi«bsr(Sed;''<}ubd-noa-prof®&us pre!Bo5'.& compacrior ; tarror vero, laiior Sr:
iSfiro.bydtooeplialus.i.-.ncrum.ajam feptioaeftri' folutiorfpiralis -cerebri circntnduani^ja quas»
puero iniit malum, eam caufam pura, .quod biuasimarerias Se £btmasadaptaYit.reiifatiajtf
fub materni clauilri foco fomentis vegetior effeaor, ica plicatilis is fabrefafius difcuffas
pueri calor , noxam praterfugere Jforiscjr^E: ett^ ^<aIe,e_xgUcan:ehydero cerebrum,
inde elapfus,e2m vim amittere.Sc caufisfe fub-' Dura & Pra mures imegra eraar ) Propterca
mittere morbifcris Jamp.aracis.lcnte .ie qirq.4. W‘@peas.aj^adatermixt>, ScXalla noa-
Stpimurn merifim ««4<7^t)Quod judicatigni- aulia^pirte, ut faiia’ Urar omnia excrementa '
bus aptum eft tempus er prope fatale.'' uovelli > atppt?
- ■Naiuspricifir^U ;N'u11'o id 'orSIreiro; qiis''faf 'toncoa:brtita 'obinium ItmbniacuBK
morbo fa^urnadmitto'; quinimo li ■vaErbl^Sc. eluerunt dcfeSlim aeftrdx-etunr.. .'-U' s J
mjjrbilli-i exaiBhemara-dcniquc aliaipTsccffif- Craisfurti risejrArrsnefuppjiti»s <^3im-iffe»tti}^\pr,
■ i-ptEcutriffet , uciguaaiiajjttn , ec,bo.c,niir. p.e-quqa.han.ors mulio .citcumfufo neqnivetatr
’nbflancu«ifet.pucr.
' in^porermiei^r£ioi(i> mei&t ^n inebn
lo^ientib6si'jnfni:rim aqui?!^ quz fragti
tr5eeffmb“jittt>' ibsnie 'i fulbfttitedm anacii;
incongrue,
fragtiintes
anatiiymisr
« apparelmiC scii.
_ _ _ ^ _ ^ ttnriaihs coiifisfiis B
fin & narcdfili-toiluccre debuerunt. 'C=. .'.i '-tii eadem diftentus vi fe infolerm
Neu malle pefi ehiit ( C^od & veternus mina- In Quarte vifiidam quaaUam rnaierUmJ In quar-
tusvi<ieri:potn!ir}’lechalitdf;jampteffisi;omhb'; tO'!imi concrementum vifeidius &paK:ius,ea-'
bus. ceiebriajecepracnlis.-.i .• ‘ •. ■ .fj..-: ■ demqua-dixi parcis pollica: natura exfuccai‘_-
ciiqutiTa ctpfiaUe jilarierm) Parti videlicet con- Deerat nmrieatie ] ejuod integris jam viCceri-
fqasin , Jalm iceiebri* rcfoluco(,i ut Xbymiatri bus- teiiqumn corpus iion. alebatur , non mi-
Tolunt&exhis raax.Joh. Petrus Faber in Chi- raudumf6rtaffe,propterea, quo J fimilares nq<
: ratgia-fp^igyticariibi de cedematiSi ' . ■ , xx non a.pp.arenc , bsae. Ce habentibus aiioquiiT .
^uhftamie^yerebri dijlende^at-yjjachri c^pas organicis,-. . , . . v
diftendebatur aquofa.colluvie; ptopterea'quod Tetum eerpus perexiguum, ^c,] corpus iBie-;
fpongifotme&glanduliforme videtur T«bit>e«'A'a runi gracile ac ptareaue videbatur nuiix
fubftancia, non ita pareiicephalon.,.quod fic- exiftence labe vifcerum interiorum , abinmpro
cius , durius , deafius , foudius ; i.c. miiias fcil. Scrapto afuperioribusaliinenro , vtlque-
cavu.n, atque adeocrebrjs.a^t Uxisruturarum madmodum abunde dillento fplcno cacera
hiatibus raritateVut tenukarstpa- ' membra contabefcaiir .--.EairciUccr eft-«cqpo- -
ruium, idcirco pfeiicoce^iaium ut piceace- . mis corporis communitas , uc uiiolxfo viies-
' pii£gum’-a!qust dioecut . saei apthore , quare & re prscipuo , belle valere nequeat , cmtetuai
auflui)ie. HipBqcr^..pjrtem^.^c,am-plus conti- corpus, . . . : - J
riSe^cereba aiSu%r. quareig.fkvete contineat ' irachia , &c. cemrah-hantur ] Brachia, femoy -
i.vete poiMc^J ' . ” ' '' ' 'h,crufa/e:fiteliaaaiobilia,co
velli fuec44‘®'
•ilos^^bebetuditie & longinquo reduSu cere- excretus ; quod filis mes Elizabeths per bi-
Scvtrirttu, rneftte contigit » qus frequentes thronibos ni- ‘
clariorem ) Qualem fola con- gri fanguinis excrevit , quod durioribus valis
• nc v-ifaivmphatica , qus quamvis in cere- accidit, ih tenuioribus , qualia lymphatica»
to nondum comperta, adeffe tamen evincit poteft fieri?
2is’liquor. -A.dde hydrocephalumiamiliarem
A D D I T AMENTA-
Hydroce^hdm i» que flutes eiqui limfidet lihrt.
Mihi anno 1597. interiorem Hydrocephalum in puero trienni videre contigit, qui in,
eenti mole aquarum fiituras capitis longo inter le dilGdio diftraxit , ideoque ab obitu
plures°quam Hbtq quatuor aquatum purilfimarum aperto cranio ab egregio Dodore Tur-
qucto dimanarunt. Hacherus de DUU fuererum, Trtci. de Jlerilitate mrtufque fexus ud-
Hydrecefhdas ia fatu cAerthe ubi multum jerumeruemum.
ANno 167^. Calendarum Januarii decimo feptimo dilTccui Leovardie Teptem menfiuta
abortum. Mater gravida ac paupercula defiderabat comedere carnem vaccinam- fali- -
tam , quam prq egeftatc ad lubitum habere non potuit ; tandem a vicinis vel ab aliis civibus
eandem nafta eft. Cum porro fere fatiebatut , quidam qornice fores pullat, quas ut aperiat,
amenfa furgit & per gradus defeendens , cecidit, fruftum illius carnis adhuc bucca tenens.
Pollea abortivit. Abortum paulo poli prqlcnte Augullino Reinaldo aliilque Chirurgis aperui-
tnus. Caput permagnum, intra fpatium craffq & tenuis roenin^isduq circitet librq lymph?
ctuentqcontinebantur,glandula pinealis folito major & lympha turgida. Cerebrum aquofum
& molle. In ore habebat velicam lividam & carni lalitq , cofl^que fimilem : primo intuitu
carnofum quid clTe potabam , fcd incifione 6£la , lymphqunciq fere triginta ad laqueate vi
quafiadaftq faliebant : hqc vefica totum os implebat ac linguam adeo premebat, ab interior»
gingiva oriri videbatur , cum alias ortum multo potlerius habuit. Cyllis aquofa videbatut
mihi ede partem celophagi pollcriorcm, & tum liquet cut ventriculus adeo parvus erat, hu¬
jus vificolq conftituendq gratia , ventriculos liirfum trahi debuit.
Porro quoad hydrocephalon ex lapfu matris ortum dicimus mattem una eum fcetu eadem
quafi vita frui , eodem modo ac lutculus arbori infertus : omne enim quicquid patitur matet
gravida, idem patitur embryon ; mattis terror fuit & embryonis ; vafeula lymphatica matris,
fatis rigida ac tenacia eranyne a terrore rumpantur, led in foetu nondum exclufo mollia admo¬
dum, ac facile fragilia , unde vafeula lymphatica, cerebro contenta ruperunt; liquorque effu-
fus, cranium necdum coalitum, immenfum dilatarunt , hinc hydroccphalos feu capitis hy-
drops. Sed unde veficula ori contenta ? Experientia latis docuit, quid non poffit matris
imaginatio. Fibrq nempe oelbphagi adeo a liquore ex ruptis lymphaticbtum vafeulis dila-
latq fuerunt , ,ut veficula extra os quafi propendere caa&afuit : interim vafeula quqdam
ianguinea , cruotem reducere impotentia, rubedinem & livorem veficula: induxerunt, eo
modo ac fi carnem falitaro , voraciter a matre ingeftam reprafentaret, Stefb, Sitmurd.
t^natom. frafl.
Hydrocefhilm cum vefcd carneft circa futur,
anno proterito nupta, filiolam peperit facie quidem formolam,fed cafnte monftrolam,
in cujus apice, cicca luturam lagittalem excrefccotia vefica:, inftar aqua repleta: , multo major
Sonui ^namai» Tom, 1, Sk » puell»
3SS Anatona, Prai^.Lib.I. Sect. X V h-1 ^
pueljs capite prominuit , rotunda j ruhsicunda, ca&u mollis & pellucida, tnacu'as alioii ' i.
bens nigricantes, -putredinis accedcnris indices”; circa radicem cutis apparuif na^jf'^
pilofi ; Tetiio poltdie nefiu vefica htEcmuIto-quam ab initio minor , Iponte per vege
hinc inde exortas & apertas multum humoris ferofi & rubicundi inftarlotucztatniscx^
vit: Ideo 10.' Mattii Fridericus KuhoeV Chirurgus celebris , accerfisus ftatim hincyeS-
monftrotim in parte anteriore Verfus 'radicem aperuit , cumque mu Ituris hu moris fei ofi iofl?
lotura carnis eifluxiflet, totam vcficam jamlcmiputtidam ,ad cutem uiquo naturalem ablci'^
dit, abfquc ullo puella: ejulatu , Digito cavitatis fuperfiaiam explorans , ad magnitudine *
ovi gallinacei , cranium nullum, fed loco illius cuticulam expanfam repetit. Adbibitis noftej
emplafttis fuppurantibus aliifque remediis convenientibus , effecit ut cutis adcadicem TCficz
abiciflie polita fcnlim afafcefletit. Infans inde lac quidem maternum fugens , & pultes pro
more comedens, valde tamen debilis , dicdecima denique vitre fux mortem obiit. PoftUnc
accuratiori faffa iofpeaione in loco coiicavo exctefccntia: ablciffz , firbtuscranium nuUnni,
Icd meninges appatuere , nec intus in latete dextro cerebrum, fed loco hujus cacnofj $c glaa-
dulofa moles, in finiftro vero latere cerebri lubfiantia naturalis inventa fuit. Ex communica¬
tione. D. Pa»/i ..
Scholioa Hellyp^tgitaum.) Ptadici communiter' ftatuunt Hydtocephalum effemmoteni
Icucolleaionero humoris ferofi, vel intoto capite , vel in patte aliqua capitis , fcilicetnaac
inter cutem & pericranium-, nuncintei pericranium & cranium , tiunc inter cranium & ce¬
rebri membranas , nunc inter membranas & cerebrum , itemque, Vefalio atteftante libti. de
corp. human. fabric. cap.p & Fabricio Hildano cenp.i, obf lo. in ipfa interdum cavitate cere¬
bri. Caufam autem hujus morbi conftituunc duplicem, internam , nempe cerebri calorcta
debilem , cum cerebrum nimis refrigeratum ac humedatum, alimentum tede elaborare, ve!
humores ab inferioribus partibus ttahfmiflbsffilcutece nequit : vcI eum vaia eapjris rarefeunt,
& aquofam^illam fubftantiam, qua;fanguinimifl:a , in locum aliquem effundunt; Externam
caufam atque evidentem , plagam feu contufionem , qua: prxfcrtim ab Obftetricibus fteiui
inpartu, vel alibi rudius eontredato&apprcffo capite infertur. Ind,e mofbus hic in infanti¬
bus, quam in adultis, ob calvaria: teneritatem , frequentior, peticulofior , ac ut plurimum
lethalis. De diagno.fi , prognofi , & curatione hujus^ftedus late Stis fcripfetunt Daniel Sen-
nertus lib.i. Prax. patt-l. c.i8. & Ambrofius Pata:usTib. 7., Oper. chirurg. c.i. Hydrocephalum
nollcum in utero cx interna caula ortum fuum habuiffe , hiftbrii Icries deirionftrat, ac paucos
dies vixiffe. Alioquin cognovi Ratifpona: uxorem cujufdam vigilum Przfedi , temperamenti
frigidi &humidi, corporis obefi , fere quadragenariam , quEfepiusfingulis peneannis,aci^
crefeente Luna , calvaria: futuris fe dilatantibus & adaudo capitis tumore , hydroeephalzam
fingulatem patitur , fed malo huic matUre hydr3go"gis , pratfertim gargatifmaie quodam
cetto occurrit. Duorum hydtoccphalotum etiam meminit Tfaom. Bartholinus obfetvar, ana-
comic. cent. i. obfetv. aS. Curationem & anatomiam hydrocephaii ab Alhardo Hermaono
Gummio confetiptam lege in Mifcellaneis Anni primi Aiadem. Natura: Curiolbi. obC4d.'&
+7. Nicolaus Tulpius habet etiam lib.i. obfervat. medicat, c.2.5. hiftotiam hydrocephaii, ac
ejus curationis infelicis. Jo. Petrus Lotichius lib. a. coafil. & oblcrv. medie, capit. I.
obf 7. refert, fibi Anno 1635. Minda: puellum ejufihpdi femeftrem eonfilii caufa oblatum
fuifle, fed noluifle quicqiiaro tentarc,aG fiib prognofticoillum dimififfe.
i^dditintentHm Schfbckii. ) Omnis morbus monftrofi quid in fc continet , cum prattec
Natura: ordinem & intentionem generetur. An vero Hydrocephalus proprie fie di^ inter
Monftra referri queat, merito dubitatur. Communiter non monftrorum , fed morfaornm
in catalogo ponitur; Sc Illuftr. Thom. Bartholinus in trad. de Comeris , abortum Helfin-
gotenfero hydrocephalum , quem pro monftfo vulgus habuerat, tnorbis , non jnonfttis , ad-
numera-udum fuiffe , decernit. Hydrocephalus utique , dum non nifi hydrops capitis exfi-
ftit, (emper morbus eft. Quandoque tamen revera monftroram numerum augete proba¬
bile eft. Id quod patebit, fi monftri definitio ei adplicetur, quod , juxta Licetam aliofque»
cft Vivens fubcoelcfte , membrorum conftiturione enormi'; videntibus hoctorem cum
admiratione incutiens , tato admodum nafccns , cx fceundario naturte inftituio genitum,
propter aliquod impedimentum in principiis fax conformationis. Foetus enim , cujus caput
ab ingenti feti copia ia immcnlara molem extenlum eft , deformi illo & imptoportionato
capite videntibus , non tantum vulgo , fed & Medicis horrorem cum admitatione facile in¬
cutere poteft, inprimis cum rarus admodum fit, paucifque Medentibus videte tales con'
tingat, ac foetum magnopere dcfdtmet.' Ctefetum ex fecundario Natura: inftituto fempec
generatur, varias 6b caufis interdum etiam propter aliquod impedimentum in principiit^*
conforrnarionis. Hydrocephalum itaque & mprbofum , & interdum quoque monftrofum
dari, dici poffet. Ille non tantum embryonem, fed & adultos invadere valet, colleffo nimi-
tum p. n. in capite aquofo humore ; ppstetea intra craniiun 'quandoque conSttft , jatetque.
De Hydrocephalo, fi Ve Hydrope capitis. 385^
slcm Petr. Borsllus cent. l. liiftor. 8. dcfcribit: uade nec deformis nec horridus vidend-
adparere poteft; interdum io fcctu fine errore formatricis in utero, abundands. St vef,
arf Mteftagnantis, vel ob externam aliquam violentiam, uti peteuffionem, caium Stc.
^Bprimis id Pdfid contredatam durius St compreflam ab incauta vel imperita obftetticis
^u tenellulam calvariam, collccli feri ibboleseffe poteft. Hic autem, fcilicet roonftrbfijs
HdroccphalnS quod detur , ipfe Bartholinus laudatus non plane contradicit , dum a motbo"
f illo Helfiogorenfi adionem lympathetiiam excludi haud pofle , cumO.FtidericoHani-
merico adfirmati hatfiffeenim, refert, mulieri hoc foetu' gravida: in fixa memoria infortu-
m ouod pridem ejus culpa infanti Chirurgi acciderat , qui in lebetem ferventis aqu* de-.
^ecim aut duodecim circiter annorum , ob intem peftivam euriofitatem , continuo circa in-
fentoluiB hydtoccphalicnra fuifle verfatam, caputque ejus traSaffe comme motat, taro alte
fflefflorl* ejus idea hydrocephali impr-efla , ut aliquot poft annos viro cum nupfiffet , torp
geftationis tempore monftrofiim illud caput continuo fete ante oculos ipfi obvcriaretur.fce -
mmque paritet hydrocepalicura enixa fuerit. Imaginationem itaque hujuamali ptateipuam
fbifTe eauiam apud me , ficHildanus fiibjungit, nullum eft dubium. Idetn confirmare poflet
biftotia a Levino Lemnio lib. i.deoccult. natur. mitacu!.,cap,4.deicnpta, fi internam etiam
eapitis , ftupenda magnitudine , a phantafia matris , ex confpefta hydrocephali plcftura ^to-
aitz, deformati conftitutionem traderet ; ubi quidem ferum copiofunfnoh defuifle , fufpica-
li licet. Et cur phantafia catnolas , alialque prasternaturales extrcfccnrias enibryonis capiti,
fspias adneSens , humoris ferofi curfui uberiori ad-partem illam pariter anfam pradaete ne¬
queat.'’ Quidquid fit , prsefens cafos, obmiram, qua: poft tnortem coinparuit, capiris-coa-,
ftitationem, monftra inter referti utique poterit.
Observatio
IV.
Hydrocefhalus vitio Jfititt hifiix.
A Nno 1685. d. 11. Febr. natus eft infans mafeutus Parentibus q'uifaufdam magni homi-
'/\nis Bon fine magno gaudio, Sed ubi ftarim poft partum tenelli infatjt,is corpus paulo exa-
ftius exatniDatutn , duos tumores, unum in occipite, alierum in fpina dorfi offenderunt.
Ille in medio occipitis juglandem magnitudine requavit ,’ taflu mollis, colore fufeb , multis
pilis obfitus, fimilibus murium pilis. Mater hujus tutnbtiseaufa fait, uti poftea dicetur. Al¬
tet tumoris fpina dorfi , magnitudinem ovi anferini habuit , initium /umens ab ultima
thoracis vertebra, tendens ufque ad os coccygis, colore fanguincp , taflu mollis , isftai
fungofa: carnis. Ad latera veto tumoris fpina: dorfi divife margines utrjnque iatis luculenter
digitis tangi & diftingui potuere. Medicos & ChrtutgpS;Cqnfuluere , quid circa iftum tu-
giorera agendum? Chirurgorum intempeftiva fuppuratfo' rVjefta i Medicorumque' opinio ,
admiffa, nempe & naturam tumoris & cotiditiontm corporis infantis requirere lenia exfic<
«antia e x variis herbis & flotibHs,qux etiam adhibita; 'Si lipe quotidie ttithbfi calido iiapofita.
Secando a partu dieappatuit totalis uttiufquc pedisparalyfis a coxendice ufquead plantam,
BOB fine fofpicione illum morbum ortum vitio fpinalis medulla:. Varii fpititus St aquz fpiri-
tuofe tnembroaffeao adhibita:, /cd incaflum, uti etiam exAccaacistpro curando tumore.
Interea caput ftnfitn lenfimque in molem pra:tcrnaturalem extenlum , ofla calvaria: nee
dvmi fermtnmara ad pollicis latitudinem &”amplius ab invicem diftife obfetvata , peticra-
eiura peHucidom , St reliquum corpus tnacie cbnfumi deprehenfutti; taSc interca ritexenel- ■
Ius nutriius , excreinenta debite rcddidiri fomno refeSus' & caitpfi inedii Sj iofimi ventris'
fiinaiones intiegrz reperta:-, nifi quod tufIiferquandb-qae:8c diflicbltef refpiraret; qu» tuflis’
• eoauaa,utiIbbmit.Majiufquc ad finem vits^Cumftcrtore &fonimciatjgoTumdbxetiffpiriiiL'
Interea moles capitis adeo auSa, at truncum corpbfispraponderarct, curo' furoroa mi^-
feri infantis mole ftia. , . - ■ r .
'■Si' Maji placidi® me hie;in6nShb(quetB0tibus'^bVulfi^s^b>atDefH*«t: '
- P"!^®'’-%“*“^vCorpusex-abinJbdifqui&iM
nifi tifitilluro, qupdftndo ventricull:WH.aG:
mt^ma Vero laudabrl.rer couftituta repetta Ventriculus , hepar , lien , rebes . -opriroe';
m peaom puIroones& cor jbfque omni culpa. ' ' .
tr A tumorem fupra deferiptum , obtollr'
■ hil^.orif-vfrtA " A* "f ® & libj'pidi(ntntc, CfyftaUi inftac effluxere , nK
' oermm m' fo.ngofe vel percgrinrc t nihil , quod tiiagis'; fpinalis medulte, re-"
tisfpinalel fael^am fq^m ® ‘^"“'^^^^-«v.cftica:
^ '^'<?'acis ufque ad os coccygis fuppurando, in utraroque-
39© Anatom. Pra6t . Life. I Se6fc. XVI.
partem dilatata: , adtnoduin deformes , quarum ftcuaura depravata fpiax bifida' guao, t
pius obn3S. 1. j. exhibet, tam firaiirs eft , quam ovum ovo. Per foramen ultimae thoracis " ’
tebrathians in apertum tumorem & explicatas lumborum vertebras , ftyla Chirursasu''”'
travitjUl^ue ad tertiam colli vertebram. . °
iMedulias fpinalisin utrumque crus nulla, divilio , quate tota in liquorem limpidutaref
luta,, cruribus nihil virium afferre potuit.
Porro caput in tantam molem cretum infblita promifir.
Pericranio facili negotio in crucem difleaoioflieranii infantura more nullibi cooglntinata
in naturali ftatu omnia apparebam; nifi quod losgius quam folent, & latum pollicem ab ^
cetn fejungerentur. ''
In medio quoque occipitis ofle, rotandum foramen, crafTum digitum admittens, ia conf
peflum veniebat, pmnipp pr^ternaturalc, pericranio eo in locb , .ut principio diaum , inlc'
vem tumorem elevato, ac pilis conlJto.
Meninx dura plaque , ut & coreex-eferebri, quoad externam faciem , erant (ani fEnia. Cum
vcto in cerebri corticem ad veatriculpsejufdem explorandos culter fixus , viderunt conicem
non excedere calami fcciptorii craffitudinem, quo feparato , loco ventriculomm offenderunt
amplam quafi vcficam ; repletam limpidillima & infipida aqua, quantitate uncias quinqua
ginta-cxcedentc, negleSa ea quam fpongix& linteamina inbibernnr. ^
Hac effufa collapfi cerebri ventriculi manifefto docuerunt, illam in utrumque ventricu¬
lum per corticem , mediantibus tubulis , a recentioribus Anatomicis paffim defetiptis, de-
ftillalTe, undique fua copia cerebri fubftantiam , cranium , pericranium extendiffe , atque ca¬
piti iliam deformitatem conciliafTe,
Reliquas cerebri partes , glandulam , pinealem , nates , vulvam &c. examinare non pet-
mifit prxeeps aquarum affluxus,& hunc infecuta partium illarum oonfuiio. Ex cerebello
tamen adhuc integro , & naturaliter eonftituto pars in fpinam, dorfi pro meduila deferebatur
qux folummodo unam & alteram thoracis vettebrara affecuta in brachia dimittebatur pro
motu illis conciliando. In reliquis thoracis vertebris medulla finfim deficiebat , &ia prima
lumborum erat plane nulla: Altera pars cerebelli in aquarum cerebri per occipitis offis fora¬
men inufitatum fupra deferiptum , propulfa , ibi tumorem illum pilis coniitum formabat,
qui fignatura mutiformis ante obitum credebatur.
Mater infantis quzfita, an tempore geftationis terrorem ex re aliqua advetfa pafTafit
nnde Agnaturam illam murifotmem fastus acquifiviffet ; Refpondit , fe quidem a muribus
ordinario non moveri , fed accldiffa ante 4. Menies, ut Maritus parvulum facouluro herba¬
rum odoriferarum plenum , lufis ergo ipfi ex improvifb ia occiput jacuerit, quo pettetrita
fibi imaginatam efle , miitem ab alto in occiput cccidiffe , Si pattusitius locum afiecfuta
digitis parum fricoiflcl '
Cui vpfo tumOteia ipita: adfctibere deberet, ficlcivir, Nifi quod cecidiflet aliquoties
graviter V& femel cervi cujufdam vertebras ad ufum oeconomicum in iongura diffindere
paulo attentius intuita fit., 2>.7flR Xer^eAy.
■ Ob S ER V A T ip - V.
- . ■ 'Hjdrotiflu.li -. id modum incutis aualoaie.
IN HydtQCephalo, qui puerilis & jam pridem natorum, forte etiam nafeentiuiB, eft
morbus .; 'ferofa coRuyieinune cerebrum atque membranas , nunc membranas, ^.Crani¬
um , Petioftiamque'J^'cutiin inter, fepius tamen in Cerebri cavitatibus , ut qux natura
excipiendo fefofunt dcftmatx depieheijditur. Unam ego Hydtaeephali anatomiam, quoJ
rarafitihinufqueprpfuipcctiodelcripta;,"cutiofius exponam. Anno vertentis feculi fcxagc; ,
.fimo fato hB.,bfvan Horne , Atj^qm.ifiQ celeberriiM, Infanmmdiirecari vidi fere fepti-
meftfcm , cujus baputjam inde a nativitate ex Hydfocephalo tumefcens tandism cxmti
corporis flaturam enormi magnitudine infamare & vitam copia inuadaatis feri obruere cos- \
pit. Utrum Septenarrus Criticus tantopere nonnullis &,ip,fi M. A. Seyerino,, in ^drqcephalo
Hiidani &' ipfb feptitoeilci j formidatus;, an 'feaetior impetus tempus .fag
vefit, fupetfiitioC ocii' 'cultoribus' ificdtpretandum relinquo. Certe lnfanti noftrp ftarim4
partu fecundffm' otsitids 'diinenfioaes caput in majus augeri coepit, invalefeente tiimorc ad
mortem ufque,. adeo uy>etiphstia capitis zquatet ultram fere & . dimidiam. Reliqui corpuf-
culi & ipfiqs vuitgs prbpprtio longe pro iilo capitis qflei tumore minima j juraffes nniverio.
troneb vnltuique detra&tn humiditatem';inunum caput concesfflTe, adeo macra omti^AtT
que ftrigoR. Tenfa quam maxime capitis cutis , neo Perioflium , ullis aquis rigabantur;
ubi tum osfium'c6mp3ges alia apparuit , quam effe folgt,. Hiatus ille xhomboides , Eontaneir
De Hydrccephalo , five Hy drope capitis,
1 in-ocmt, longe paccncior quam oporcet, continuato cciam pcc fatocas , lagitcalcm Scco-
pi“s quam digitali divortio, latis oftendebat lubjeSiam Cerebri molem in. dies
auff orem coalitum impediviffe , atque hinc Iu ilio futurarum divulfatum Ipatio cutis ipficuia
i ra jneuinge arSisfime concreverat , adeo ut labotiofe feeetni potuerit. Tenuiora adhtec
.-Sjantur Bregmatis offa & cornea fere , in oris etiam quaque fuis eattilaginola ad notabi-
rincetvaflum; ubi radiantium fibrarum offearum uCim pulchre animadvertere Keuit. Nalla
4crim aqua, neque cranium interfit craffam membranam , neque hanc fie tenuem, fii-
' rfi/-ies duQcaxac cerebri ibliio humidior ; hie vero ingens cerebri tumor complanata undih
ate fiiperfieie, m*aadrorum, qui alias diftinguere corticem folent, vcftigia aboleverat,
4co&ven;E, qux copiofe irrigare cctcbcum debebant, pauca: apparuere, fieiu ampUata
"vopfilfaque Cerebii convexitate exiles. Itaque, cum intus ali monfttum videretur, acum
admovit Anatomicas, qua i.n Paracentefi uti folemus , ccrcbtumque , cujus pasCim crasfitu-
jo»ix digitum a:qoabat, pertudit. Fluere ftatim limpidisfimi feti rivas capit , quem, quod
ddiquium metuendum non erat, ad tlacias Clxiii. non numerato, quod in anftaaus cete-;
btique bafin ie diffuderat , exeepit. Subfidebac interim Cerebrum pto ratione St modo
fljentis aqua:, jamque formam St magnitudinem fubfidcndo arailcrat , cum interiora ejus
talctorimaiicurioia manus capit ; ceperit autem iplam illam Getebri fubftanciam tenuem
sdmodum, intus etiam rarisfimis ianguiuis permeantis vcftigiis perfulam. In Ventriculorum
findo lenta reliqua erat & pituicofa Lympha , qua: fe glutinis iaftar parietibus cerebri mcdul-
Ijris & ventriculorum limbis applicauerat. Qjid quod radix Cerebri a perpetuo illo diluvia
K feti incubitu ia fibras diffluxiffe videbatur, quibus alias conftare naturaliter folet. Loco
£i0 quarfita Glandula Pinealis noti apparuit, five avuKafcu deliquio Ibiuca. In plexu Chbfio-'
ide nuUW etiam glanduhe conlpeSa:. Cerebellum autem plane integrum fit nulla fui parte
labefafiatum , nulla ciiam aqua in Ventriculo ejus, adeo &, quod mirandum, gyri anfra-
aafque iltefi & latiore fanguinis colote perfufi. Et hac qiiidem erat Hydrocephali liiftoria,
cujus caafam fialtius repeto , iion ambigendam , quin fa»a Odetricis minus incempeftiva
compresfione osfium Bregmatis plurimum eo contulerit, & coartato infiraul venar»m fpa-
tio lenta Ciroulationi & hinc orta fecretioni Aquofa occafionem dederit , qua deinde' laxa¬
tis fibrarum medullarium intervallis fe in Ventriculos, ordinarias humidi lymphatici oiEsi-
nas, ftillaado effuderit. Vulgatoexperimemoiaraolim cognovi , ligatis venis jagalaribiis in¬
ternis in vitulo icisimortuo eCEcbruin copiofe a teUagnante Iero inundatum fuiffe ; adeo&
aretniili circulatione leatiulqueeuatefinguinc idem fieri probabile cft. lsh.Nkel?echlims
ia OhJervat.Vhyfico medie.
Observatio VL „
Hydrocefhdm & hydrifki anatome.
Qlgmund Biermann adolefccns zy. circiterannor. in tenella arate , ut fcifeitant&tis nobis
Oconfcffiis cft , modbus coavulfivis valde obnoxius , a catarrhis tocb reliqua, vita dcGur-
fu nunquam immunis extitit. In Nofotrophium , propter ftthmam isabcciilkatem, fex eic-
citet ante obitum fcptimanis advcflns , ptacipue tum de diarrhaa querelas movit & ap¬
petitu proftratocum fiti, qua tantum non ad finem vita utqae duravit : manus erant tre¬
mula, pulfus nunquam naturalis, ffcdjtcemulus & creber , ttadu temporis , ferieffufiboi-
bus magis aiagiique urgentibus, & infimo veatre plenius intamefeente, aget Creatori Ipi-
litum teddidic.
Pr^femibus Medicis aliquot , inter quos tum erat Clariff. D. D. Stekerus Seaphufianas,
fub vefperam opepifedioais nos aecinximusAnn. 1677. menf April. Curq prqcipue fuit ce-
rebfum, undeeranio ablato Illud ftadiofiusluftraVimas. Dura mater denfiffima fuit, fePia
ipfi param abfimilis , fi non denfior , fanguine-pretetea corrupto ac puccidbpcnitus fpurcata.
Cerebrum, quafi mcragelatinaobdudumeffet , per hanc ipfem tranipacuif, ejusfubftaaiia
tota flaccida fuit, Sfaqueis huiSoribus irrigua, quipiameningeablataebpioseinfugMnF.rla-
banrar. Ventrienh' anteriores , una cum tertio & quarto o iehorc aquolb 'erant referti'; an
pfcxu ehoroideo glandulam utftnque repetimus duriufculatn , nifi magtiitudinc. Aperto; ab-,
«omine, aliquot mchfuri feri putridi , fumroe fatentis ctupetunt, Epipioonputruitj.pan-
*eas.aib;cansai:durum,h-2patparteGavainflammatum & corruptum fuit. Ex vcficuIafeUis,
facies exteribt gelatinofa videbatur , difciffa effluxit humor , qualis, ex ovo putrido
prodire confuevit. In Mefenterio lympham iij vafculis ftagnantem animadvertimus , in quam
uti necin thoricem roediabirgente obde ,• ftudiofius inquirere non licuit. leh. laceb.
Wfdws i» Ohjekv^im.' AntttMkf Praiiicis, ' - ■ - • -
■ i -©JS!*.-
39^ Anatom.Prad. Lib. LSed. XVI.
OB S E R VA T I O VII.
Hydrocephdicorum flures di^cSiienes.
IAcobi Calvas Mercatoris Nemaufenlis filius , cercium statis annuta agens , ve
& elegans,' fine caufa manifefta foporatus & torpens , aVdpsr®- poft multaralida&^"'“
fertim fiiie fruSu adhibita tCmedia , pulfii & refpiratione paulatira dcficientibn
vivis exiceflic. " > *
Aperte capite cerebtum iero e vafis fc^juciente inundabatur.
Apertum caput, fontanellam oppido hiantem , futuramque fagictalem os coronale inte c
cindentem , & ad nafi ufijuc radices ptotenfim , exhibuit. Dura meninx admodum d^f
fuit, ejufque vaia, qui fub ofle parietali finiftro fica funt, fuere turgida fanguine, &;nfl
natione occupata. Pauciflimus adfuit fiinguis in vafis cerebri, quod ut& fiilula finalis
fto feri gurgitercftagnabat. Dum viveret, mifellus, meatulum infra finiftram aurem fim^'
lympha perpetuo madentem, verum poft mortem protfus obliteratum, gesfit. Malehuk
fe habuere pancreas &: mefenterium, magnaquefuitipfiveficula fellea, quam limpidus fcd
fulcrcoloris fuscus adimplebat. Ann. ifiyj. ’
Sutoris Nemaufcnfis filiolus ab ipib ortu laboravit Hydroccphalo, ex quo caput ia molo
immenfam, &folita quadruplo majorem, creverat; cranii futuris quatuor fertne tranfye”
focum digitorum fpacio defaifcentibus : Hebes & fenfibus propeuiodum orbatus , oculifa '
mite inverfis , ad omnia , prztetquam ad exficcandas nutricis mammas , male le habens,
per fefquiannum viaitavit. Tandem motibus convulfivis fraSus fatalem diem claufit. aS
i68o. txctmmHmmione. Clir. l)om. Rivdier MedkiNemmfixfis CtUberrimi.
Observatio VIII.
Hyiroctphdon in fabJluntU medulluri cerebri.
EXeellentillimus Dodor nofter Bernardinus Tombinus , Hydrocephalicum Puertiia
Poft duos vitz annos extindum , in przientia nonnullorum Medicina Dodorum difle-
cabat, cumque nullum Izfionis fignum appareret , neque extra , neque intra cranium , quia
imo neque in ipla cuticali cerebri portione ■, obftupuerunt omnes ; donec tandem cerebri
eortice aperto , tota medullatis fubftantia ( ut idem Tombinus przdixetat) corrupta, & ia
aquam convetla apparuit.
Infblitum hocnatutz portentum , cum forlan a nemine unquam fuerit obiervatum-, flo-
ftris Adis Inferere non incongruum duximus , ad hoc , ut ij , qui hzc noftra legerint, eau&s
diligenter inquirant, quarum cognitio novum fortafle lumen aliquod Anatomiz, velM>
dicinz conferre poterit. E Volumine v. ^.yiciorumErudUorurn Lipjin editorum.
Observatio IX.
PuelU cum Hydrocefhdo SinguUri in lucem editu Anotome.
Mnlier quzdam plebeia trans Oderam habitans, confiftentis fere zratis&tene habita
mulczqqe jam, & ante. biennium geminz prolis mater , denub imprzgnata, partu
admodum difficili, infantem fzmellam vivam d. 7. Auguft. hujus anni enititur .• adf
peduverd monftrofi ferme capitis perterrita mifella, quid agendum hzcet.- lac itaque ma-
lemum cumob vitioftm oris conftitutionem fugere non poflet, per vices de dic beneficio
cochlearis ceteyifiamfaucibas guttatim inftiliavit mater , quo alimento per feptem hebdo¬
madas fubftentata fuit infans, donec 15. Septembr. deficiente nuttitione , fubdiliculum ex^
picaret.’ Hane naturz ■mphSacrif ut acuratius luftraremus , eodem die inftituta fuit capfris
apertio, prolcdbre NobililHmo , Ampliffimo atque Excellentiffimo Viro , Dn. Irenzo
Veheio, Med.-Dod. & Profeffi Pubi. Celeberrimo, ScrinifiT. & Potentifl! Eledoris Bran-
dehburgici Arehiatro.gcaviffimp, Facult. Med. p. t. Decano Spedabjli , Fautore , Ad&e
ae Cbmpatremeohonoratilfimo : liquentia verb tunc a nobis notata & oblcrvara fuerunt
Eratfcilioet pucllzczteraeotporisprobeformatzfacies , qua mentum, qua genas minime
deformis, aft reliqua fupremi ventris membra pleraque inconcinna & i naturali conftitutio-
neabeflntia : nempe os propter labium fupetius aliquanto brevius & gingivis atdiiis adna-.
De HydrocephalojfiveHjdrope capitis,
tuai , cuodammo^i diftorWm , & ad fuafonctn iBeptiihi "Nalu:, jufto & planior , ut dorfum'
nlobnlufii; parunili generis exurgerent, & latior, ut liares magis hiantes vidcicmur: ex
Soaruni dextra tuberculum quoddam album '& rotundum , pifi majoris magnitudine emerge-
^ quod polypulum primo : intuitu referebat, fed poftea sa?ioir/5 quatdam cutanea .tantum
fijiiTe vifum eft Oculi majore ab invicem intervallo fejunai, iidemque intra orbitas fuas
shius reconditi ccnfpiciebantur : Sinifter quidem pro&ndiiis fitus, palpebriique., nW Ipe-
^orum manibus ifta: diducerentur, iemper ppertiis ; uterque tamen qua globum adeoque
jj ni^riim & album pupillam & iridem,'non male conformatus deprehendebatur. Frons
nulla” -ec vertex , nec Tempora (Scis elata erant. Eorum vero loco Tumor ingens fc.fe.conf-
priiui offerebat, quem Mammi- formem dicere, propter infignem cum mamma, turgid^
cb.nveo‘ienci3.m , licear. Erat enim mollis , cure latvi ac nitida vefticus, valbrumque ifangui-
^S)' um duflibus quibuflam lub cute decurrentibus diftiuiiius , & verius aqtcriora ad. nates
ujj.je propendens, ut cum tuberculo antedido narium dextra emergente , mqmmam
pendulam paoiiia inftruftSm egregie 'mentiretur. In occipite breviod cervici fubnixo& ca¬
pillis quibufdam nigritantibusconiperfb ,''majbr (bliditas advertebatur -Sf iubftratorum ibi¬
dem integumentis offium (olidorum fidertr fa&us faciebat. Confirmabat idem.vjius , cum
rumorem illuni i- qui a nativitate aliquantum auSus, & paulo ante obituro quodammodb
'pellucidus ad parebat, iaftrumchtis tentaremus, DecraaS enim provide cutc , membra¬
nam rranflucentem , per quam va(a quaedam languifcraoberrabant inflata: inftar vcfica: iuil-
Iz tumentem invenimus : Ea in fimmo Cubi proce(|um quafi quendam ovi minoris magni¬
tudine habebat fimplex arque firmior , in partibus vetb infCtioribusi dgplex atque ex me¬
ji nge duriore & pericranio originem traxifle vi& eft : qua aperta, copiofa aqua limpida pa-
fum flavefccns ad tb i. effluxit. Eampoftquam patella excepilTcmus, metnbranamquc crucia¬
ta, quam vocant,feaioncdivi(lfl'eraus,Cercbrumle (e obtulit, quod mediis quali in undis
■ hafienus fluSuabat ; mcni.uge quidem tenui veftitum , fed qua: (blito denfior atque ifi veij-
iricniis admodum laxis potifEmum talis obfetvabaiur; Inclinabat vero ejus moles verfus po,
(iisum, nec minus cerebellum (ub ea poft medullz fpiflalis.ptihcipiumi totum dclitefccbar,
nude^jictvi ilm optici quam czteri ab origine (ua ad inlertianis ufque Jocum produdiores
guanj alias cernebantur. Inter ofTa cranii ea qUz Bregmatis , (eu Verticis dicuntur , (itum
(uum ita mutaverant, ut verfus occiput reclinata Scercaa- quafi flarent, fuperins hiatu quo¬
dam , qui alias i''n infantibus ad Splj-j/oToe fis'e Fontaiflellz conftituiionem concurrit , di-
vplfa. Os vero occipitis (eu Bafillarc iifdcm fubftans altius in Cervicem dclcendebatj unde
yejtebrz Colli antrorfum cedere coaftz fauces angiiftiores reddiderant , adeb utuvulain
iiflem zgrz & nonnifi difleftis ad aures ufque buccis confpicetctur. Quam inter alias cau-
fam diffidlis deglutitionis f nam non nlfi guttatira inftillata fuit ex cochleari ccrevifia &
quiqbm non fi^nefuiFocationiS periculo) exiftimare licebir. Frontis , quod aliqui inverecun-
' duro, alii coronale vocant , os plane deerat i- indeque ab Ephipioifiye fella equina planum &
paulifper .convcxunn os , quod in medio aliqua offis cribriformis, & criftati vcftigia bftenie-
pat , bafin cranii in patteantica conftiruebat. Formatum hoc modo cranium libenter fervaf-
femps , nifi obftetifTet parentum pertinacia. Talem autem illamnffium compagem ob Hydro-
cephalumf quacunque de caufaj ante ipforuih- folidadoncm in utero, craffam inter, .tenu-
emque meningem obortum , contigifle , atque adeb accrumulatis fenfim fub dura matte Si
pericranio aquis, & diftentis earum impetu- tum his tum cutaneis integumentis, monftro-
fum caput infantis evalide , minime ambigendum. D. Gothofredi Samuelis fsMi. MifieBt
Curias. ^
Observatio X.
.... lie Hydrocephah interno cum •sislehtifma caf itis tergum .verfus retracltone
. • cosvulfiva. • , .
CHriftophoroFriderisoKauflero tenuioris fortuoz viro Ann.lfiSd. Menfe Septerobr. na¬
tus fjlc filiolus Laurentii nomine infignitus, qui proztatisfuz teneritudine slicernon-
jam bimulus , loqui ftareac ambulat* poterat , fine ulla moleflia , fubitb tamen ipfis Calen¬
dis Januarii Ann. 1683. capite arietare , jingua balbutire, pcdibufque titubare czpit , adeo,
ut indies malo hoc ingravcicentc paralyfi taQus , crura una cum pedibus rigerent, urina in-
voiuntarib St centiniib proflueret, voxque periret , ut non nifi rariffiroe perpaucula quz-
dam verba, inrliftincce tamen & quafi cum cachinno proferret , caplie iiitcriminflupcndam
inolcm excfefcemc , Si reclinato paululum (altem corpore , arcuatim Incurvato collo , yer-
gum verfiis furna cum violantia retro eadente,fcapulifque incumbete, ibique cam dianonfina
•sifelli hujus ejulatu hsetcntejdonec vel matris, vel adftantiummanu eredum, priftinu fiium S£
- - ; • erdj-
39+ Anatom. Prad. Lib. I. Sed. X V 1.
erdinariath occuparet fitum, noa fecus ac in illa conyulfionum fpccic , quam Opiftiioj
vocant i' ficfi , Authores tradunt, Afportatus fuit a raatte in Carnobium Div* Cath*****
Sacram Conventibus nolitis ab Illuftr. Senatu benignilBme dicatum, iMc tunctempotirf**^
gulis Cbdcgii noftri membris , alia forte ex caufa ptatfentibus , lymptomata hjcc intuentik"*
atque Ddgmaticx Medicina: trutinam examinantibus , ubi ob ru.nmam PueruK hujus pa¬
ram pauperiem , Magnificus Academia: Lcopoldina: prarfes 3c Collegii Norimberg. f •
Primarius & perpetuus, Dn. D. Volckametus nofter fenior i pto 'ca qua in miferos &
folct, fingulari iiberalitate , medicaminum folutionem fuo tere fpome promiSt, fi qiS
ftro ex ordine euram gratis fufeiperent : obtuli ergo mo ultro , una cuoj Heliantho ii. Dn.'^'
Volekamero juniore tanti patentis dignilEmo filio , Coliega amiciffimo, Sc lubfeqHcoti ftati
dic curationis noftra bono cum Deo fecimus initium ; ptatfcripfimus vero medicamenta varh
cephalica antilpafmodica ,-epileptica , non ncglcftis laxantibus Si clyfteribus , caput novjcu
fa rafum, &unacum fpinadorfi mixturis & fpiricibus antiparaly ricis inunaum, ficeulfiej
nervinis fomentatam , balneum apparatum, Sequia ob vatias rariores contingentes caufas
quas hic lubens filentio praterco , Parentibus dc veneficio fuiflst orta fulpicio , fufFumigium
quoque in his cafibus maxime alias commendatum, una cum' emplaftro fetido Miufychti
applicatum foit , omnia tamen, nili haud taro uno vel altero fymptomate ad tempus fsltia
mitigato-, incalTum, acfinceffeflu, ut emaciatiffimus tandem xger nofter poftquam pet
aliquod dies, fanguineis ceu patentibus & vicinis vifum , nobifquq relatum foit, ptofbdiflet
lacty mas A. I <90- d. 17. Julii placide animulam fuam ex atgetrimo corporis domicilio exfpi-
ravit. Invitavit nosMater ad brevem cadaveris Si capitis quidem , ceu maximi hic affeaa:
partis. Seaionem, nefciorjuacptodigiolacx crinibus, acubus &e. ibi latitare ex pueruli fui
dum viveret , vana przdiaionc , fomnians : annuimus petitioni ejus quam lubentiffime , 6j
teftcs nobifcuro adduximus Dn.D. Petrum Buigerum, & Regiomontanum , ex Italia re¬
ducem , hic Norimberga: tunc temporis commotatitem , Amicum. honoratilEmum ^ & Dn.
Georgium Jaeobum Langium , affinem meum fuaviffimum , rcrumque natutalium ferutato^
rem maxime curiofum; horrendum erat cadaver hoc afpcdu, & nihil nifi Sceleton cute
tcaum, longitudinefuaunaeumoapiteulnam nofteatem, cum tcitiacjus adhuc parte, ca¬
pitis vero monftrofa moles quo ad folam circumferentiam fuapa filo meofutata , ulnam ean-
dem integram exafte atquans. Detedo pericranio, apparentes ptimum fututa: minus firmi¬
ter coha:tentes , multum dehifeebant , Si digito compreffie , facile cedebant , fcparato
cranio pro ztatis ratione , &tis ctaflb , fub meningibus Calvaris fi, miffim^ adhzrentibusi
omnia fluSuabant, quibus difeiffis ac feparatis, eetebtum ptstumidum, cum vafis fuis fiin-
guineis , varios ejus labyrinthos perreptaotibus in confpedum venit , qud icpatato ac diduao,
infignem lymph* copiam in ventriculis ejus ftagnancem , Si meniiitam integram complen¬
tem vidimus j notavimus quoque circa proceflus mammillares , binas hydatides , lymphim
fotofamcumfanguinis pauxillo mbetam , levi fafta compreffione , fundentes, lacrymaum
illarum , quas falsb cruentas, dixere parentes , veram forte & genuinam caufam. Csteram
ipfi cerebri fobftantia denfa & cafeoii maxime veto intra ventriculos , membtanofa fuit,.
Cerebellum flavcfcebat,yariifqae corpufculis glanduloSs , glotinola lympha repletis, fca-
tebat, gravemq; fpirabat odorem. D.Ub. Pauli iJUifee^. cur. decur.z. J/i»-?. '
Observatio XL
De Hydrecephalf aperte.
Meretrix qusedam infantem Wettini enitebatur hydroccphalb laborantem, qui poft iaen-
fem in tantam molem cf efcebat, ut mater impar effet infentera ex cunis attollere. Hinc,
cumScinfiiamilerlapetiUTet infans, ex curiofitate & petitis quorundam amicorum aperie¬
bam caput, cx quo plus , ultra xii. menfuras vcl ttxxiv. ichoris profluebat, ( velui hoC
Chirurgi Si omnes alit atteftantut , qui huic apertioni interfuerunt ) Getebrum exignuffl
cratjinftatpcoliboviniad ^ifi. acoedens , Si firaul cotum putrefaduin & corruptum. D».Bi
AmbrepStegmaHttiMifeell. Curias. Decur.if\.A»a.l.
Observatio XII.
De Hjdracephala laborantium aaatomiis.
I" "TEntici Slatteri filia, nata Beriuga prope Scaphufiam dic t.^. Febtuar. Aan. iSSS. capite
J^hene conformato matri & obftetrici vifa fuit. In dorlb, ad latus vertebrarum dexqum,
macula livida apparuit, uncias quinque longa , Si tres lata, quz indies aliquantum angebatur,
nunquam tamen ad altitudinem Si craffitiem parvi digiti aflurgebat ; tam fplendida evafie iR
tnatet fasiem Si fpcciera vcftium intueri in ea, ceu in ipeeulo potactir.Pes dexter a vic*
DeHyclroGcpliafe4veM^^Gpl%apid^ 0395
Bfici Jfd'o fefripcr irnmortS fuit. Chci dicimhm itaiSs tirem , cutn ijoa psr tonuiffimaai
toctiihiimai trar,{parcrct‘, a Chirnfgo vulouiculiim infliautffftiif proQliit aqisk lia-
pidifliau , ac'G puciius , ut mater loquebatur, -mirigeretl^r vtJtobltuIutBf Wevi Goaluity quod
^cfcr-fesfcs adhuc -diebus infequeatibas ttfriciiit .• quhiiSst vTce-agti* fex vulrjdre
effluxft-rltiyhnSifliV^^ti^t^ araplui, Si In-htoc-carocruaaJpercutli-dBnfjJti^atiiri ieeedta-
^etfeSeffirTjiTtutc^ufcus irianfit j 'quod a GhiriirgopaueofuiiraferunriiBVelrvallo confolidatum
fuS/^JuiinhtiiJiurauiCus cuto obduiSura fuit , nihilque feri- ampKus cxtHla-wr fintiput dex-
iriiffipiimuih ; Pbftca&: finiftruia in faftigmni attolli CQS^!'r-,'ae intraijuarcamiartatisdfeptitna-
'mtii ii'M' oecpHafas valtx molis- cmctfir. rntcrea-iempere?ic , faxitt^ae-infaBS , aiwfees ^
^fuilmtSe-^Bfevk;. hibiruS aUtfem ,■ quiame-pfehqs/^midiari coepit."!': rj -i.cibyjin^i:;;
jS £aa)f!Saptit-vafb£<molis‘apparuit ,'dltum!tres parma%'^e!G;m2&cotidem latum. 'Sioeii
■pud ini-xTia utfohuerlitere fattigiarum , iff^SKrs quafi cdltss^eTviiami-^mtermedi^ ctsHOSliei
tfcTiVora fumtncioera promiaebam: : frons-deprefla , piane ifon prominula , & occi pw -de*
^fcfli'm‘erar 'Offj-fificmjtj# ad-duaS palmas^Tc inv;bcms-'^Si?cemportiffi!pMtnarD!,!'a-fi'ac!pitis
.offibusdiftjba.nt. Acta££ii-Th<flic’totura capatitiii '& mahifcfteffluauitio percipifcbatW^cx-
tipro', ubi ufla cari afExacrant- vala ianguifera in terapdribas & finci^fte rucilabrafre^fingui-
.jiS diftenta Capaf tepebar, alicubi frigidum erae. Brachia- pedemque liniftrutii mevif-,-i'Bi-
-aibifr-dexirb-j -qui-Sriiftco fec-fi‘na!!a3ppafUcfitiiuxitto^'fi^^qferai7 Vertebra prima dbrfi,
aiagK debito protuberabar Tubi macula olim,' ibidem cuctVdepreiEor-i- & rubicunda cicatrix
temafilir: Famclica-& firiculoia mire lingiiam-vibravit , & labia lambit .-Toltquara materiae
-iB infantis oiculam' cmuluc , avide illud abligurivit-, pofteaque fuxic-;- feeus-fi fecic- , non iu-
:xit. Pulticulam avide ,coB3'ediCi-& Etilt. Aiebat mater, nycHimen ^itio-pwter laeunacetHiim
<Pquo noD abundabat) ad |ix.aqua:bibiffct:- Vagiit , braehiaque movicfbculositimi-quoc
TUtB tamen non nifi album conrpiciebaEuri-n-ifi-deoritim-d-uflispalpebiisinferioribus.-ExCrc-
:®cmaalvi & urinam rite excrevit. Diaphragma ordinate movebatur, -hypogaftriatfi -ina:-
iqualiter intuajefcebac-, "m-oX- iterum fubfiaebarf imumeftenciBuf iafefttols , tbirmifiS paii
videbatur S nampr-zleutibus ilhsmcumefceitEiis^^lubindeivagii-c. Habltiis muicura ejisenuatus
erat; non tamen tantopere ,- ut in heaici^ & rabidis obfervatur. Iliam au-iire ex nullo in¬
dicio conflati: , at tactum integrum ciTe mantfeftb pacuici-Miselaae materno delciflari cx-lio-
giiiBVibtaiione&labrorum-lambiiipnc colfigere licuit-, -'^qui aiaccriis fiebant bx hujusluiSio-
nei quam aquabfiinftillaia.' Cutiscapitis nefn protltts detSliSdrar. Gapilii erant fiibfiiim.' In¬
ter fugendum Ai bibendum interdum aliquid- 'eonvulfivi patiebatur in faucibus , -propcen
-qScfd deglutitio impediebatur. -Hzopmnia abunde contcmplatds iiteriS'-corifignauit>^»eAj»-
Parenteib; iit infantis qbiiutn mdiParehc. prKtriiiSihftigavit. ’ ! i
- ■ Die 15. -Maji nnlclla diem-iuum obiit. Abfentc venerando VVcpfcro , in me^fccafidi
munus reGidii; Percepto nuntio , eodem dic ad difiecaodura cadaver properavi, meque e
veftigio IccatuseftExGcllentilf Dn. D. Screra. Mirari -fiimus ambo ftupendam capitis ma-
lem atque figiiiammiblicam ! quamcum fupariusiain fit delcripta, hic repetere &psrvaca-
Diaun duco: Anatome autem ' fcquencia nobis exhibuit l-meisa decuflatim cute capitlitS,
quatuor .ejus lobos detraxi , inter ieparandum mulcmc feri-exiudavic; ex incjfis-'aute«&
difleftis; venis, :(ip'g[iisaquolusefHuxit. Separata cuic , pericranium cuno dura matre eOaliiifi ■
frbbft/vavimus ; urriim ccrebri^ haemifpfaatriuin ’ mire faftigiatum erat , cOrpufque- falcifor-
me inrertncdiarn formabat convaliem. In fummicate ccreiJium erat pellucidum , ceu vefl-'
ca aquapienscidem incumberet. Offa cranii longiflline afe invicem', mira membraaaruni
exKufibiiitate ablcalfcranr. Sinus longitudinis utrique hemfiphatao arte rmroerfus , non-niS
auparse pottica , qua fanguis pellucebac, fuit eOBfpicuusu'hune incidi-,'fty!umque -iiBiBifi .
qui id profandum iOac inter uttumque hcinffphzrium ad tr-ium digitorum ttanfvarfdtitta
longitudinem.- G-oj-pus falciforme fecundum longitudinem &: latitudinem- exEcnfumaj ex-
tenuAum .fulc. Ab-hinc vuinufculum in iuintnitate cerebri lanceola caute iiiflix! .- apen-a^du-
'a matre, prorupit tubftanria cerebri aqua turgida, ac fi incisa tuDic-acafaea , uveaptbrue-
tet; nec ciaiTior fiiic fubflantia papyro madida? , quem examuffim icfercbat; nec .mmea
j ■dftiice vainulcutum alterum inflixi : tunc nempe profiliic aqua lihjpidilE-
p.“;,isfttumcii£is, idoneis deflimebamur, quibus aqua ponderari pdtuifrcc,,,.oi3:q autemli--
bratuia .pondere , turaE.xcclienEjlEmo Da. D.Scrcta? , tura mihi quoque vifa fuit ejus-ia
c^deati ferreo aoflniliil piuiiis iinpoluimus; fenfim evaporavit, '& bulliendo ipumaho con-r
i^tavit; non ia gelacinam tonctevie, uri aqua in ventre hydropicorum' reperta folct-, -lcd
Poft evapoi ationem , lal acre- reliquit ; effluente aqua utrumque cerebri enji^iKa-
r.uaj -una fabfidic tandcm-qufc hac penitus ' emifsa ufque,'_ adeo .eiapftis' 'moJeS ‘c.pa:
!-*fflt , ut modo, confpicr capqt.',. fine cerebro,. djxiffes. Diiatato 'vulhufculq , inths. ^e-
nitidus m ingens .caverna . apparuit , eu)os interiora, vafis fanguifetis ornabantur.
♦vcftPto, .coipptc falciformi--, .quod ptofiiade, .ccicbriwj Wcabat.,:. corpus callolum
3p6 , Anat®m. Prail:. Lib. L Sccb. X V 1,
. tandilEmum , fed ntire exceofum Sc extonuatuoiin confpcdium venit : Speculata luciAi~
i£in hoc cavitatem, guamdupUcatuta conftituit, intuiti Nullam autem rupti<V*’-
ultra modum diftentatum parttum repctinius./Cptpoxa ftriata 4=ptcffa erant, & intetf^
cetebti ^erficici adatquata. Lucicxpofica exhibuetunt itmumeras papillulasj aciculatu^
capitellorum magnitudine prominentes ; attafla nec aipecie, neG ,inxquates,~nec aifi
anti luci obvcrfa:confpicicbantur.. Proceffus , qui ccuta medullae oblongatas conjungit
verfus , btevis alias ad unciam unam cum dimidia vi aquarum didudas erat. Thalami neivo!
rum opticorum cum protuberantiis orbicularibus rite fc fe habuccunt. Gl^dula pinealis
&mueagineaintetGontrcaandum diffluxit. Plexui chotoideo iitrique tuberculum Ph^coT
magnitudine erat innuxum , tefticulos fccmininos examuffiip referens, circumcirca hvdatidc '
seu ovala in o vaviis mulierum conipiciebantur. Pioeeffus mandllatcs didi , exigui , ccecj &
impervii fuetunC' reliqua nervorum paria omni vitio caruere , nifi quod aquis erant iuh-
lBer&. Infijndibulum reiciffum inflare ftuftra conatus fiii, quippe flatum non tranfmifil.
Glandulam pituitaiiam diligenter examinavi .‘nilul tamen prztcrnatutale in hae offendi , nit
quod humor unduqfus , pellucidus tamen ftylo , viffi inflat adhasiit.
Cerebellum flaccidum fuit: ventriculus quartus peramplus, emiffaaqua fubfidit. Spinalis
medulla in meditullio perforata fuit & aqua referta. Stylus immiffus mergebatur Iponte fua
ad palmas longitudinem verfus maculam, qu* juxta fpinam dorfi vila fuit. Hanc incidi; ca¬
vitas adbuc, & {pinalis medulla nuda apparuit; vettebr* ibidem ad pollicis diflantiam hia¬
bant. Tubulo exploravi atque flatu, fi quis forte meatus exiude verfus oetebtum ac vice
verla daretur: fcuflra autem fui , nullum quippe flatum tranrmific. Circa primam dotfl ver¬
tebram f de qua fupra ) tuberculum apparuit .' incifa cute , offlculum inaequale Sc inforae
fiibfuit. Longiorem perveftigationem importuni mulictculaturo fletus prohibuerunt; loculo
proinnos, alii terra: mandarunt cadaver. ii.Miehaelis Flor, civis Hcidelbcrgcnfisfilias, ni-
tusd. aq. Odob. Ann. idSS. omnibus bene conformatus viflis fuit : indorfofupraoslacraM'
macula , fcu fubftantia teodino& & coriacea apparuit : fuxitinfans& belle valere vifusfe:
brachia movit, pedes autem Fere -immoti manferunt : poftquam ad eam pervenit ztaiem,
qua alii infantes, quoramplurespcperit mater, pedibus confiftcrc valebant, penduli man-
fetunt eredo infante, & urina fpoatecffluxitj anus iniiipct ad trium unciarum longitudiacnr
excidit, ut repetita repofitionp opus fuerit. Alvus plerumque fuit lubrica. Macula dotfi in
dies augebatur & in majorem molem , quin tumoreta tandem infignem exaevit, ut pts has
oee eubare nec quiefeete liceret infanti , nifi in alterutrum latus devoluto. Tandem de abf-
clffione tumoris monftrofi cogitate coeperant patentes, vocaruntque Chirurgum cireum-
foraueum, qui decima quarta asufisicptimanacxtirpaiionemaufus fuit. Tumorem circum¬
cidit temerarius , &filo, acu traduda comprehenfum protraxit , mox abfcidit& extirpa-
vit funditus. Inter abfeifflonem plus libra aqua: limpidifflmiE effluxiffe, fapprisfalfl, relatum
fuit In medio tumoris radix feu pedunculus apparuit cavus, qui inflatus, in vatias tamifica-
tiones, tandemquoexpanflones membranaceas abiit, ceu cellulas & concamerationes , in
«pibusdidailagnavitaqua. Pofl amputationem , caput infiutis cunfidcteftatim &molemi--
nui obfecvatum fuit ; indicio haud obfcuto , aquam ex ventriculis Sc cerebri cavitatibus pto-
manafle. Sequenti ab operatione dic expitavit infans : eodem cadaver vidi SC vulnus par
luflravi cum aliis curiofis. Pedunculus non nifi congeries fuit, fcufafciculus nervorum e fpi-
na dotfi exorbitantium , iu medio pervius , ut flyium facile admiffric. Circumcirca alii ner¬
vi non eodem fafisieulo comprehenfi ad tumorem tendebant .' vafa quoque fanguifeta e fpina
dotfi emergentia eodem appellebant : fubtus membrana fpinalem medullam alias involvens
apparuit inanis ; adeo uc , vel omnis medulla fpinaiis hae exorbitans , in didum tumorem
terminati viff fuerit. Anus propendit ad uncia: unius cum dimidia longitudinem. Caput
collapfum fuit coufque , ut fonticulus pollicem meum facile ceperit , & ofla tetnporum fiM
invicem impeaderint. Caeretum nihil vitii fotis apparuit; interiora pcduftrarc vcipitTnpct-
-fticiefa matris pietas.
QUi ventriculos cerebri tantum Isyitatis in hifce cavitatibus, etiam in fanis f uti in ej»
gratia conditos effe exiftitnant , nimis le- pite vituli hodie dum maftaci,quod pr^ioaibus
*es mihi Natura contemplatores ; neque ad cft, videre licet) modo earamdem vacuitates,
rem facis attendiife illi videntur , qui non ex glandula pinealis ( qua in lepore mira eil , 8?
primaria natura intentione , fed fecundarip vifu lepida, in homine etiaip fano modo mo-
tantum & accidentaliter ex cerebri complica- caginea, modo fabulofaV modo etiam lapidea,
tione hos refultare exiftimant. Sed & infuper in canibus vero intricatillimaj dignitatem Upu
nriiraf i fubic eorum featentiam, qui cerebri ven- tantopere extollerent , dum in hac ce(i fplw
triculos fpirituum domicilia fiatuere non du- fedenti anima circumflans fpirituum facellf*
bitant. Certe fi attentius penficularenc , qua tium famulari, glandula motui obedire, mso:
crebrius diffecanti cerebra obtingunt phano- data audire- & fideliter exequi ingeniose fiB:
mena , modo aquatum illuvies &.ftagpatiaf.es gunt, Mihi veto pto nobililTima funairinefta-
De Hjdrocephalo/ive Hydrope capitis*
mMicrocofiDofabricij non vana tur , netiOLque eaamulfim * interdu.
a.dcoque invlfa , eadem' tainenexiltereoullHS
SubTto. Quemadmodum nimirum reliqua
jglaiduU: conglobata: in capite lympliam fi ve
Eitcaiiervorum expanfionesiifmembraniS < uti
idudum obfervavit 'Venerandus fenex mofter
^5^'^epferus ) fcaturientemi & ad glandulae con-
«lobatasper yalalympHatieatransfiifami five
ab ipfis''iiHroediat6 ’arterifs'-iifdero‘d'u&fana
feltrant , perCqlant , -Se. pCr alia ‘ in parte 'fima
‘e^oriehtia T‘afa'lymphSjca adcOmmnne-lyu!-
'fihz receptatiSuin remittunt ita quoque cum
llandiila pituitaria '• •conf^facuro^ ^videtur,
txperiundo enim didicrV.in cortibus prse-
fertim boiiinv lymphaim '-in- partibus '■nutrien-
ilis refulti taatcm > glandulis tum wiaxilla-
triculos.exiddantem roinufque ptopottiona*
tum , quam ut tiltti fui porulos trajiciat atque
periiadat. Nulluroeft dubiutn, quininmem.Or
rato cafu affectus primordia jam in utero fa^
fuerinc y antequam 'lucem afpexit mifrUa i nimr
rum poffquam aqua , in ventriculis, ecrcbt}
colletta exitum per ;'.glaodHlaro,;pifHitatianijr
five ptopeer lentoteinjj five aUMiV-Siurn S®?
obtinuit .regurgitavic verfus csr^,i4Yeqtrie^'
■los';'-quos adiiiipieyiit: inde yerfds.qiW^lW
rednniians.ventriculum-.s fpinalfrn meiiollam
perforavit > cuniculumque per incdi|.m hsne
egit n -'-eo autem iloci ,; quo verte£>rs hiaq»
-adhuc, in tenella. , fcaCf.state exitum mqtJS^
ell , cutim aptem denfam dum' pettumpe.^
AN ATOMIJE PRACTIC^
LI^RI TRIMI
S E C T I O XVII-
DE C AT A R RHO.
Observatio I.
. GitarrhU ordiamas aftgaam viiu , fer efa Bthmoidei ^ Sfhenoidei , impervm efe
frendit ^nattmc , diu itinen , fer que in fubdiha
influunt fertes , detexit.
dubium hodierna dic apud plurimos revocatur , an illud excrementuaj
jSAtW Gtjeeis diftum ; quod per nares auc os a plerifque excernitur quoti-
die; in cerebro Golligatur, & per loca, qux viilgo a Praflicis indigitantur,
expurgetur : Cum per os Ethmoides ne guttula quidem aquae cxftillate poiUt.
Utcunque enim hos bs ih fccletis , quod raultoS fcduxit, foraminibus abun¬
det , in vivo tamen corpore & cadavere , nondum merhbranis & carne fpoliato tota offis
hiijus regio, dura matre integra nuUibtque pervia obducitur , nullutaque vel minimumfo-
i^ahifen in illa hoa in loco invenitur-, mifi quod, -in avellendo, cultro imprudensTeeeris : Si
c^pimafuriam hujus locieraflammeningcmlbli expolucris , neminimus porusoculis.fe exhi¬
bet Quae in eo qfle adhuc merabfana ubduSo videntur adefle, nulla iiint ; nam integra
mehinx fe.finuhus, infinuat , urctqbernma prpceifus mammillaris germina aliquanium-
naribus propriota fint , non tamen illam, tranieahc , Cbnf. ViQsr. Schneideriuiih.de
C^e‘cnbrif. - - ' . C-O,; -.; ■
; , i-A Qs Sphenbidcs notabili finufub fella efes-xcavatum , in duas diftinSus cbncameta-
tlpues:vacuatnfempei:deprehendimusbtraifiqae,mhafiumautemneutram perviam arapli-
njdinemi,;. Foramina quzdam nohnuhdpam:apparbn?',^‘.per qiise pturimi volunt pituitam pct-
colatLia finus iubjecitos-, poft ad palatum •'mliiSnt peryia cavernz funt noa
EXempid-^chneiderianO animati novas au-^ mb, ; timpuritaces fangplnis .reftitant in Reti
debimtts ihveftigare S decernere-.Gatacrhis: tirafi* meningis jiurabui, qusdepuratbibidenr
fi3's.'‘'Pdfl:.qiitiin novaro fententiaro'vexitatijna-, adhpe-;ialia:reac'|ahguiai.,fa;ce'sTtfrs deponunt'
xSub 'cShfe&vaneam-j ■folidi-s-niti fundamentis; in plexuirv.cbqtditfeiiin.^ vehtrJcuipSCeicBfi:'
advertimus , nihil fere pituita: natnriffiite**,J^ :^iida/b!?tuWi]gie«&pales‘fenfim 'pjr infudi^
quod prasternaturalero catarrho denominatio- dibuUim cendunc id pituiEaiiafe' glahdidlaiBf
nem tribnere valeat , per ctibrofi aut cuneifor- Quemadmodum vis fanguinis immilfari* , ca¬
mis oDTis foramina, antglanduls canales corti- rotidesSc cervicales, exiles fune, ita Scexcte-
CnUrrhi Pelius, ^bfidentes , i cerebrt origium mn ducentes:,
FLuxio qua: multa eft& mala ^ fluit uut ad fe3us , aut advenas: qua: advenas, 6citmor-^
bos laterales, & pulmoniasj &; ptzfocationes qu^clto interimunt ; dicebat Gal. cum
Hipp.j/aphof.Ethoc dicit, accidit maxime fenibus : unde plutes fenes quafi tepente inte¬
reunt , Et in hoc plerique Medici abettavete , eas fluxiones exiftimantes efle ex earum gene¬
re qua-poflupt per tuffint expurgati, & laborabant cuth beechieis medicamentis, ftuftta ve¬
xantes naturam & non pkrum' nocentes, .
Ex SmilimptbofquumperiifletNob.Cie/aif Mediolani ,' diffecuimusillum. Inven¬
ta eft lanies multa in vinculo' quo jecur annedtifurcoftis : Et non erat pus bonum ledliqtudiim,'
^ f^atvixetat plus 4.6/ diebus cum hoc morbo.' Et fimilitet dilTceuimus P. Caflatumi
Anatom. Prad. Lib. 1. Sed. XVII
anorum : & quoniam erat dives valde, iufpicabantur de veneno, & j
:i / / De Catarrho. 405
Obseutatio III.
^ert i cerebri ia fulmoaes dejkvium fer trachea duSus , fhthije»! eaufam uau eJSct '■
ex oifirvatiiaibHS Anatomicis, constat.
—Qinplures CatarrhuiB j five feri a cerebro per trachea: duSus in paltnones defluvium,
r^pf^cipuam phthifco eaufam ftacuuoc : Quam opinionem ab antiquis erronee tra-
miror quempiam e modernis aut medicis aut Philoibphis admiiiflc : Siquidem
ex obfervaiionc Anatomica manifefto conftat nihil a cerebro per glandulam pituitariam,
/ qu2 unfeus exiade tranfitus videmt ) in palatum aut pedus decidere, fcd ferum ibi depofi-
tum per dudas apprapriatos ad venas jugulares deferri St fenguini amandari .• Porro
etiam conftat quicquid reliquam feti in glandulis aurium , oris , nafi aut faciei deponitur i ex
iis omnibus per duftus item peculiares foras convehi , proinde ut nullus omnino humor, aut
i cerebro aUt e palato in Pulmones-depluat.
■V TEteres Hippocr. fequnti, fere rantum du- cartilagines quodammodo obducunt: Porro, ia
V as hujus morbi canfas ■ alTigaaruat fcil. tunicam Glandulolam ferolitates a fanguiue,
ii,grrham&'oeoariifiio7iem, qui2usabmmllil'.i- totam tracheam irrigante , fupetflua depo--
Bmdifruptis , mult* hic illic yeficuls in unum maceries ibi col!e&a in maliam fanguincais
quafi lacum efformantur , intra qiiem materies minime transferatur , fed quotidie , tota , co-
tabifica copiofius aggefta , ibi [ iiquidem tota pia iicet ingenti cxpe<£totetut : Taliter affedi
haud ftacim ejicitur ] putrefcit , proindeq; S: quali tantummodo fOntanellam in pulmone
pulmonis cuiinfidetlubftaotiaro corrumpit, & haberent , fputum etfi multum & craffum, ima ’
languini percranfeunti inquinamentum putri- flavum & quafi purulentum omni mane ,& ali-
dum infinuat s Fovea ita in pulmonibus fada quantulum in toto die rejiciunt , tamen alias
indies algetur , & fepenumero plures fimul ac fatis lani degunt , bene reipiranc , comedfanf
diverfis locis cuduntur, atque ob magnam hu- & dormiunt ; aut faltem in modico
moris in iis aggefti & putrefcentis copiam pe- corporis habitu perflant, & noii raroperfe-
6oris gravitas , velut onus ingens feuticur, nefcunt ; Hinc nonnulli dicuntur phthifin per
refpira;io magis impeditur , inlupet i Tabo 30. aut 40. annos habuilTe , & morbum eum
uberius in fauguincain maffam futtufo crebrz ufque ad ultimum vicx terminum ("haud proin-
hujus effervefceucix, fucci nutritii deperditio, de abbreviacum ) protraxifle : atque interim
porro litis ac xftus , inappetentia , fudotes alii cum minus tufliautaut expuanf , intrapau-
noSurni, & totius corporis intabefcentia ori- cos menfes in febrem incidant hefiicam , ac
untnr : Cxterum eruor a pulmone inquinatus, brevi iii fepulchrum prxcipicentur. Th. 'ipiSii
■hanc aSione reciproca, videl. a proprio ta- .
Observatio IV.
§/ 1. Equi Cerj\i Ubonmis , eb titium mijfd fksguiaet , fdvt embrt.
C Oryza Equi arripiuntur , tam foeda ca eft quam iethifcra : quare deiperata iaiute Patet*
familias eos faepius tolli jubet •• Nuper eo morbo arger Equus incilis venis prpfoloquc fia- ,
guinc necabatur, quo caput cerebtumque inviolatum iterum infpiccte liceret; Inaffiduom
examen explorata quoque expedit fepius revocare , Eandem namque rem egofimilitct capi-'
te de teftatus fili : Nunc cunSum caput, cerebrumque a-quei^vum rurfiis reperifr^
batur: lllzlum quoque erat Os cribriforme : naturaliter ie habebant ptoceCus mammilla¬
res mundi erant Scliii coloris .-fibras de dura meninge tradas receptabant foramina illa taa
minima : Quid multa ? nullum veftigium ullius vitii intra cerebrum deprehendi poterat : Os
fpongiofum quoque non erat adefum At illa: hoc os obtendentes membranx erant aliqii»
modo vitiatx : nimio illo muco adeo perfundebantur , eoque finus inibi obvii Vehementet
fcatebant •• Attamen plus iftiufmodi muci in fioifttis naribus adinveniebanir medii & iafi-
mi ventris viiceribus haud vitiofe affedis : In aliis cadaveribus Equorum ven* valde livefce*
bant , ut plures fanguinem crederent fempet in vitio elTo : Illa lahguinis vafcula , qux ad io-
tetiorem natium tunicam pertinent , in hoc Equi corpore nimium intumefeebant, quate
plus muci etiam exudarunt. Membrana Pituitaria pofterior haud laborabat , ptefla folen-
nem reddebat liquorem : Aft narium ille mucus redundans infeftante ifta Coryza eft fpifli'
or , albidus quidem , attamen foedus afpedu ac nefeio quo modo movet naufeam & prop*
vomitionem : Eft nequam morbus: hujus contagium in equos tam mite vulgatur : prxfepi-
um , pabulum , levis contadus ac aer adverfus etiam ex longinquo virus in alios transfert , 8C
ut credunt, in eos maxime qui funt illius eoioris cujus eft ipfe qui hac maligna xgritudine la¬
borat : VeteriBarii vatios liquores in nares infundere oonCicvcrunt , cerebrum imptim*
xgturo efle rati i limt & imitatores vetuftiorum medicorum. .
I Uniorum ex turba multi, urgente Coryza, idquein humano xque ac in belluino corpore
humorem credunt , fi non ex cerebro , ex fieri Membranarum cerebri fibras mansteiw
•cerebri tamen membranis in nares confluere per foramina ofes cribtjformis ad nares » j
po^e : atque: fiiperioribus experimentis niliil per foramina offis cribriformis ad nares , »
moti ajunt cerebri membranas madere ; qu* per foramina ollis cribriformis , una cum ne r
ad os & ad nares protenduntur Itaque humo- vis tranfeuntibus ad palatum & ad alias paffes
te* ex illi* cerebri mqpabranU eo feofiin ferti, proximas tr^hi t Glandulam pituitariam ng
c IQ fpiQalem medullam ^»^ i*v*jpectahj^»d^£aia,rrhisp* \\^» ■ ■
ulliDurum cerebrum Cery^ Uheruntium fahum referitur.
icncrc cerebrum Gallinarum vitiari arbitrantur: Aft fi ciufmodi capi
omni cx parte lalyum eft , integrum & naturaliter coloratuiii ; nat
illa multitudine muci laborant : Externa roftrj foramina fbrdcs plerui
r, quare ut recipiatur anhelitus , os fimper patulum tenetur: quo fit
lentet atelcat : fic malum curant , toftri foramina gracili tcretique pe
jntur, butytumque pipere leyitct al^Hitfuoi datur devoraadum, deti
ciore. idem ibidem. ■ •
KTeais Grayedinoforum hominum capitibus , vaia per membranam oris difpet(a , -di
llentiora & confufa apparuerunt , gelato tlJo fangujne magis exuberante, in- quo-can
Jituita latebat,. ut ea oculis fignati pofler : cerebri ventriculi , pelvis glandula & pro
mamillares erant fine fpurcitic. Schaeiderus lib. v. de cecarrks a toi .
De CatarrBo,
_ effi capitis , cultro dura piatet cranio adherens, divellenda illi-'
minimum aqu^ limpidiffima:, liqui dz, quali ex fonte , fibra; duasprofilnetantTAII-»
ante obitum diebus hilaris erat 5^ laltags Sldilcurrcns fed.q,e<Juft macum , neque, ^U-
‘^'mexwrnebat , cum pauca mirione. Bmdl^gaea^JiUeSaK^ainJsjk^^^ -
metnbrornm 5 Obfervatum muHersss
'fnsbuniotjti capite li congerantur, aut einunifti naris fluori uterino infeftari: Vrmcif^
rphalicos morbos inducunt; aut r»jr Ga!liar^mRcx, j aariufp^^qeribni ■
?f fer
fus 'huinor iti capite fi congerantur , s
- n*antur, cephalicos morbos inducunt; a... - - - -
^'^aturain fubditas partes amandantur , ubi ' vi^it pbqoyi
varios morH^5°“'=“';
OaSERVATia V’II.
Colluvies ferofu five Lympho , caiorrhi «poterto,, colligitur iu-Gknduhs flptui
choroideo odfius , unde la ventriculos exjlillotur.
PRzter ordinariam colluviei lerofse intra gctcbci ventriculos -yongeftionenj , ortanji
ex latice ferofojqui foirituum recens produ£l;otum vcbiculum eft, ,ac una cum illis
in cerebri potos introducitur : in vapoRcm attqnijatum , denuoque in humorem aqueura
concrefccntem pro certo haberi dtbet , quod a glandulis plexui, cijorpidqo infertis, ni¬
mium repletis , ejufmodi ferofus humor in vcr,tricUlos cxftillatur : S^pius vidi in Hydro¬
pe cerebri Glandulas iftas intuniuiffe vcluti hofdci grana a nimio madpre crepantia,
'flaccidas evalMc , adeo ut ferofitates allatas minim? retinuerint , verugi cas. in cavitatem'
iubjeaam continuo depofucrinc,rtii»i.r/^f/wffirf^,>:i4«4i;.«j?.,li, • ’ . ' ' ' ' ■
aUoties .ab externo frigore affefix funt cunturi vitiata, ficjitdiSnm, Lympha ex vaBs
male Glandulx conglobatx circafhoroi- fuis effufi & in partes vicinas ,''qum'a!iqiiand©
dem Plexum , ih cerebri ventriculis lateralibus' ternofai' qiloqile, viam teperiente,aut,herimo-'
£'Aibi obfervabiies,toties confequi folecG'ra- ais fuafibi faciente,'"' Ab danent Lyippha vitia-
■vedo;qiianr|eateprodu^a Lympha exiftit Sal- ta 2f;acr}pre in afpefam pulmonum aftetiam
foacida"; talisqud guiljtur iii Cotyz^a;; Undq pef (aucfs dclabeqte , orciip\ habet' iic plufi-
probfahilicer*Jiceb^t coHcbidpre quoennque mum' Phtliifis.&c. Ff4»c.‘de7«
^Aernuin modo mnclEdautur notata Qlaqdnia, Hed.tih. i. cop.e,'^. '
..Lymphata deflectere a fuo ftaru & qualitaiTe.' ' ' danduUs Hlot toittmi'^e)covj-zsm lie'ea sasth.
naturali' ,’'gefierarrqiie'Salfoaci<lam': 'cuih'ab raad. i.a. cap. S3. cenfetfieri a iytnpha in vafc
■ i'pfa nontantiim per nares eflluente corradatur Glandularum plexus cliotoidis ab experpo-firi-
■interna ipfqrum fuperficie s; ," u^ & faciei cutis, gore coagulata , & qonnuiiquam tnueo. iq'glaq-'
verum quaquavetfum iqtra corpus ^ofcta , ve\ d'ulx. p’ituitati? vafis' fimlritef concreto, 'ih
,4ifti'dante . dolores producantur nunc levid- cafu poflremo aut' ieutiri imp'riaiis'molettia!ti*
res prout' nimirum ejiifdcm viriutn exillit gfa- cirCa narium fadicein ; in illo vero in rhedii^'
.yiusve: 'Hi doldres fient' adrcribnritur' liulgo capite'yufei fit$luac illx olexusglandnlx,-.
patarrhls, non fatis' explicatis, ita Vetius dedn-' '■ r_
VIIL
In calerrhofi cerebro Ithro ^ amplius tenuioris feri inler durum, dr tenuem
memngem reperta eji.
E yiSata\S&. Cardinalis CamtUusMelttus , non fimplices cawtrhi^ quamvis levioris, mo-
leftias ajiquoties pcrpelfus, alitjuam dapitis debliitafem adywtif ; qbibus foci^..
fc/uperaddens,i4.abipvafiooedieicptuagenariiismQriturr ’ * ■ -l A.-e# -V
' Cranio' cjijs ap^tb plusqUam libra ‘feri tinuiciris inter ‘duram '.iSs tenuem mBningesdif-
fuia videbatur , quo turgida pia macer fblitam craflitlem quater feperabar; Eodeni fero,
fed rubicundiore i ventriculi ceiebri erant 'repleti. Henr.a MoinkheniiiEpiJlfTh: Sartholim,'
Ep.yy.cent.z. ' , . '' ■ ' _ -.....-.e,
'C.Ehrhfecidm Jffapyraddir.s^ K fanguine effer- dierum inducitur; Ifl' nonnullis vitiofaferigui-
X vefeente; qec fatis' pir 'rtatem''el'entitabo: riis diafhefisfi acceditjaucmaiasadfitCorpGtfe
I p'®risqne tbiiuioris cruoris partdexcac habitus febris iii putridam periciflpGiiijiabh
icfaiSa, acreliquo'IiqnoreJolummod'Quicori- uoiirarolechalem, ''
|qflonem acto, fyuochus Gmplex^fcfi ve plurium ‘ ' ■'■ ; ■ • - ' '1 ' ‘
Observa Tio IX. ^
4 contimio Catarphi infiuxu foraraina ia baft calvaria exefa & amfliata reperta fi»t-
"p Oraroina in bafi calvarite foporales arterias tranfmlttcntia , necnon alia ad palatura
oculorumqpe cavitares pertinentia ; in multis adco' exefa' ddampnata repeti , ut npti
jam vafofuro , quae deducebant , ampiicudinr refponderenr , fed duplo quoqub ycl triplo
-maiora exifterent , oiiod a mnrfiii.n k„mar„m ?, nrt gutta eayat lapideipj
ca exiftercnj , quod a continuo humorum a Cerebro defluxu,
rpfleaum licebat colljgerc. Ealix Hlaleries. Vide $choliaadobferv.. l-§-5-
^natoma Boneii - ToOTa 1* '
OBSSR
410 Anatoi». Lib. 1. Se^. X V I L
Qb S E S. VAT IO X.
jsjiM
NOb- pes bicoBiam osentc alienari ccepit » SiUabat iatetiiae oaiibas pitaita aqa»
cop»& ftcquentesqnc; Supra cailofum wcferi. corpus tumor gio^fus rcpcnaj
«juoexcnipro fovea reliaa,aqueo iiamorc mox repleta , quo & VMtriculi adriio&ia <Ja^
Scc. r:d( tit.de mentis fi»2^re,
A P: P E N D I X. L
Csry^j!!i^skm,fist<!)efic.»h firspkna, exire neres feendei^eefre^tnilens.'
feram fiilUtimfundesss.
COoiinoa Coryza affligit n^es ioteg, D- Peali MeiU Arciaatti Regii_, artatis ingta.
ycfcentis,ut per riares impedita via difficiUsfit ilii& fomnus &{pkaiio'; Obftrurtio-
ois nariuni peculiaris cau& & ratio cft , Quotiescunqae molcftior cft affedus per oarima
cavitaletn prolabiiuc veficula oblonga , rotunda ■, candida , fero plena, quod exfidat: Ec
■yerb vcficaipcmbraoofa fepe in medio narium iiibfiftit, fepe extra nares propendet, ic:
vi digitorum impulfi ijirfim ad eaput retruditur narfesque deierit » fcd circa os etiajix-
des feolfaflum & ipirationem impedit: Evacuatur iubinde cxftillante.ferq , & liberior
redit olfe^s , Ex pulvere ftertsutatorio fepe amicorum hortatu hujus Coryza qusfivit
levamen, ied quia majores in naribus obftrudiones nimia tra^iioiie catarthi oriuii£Ut,ab
illo deftitit , unumque dormienti remedium eft, in oppqdto latere obftruQ* naris dero-
hitas Facillimum foret vcficain pendulam forfice amputate , fi de tnembranute nataa
& origine conliarcr.
Ad varias conjeauras mentem torfi.- An procefius mammillares ? Per cpilepfiani 34
nares protrufos author rft Erefius , & recipiendis excrementis cecebii deftinantur a Vfex-
thene in Adenogr. Sed quando offis ethmoidei foraminula permeabunt ,i nili pb.
cribtum hoc dilaretui amplius? At quid de olfactu dicendum ? ut in quavis Cotju^
ita & hic propendentibus vcficulis celfat odoratus , qui illis evacuatis tedit; Taceo pro-
ceffus facile -rumpi ppffc nimis fero diftentos : Polypi principium quo minus credama^
facir fobftantia; divcrfitas'& mobilitas : An durr matris produftio vel laxatio? Id iiae
ifiCgni doloris fenfu hand fietet j quo tamen caret vir optimus : An vaforum lynaphaticq-.
rum progenies } Nec color abludit , nec contentus liquor , nifi alia fubfic caula; Fotm
.ideas cum Polypo generationis modus , Obfervante enim ^:Mna 4. Aiithropogr. c. <-
In cellulis offeis fpongiofis caruncula: exiles continentur , quas vidit prolongatas & M
imas nares prolapfis , fponte vergi adftiicgendbus medicamentis fuperne revelli: Vefcu-
las mcmbtanolas fine dubio , loco caruncularuns' in hoc corpore natura elfocmasM , qu?
feto ex catarthofo cerebro deflucutp intumcfeanV: ii- BirthsUms hifi-ij- eent.6.
A P P E N D. ! X II.
thlegmetevhegte, ,
.§.1, if^tlespadmodum aiiis nares ^guine ftillant, ita fcmcl vidi illas pituita lenm^-
^^damftillare integrum triduum , per mteryaila tamen -• Vacuato aurem cerebro
ceflavit : ^e de cesffit kjf^e aeresjlillent. notura eft , fer cemfreSieuem fiU. cerebri, qua caufe
itideia pcf reClatem , feib per fufionem humorum .- Hoc loco autem quorabdo fcp^adp
illa humoris pituitofi a rdiqua malla fenguiuca contigerit , metito dubitatu?, jn cerirfKO
enim tanta eopia latere non poteft absque gravitate ; ' ,
§.^ . Id plane fibi evcnilfc aflercbat conjux. N. quodnempe cum vlrgoadhu?: , integram
ttiduuro-Sbsque ullp ptotfes fomno choreis cbnfempfiflet pet quatriduum integrum
-dortnierit . Evigilanti yeto coeperint nares pituita fincera per dies aliquot ftillate ; cel^
vit^utemifte fluxus ufu piluNum cephalicarum.
Fffl-wyrpK^WOTCtrrfeiijyide^holiaad^.^obferya.t. i.
Observatjq Xr.
Cat/trrhifs fiffecetivas in mnliere, cajas cerebrum iiUfamfait , Seli Palmenes vitiati.
Mulier dies 40. fetum gerens , dum forte Ibrorem cft Baaa,eamquc compleaimrj
paulb poft tenebric.efam cjm4 oh oculos ahfervetar , oee amplius poteft confiftetc s hiad
aphohos jacet , ac f rimam ftertit ac fi fuffocante catarrho premeretur, nulla tae
tionc teftitui potuit , omnia tentata jSmt, conyulfioacs peife vetant, fex jioris goktaodtsa;
i^iSO
«ndecunque uHiverii corporis i & capitis prs- . tarrhi faltem immine riierq fdlet a»ac io jia.
Jeism calore, ac fokico fimul dedudoque cO- nunc in fauces j ac inde vefio aTpcriin ati
plony.^ ad cerebrum humore piniicofo quali- am, yel inoefophagum iper quetn in ventr
tonquc incOrppre velfanguine , aitinoxfnbfe- lupi ac iUteftiua delatus ferofa; dianhSesin
quente frigore aer.-s , ac penetrante limul per riam videtur fubminifttatCi
paros magis apertos aura fubtili, coagiir ’ ’
.§• Nqbil.N. perhyetiies Coryza & tu(E vejcabatiir i manifefta draiit capipienii Si
«atarrhi indicia, &c. Illius cerebrum umvcflum aqua perfufuin tefeiiuin. lik X TSt;
4e liyj^Kcp,
r. ^ 3- y Gravedine & tuffi affidebatuti Iti vetittieulis
«SteoH liquor fatis copiofiis, limpidus j laifiis.
epiBt
Catarrhmfiiffoctini a cerebra m alitor e ^flaccida , CafU feri inter utramque meningeni.
^nfraclttumfuferficiegeUtina quadam Mucii, e^c.
ISpoeflin { dequoTit.deVardyft) Patids fcptimanisantec
. mane impctuofe ad pcdus ruente & fuffocationem i
meninge plurimum feri effluxit, quod inter utramque meni
ftuumfiperficies quali gelatina operta fuit, qua cultello (ai
it, quodintetutramqUemeningem continebotur: Totaanfra-
la operta fuit , qua cultello (auciata , aqua exftillavit : Hujus fc*
inibus ventriculis repertum. Cerebri confiftentia mollis &
Pneumonicis immediate in pulmones fuftundi- plurimum feriinte.t uttamque meningem repe»
tur , modo arteriis in laryngem dehilcentibus riebatnr , quia vafa in toto eo fcatebant,
exfudansinpeSnsdecumbitrSiporqrumcon-
Observ ATIO XV.
' Catarrhm Suffacitpvus a cerebri laxitate ^ mallitie fendens^ =
GEner. N. hypodrondtiacus , nephriticus & afciticus a catarrho feffocativo interiit, 5co.
Cerebrum feroiis humoribus , a jufta confiftentia defiedens, diffluebat
de Lumborum doloribUt. "
§. 1. pbfetvatuntv medici multos catatrhis obnoxios eflc , quod medullam ipfius cerebri
delicatam mollem habeant : Propterea ea confirmanda eft , vitanda cruditas , vitandus
reruraTalde liquidarum frequens ufus.S4//<ia</««£p;i/.^£/>if/»./i4z.;>,rj.ai8. e
1» Corde aut cerebro , aut in utrifque
extinSi funt , Polypi aut a
eorum qui a Catarrho fufocatit/i
\cretiones reperta funt.
§. I. D.Kitfteniuspluresobfervavit cordis PoIypOs, ia quibus Catarthos fuffocativ^
j _ /. ideo oriri imprimis credidit, quia omnes illi in quibus Polypos hos obfcrvavit
eatarrhq hoccc cxtindi fint : Credidit fcil. hujufmodi excrefcentias inhibere aut plane fiftere
fluxum purpura alimentaris. G.Segerm ad th. Barthelinam Mpijl- 8j. cent.z.
■ §. a. Quot'
4’4 AHatom.Prad.Lib.I.Se(^.XVlL
, A P P E N D IX.
Se iSttitrrht eMerxt ,ixtritctlvtm ifhmmiiUpitis 'vertice in tieternts ^fubdit^ / . l
. fittes delaheme , contrci Fernelium. -
s^f «teft»>wiroacuM!no j Deftillatio alia Interna eft , qua: e cerebri ventriculis^
^ pat8bos qua:fubcalvanifunr,in interiores cerebri fedcs prolabitur -.-alia Externa , qui
ejcira 'GalVWa fufflfnb' capitis vertice in externas partes corporis fertur , in Oculos >
^it^s^!^^n4ice(n , iri crura , otriries denique articulos , qtire tura omnis arrliritidis ^tufe
ri®Dis,s^erni(lolotiscauia exiftat. Ego quidera non negaverim venatum -i per faciem &
temposaineaputirrepentium, ubi turgeant affluantquo finguinis copia , reliquias alimen-
tiS‘&Ii^eivaeua iub cutem ciFundete , cum fic fieri vetifimiie fit, idque tum humor, qui
fepecu6scoiifriau deprehenditur i tum dolor capitis externus , qui fc. ad cutein , prxei-
puCivhco' rid''cervicem 'percipitur manifefte atteftantur : quemadmodum etiam vcrifimile
vappees & fiiligiries per futuras extra, calvam emiilas , cutis craffitie & denfitate foras
rimnes,ev;apQtare.rion.poflc,{cd eorum partem tenuiorem pilos gignere, craffiorem vero,
•Uiia isum'diais excrementis fub cute detineri , mifoeri , firaulque coagmentari , quotum de¬
inde 'copia &• pondere gravatur natura , & ad infernas partes per fcapulas tranimittituri
]fps’tnprbps pariens.qqos tefeft. Sed ea in te fallitur meo judicio , quod omnem
'arthritidem, chiragram ,ifchiadcm & podagram ab cjuitnodi externa deftillatione dedu-
ieit3:&„ab''excteroentis duntaxat extra calvam fub Vertice capitis genitis fieri cenfcat,Cam
ccrtifliinum fit ab internis corporis partibus , fcil. intra calvam poCtis , fa;penumcto copiam
firigurife' biliofi , pituitofi aut melancholici , per venas & arterias ad eas partes amandari,
qui ibi decumbens eorum omnium morborum origo. & cauia exiftat: Venio in hanc fen-
tchtiam ,' hbn tnodo quia ejufmodi morbi fiunt nullo praicedente externo capitis dolore,
ipapulatumve gravitate, gua: pratirc deberent ejufmodi humorum fluxiones ad eas extst-
Jjas partes, affirmante Hippecr. tib. Ntt. hum. Omnem partem tranfmittentcm exeipien-
timquc,in omni humorum decubitu laborate , atque fuis fe fymptomatis prodere; fcd etiam
quiaexHippocr. & Galeni decretis, humorum impetus ab uno in alium locum fit&con-
vertitur , Ut tum 'a cerebri Sinibus atque venis, tum ab hepate, liene , cmterifque partibus
Eumqtes a natura ad externas partes tranfinitti poffinc , ptateipue vero ad articulos •• Undo
illud Hipp. 6. Epid. 4. 3. Cui imeflinum a dextra parta articulorum morbo laboraverat , erat
quietior , poftquam veto id curatum fuerat , erat doieptior ; ubi Galenus incomm- exponit,
Humorum impetum faSum ab inteftino colo in articulos : Et fiepe vidimus a diarrbma
intempeftive cohibita fcquutam arthritidem : In febribus quoque diuturnis feifflus Inter¬
dum articulorum dolores confoquutos , cum argrorum alieviatione, materia fovente febrem
ad articulos a natura detruia : Ut verum quidem fit a vertice capitis in cenicem , in fcapu-
ias,bra,chia , atque in articulos infernarum partium materiam tenuem atque ferofim de-
surrere, eamque plerumque pituicolatna prardominio , qua: dolores , tumoyes , abfcefliis
aliquando, riiultiplicefque morbos pariat. Verum illud etiatn cxploratiffiroum eft a venis
&: arteriis membranarum cerebri , cjufque finibus , materiam vel copia vel qualitate pec¬
cantem , per venas & arterias , per fpinalem, medullam , & per interna fpatia ad iafernas
partes demitti, qua: illos efficiat morhos antecitatos : Sic opiaio Fernelii de Externa dc-
fiiilatione veritatem aliqua cx parte continet , verum quatenus omnem arthritidem; &C.
ah ea duntaxat prodire affirmat , mordicufque tenet ejus dcftillationis tnateriam perpetuo
efle pituitam, fou pituitofomexetementum ,cum Galeno, authoritati, rationi &L experien¬
tia: ipfi repugnet , a nobis venit prorfus rejicienda. Pafchettus l. a. de CaUrrhis,
. Negamus externum catarrhura eo rtiodo fieri , & humores de vafis cmiflos , iub cute pet
interna , ut vocant , & inania (paria libere vagari , & fine ullo obftaculo ufque ad Kchia , ad
manus & ad pedes migrare, ut Ifchiagra , Podagra , Chiragra fubOriantur. Arteria noa-
nunquam iri extimas &intcrnas partium tunicas humores effundunt , aut jamiam effunde-
fevidcnturj ut levis horror illa membra percurrat: Hos vero humores excipiunt venz di
rpyeliurit, Perire Pafihettus a.\c coryza nonnuuquam faciei yafo incumc(cere,ut curis rubeat
&' fangulhe.quafi foffhfa videarur , Mecum autem non facit dum ait etiam de cerebri /ini-
hu s.materiam harumfluxionuno manare. Qua via , quo modo ille humor de cerebri ventri¬
culis ufque ad extremos pedum articulos per inania fpatia venire potefl? Si quis dolore
c'ervicis ft3piilarumqueufgetur,arteria: ad illos, cervicis Sc (capularum mufculos huinoreiD
for unt, ut dolor quidam foboriatur: hicque ratione arteria: quafi inflatre turgent , tnem*
b‘cj nas difleRdunt& offendunt rverja: autem ilium humorem recipiunt ac rcvchunc , fi cor¬
pus jeo loci cicmcntec frieeturaut foveatur ut infudare incipiat; f^am multi, & quam mul-
;De GatMthd^j t Qj:
partium Tumores fomentis , linimentis & cxplaftris M apris dileutluntur ? Tu-
fut> cute capitis nonnunquatn cxiftunt , quim diffiealtcj faa. iede emovicntur;
*”°'^'fiiililun': molles , ut iite coilcSiones ex humore fluido & tenui conflare videantur
p^ex eo effici. non poKft humores dc.valis fub cute capitis fatfle exire , & fub ea ad
^afris infcciores partes poffc decurrere. Scbuei^eras Ub. 4, 'de cattrrMs ctf. j.
« 5 Si quidem pluribus eXpericUentis 'certd mihi conflet- nihil • CUtarrhi a cerebro Ii
rtes infcfio'-? uilas deicenderc, operi pretiuii erit oflendere qua via atque duflu aqua
*'mni5C plexu ctioroeide,& glandulis pone cercbelliim in 'ventriculos cerebri i & per in-
^jbulum in glandulam pituitariam depofit^ & percolata extra 'calvaria: limites defeta-
nir ; Atque incranio vitulino olim expertus ifum aquam , aut lac ipfum in foramina j in oile
cairafiz pro a glandula excipiendo excavata , injeaum , flarim omne in venas jugula¬
res atrinque exilire 8c effundi, adeo ut humor omnis a cerebro lecretus in hoo animali ii
6n''uiDem denuo redundet atque exoneretur: Quod ipfuis in cranio humano nuper ctiani
«[^usfum , quafiquam enim in ofle calvarii biimapa: , glandula: huic fubjedo , forami¬
na occurrant nunquam , at aqua ab hac glandula defliilans a vafis ex utroque felli Tutei-
ezlatere , ubi atteri* carotides juxta afeendunt , hiatitibijs quali ofculis excipitur , & ih ve¬
nas jugulares utrinque paulo infra finum tortiiofum effunffitur, quotum dudus facile pate|-
bunt, fiaquaautlac efyphoneinvenam jugularem utraihviV, paulb infra tortuofum. finuiB
,i injiciatur, mox enim confpicietur prope glandulam pitqitariairi divferfis in locis erum¬
pere atque Icaturirc, cerro utiqucindicioqgicquid feri a cerebro fecetnitur in fanguineni
denuo refundi eique commifccri. Richardies LouverTraBM edrdi ^4?.i 59.
§. 4 Trache* atteri* tunica interior mulculofi , binas alias ctiatn quafi adnatas habet;
fcilicetGiaodulofam & Vafculolam ; nam fiftula trachea: imeriot textura valbrum omnis
generis , ac prarcipue languifcrotum j denfiflima & quafi retiformi obducitur : 'Quod fpc-
ftatad ufus horum proculdubio arteti* & vena: trachea:, 'tubum rivo finguineo , propter
ruttiestura ejus , perluunt : atque Nervi Ipirituum copias , & motuum obeundorum inftin-
ffosVad fibras mufculares deferunt ; Dein quicquid humiditatis fupetflua: , abarteriis de-
pofiiz. Vena: reducere nequeunt , Glandula: excipiunt & retinent; donec mafli langui-
nezper Lymphz dudus remandari poffir. Siquando ob Lympham copiofius depolitam;
nimis impientur 111* , humor tura c glandulis , tum ab arteriis inTracliei cavitatem ex-
tillaris. CattrrhHmmktf. Porro cxiilHem Glandulis ,&valorura reticulo, ubique fere intra
intimos quoique Pulmonuiti ireceflas continuatis 4 haTMrCitturrhdis depluit. Ff^iUis efer.fejlh.
fe3.wp.i. . ..
§.5. In multis cadaveribus qu* ad ufum Anatomicutp dilLcui ; ex quibus quidate po¬
terant cflt: mucola & 4)ituit6& , nunquatp iaveni proceffus mammillares ampliores.' At
oporteret per cos duff us pituitam ad ps fithmdides derivati ; vel ad bafin ccrfcbri fluitan¬
tem fponte ad eum locum ( linum fph*noidcm ) confluere , quorriam ventriculi antetida
res cerebri raro fiint antrorfiim perforati & in liares pervii. Propterea exiftimo , emneni
nali pituitam , non per os Ethnaoides percolari , fed per duftus , live canales rjuamor ehoaa
n* in palatum rlefiuere , vel in cavitatibus offis Iphoenoidis collciflam ^fi trajiciatur per fc>-
raminula tabui* effis Iphcenoidis, in olla narium fpongibla derivati. Itk RieUmas Eacheir.
datem, dr ? athei, tib. vi. cap.
§. 6. Vulgaris opini'^ eft humores in glandula Pituitaria depofitos , per foramina ollis
Tobjccfi in palatum decidere : at h*c ut plurimum incranio humano omnino delirat, &e;
nde plura inScheliis Quoad alterum Cerebri Emunabrium , quo humores icrofi e cerebri
. ventriculis in Ptoceflus mamillares deponi , indeque per foramina offis cribrifdtmis
amandari putantur , profeQo circa hanc excretionis viam ambigitur , quoniam mDefuullts
■foramina ifth*c nequiequam humoris ; ut ut limpidiffimi ; tranfmittunt, &c; rriilisAaatom'.
cerebri cap. iz.
§. 7.0. Brunerus in anatome canicul* , ventriculos cerebri Icatentes lympha deprehen-
diri cerebri mole vola manu prella , ex Infundibulo, circa glandulam pituitariam ablciflo
lympha ftillabar , minime vero ex proceffibils mammillaribus, etiam relegis; quos inanr-
fefte impervios deprehendir; minime que in coryza per os cribrifbrmc in natium cavernai
macum exftillarc didicit. FFepferus Truci, decicutu aqaut.p. zoz.
VFtnmcnh! certhriScdumes lyrhphu (cerebrum falivalibus & lymphaticis conferre mornentUm,'
non inspte fontem lymph* i & confequen- ad eoque nares effe genuinum cerebri erouri-
tercatarrhorprum dici poffe tczt\xvzVFidelim Sorium: Probat eo quod in cerebro polf mord
-nyfio ogii r^ft, j. cap- 74. ac in Ss maxime tem copibfa , repetiatiirlyihpha, etiamextra.
cop.'pati,liberari veto ipfum eum levamine hac vafata , feorfim fine fanguine exiftens in ven-
Sarcina , Sc maximum cum glandulis , vafis cricults, quod alibi praterqUsm inpericar-
41^ Anatom. Prad. Lib. I. Sed. X V 1 1.
deo, ihtoto-Vixfitcorpote-.Effe veroperpe- taret Airvero terminati hic arbitrabim
tuiftH-iBEcrJympliam-ilrafaiymphaEica&glaa- dem, neque admitti intimius?— ' ~
§. 8. Pituitam ortus fui primi focuca capitis Glandulas multiflarias sgnofGete ; atque tum ex
filiifa , tum forfan ex muco ad&uces delabcnte , St fimul deglutitis , atque ad ventriculum
mox ac inteftinum tenue propulfis ottum fuura habete, atque ipfius parietibus adhxtete,
ibidemquepaulatim,accumulati ex multiplici eadaverumfeaione plane iiim petfuafus. S)lvt-
4i3 Anatom. Prad, Lih. I. Sed:. X V H.
dentur cerebri, ventri, culos , five
limbi e.jus complicitura faftam , effe merain
humoris excrementitii cloacans. ; qjjoidqire h«-
moresiliiccoagefti per nares S pal.atum expur¬
gentur Scc- CthomT^Hiscmiri) Anstom. cap, ii.
Hic niagaiim npbis relinquitur dubium « ciim
caput excreiroenta pituitbCa a venis Sr arteriis
hinc delita recipiat , Quaeritur per qugs, vias
illa excrementa expurget? Cum Veteru.mviasj:
utpoteos ctibtiforme, cunieformealSr^nps
pro veris viis non agndfcamus ? Repond.et
Sd/mdtrui 3. de Cat. feft. a- c.^.'MeAraMm
q»a«iitm , q»t jUitttmtmitm ojfu .ceifUismuUiina
pdlm tnvahit., gimtiqra pumuteri/m cattrrheftm.
c.nittt, »mintT.& mUmc, Modum auteaiSe
quomodo hac emiflio fiat paulo poft exprimit
pag. 500. Si verum velumus , CMarriuifiidL-m,:’
ttusfit quam mmaiione: nam humer.
memh/ams cenfiuit , & nunc fendet , mex in exc^
ando pre^fcitur: Interdum ^«tdem tenuier humeri
cephfier cadm videtur , Ctterum Umura eam
branam ud lentum kutnerem imbibendum,
dum fuderis emrttfndumperquam caUide smiSeie fhu.
ravit:venaiUius:mueieireumcireafcaeen,,undel.
qtft tanta vu eqmpttefi fuhinde abundeve a§l„,
Schrodtet Differtation. de plenripneumonii
cap.a.§.ii..
Obsbrvati
I.
Cetharrafuffecativadefiittliusexhibuit Hepar magmm , lapidem in cysHfiUtt,
^ _ . icusHadinjarenik,antcmenfcm{»>c»)f /4»/».i679. )8atarthofuffocativa
dcfunaus cft, in oijus cadavere praeter alia repertu fuere fequentiaHepat crdtimmenf*
molis, odpdecim libratum, in folliculo fellis repertos fuit calculus uncizuaius pendens
iannespeUitel^rpaf. iji9.mijee£ciuieji anniix.
Observatio 1L
Catarrlm/^tinax i fhthifi» aceerfetts , 4 vitia cerebri, cujas fata fib^antia fiacida, iit
extrema fapetfcie qaafi fyderata , eam initia carraptianis principii /pinalis
medalUt, & meningam corruptela.
NObiliiCma infans, xl. Odobr. c
temperainenci fanguit
a lucem edita , atratis ix. menfiumi
onibus , Sc mendofa phthifi tandens
' 'is, crudis Stfup-
in legitimam degenerante obnoxia cum quampluri
putatis, atettioQatimmeofe, ^afi batreditarip iureiifdem corripi coepit quibus Nobiiifr
mater , cujus interitus filiae interitum tribus menCbus prargreflum eft, non dilfimilibusmot'
bis atque fymptomatibus comitaaiibus) aerumnis catarrhalibus , a quo tempore malum in
dies eundo incrementum fumplerat , cum tufli violemiffima , refpiratione pet intervalle Ipet-
toroia , v^itu materiae vifcidifllmae , febricula lenta ad vcfperam exacerbata , fidare ci^ilit
enarmi fme ullacuphotia, corpore in tres magis cOntabelcentfc , fiuftra excavato funticalo
in nucha, erumpentibus pallim per totam dorii regioncm^r««e»//r , quotum nonnulli fiip*
poratU tabo exeunte pravat notae, amuccofo ; Hinc alterum quoque in brachio ftniftto inu-
ftmo ■eftcmjf&rium, uberius quidem priore manans, verum & ipfum infufficiens , perenni
quidem huic dcftillationi a toto & vifecribus , coaeva labe , ae pet confequens inemendabili,
inducias dedit, fed mali radicem evallere non valuit, quin pedetejitim pulmonum tono ma¬
gis ilacccfceritc , Sc cvetfo fubftantifico eorum temperamento , tuberculis compluribus ibi
obortis, cingeftioneac defiuxiooe,Gum infarSu inexpugnabili invalcfcentibus,poft prasgreflbs
kviufculos motus convulfivos , delapfa portione vilcofi lentoris ad caput afpera; arteHae die xl,
Julii fuffocata tandemperiit; incaffum tentatisanacathatfin promoventibus, palmonumeta-
fin roborantibus , fulpenlbriis , cephalicis &c.
Quare exenterato cadavere , aufpicati a prima regione i vifcera naturalia latis inculpata,
invenimus, inde ad fpititalia accedentes , in loco finiftto pulmonum tuberculum crudum ohlon-
gum , magnitudine pollicis deprehendimus femifeirrhofum , ad bronchia proxime adjacens;
In dextro autem parvum ablcefilim , cum complutius tuberculis grandinofis , pa®m per pa¬
renchyma puiqvnum difparfis , cor utrumque bene confiitutum , nili quod pcricard|um ultta
folitumfero repleturo, ad inftar cujufdam hjdroctrdia occurtetet: Tandem faSa capitis ad
apertione , utraque roeninx , magis tamen pia , corruptela non ulgari Infignita , & tota ce¬
rebri fubftaniia fracida, in externa fitpetficic quali lyderata i non inefficaci faSas fitdfidentiae
argumento ; una cum principio fpinalis medullte corruptionis non experte coroparuit; Es
quibus rationabilis ciici potcftconj edura., atque autopfia ipla confirmati evidens atque ipevi-
tabiiis tam cita: Riottis caula, l, g. fartis Tama canfilt. zl. cent. z.
DUin primis inenEbus natam Iiifantem conformation^ fed multo magis intenipetie
Nbbil, vidi fauitatem potius qifam vitam humiditfime aftedumobfeivavi, &'ideo qaain
ci coaugprari coaftus fui eum non vivere fed maxime exetementofum , ut ptopternaa co*
valere vita fit; caput eniin non folum vitiata piofis excrementis retentis infiguem IsuonciO
A M ATOMIS PRACTICiE
L/SX/ TRIMI
SECTIO XVIII.
PE qcylqrym AEFECTIBVS,
§. i. Antaarofis ktumote ^ebtfg ia ctrebro nervds efticia fremente.
ALLUS quidam annos natus 24. dolore capitis correptus eft 3 mos fcquuta
% febris, qua ceflante, ceplialalgix reliquia: nihilominus retnanferunccum vigi- ■
^ liis& capitis imbecillitate: Tundemin.ocQlofiniftro Yifio pblcurari coepit,
® ^ ppft menfem etiam in dextro , fequutique eft paulo poft in utroque onH
nimqda ccccitas? npllo Vitio in oculo apparente : Poftmodum etiam coecus
ille , qua; illum per vices tota hyeme affligebant : Quir
faus initio veris ceffantibus fupetyenit tuffis, febris hefticaj expuitio pur‘ulenta& tabes, quadlij
moleftatus&confrmptus tandem expiravif. ' , ' '
Corpore aperto pulmonum vitium deprehendimjis : Verum cum caufim Coecitaris,
aperta calvaria in cerebro perquireremus , invenimus cerebrum aqueq copiolb humore
irriguum ; pattemque illius 'anteriorem , Siniftra ptaefertim in (ede , tumidiorem , a qua cum
portio adimeretur, inventus eft tumor feu globus quidam , glandulz (eu ftruma: inlUr , in-
clufus in cerebri liibftantia , ab ea tamen (eparatus , propriaque mCmbrUna dura conten¬
tus, per quam VCD* aliqui capillares riitpcrfe erant, ovi gallinacei magnitudinem liipetans,
inzquajis & formam pine* nucis, exprimens , cujus interior fubftantia , alba & atqualis., ovf
albumen codione induratum referebat , fcd dutidt illo erat: Hic cono obtufiore nonnihil
futium prominebat , bafi vero latiore , ventriculo cerebri , anteriore fcde innitebatur , iz
pondere fuo , quod erat drachmarum xiv. Nervorum opicorura exortui in cerebro incumr
bebat , eoque comprimebat. Quam caulam fuilTe coecitatis , 'qupd cum (piritus animalis
(tanGtus ad oculos fuerit impeditus , coneluGmus : cum alioquin in nervis opticis nulla olpr
ftrudio, aut aliud vitium, uti nec' in oculo apparuerit. FeLPlaterusObfirv. lib.i.pag.io%
Anatom. Pjfadi Lib, I. Se6i'. X V 1 1 1.
deducunt vatque a, pofterioti , prope cetebel- fpiritus animalis delationem.. Qui
inm , prodite affetic , quod infticuta. feaione, cavitatem defendunt', in Cmiis mani)
§-.i. Non admodum abfimiletti globum, glandulolara , cutn etiam in cerebri fubftant
in Nob. Equite , obftiipefccntia, gravi- laborante invenerimus, fatis conjicere liept graves j
diuturnos cerebri vitio accidentes & incurabiles morbos , ab ejuCnodi occultis in cerebj
latentibus tumoribus aut vitiis frequenter accidere •• Et cum ratiffime hxc feSione ind;
gentur, MedicOs, qui caufam cerebri intemperiei aut humoribus attribuant , atque hifce ti
laediaaccommqdando, oleum ^operam perdunt, latere, t Icterus ibicem.
O-BSEaV Atio. IJ,
Amturoffs oh ■vefKfmner.vosopkasciru crucifixionem perpeMfmt
1590. diflrcui filiam Pra:fidiis_HolIandifl;, 18. annorum: hxc aliquot ante obitu
xic utpote materia potus , prasienum imbecrilitate attrahi amplms.cum non poflet,<«ef^iin7(K.
fiaa;,'ad caput tegurgitatatjcuraque lpcum occupatat. fUruiexvaius Obfervut.^^
SttUu Sereno Hiico. exorta a fan^ctinki-vena frontis eduSlione.
Anno 1^76. rofticus capitis dolore ingenti aiHifl:us., adit Chirurgutp in vicino commorjti-
tem pago , dido ftiUe Ia ffand. , hora: {patip_Gencya difllto , qui venz frontis iccfioneni
fuadet ! A.nquente -ruftico , tunditur vas 5 'fed ftatjm ab eruptione ianguinis , ille de y.i-
fus titubatione conqueri ccepit 8i obtenebratione oculorum. Pergente nihilominus ni-
nifecainfanguis cmiffioncj epecitas integra fuccedit, haftenus infanahilis. . ■
De Oculorum AfFe<Stibus.
Observatio IIL '
Ctedtm ahext/cnattiene nervoTtcmopicorum^
m
NOs I!cer fateamur nervorum ppticorum conjuhaioncm adeo at&am & intfraap
utmiediil!a: & pori eoD&ndantur quaii , Et in viycoiibus noti poiBnt ab invl-
feparari , Nibilomintis tamen, negare non.poffumus nararam: quandam diflinaicfi'
jjcmin ilbsobfervare: Apparet hxc ff extenuentur , Sic obfefvavimus in fcemina qua-
dam coeca NervUm utramqut exteputtam , quiltberad fui lajeris oculum migrabat. Inde
rcSe colligere licet in illa conjunaione araa , naturam tamen unius ab aUcto diftinaio-
N Ervum uirumque extemattim C E* Vete- . alia eft Qppjlativa^, ab huipore vas infarciente;
roSi Pfaaicotuffl mente J‘-qoi rerutn qivain alia^Attenuativa-r^etJAOllapfurn-vaforiHn'»
yerborum magis erant aucupes, Qbaruaio.wiarami quieacfidig nervis lOpticis. -
Observatio IV.. , --t .
plfis privtlie ix quodnm , cm ahfeefis tn frocifibxs mmillinhas emti fmt. ' '
IOh. Hualdus annos natus xxn- de dolore capitisqueritur^ hnmtdit^te cc-chneffi^Q ipper-
vos opticas occxcitai ■■ Adverfus id omni przfidiorura genere oppugnatur , niliil ^ofici^ri
Audiotandemvifum aliquatenus recupprafle : dolores . perfeverant capitis intolerabiles,; om-
piumremediorum vim malum fnperavit:Pr2malidiuturnitatc.3e:ycJiementia interiit. .' •
. Aperto cadavere , abfceflus reperti funt in proceffibus ,( quibus vires tomunia certa ^ nattic
la tribuuntur (mammillaribus. Illos abfceirusmelicetides vocare poffis, quamquam ad feir-
ihum proxime accedant : Os frontis erofiim erat , & perforatum vi humods acrimonidque;
foramen erat inftat. quadrantis qui tres denariolos pendet, &c. Paulo antequam inte-
riifletncc videbat nec odorabatur : Convulfas interiit; Uno antequam intetiiffet anno
pedesincurvos rettaaofque habebat; .&c.Tantafundi calamitas non aliunde OJta erat,-pe-
titlorum confilio & opinione, quam a latente luis_Ycnereac veneno , Galielm. nstUaSiuq
fnridigmite si\,
n par^aiSbotericis' cOn^
lege vicinii vim p "
n conjugationem";
H^midirnte tffufa in nervos opticos') Vcl potius lafibiis , qriod prim
a cornpreiEone eorum per illos abfce.ffus: ftitiiitur , verifin "
enim ii proximi flnt procefTibus.nJatamii- efle fecundam lu
Observatio V. , - -
'^tPtttrefis i Suh^fPtin veptricuUrum cerebri , S' mmore nervojrurp cpticonm,
PAtavii anno i$io. Cadaver pauperculz cujuClam ( quz per xx. annos Atiiaurofi pedeten-
tim invadente laboravit , & tandem cancro mamillz finiftrz occultoy & medicamentis'
pon convenientibus ad tboiacis cavitatem detruib , miferrime obiit; delatum fuit in thea¬
trum anatomipum, ub) in cauiam hujus czeitatis legitimam inquifivi,- Aperto igitur per fer¬
iam cranio , inyeni duos aijtetiores cerebri ventriculos fubfidenriaro paffos & coti-
glutinatos ; per quos fpiritus animalis ad oculos deferri non potuir. Unde nervis opticis fen-
fiai marcefecntibus (apparebant enim bicduplo minores quam in aliis repetiuntur. ) Amaurq-
fc, feu Gutta Serena, ilizfis undique oculis indufta fuit; bene enim adhuc nutriebantur,
venis, & arteriis rite conftitutis, nifi quod- arteria ad alterius oculi radicem Ingrclla turge¬
bat , ade6que*iDbammationem qpandam , menftruis perope regurgitantibus infinuabat.
A'Picbit'E-icell.4drinnitsSpioelittsmle&lc>- rum opticorum e.xorjrj., fpd .plerumque ejuf-
ne anatomica , .quini fuper paupercula; modi difpofitionem fnpporiere; Hinc etiam
caput habuit , vitio' huic niinime occurri po- mirum noifeil quandiu ejufmo'di affeSus dm-
tuifl'e , licet Baufanias aliquando ex vulnere nem &: multis expei tam medendi operam elu,-.
frontis talem Guttam bevenam fublatam fuiffe dnnt. Scutiems Armam.Ohferv: xxvi, HorJliusQbi
affirmet , jmq rafilfitne ex obftru^ipne Nsrvo- firrir.t. vptjibr. ix. qx Streinero.
Anacom/fm5Sfe.Lib.J.Se(a.Xy 111.
O b^ er TATIO YL
Cm/tti:fX^fredi!iimtrtihufatris:^.vean.iculot>iee!referte.
TTljteuin^oiSnlL humorem nopinflanjpiati tantum, fed etiapj, putrefcete argumento eft
V anno ifiia, ab ii,</«/«»(!^e&i!,rcpcttusin'V!treO;hiimore oculi equini viftmiculusquir
©.cfiiero Viculus aquaciou&^pcllatur. oj^rtc.lxxxiii.
-Orseryaitio, YII.
t (^iniurjifis..a Sere.ei)fiefa (pM' memngem, cwbrum de^imnte , qtud
^ flurtmum tmMerat.
Ikc. Rcntingcr ( de quo Tic. de Soporofis aflfcftibus ) tcibus.lcptimanis ante mortem czeus
omnino cvafit, nullo,vitio extrinlccus-in utroquc.oculo apparente , veta fci). Gutta ferena
cxcarcatus. Huic ferum magna copia collcdum erat in Ipatio quod inter duram & piam nja-
trem eft , unde cerebrum cercbellumquc deprimebatur : Imo ipfam eorum fubftantiam piu-
limumlcriJmbibiffccQgnoJcere potui , quia .utcumque fummoperc erat flaccidum & molle
^c-rvefferas Uiierc. di Ap^kxU -^htfi.is,. ' ■ ’
NVtlovithix «(rojae (jf**. ( C.ertq ijvdicio beatur , yeruin non comperit TUttrw , cmn
ner\^ affpiaqs iuiffe r lifiid vero.quqd cer- fpiriciis' animalis non flatui iuftar ocnlum dj-
tilfiinun) exiftitn^fftquidaiiiiS c6.mpreffoo.cu- ftendat eumqiie adimpleat, quod in tetifotrai
lo 3:gro.'pupillaiioud!latetur-5 nervi vino hoc netvo peififtat. 'r ■ r
fieri ,' quodtinfluxus fpwitusin oculum colu- ■ .
Orservatio YIII.
“ Amtuiroj^s a. coxterJiuBf perverum. oftitorum fmducla.
ILluftrilErausCoracsRapos Willenfisfcxagenario minor, a pueritia cateus evalit : Papilte
utneque clari/Ilmac , erant , & Gutta Serena laborare Judicabatur ab obftcuddione opticorum
vel inflgni compre(fionc.
Aperto cadavere a Clar. p.D Paulo SchcibanoMedico Aulico , inventi Cint ( ut ille pau¬
lo poft obitum mihi retulit, diclcilij. Augufti 1675. RapofvYilla;;l arabo optici non obftnifti
vclanguftati, ied intorti, ita ut ideo. (pirituum Vifualium commeatus manifefte impedite,
tur , esecicatis caufa. Ex amia cemmmtcuttone Clar. D. D. 1. NtcaUi Bmmxgeri , Uedtci Aulxt
Moptubelgard,
O B servatio IX.
Amatire^isindacia ah aqua cerebri corticem madefaciente,
PArvuIus, cerebri bumidi, ophthalmii obpoxins , foporofus fadlus eft, &c. Pofttidis
ftupidus fadlus eft;, oculos acrius vellicatus- aperiens,' eos dinc illuc obvolvens, nihil
tamen videbat, Galvariat' olla exempta, anterior tk spaapaAa regio, at^ua limpida , per
membranas tranflucente, obtedta inturaefeebat-- Cerebri afliilatim diftecli portiones nimis
madidser Cujus aqu* ingens copia, ventriculos omnes ad fummum implendo, thalamo^
of\\Qo%f,ovsx{AaiA)V..Vtdettt,de_SqforofisAffeMus. .
t Observatio X.
Ccecitas in^Ba a. tumore fieatomatico inter cerebrum ^ cerebellum.
Vidit Clar, 15. Prpf.Drelinpurtius Tumorem fteatomatis cojififtentia , pugni magnitudr!
iie, cerebrum & cercbelluiji inter, qui caecitatem priino , mox & necem intuHr.
rt^etit. de Sciforojts Ageciihuf.
Ob S ERV AT IO XI.
jrifus amifio in uno oculo ^eb cavitatem cer Ari anteriorem fanguipe eum firi copia plenam,
IUvenis ( de quo lit. defaralyfi) Pixtej jnotoro membris dextri lateris fere ademptum j
etiam iftius Oculi vifuro amifit. Capite mortui apettp , anterior cepebri cavitas
neeum feri copia implebatur.
• De Oculorum Affectibus*
O B S E S.-V,A t I O Xlt
decitas ah aqua cerebrum inundante. ' • _ ,
coloni* vidi puerum tui caput in incredibilem mblSm increverat j Quandiu vixit
Cf aionibus animalibus 5 qua: ex cerebro prodcunr,.yifu , loquela , &c. deftitutBs
. V^qnyeni in duobus anterioribus cerebri, ventriculis aquam ad libras ColonienfeS
'3 qua ejus fiibftantia adeo, diftendcbacut ut gyri non xonfpicercntur. Fide tit. de
Jf}ce{bth>-
Observatio , XHI. ■ .
nernes aptuosvt aqua cerrufus^
i^airshydretefhahctts ante mortem fi u
y-rYdrocephalicotum cerebrum fi aqua perfufura j ^ptocelTus mammillares vitiofc fe
rriiabcnrrQuidj ipfi nervi optici etiam vi- influentis aqua: nonnunquam confuffluntur;
iuii^ilfupticfle'videantur: Infans paulo ante mortem lumen oculorum amittebat s ied eos
C qui BIOS hydrocephalicis nefeio quomodo folennis cft J tadefinenter raoriitabat;
{aslJeoJfecribrifirmi, f.-joS.:,: -
Observatio XiV.
: -.-..'f^Jus 'diminutio in v‘t«k s. cui. f ars cerebri fanguine ft^ufa molltqrreperta, eji cum .
, inft^igrumo /anguinis feculiari cav/tate canctufo.
BAtbaraZuberIn (de quatit. de Apoplexia)'{cptuagenaria,jab aliquot aanis de vifus ira-
minuiione coepit conqueri, aliquando recrudeicente malo , nunquam autem coeca om«
jiino cvafit ; Capite aperto , 'apparuit pars dextra cerebri ,' faperiot ae pofteriot , iofetiors
Con tamen ad bafifi lifque i & anterior froritem vetfas,'tOta fanguine fuffufa i Cerebrum
ibidem molle erat, & humor quidam in eofludtqans manifefte attadlu deprehendi poterat;
Ihventa&cavitas ampla, ad frontem fete aotrorlum, grumum fanguinis ovi gaUinaqeLm,»-.
Amblyopl
Ob‘servatio XV.
ab excedente in ventriculis anterioribus cerebri hamidilate , ^c.
ILt Marcelli Sachetti , ( de quo lib. x^tit. dePhthi/. ) cerebrum in veraticuiis anterioribus
excedentem humorem tenuem ac pellucidum continuit , qui Amblyopiae cenfendus clb
opifex, &c.
APPENDIX,
' Gutta Serena , vi/u/que abolitio aut diminutio , aliquando oritur ab objiruoiiine atti
conjtriclione filamentorum nerveorum , corfora firiaia adeuntium.
PRominentiis qua: Nates ac Teftes dicuntur , fuccedunt Thalami nervorum optieSa
lum , qiii :etiam fupra caudicem medullarem epipbyles , quidam muneri privato,-
fc. &nftioni cantum vifiva: inietviunt ; Enimvero vifus nobiliffima facultas , prqut opuli
organum maxime concinnum , ita pctamplum & maxime auguftura , ad lenfbrium cOm-
mune , fcil. corpora ftriata , apparatum flve porticum obtinet : quippe nervi optici , Cib
caudicem medulli oblongat*-coeuntes , & denuo mox disjundli , latera ejus icandnnt , ubi
protuberantias appropriatas lubeuntes , in filamenta medullaria numerofiffima i qu2 fubftaiW
tiacottiealiubique intertexuntur, abeunt/ itay?r;c7«?se ^nenervea, qua: ptocul-
dubio Ipecies vifibiles trajiciant, funt omnes parallela: ; qui reda prOtcnli , corpora ftriatd
nblque per totos ipforum ambitus appellunt : Mine probabile c&Guttaferena, quin & vifus
alias , aut aboliti, non folum in oculo nervoque optico s ftd interdum ia
hispartibuslarcrc, ia quantum Icil. filamentis iliis .nerveis obftruais aut conftri&is, Ipecies
vifibiles ufque ad corpora ftriata irradiare nequeunt : Novi quendam imaginatione & memo¬
ria graviter l^fisaifcaum, demum morbis iftis evanefeentibus in earcltatcm', incidiflei cujus
accidentisratio videtur efle, quod materies motbifica primo cerebri fupeciorem compagem
ocfcupans , illinc inferius per corticem delapfa, thalamos opticos fubierat. FFidis de Animi
paG. part. i. cap. 4. ■ \ . '
tAnatmia Siotti Toiii,I, Nn a ObseS-:
Anato^fti. Pra^fe. Lik I. Sed. X V I 11
entaruBA »%«* unfim ^ierm iftm (>b]lru0piiia:.ftmfer. cfnjifiert OikitdU Aiutmtf,
' . . ^d. in. vitreo humore & cryfialiaiibfentia.
lu&etm non credidit ci\t{imObJl/uSie/i^ nervi Oftici > Atti.
V ^meii^in aliquibus cadaveribus- nullam in CQ iii?xata>- &i: tPludj vitreuai hnoo.
rem in 'iiqiram ' teforiitiim ,'32 'cr jftalM nul^, vcftiila dcprebendi., W§Pf,c^ Wfm. ^
OBflrxalenem wrm optici. (fjJotari vult, JwlS/r
Neyrologi» cap* ai.quod ficut in OlfaSu,
ita & iii vifu Senfidlknd tain-Nervi 'quam fibra¬
rum , qnx o^gaqp inter^extscjuqt , ope pqragi-
'tur; ficiI.:iibtilfiwu!brnmniemBEanis.,"ac ijii-
■ primis tanics fclerotic^ iiifect*,, acadretictili
;modum,difpofit^ifpecjelV4fiyiisitnp.renipneir!
. fufcioiunt , atque rei fimulacrum ,, quale extra
■6b‘jeaum eS’reprafentaado vjCoaem efficmst, I
ipfius, autetl) Nswi tnunUS effe fimnlsaii^
.itfUd,ri¥e-fp,edemfenfibileni',f.Yeliittubi opi I
ci duau trapfmittere ac cqm.mnmlenforip
^ ififerre. .■ .... ■ 1
Ob s E^Y A1^ IO. XVfl
ClEfalpinus nbfat in AhMpmp pufaica ^Ifis celebtala annoiy^. tepeftuiBi6!if& altetuia
ex nervis viibriis attenuatum, alterum ,' plenum r ^Viius autem, erat imbecillis in oculo
-a.d; qaem,neryuse3qeauatus_£crqbatur,^ Habuerat eniqi.-yulnus.jn, capitc-cuca eandemparteia:
,.^tyus autem cxienanat non acf oppofeem pertemproceiebut , fed ad eandem fleci:ebitut :^
de omnes rpcdatores argumentum ,id . certum exifiiroarunt , nervos viforfos ii6;u'a-
.quam.fe, interfcearc , fcd ccyrc & regredi ad ca,nffcm partem, Holhus ^irop^i^,
nk-^i-cep: z. •: ^
XNfalius Anae, lib- 4- cap.q. recenfet hiftori- lo & foUicite a familiaribus: fiutus viripertoji.
am Juvenis cujus nervi viforii nuUa in parte,, tatuiri fiiilTe , an illi omnia gemina perpetua
nuUo cdngteflu in vicem coiineCteHantur.,:tiec dtulis' ofee-ffarentur , ac nihil aliud refeifeete
fe contingebant , fed dexter nonnihil ea fede,. porniffe quam illum de vifii nunquam conque-i
qua calvariam fuerat egfefliA,finiftrx>,rfum ,8c. fiun» fuiffe, j KnC i!le,putatnerv04qpticoscoiu
linifter dext.'orfotn nonnihil reflectebantur, juiigi potius , ur commode queant 'per fotaffli,
qtiafi 1104 coalitus bccafione nervi cqngrede. na exice; nega.nsunioqein hancquiquaiBface;
rentut, verum ut co.in.mode per fuum foracaen te adunionem ^^cierum vifibiliuis, ,
-.Mifiplerumque eji cryMoBni humoris iscr/^atio.
QUffufionis & cararaCla: in Oculis , ca.ufa non cft concreti? Humoris albuginei i au|
jJ^Bembran^ arachnoJdis ,, quz tenuilEma propagine parte antica cryftalliDum , obvelat.
led ipfius cryftallini Kumbtis incraflatiQnero Parifiis itipublicfim propalavit Fraci ^Sciis
^ nminentidimiis : Confirmavit binis vicibus mea in oculis defunSotum dpetdS
. autppfia-, qua fine duc? ab ahtiquitafrs autliarlttfe fccCdefHpiaeuliiin Roi^mthspj^A
lik. i. cop^ ‘ ' ■■ ■' - ■
Observatio XIX,
Ccecitdtis ia brutis caufi multiplex e^ vma fimhe 'deprehenft.
HOc tamen perpetuo ita evenire pronuntiare non aiifim j nam in bobus > va(tds,
equis, -ovibus, canibus, oculorum ufu privatis, pra:tcrna|utalis diathefis taffl «ariaa
meobfervata , ut mirati fatis non potuerim : mqdo nulli humores , fed carae quadamca|I,o6
interftirium inter corneam & ciyflrallinum oppletum •• modo cfyftallipus 'plane 'cum cbfnca
eonncjius-- modo albugiofus induratus apparuit, ‘ ‘ ‘
Ds Oguloram AfFedibus,:
rm/L^sn ofMr Mimpre in. Oculos tnfiuenu ,fid fotfus. ab hmores dqueterafctie.
jymaA cataracbin , non ab humore in Oculos defluente , cura nulla fit viX
lam eo hurnor ferri poffit, fed ab Aqueo^hu more adeo cxficcarb a caufis externis?
ur icaicitatem acquirat aliquam , pupillique adharreat eamque obfufeet , Si’’
iminis bvi exeofti inftar diuturnitate albefeat & inducetur , pupillamque penitus
jfoflciici , ut multis rationibus probate pofliim 3 fic ex ipfa fc£lione deprehendi.'
%sprax.lk\.cap.-j._. _ , : _ , y ;''V ‘
42^ Anatona. X V 1 II,
O B S jE R V A T 1 O X X 1 1.
, Suffitfio tfi^»aiiit>'gigiiiiury»«c/i tenuet cim f arme» wvfitfexfm cencrefieme,
Ulittpjttemargtmineertariedhttrente.
:5. l. ^yrUoo tenaci in ambitu foraminis uvea: membranEe fcu Pupilli marg»!
JPVjLrentc iijiquc prztenfp/^ fenSimquc.‘,concrefcente , in uno fere tantutn ocala
iicet & alter nonnunguam mox fiinili ratione affici incipiat , vifio frequentiffinft labe^
patitur, idiciturgUe giiod Pupilla: TufiuatJatur., fuffufio , Hypochyma. fliterusfrax Uk
7- ’ • . *
.§.-1. Ah ea -caufe Suffdfioncm oriri didici tum ex erutis & diffeais captatum oculis:
illi af&fiai obnoxiis, tum ex fcgucntibus duobus exemplis : Vidi^anno 1663. Butdega]*
Vafeonia: Metropoii , mcnfe Mattio , in Subutbio S. Crucis , uxorem Pifcatotis , cui ao-
lacn -erat Simon Sequeus , Suffiifione in utroque oculo: laborantem : Chirurgus Pardios
vocatus , /Leytourienfis Vafeo , qua: oculurn' finiftrum oblidebat , feliciffime f viins
enim illi oculq relMtutus ) decuffic , eandem operationem autumno proxiteo in altera
oculos fuftepiurus : deftinatum vero tempus mors occupavit , fefte enim avicina in capite
pctcoira,undefraaura St depreffio cranii , lunio fequente interiit: Ego veto cupidus ca-
taraSa: caufim cognofcendi , annuente marito, oculum dextrum orbita: exemptum dif-
'fecui , ac pratfente magiftto meo D. Balano , ad amuifim examini fubjeci: A nobis au¬
tem ^prehenfum , vvea: tamex foramen 'a maUrU derfiore AfiruBum -, muco e natibus
eduStb perquam fimili, totum fpatium implente , mediantibus fibrillis capillaribus undi¬
que margini foraminis adh;ererc :' Eam acus culpide, Ociiliftjs ufitata:,non parvo labore
removimus : Eodemque tempore pbiervarc nobis fuit cpnccfTum , obtenfitn ciyftaljini)
Iwmoti pelliculam j Candicautem & lucidam a. mutua ditiarum fibrillarum cojiifione
effidam fuSTc : Humor porro cryftallinus , tum Aqueus &: Vitreus integri & puriffimi
erant. Adftiterunt mibi Doro. D. Mingelczeau , Burdrgaim Medicina: Prefefibr , & Mag.
Balanus ScDeplcffius Filius .Chirurgi. Obfei-uatia MagyiriBiiUy ChirurgiGenevenjis fertii/tmi.
.. §.3. Anno id68. Vidi in Nolbdochio Sanffli Becnardi Aveiiiohenfi , quendam nomine
Marcum Fornetum:, panni bombycini tenuis Xextorem , cui, ab Empirico cataraSide-
pofitionem tenjantl , pertufa tunica Cornea, di!ata!aqne.Wea,eadem ipla die,clapfisha-
inortbus Aqueo & Cryftalliito , peifedainducia fuit coe-cit-as , Exatftbquc trimeftri enata
cft Excrcfcentia esmea , pugno major , fanguinis copiam ex- intervallis effundeffij
fi pta:fcitim illius fefeiperetur extirpatio : liMca donatum, erat id farcqma bafi fcu pe¬
dunculo , pollici cralfitle atquali , afpcrum & tuberculis inarqualc , exquifitifCfflo (mTh
prmditum , nalum eo latete operiens , acqac ad buccas ufque, protenfem , qua de caufi
os nifi eo remoto obice aperire non valebat: Mifeilus autem poftannuum Janguorem fetis
ceffit: Aiter vero oculus feffufione etiam aiFe£tus,.a me oibica exemptus exploratos fuitad-
ftitifaus Dom. D. Sudra , Ferrara , Guffone , Honorato Medicis , & Magiftris Morelotio, PrO-
vanceo, ab Horto, Chiraigis CunSis autem in prardiifeo vvem foramine qfafervate liimic
materiam, five humorem concretum , marginis circuitui affixum , porrigini , five furfuri,
quodd capite peften decutit, omoiaofimilem, nulla vj exemptum: Nihil astem vifii difW
ecali huiaoKS f IX {tfczcbitiU £x ejafdem commusioaione.
HOca me per&pe , dum propria manu ia tatena adeptaerafc non invitus fufeepi: Pertuli»
quaroplurimis iitriuique fexus , operatio- ergoacii membrana, & ad decentem ufqne Ip¬
hem nomiriatam perficio obfervatum , eam. curo induAa , atque pro mote fepius citcuin.-
nunquam ex voto fuccefliffe , nifi crebro acus duSa , materia futfulionera patiens in rouicif
acie circa diSi foraminis marginem circum- plices particulas diffiifa elf , quas fucceifiie'
dufta j ad tranllationem obfttuentis humoris, modo verfns inferiora depreifi. modo adfape*
Bon deotfum modo , quod vulgo pfascipiunr, riora impuli, reliquas oculorum canthos yetfis
fed etiamnHmfurfum& ad latera , fcil. oculo- adducens , donec oculus integet & nitidnS
rum angulos, cum infra femper non liceret, omnibus apparuerit, cujus beneficio mincfolns.
feJicitamenfucceiru: Fidcmfacietpoftreroaa obambulat: Alterius autem oculi fuffufio mie
me perafia depolitio , in Petro Dunantio, viro 'turitatis notas exhibet : Operatio anno 1^73*
fexagenario , cujus rei teftes adduco, viros roenfe Septembri aSa eft. Jdtm.
Clariff. Diom. D. Alexandrum, Deodati . Facul- Foramen 'a materia denjtore obSlndltim. ] A me
tatis Decanum, Ioh.IacobumRillietum, Pom- nunquam obfervatum materiam , affeAas cani
peium Deodati , & te Clere , Medicos Gene- fam , ante vel pone pupillam collocatam efie;
De Oculorum Ai^e<^ite>L :: ' 41^
ej jBareria adhBc divuUa > necdujn MpcMffatijS v;perrpi:cuicatemqne amittens, &a-
iSs- ex quibas , conilae. invicem cohasrenti- -•liufiiu5iptnifu.cognpii?itiir.,giaucoQiie.'^reivfl
tos ■ IdfluoqHc pbfervabile ett;.a quo 'tenippre' cinereo PculijfTa: ‘rTOcant , coIoreTc fcahi-
® operationi lacnnibo. (qaaiiorpluries&^elici . fellat /'aCJriigrnm PcUliflbpnihfl deleijsiTrifuj
^ber cumfii(¥eiru-exercai)'me nunqnam-fi- tiihc qucique 'feagis 'Siteie •, qua'in -raBnaa-,
•leuv^. . ^ foliditatem maretiz lam fuffuiionem&aaneam.cnmmonioridhni-'
doritiem & foliditatem matetisc lam fuffuiionem & aqneam 3 cum mOllior idhuc
obftruentis ahimadvertiiTe , quandoquidem fit & aquea i acu deptimi adhuc non poITic,
4£UjiacrnTa.nnltamrenitenciam mverieriff/ifna. 'vocanf : Pdftremq.Kira difio i^ep:.i|^fBS
jHiiai J Huraotis iiiftufioncmpa- incraflatoalealbatbqueificutiexiccalaonejres
rirnris xariuin ftatum tradit, laudatus Pia/arar: lucidas dealbari » ■& perfpicuitatdm omuem
§tfiifio .,.'ait > ^ initio , cum fit adhuc muqis amittereic-onfiat^ita &: hic accidit ilvifidneque
peilscidus » & lucem cranfraittat, ob ctafli- penitus iunc ablata.cacitas omninioda fequi-
tiem tamen vifioni.3 ac fi nube obtenfa offufea- tur-. Nififorte , utifopius.vidi , in partealiqua
s volitamit}usieXyide£pn-~i!Uus jna,mbicu , tantillum nigri adhuc
ac hallucinationem parit, pun&rn. vel Circularim appareat, per quod exi-
_ _ _ 0. & Nubecula appellatur-, gui ^lendoris fcintillg , ' oculum adhuc luce
Atque h*c iii oculo rioBdum bene confpicua oBfcura ,'ex quatSiheii nihil reSe dijudicare
efi, uifi quodiUins nigrum;, quod fteliam fo- poffic , illuftrant : El^ue hsc confirinata fuffu-
’'c»t ,'Dbn ’e^)$e,nigram', ficut penitus.nigrum lio dicta,, quam maturam 'appellare :{6le,nt, oVi
'effe debet ,'' .fed turbidum nonniHirapparet-; albuminitoftioae obdhatz pellicfflsV,& col’P-
"qndetiam, fiin uno tautum'.dcnlo'hP,cyidea'-‘ re &i:eiiacicaten6aabfimilis. '
-tur, altero adhuc puto exilleftte , ab illaima- Enaiti,eficxcrirceniUearma.)T3c fimiii excref-
-gifiatipne -S nubeculis , quz vapotmn .catifa centia carnea , feu fiiugpfa , fanguineniqnoqiie
■fimiii fere m.odo,'QCulp fe oferuut, uifi qup'd.. 'fundenre, vide ObferyaCiohem i- cr ^ '
'ntruaique 'zqualiter afficiaut. , diftiaguiruii rum fabritii Hdd. . '
Tandem yctofenfim magis magifque mucus ilte . i.
Ob SER. Vitio XXIII.
Ciicitas ^ corruf time cerari df /tirVDriiDi bpttcorkik. -
Quidam gravi capitis ddlotc circa finciput Si tempora .ob venereum motbumlabde
, rabat , &G. neglegis remediis plane lumine Ptbus . eVafit : ‘Oculi tamen nil exteaneS
paci videbantur , Ix. poli: die obiit- Huic cranium ad coronalis Sc fagiccalis commiCuiae tSt
gionem Ipiiacclatuni';, Sic. cortupium Si cerebrum Si nervi optici, pide ttt.de cap.Mm,
SER.‘VATIO XXIV.
tieettas a dervis opticis &AjfefiSis '^•frAgilihits.
^lier tfovehhis in capur ceciderat , hinc capitis dolor, febris continua ,'coea'tas, &c.
i Nervi optici maxime labcfaftati inventi funt, debicbque nraffiorem induerant Ipif-
Studinera , & ita fragiles ut ad mannum cofitaftum diffolvpreiitut. nie Itb. 4. ttPt- de
Vubieribus.
bfi SERVAT IO XXV.
bctdi oh i&OTstr/Mv extirpAtio & kttatpme , cujus hutitores ih fibucekffs
' <n mant eontroverfi.
PUero ruftico, oculus dexter liia orbita prominebat , & inveria utraque palpebra i ve-
luti per Aa5.(ip^a>ififa'rfacietn deturpabat j Aderat dolor capitis cum tenfione iupe-
tiotis palpebra , ptcEcipuc ndau : alii Smilfem cafim dicebam ei qui |.i’&e>’H.3.0hfcrV.
P- 76A- notatur , alii icirrhum Cancrofiim , qualem r/i^ciivje/liar de afe part. c, 6. nbtavirj
Apponebant j Ego cumtisiuif cidUuaraX. a. metb mcd. vocabam a conferta CraflSqiie- fluxid-
ne > & diftinguebam a uoesulaiin-Celfi 1. 6. c. 6. qiiod ocoius non pehituS orbita fua cxcliii
seretur -■ colluviem ex toto catbarticis exhauriendam inftitui prius tameti correifim iSeta-
«euro trajeci ; collyrium hoc ter die applicatum vitr. 3II. tutia: rofac. extinda: jj. &.i?, ter;
^ omolia: in polhnem redaitarq. C eunda cum aq. rof & euphras anfiij. m.f. ab.ulu did
pe corneam tuBicam ad imam palpebram febaCCa materia apparuit , Ex Hoe deprehen-
Ucnium efle extirpandum , nc vitium pet nervos ad cerebrum tranfiret : ifigrb ergdi
collbeato lithotomum filum per oculum, larfum juffi traducere , fconfeftim fcparatd
^loab adnata in angulo utroque i cultello .Fabritii ceht. i. obC^artcpto orbitam prd-
, «j oculum, extemplo cochleari ad id conformato. eradicaret i Gratia
j omne negorium ablolvimus odo fere minutis hseraorrhagiam in his, uti conve-
i concefli , «j tandem infperfb pulvere ex ftypticis , «j collo epichematis iiii'
J?wis j cum dizta decenti ledo concredimus Si quieti : bidiio poft digeftivo Fabritii noftfl
42^ Amt^m. Pra<Sb. Lik l. Se(fl'. X V 1 1 1.
utimur , defiipcr Empl. Bafiljconis .• facies iotumuic tertio poft die , fed ficcblis ex
lientibus & Mtrain.. eam depreffiotein reddidi , im quin.aliis remediis reftitutus eft.
, la ocujo a me di&^p, omnes humores in, febaceaig^^ateriam converibs oftcnd’
jii<^s fuLj ufis 5 uti. &:9ufeulQs 'pmgijpdineja inteifufam..^ Murtinus Bogdknm^ otfervu
QiilOipaSo extra orbitam ocnlns non rupto .cilB:fit ut laxetur r. Ipd autem mutui; „i •
nervoarptico poteft.ptocidece : Rcfpoade mura intumefeentes , cum anjplius in o
nervos admodum exceudi, fecundum longitu- : contineri nequeant , extra profiliunt: ptr
rdinempoife; Dum ergo humiditatis plurimam que enim ab inflammationibus, oritut^ocnr'
bic fufcipiciiiinSamnwticinilius oculorum., fa- rurn procidentia;.^ig«/i»t.^ii(.7ij.^ f_ - ‘'‘i
; " - Observatio XXVI. > '
■Qculas procidens obtumoremfmtt eum dflitefientem. -
EX iuppreffis menfttuis inciderat filia cujufdam Vitrarii in immodicum narhini proSn-
vium , quo intempeftive ajj iracundia fuppreffo , convertebatur protinus omnis ijn.'
pediti Tanguinis impetus in. oculum dextrum > qui inde ufque adeo intumuit, ut fcdefua
propulfiis . deformaverit mirum in modum totam faciem : cujus vitium uti auferret , nihjl
nonnobifeum molitus fuit vir jure magni nominis IT. F. Plempsses , {cd fucceflii minus profpc-
to..- Induerat quippe- jam tum naturam carcinomatis , cum cute iivida , tubere inaiquali
& pute taro acri, ut vitiata forent inde nanum offa, & vires prarterea adeo fraSa: ut cj.
bil profuerint etiam lalubertima confilia , nifi fortafle libuiifec oculum excidere ; quod
tamen crudele auxilium , licet- fuqcedac nopnunquam feliciter , equidem haud facile fiia-,
ferim nifi confient vires.
Atenim fublata e vivis zgra , vidimus evidenter procidentiam hanc originem traxilfe
ex tumore pone oculum delitelcente : quo adaperto , occurrebant paflim vena: lacerai
membianas diftenta: , offa carie infeflia , & tantum languinis cum extra tum intraccte-
brum effufi , ut nulli mirum videretur periffc virginpiB tot boftibus circumventum. Xn
‘TdptmOhferruat.hb.X.cap.xxvtip.
Q(^o.intimprJiivefiipprefi.) lai:6ajiderixe..ipt a caufa externa raduSt, feKctterque'mtuspro-’
quifquis fatagit coercere , qualecumque , pplfi,, .reduSique in orbitam exemplum vid^
,fanguinis profluvium: diftinguenda funt caute’ anno lijy.meiifeluUo, Sereniffimus Dux Loa-
loca,& vitanda obnixe qusElucfigna.mun bre- gayillanus , Principa.turo NeocomenfeBi j^Dir
via t Satiijs. enim nauirain liberarc-quam oubr 'tibirem fuamVpoft'- quinque luftta ultimo per
rare ;.dc p,r?,ftjt iacerdum. fauguinem aliquan- Inftravit .Comitabatur, Principem NQbjliil.
dia fluere' quam indifcriminatim inhibere, '■ . y jnvertis , cujus nonien fnbtfceo , ‘qni urbi -vale
Ffijui adeo immnutik) Male vocant nonnulli 'diSuimS, poJl lautas epulas', meriqUe libcr^
'quamlibet oculi procidentiam, live a&srium, lioremhauiiura:, nec (adzmentUi.equuinbis
fivereCvXKfievEginetzl. 5.cap,ar,& lib. b. c.ij, adafcenfum calcaribus, bis ad defceiifum p«
L.aquitur quippe illic de illa piocidentise fp.ecie proruptum incitavit .vicum ; Imprudentis Dot
quarti pro, duxit vel rupta , vel eleyata'Oculi-tu--_.mii!i pert^fus .equus impellenti & urgenti re-
nica; cujus etiam meminit Celfits l. y. A7. In ipfi, iiftitjactdefiiice ccl|it : crebris ille inflate vetbe-
'mcpxit , oculo , uSioUiturmnnHTicjiiam fut/nna tunicu;, ribus pergit donec , eorum . irnp.atient equuq
^wrHpiisimKsati^uibasaembranis ,/im laxatis , ^ 'cMcibbs inipeteret- ac faciem Doro, feriret;
Jimlts figura fit arwojunde id Grsci vo- unde protinus oculus dexterextraorbitampro»
eant % Ac longe aliud procidentis genus iu pulfus , maxitno crepatursSt ccecicatjs meto;
exetnplo ijlaco 'cuifimileK TiacaveUias drt diverfotium prp.ximuth Nobili delatd,iromj?
iriziBJ /?<WanKr- memoris confccrarunt , Puo- nenas maxims m toto vultu inflammationis
De Ocul(irilfti AWe^ibtiSv.
f.l. i)tiiU'dex}nm'>f‘ir& extentmto ah xtatetTieame., 'oh tiervum dextrum
ieMihre7irp/tifire , tlltrjt co»jua0fanem. ; . ' .
i^ufailam pr^cffi nwtti OgBd qui nqtt.cx anteriore psrte ba% qetebri oriuntur . Pt '
T^qnitnunis eft opinio , nam aiterius oceipui- verfps quaa-cnJum eorum, initium J in media
^rc viauniuutucvfupra feiiam offis fpKottibidis , non.:p'cr liapiicem contaaufn vel' inter-
4ardnem«toffline,fed totalem ©Bftantia: coiffiiSpnem , uc medio, vis longioris traftu
minus^attantur : Fefahus:, Aqiijtpeudeitf,^ ra/yrraSt, ali.quand^O obfctvarunt toto,
^au divifos manffll : Contaau in quadam Gonj.uribtds bbfervapic quo^iie , cui .
dexter oculas ab in eunte state emateugraj;,, quia nervus, dexKt tenuiot erat fioifttoultta^
cqflunaionem : Sed. in^pfetilque ordinarie confunditur interior fiibftantia , ut aKurata
inquffidoite deprehendi. i,. . '
uniuntur. ) Coalitus nervo.- tyr , diflorqueanturve , ndve ob eetebri qpti-
iruni Opticqrunvideo a natura inftituta.s, five .cprufnque mojlitiem & humca;>tionetn j quq,!^
iieTenisjfc-.utrpauehauftuin.dcuio "eminetur, Plmph placet., adeltillarionibus & excrOTen-'
•^ve^k fpifM^ vffi.vusdjterpp.c bpus,'iii:, 'tis aliis flaccidiores 'reda'itr, a tramlrc-fup.deu'
.Voras conferatur rqua Galeni fidit cbnjvaafa:, pellantur. Iiein ihidem,ir,^e Plimftmpphidlinogri
five denique ob robur & fulcimen hic necefia- litregrimp, caf.i^. ' " '1'
tiumi ne ipperebri concufGombns diirumpan-
§. 2.‘ Mulieri fupplicio affers dexter oculus ab incunte state emarcuerat , finifeo^
iaterim integerrimo , Huic dexter nervus toto progreffu longe tenuior finiftro vifeba-
tur, nori folum extra calvaris cavitatem , verum in exortu quoque,' & In dextra congteffits.
BssMSXWikic. Vejaltus lih.n..eap.^.de Humaatcorpor.Fahr. . •
Observatio XX VII.
0<uli PrecidemU oh FumoremmnerAmurn^ & d^fam matrem e^lilefcenter^.
ANno 1597, Puerulo trienni aperui caput : Kc aliqupt menfibus «igenti labprata^
tumore ex oculo Bhiftrb , adeo quiddm ut integer bulbus ocularis 'cum i^feul^
omnibus foras protuberaret , in tantamque accreviflet molem ut duos pugnos ptoiube-
tantia squatet : Huic duabus ance mortem feptimanis aUus tumor ortus fuetat prose
‘ftiuibulum temporalem fioiftrara , quem ablata cute vidimus peculiari ,( eaqtie cra!6 ut¬
ris) membrana obduflum intra cutem craniumque hsrcrc : Cranium exiguum’ habebat
■'fofaminuliim per quod materiam ejecerat natura : Ablato cranio vidimus ocularis turoo-
tis materiam intra cranium Sc duram matrem collebtam unlvetfam , integro plane & il-
Isfo cerebro : Aperto utroque tumore , vidimus eos fiibftantia cerebro plane fimili reple¬
tos ^ permixto fanguine concreto, haud aliter ac fi mol^ fubftantiam vidifles, Fftrujt^
Ptrwtm Ohferv, Anat. xxty.
■pRominentis ociii extra orbitam fingularetn, ovi gaUmacei m.agnitudinem extra orbitam,
A' capfam detexit Fabritius .Hdd. centuvi 5. • propenderet l Arbictatur autem pugione prima
Obfervat. i. fcilicet in 'cavitatibus illis , five pet forata tabula, fangpinemin cavitapem hanc
OBSERYATfQ JfXYin.
§trahtlmut ««A, & RefolmpJuperionsfAl^^^ 'ah hmtotf multe cerehrum^
Aervumqas oculi motorium ailuente,
Lluffr. Marcellus Sacchattus ( de quo lib. i. tft. de PlVtliifi ) inter vatios affciftus p. n. ftra?
45® Anatom.Prad.Lib.I. Sed. XVIII.
lum quantitatem aqaz limpida: , ac ventriculos cerebr
.de capitis dfilare. . '
XXXIIl.
imiditatis ab oculi.
's ad -nares defereaie interceptio , eb calculum
I^la-adula lacrymal^ contentum.
fimfti ruftici.; pratter alia leviora confideratioiie
examiui
inatqualis valde erat, totam glandulam receptioni humiditatis ad nares deferenda meptain
zeidtas: G.Blajius0bfer'V.Med.i6.Tarte.6,
De Qculpmja
APPENDIX L
De Ldcrymarum origine.
A D palpebrafUtp ic , , , . -
_^VcaruDcaIa fpongio& ac mollis , mcamioi^lubjeai ad nares pertingenti ( qui pun-’
lacrymale nopnullis vocatur ) 'appofita , vcI intruia pqriirs , eft Glandula Lacerna-
jisdifta, quz humorem iacrymalem non ad oculos , fcd ex oculis fufceptum , ad naresj
uanfmitiic, ne foras identidem profluens , obtutui ofSciat In angulo ihinori itidem-glan^i^
iiula' occurrit , priori plaiie diffimilis , plana nimirum eahdidaque>& aliis glandulis nonab-
fimilis : Ip limbis palpebrarum cartilagineis j juxta 'majorem' angulum , collicolp levitec
prominente , pbfcrvantut duo exigua fotaminula , quas Ponfla lacrymalia diccintur, im-
miflam fetam intra membranas palpebrarum tranfmittentia : Ex hifce glandulis , earum-
quevafisjquxpajpcbras inter qcplique globum obfeivantur, humor procedens per lacry-
maliapunaa in nares defluit , qui modo parcius accedens, a paucis obfiurvatur , modoim-{
PetUofiusproftuens Lacrymarum nomine venit. Quarum materiam qnidam a parcius alia-
bente humotp diftinguentes , diveriam utrique originem aflignarunt, fic e venis ocuio-
rum hunc exfudare , illas a cerebro provenite Platctus ftatuit : Nec qui a cerebio lacryma^
derivant, inter fe conveniunt, alii folo cerebro contenti , de viis diflentiunt , dum fli an¬
teriores choanas; canales , illi nervos , ifti venas & nefcio quas non alias vias excogitarunt;'
Quidam vero praster cerebrum, alias in auxilium Vocarunt partes,- ficeas partim a cerebro^
per fecundutnolfls cuneiformis foramen .-.partim a vertice capitis & lateribus , afl punao-
rumlacrymalinm du^um confluere Veflingiiis putat.- Qui cerebro exclufo alia putarunt
afferenda , nec hi anter fe confcntiunt , quidam , enim ab oculorum' nutrimento , aliis ^
C^flallipi humptis , vitreique excrementis deducunt : Schneidetus proxime ex arteriiSj"
Cpufm e^ vaporibus qui oculis quam ulla alia 'parte , ob nervorum opticotutn magni¬
tudinem & multitudinem parvatuin arteriarum copiqfiorcs egrediuntur : Sed licet h^ opiv
aiones probabilitate niti vidpantur. Experientia tamen alias vias demqnftrat , prdinarib na¬
tura modo’ magis convenientes , ut enim quas omnibus partibus communia liniverflilibus
organis peraguntur ', fic. quz fingulis debentur peculiaria , peculiaribus locis praspatantut’
&petvafa peculiaria excernuntur : Exiflimo itaque manifeftum latis effe, illum faltem hu-
ptorem qui motui palpebrarum infetvit , ex arteriofo fangmne in glandulis |ccretum pet
deicrlpta modo vafe adferri .- Lactymas yerb nihil efle , nifi humorem qui oculo irrigando
deftinatus , tnajori copia affluentem , idcpque cuni yafa in Glandulis oculorum obfctvata
tnanifcftas St propinquas oftendant vias, cx ocultis aliis St remotis non dcduccndtc:
^luritofitdNuoiStettonem de Duclihmnofvis oculorum ^ntrimm- ' ' .
' .A P P E N D I X II, , -
DE GAVSIS MYOPItE ET NYGTALOPIyE.
Pfienditurex. pfticufundementisLMyofUi» -a ffjrituum/vUionon procidere ije^ ub .
humoris Qrjjltllim fitu diverfo.
IN Myopia f Latinis Lufeiofitas dicitur , ; objeSa npnnifi propinq-aa & fere oculis admq-^
ta cernuntur, diffita vero minime, vclialtem impetfeiftCjUt ita affcAi notos St amicos
prartcrcuntes non agnpfcant , Fitque {ecundum Galeni St omnium fere rccentiorum do-
jUrinam , a paucitate & tenuitate fpirifus' viforii,qni non eget medii illuminati copia ad per-
fe&c vifionem effleiendam , fed ab da dilfiparut ;,contra veto qui fpiritus habent craffos
remota melius vident, quia fpicims ille craffus majori indiget illuttratiohe , quae in majori
medii illuminati copia repetitur.- • 'Verum bzc dofirina falfllfima exOpticte ignorantia
oriunda , cujus theorematis aperte, dempnftratur ex humoris Ctyftallini fitu diyetlp ha^
yifionum diverfitates emergere: Gum enim fpecies objetioruni pet pyrami4em'reciplan-
»nr iq ct.yffallino humore , ad quem conus pyramidis protenditur, fi ctyftallinus 'afl ante-
ripra & yerfiip pupillam magis vergat, pbje^a remotiora melius videntur , qpia ut cqnu?
pyramidis ad eiyftallinum perveniat, & in 'eo terminetur , objefta remoppra efle nccellp
fft-" Sienlm ad oculum magis 'accedant , conus ‘pyramidis cryftallinum tran^reditur , Sp
objeSa magis confiiia perplpiuntiir ,- Gontra veto fi cryftallinus ih pto&ndp pcull ma-
Crus fit , & ab Uvea tunica magis iremptus , obje^ debent oculis eife viciniora , ut
oonjjs pyratnidis ad cum accedere yalcat : llnfle patet Myoplam non aliter fieri quam e^
ctyftallini profundiori , atque ita afFeautn hqnc effe cohnaturalcm neque remediis
Pperabilem: AffeSui vero Myepke eontratiusv in quo nimituth objeSa remotiota melius
' videntur
, fcu in cantho utriufqne qcuK, mpjprf.
43^ Anatom. Pra^t. Lib. I. Secfc. XVIII.
vidcntar, fenibus plerumque folet contingere, in quibus humoris aquei portio conlumpt-
eft , ut Cryliallinus ad Pupillam accedat: Adde quod a Jonga capitis inclinatione, que vita
decurfu fit , vel in legendo , fetibendo , vel alia negotia traftando , humor cryftallinus fenfim
ad anteriora vergit ;Ha:c demonftranturufo fpecillotum , fi quidem Myopia laborantesju-
vantut fpccillis concavis , a quibus radii fpccierum vifibilium difpetguntur , ficque efficiunt
ut conus pyramidis longius protendatur , atque adeo res , quar ob diftantiam majoreni a myo¬
pis percipi non poterat , poftmodum pcrcipia.tur , protenio nimirum pyramidis cono dfque
ad qryftailinum , qiii antea in pupilla vel humore aqueo fcu albugineo defiuebat Senet contra
juvantur fpccillis convexis, quibus radii uniuntur, & conus pyramidis abbreviatur, atque
itares propinqua melius cernuntur, quatiim conus antea cryftallinum pupillx propiorem
tranfgrcdiebatur : VidePtorars deSenfuum Ixfionlfaus w^.wr. ’
Observatio XXXIV. -
OchU dolori fure inter cerehrum ^ membrunas delitefiente. ,
Vulneratur quidam punftim circa os Temporis , hinc graviras intolerabilis circa oculum
partis affeaa:. Inter membranas & fubftantiam cerebri ingens copia puris reperta.
Vide lib. 1,. tit.de Vulsenhus. ,
• Observatio XXXV.
Oculorum dolor ab abjcejpt tunicato ia cerebro Sinifiro ventriculo comfrejfo, Titx-
tro acfua difiento,
NOb. acinace lauciatus fuit in poftetiore capitis parte ; Sexto poft menfe de Oculoriini
gravitate conqueftus eft", & aliqupt poft diebus obiit .• In cerebro abfeelTus tunicatos
inventus : finifter cerebri ventriculus comptclfus , dexter aqua limpida diftentus. Viii
tit. de Faralyji. .
ADDITAMENTA' >,
OBS ER V ATIO I. •
De Lacrymarum vbertate areduttdante cerebri hamidilate manantium, ’
QUia magnum & humidum vifcus , cerebrum , copioie humidoque eget nufrimentpt biuS
etiam multa humidaque excrementa diu in eo generati pofle certum eft , quommfsp?
ubertimus proventus diu durat, uc clare paret in gravedine & catatrhis , atque etiam mani'
feftiffime a n-'bis demonftratum eft anno 1665. menfe Novembri in inulipre qugdam a cobis
diffefla , qux diu criftis vixerat , atque de Capitis gravitate miliies conquefta , Sc. ad fletum as
' copio&slacrymaspromptiffima fuerat hujus totum cerebrum adeo humidum invenimus, uf
ferum ex fubftahtia ejus mane ijoftta detenta, tanquam ex Ipongiaaqua imbuta, copiofemi
exftillaret, eodemque etiam ventriculi mediocriter repleti cffcnt.Z)^ pieinerbroeci dnalOUIi
lib. j- caf. ly. :
Qy4<i»*n-(/?'«;)qBodiDtriftitla copiofiffime ab expreffione redenne lacryniE.7d<»».
lacryms, irlque nonnunquam per aliquot Ai copiofas iacryrnas', frottftijjima) De iacry»
dies profundantur , hac de caufa contingif, marum cjfnflone , cum ejulatione-, nifflis fa,
fcil.quod cerebrum pratriftitia confra(ftu» re- cili copioCa & admiranda in tuflico alioquis
frigeretur t ( eonllriaio enim copiofum fan- fano vide AorwiwM obfervaf cofiii,
guinis , arceriofi acceffam pricludit , & cojt- a- ohfirmai. g. •
coftionem debito naodo non peragat , iinde De Lacrymatum origine Sa niateria varw
ex/auguinef qui tunc propter minimarum via» fnnt opiniones quas Idem de Dictpbrb. J, e.
rum aiiguftias , valde ferofus eo afeendit, uc adducitrsr rejicit. Jpfe verp flarniteasenepi»
fluidior exiftens melius tranfire queat ) ad nu- luitofi hvsmoris j» cerebro collcdi tenniores
tritibneih ejus allato , ferofi humores in glan- ac ferofigres parcicejas ex oculorum apt»?
dulofohoc vifcere copiofi feparantur, multi» effluentes: Caufasantem ferofasMtas pattich'
que crudi fimul gignuntur, qui per prsEdietapa -Jas per’Jacrym3lja foramina expellentes p^fn?
contraiSionem continue exprimuntur, £c e quinque j j, Pitnifoforun? fcroCpruin
ventriculis verfps nares propelluntur. Animp rum in cerebro colJeSorum copiam, a- e»™»'
autem de re trilU minus cogitante, atque hinc idem ftibitam colliqnationem , app fafidpm
ceffante illa c ontractione , mox defluit illa ex- agitationem- J. cerebri & membranarum eja*
prcflio & lactymarum effluxio ut eadem inten- contractionem , 4. foraminis lacrytnaiis a ca»
ta cogitatione turpi redeunte , mox etiam runcula gbuidulpfa npp fetis exaCfem conte?
ione , mox defluit iitaex-
m effluxio ut eadem inten-
>i redeunte , mox etiam
Cmarrhulittfedes ejlffttmmquiidmtervafiim Uxtm, & tnumrem funem humeris
eryftdlini iuteriacet,
IN oculum acum in iridis extremum terminum, prope albugineam adegi, & perveni in fpa.
tium eis uveam ac didici acum in depofitione Catarrha&a: caute demum per wearfora-
njen, quod pupillam conftituir, immittendam, ac catarrhadam acus.apice, exfpatioquod
inter uveam iaxam, & anteriorem partem humoris cryftallini eft , eliciendam efle : nam om¬
nem Catarrhadam hanc fedem occupare inde conftat , quo .1 omnes rotunda: fint : fi in parte
anteriore lita: eflent , non cxade rotunds per corneam pellucidam viderentur Uh. Ut. rya,
ferus TruU. de cicuta tqmt. f.n6. , "
TNproledioue cavendam fummopere uvea: portionem cornez non adhserentetfi acns adi
liem cocciwtem , excitatos me- quamvis quidam pataceiitelia hoc modq inftu
lini , lacerata namque uvea pupilla rotundi- tuenda cenfeant, . ' '
stem amittit : Si poli uveam laxiorem , feU . ^
Observatio V.
/a Catarihkia colliquefcit humor cryflullims humarifque membranula dijfeluta
pufiUa adharet.
'^Ryftallinrjs 'oculi humor compofitus videtur ex fubtilifiimis membranulis i Ex
k,^id probat Rolhaufius.- Vidi, in Balamac ctyftallino.exficcato fenfim decorticari, velu-
icalcuminlaminulasfplendentcsvlnficciiverumideire poteft, &a calOre exficcatis, alias
1 catarrhada colh'quefcere,humorifquc membranulam diflblucam pupilla: adha:rere nuperPa-
ificnfcs ocularii lufpicati funt , quod in quodam Catarrhada dc&ndo viderint : Uajttkdinfts
inalemes renovata lib.^.caP.^,
435
ANATOMIiE PRACTIC^
LIBRI TRIMI
SECTIO XIX.
Dc Auriunv AfFedibus.
Aures furulemie ab abfcejfu cerebri.
ILIA Dom. de MalTcparaulc manantem aurem habebat ; id quod effluebat erat
lupBrefTum id cd:, /;?i!/flrindef4/>««ejufdemque gravitas .-caput vide-
% i ^ batuf non pofle fuftinere : Febris , Nullis malum capitis ceffle remediis , mors
Inventus eft gravis in cerebro abfcefllis. Gul. Bdlonim Efid. (jrBfbem.lib. z.fag.x-;a^^
OBSER V A T IO II.
Surditas a tumore Steatomatko inter cerebrum ^ cerebellum.
■ Tldit D. Drelincutiius Tumorem Sreatomaticum inter cerebrum & cerebellum , a qug
V futditas & m.ors induiaa , &c. f^ide tit. de Apoflexia.
Observatio III.
Surditas cumTmmtu , a redundantia aquei humoris {jr Bdella in cerebro.
ILluftr. Marcellus Sachetti (vide hiftor. 1. 2. tit d® Phthifi ) finiftra valetudine diu quailatus
fuit : . Surditas 6c auris perpetui quidem
/»»i : Caufa fuit tum Bdella incrementa ac'
Synodis : ( Nempe /e obtulit nobis ex innm;
dendi functionibus omnino melius hab
lorum loca, &ad alTis, qux funtin j
rinus de Abcefiibus p. m. 275.
^l6 Anatom. Pmd, Lib. 1. Sect. XlT
flatuofam & tenupm fubftanciam qu* obverfa- nutiffimos m^eacus lu”ire““fi » «i n,“
retur, velutiisqmob ventr, culum aut partem «mina ( quorum 'e “inter’, fr ^^‘'^'"Suftafo.
aliam laborant fuffufionc -. quadam emm vident auditus defluentia
expedite ■ tunc forte nullo vapore oppo&o: hucufque pen«rSe"Le^d"b‘"’“'
neque audire, neque videre, &rurfum quadam pertinent T huc uuoque’
facile fcntite : Pracipue veto hoc accidere fo- fus or»an,^mT,^^ ''"V'® ' ad audf
let melancholicis & ex 90' fiiccoinCanientibLis: cumfi‘rfi i cft- Q„nJ
funt enim fiica & excarni aure , atque ob id , fi oftbrri ne«ff?eft ” Fi'“” ^ ‘^‘'^P^uui auaitui
adfit animus , nimium audiunt ; Cn autem abfit, efficere : qui fi in inter '“i- “
non audiunt. ram irrudoar T
: ) Somtantium aurium varietas pendeta coa^tncft.v ^ pcr anguitam viam veltitf
I®. i viarum latitudine vcl angulHa-- lix con- ram-n fic ^
fiitenria materias plus minufve cfaOioiis 2°.3®.Ex 'i inn-r', ^2? formari fole/
Illius abundantia vel paucitate. 4. Ex ipfius ftus , ia p-fanfraA du-
turlu continuo vel interrupto. 5. ex eiuldem diicin-rar”' uuniciilos'
ccleii vel lepta allifione , live ob majorem vel r ' aliquem llrepitum facit: hoc
minorem expullivss facuitacis contenlionera, eum is” 'im eo pippellatur , evenit, ut
five etiam quod materiaproprionifu potentius ven-rne >Ja“^ comprelfis , & fpiritu five aere
aucfegnius adelabenduminliliat: Igicur picui- inj.Vd " “’“’°““°.‘'‘“P”^i’“nS<ire volun!u5^
tofi humoris cdlliGo fufurrum fatit aoiiz molli- .....‘'j , P"tio pef foramend
ter defluentis , aurcique reddit , fi ica loqui li- amplitudine auditus organi canalem
ceat , undifonas : craffiores tkins fpatiofiore fi rumnar °P^‘'® Pft^nfumJ
loco cohvoluri, plemuique irrumpcuces , uom- nbnum vel tin'nitum diu fepe per-
buin edunt gvaviuiculum, fi; dictum.vel icon- r ^ ’ interdum mox , aere rur-
fufa cdlloquentium plurimorum hominum vo- -,£,-1^ - erumpente , quod fzpiusdeglu-
ce , vel a lono apum , vel a rauco cornuum crebro expertus fumpeeflan-
murmure , unde fortalTis galli vocant Cor»eM«ni a''*j' nitcrna etiam caufa ; Flatus hic ia
d‘arcilles ■. Tenuiores cum impetu uurb aurem ^^cicaripoteft , fiexeteraen-
longiore tinnitu, initat puUdta: campanulK,aut l.umi Jitatibus , circa perioflia cranii col-
crotali everberant ; Tenuiffimi leniter illaben- > inque Hatus coiiverfis illic colligantur,
tes , clarum acuiumquc fibiium ', firpeucum '■cp^^lcjs antiquis, &c. capitis st circa
vel locuitarum vocis zmulum reddunt , quem °''^do!o‘'‘hu5, in lue venerea , tinnitus aurium
eue<>'H«Vnuncupant,liceth*cnominapieiumque ^-lliiouum eit molefius : Spiritu quoque , fi
confundantur: Minjoims DiJJcriai. de Bemhts “‘Seriola qua: hanc IcJem fubit, copiofo, vel
Aurium. impleatur, velis in ea nimium agite-
BdslUin Cerehre.] Rem cum admiratione in- validiore time puhu faitoin auribus , pul-
quirencibus, quid amidvidcrctur quaniBdelia l'n.k6o in auribus, pullans inauribus fit fornis.
Hippoct. ;. Proirh. memorata, de qua /l/ar- Plruerus PraaJib,i.feil.i.eup.%.
§. I. Sardus quidum i nativitate oh defeclum eftcali Incudis dicli.
QUare furdi a nativitate muti reddantur ,'plcrique varia tradideruut, ufque ac Lute¬
tia: magnus natura: iiuerprcs,Perr*r Merjtams , in furdo & muto a, nativitate , poft
mortem depreiienfum fuifle defedum olliculi inegdis manifefte invenit: Hic utriu^uc
affedus caufa cenftri poteft illa maxima colligatio qua: auribus cft cum vocalibus netvis
CtfparGalderalUajlrat. Med.xxv.p.i^-L.
§. 2. Scriptum mihi eft a Medico Turonenfi aperuifle cranium hominis , a nativicMO
furdi & mati , cui e tribus auris olliculis Incus A^mi. Marinus Merjcnms Bpijl.ad Beverovi-
cium , in hujus SpicUegio de calculo.
D Ejiciam meatum Auditorium ovalem feu fupetiorem claudens , abluende
juttofa Cavitas fe pandit quK Itmpanum movetur f unde aperitur fenelira , ut fpecies
vo - tut , quod nervofa membrana orbiculari foni in nervum trajiciatur , & Incus a malleOa
fi; obretit'., in illa cavitate tria otficula occur- malleus a membranula , tympani aeris externi
tnnt , aligurx quallcuiique rudimento MalhdLi, appulfuperculfa(qua nenimiumintropeliatur,
J tcudis Sc Stapedis nominibus indigitaca, quibus malleus propugnaculo eft) quod fit , ihtropel-
quartum Innominatum additur Vfus eorum litur hsc , & gibbarredicur , unde acr congeni- .
eft, ir^ait, i-xcell. Bartkeliuus , Non quod in- tus afficitur , qui per cochleam errans efficient
vicem peteuffa IVrepitum edant , fcd ut fpecies nervi auditorii propagines fonornro fpecies pet
foni excepti ad inferiora^permeet , & aurium teneftrellas delatas fufeipiant , S cerebro
c.xcremenui viapateat: Nam/vw/ feneltram fubminifttent 3 atque ita malleus japtuW
De Aurium Affectibus; :
C; In recarfuveroextrorfummo- pradifio Surdo, manebat fenefira , fonori
embrana -tympani , amnfailo iii-o- ipecies in -nervum t-r-anfmittens; Sr »/u hen
invento ; Horum offium ufu cJpcKlorum & Tympani vide SrxStiff. 'miUifi
lima & duriiSma , atqualiique magnitud
threpngr. lih.6.cdf.ult. Illa ex pueri, tertiu
ifli Chiiurgus L- Bailly GbacvfenCs pcnts Ic afle
De ufu memlrana Tympani dicti , quod melior.
tionque auduui tantum conferat.
Tympanum non audit , fed meliori tutiorique Audicionique confert •• Si hxc pars de»
ftfuatur jfenfio adhuc aliquamdiu, rudi licet modo , peragi potefl: qmppc experimento
olimincane faao conftabat , quod perforato utriulque auris tympano , atfditio adhuc a4
tempus perftaret qure tamen poft tres circiter menfes penitus ceflabat ; ibil. poftquam fen,
forii ad externas injurias patefccntis crafis evefteretur. Videtur ergo quod Tytnpanutu
'auditionis inftrumemum prseliminare & quali ptrepatatotium foetit , quod ibni impteffio-
nem , live fpecies fenfibilcs pritpo lufcipiens , eas in debita proportione & apta confotmi-
tate, -irerius Senforium , quod adhuc interius confitum eft, dirigat. Sitpili ofScio fungiti*!;
tcfpeau Auditus, ac tunic* oculi pupillam conftituentes , reipedu vilas rutrarqUe menSv
brana: fpecies fenfibilcs refringunt & quafi emolliunt , cafque fenlbtio nontiifi pfoportiov
natas tradunt , cui nudo fi adveniant , teneriorem ejus ctafin facile Izdant nUt obruaq^
yfdtisde AaimaBrut.p.t.c.iq,
Auditus lajio a Sordibus aurium lapidefcentibtis. ■ '■ ■ .
Ubium videtur ah in Aurlura meatu ex fordibus polTic generati calculus , quia ex ai
negligentia magna duai expurgationi harum iordiom operum dare noluerunt ,■ Si ex i
va bile in cyfti fcllis eraflefida calculi generantur , cur ab eadem materia non fiat in autibuj,
luL Caf ortus flacaminus De Auditus organo lib.l. cap.-aa.p.^o.
Observatio VJ.
i^urium dolor a cerebro humidiore, 7
'Ulietl acetbiifimi Capitis dolores & Aurium : Sme intermiffione admittebat fu-
Surditis i vitio membrati tjmfono Aducist.
kBfervationeeft dignum mcmbianam hanc. Tympanum , a prinia conform
'craiSorem Si denfiorem furditatis infanabilis cau&m cffe. Loaremius
^Rajfurem & detifnrim &c. ) Hujus membra- promptifTime excipiendo refiius perfonet ; fo-
V-Jua: fubftantia eft tenuis, denfa, ficca , pel- nienim fimulacruro fine maceria in hac mem-
lucida & fenfus exquifiti ; Tenuis , ita ut ara- branula recipi , eo modo quo colorum imaai-
nearum telis Hippocr. alfiinilarit , ut fonum nes in corneo fnfeipiuntur , fufpicamiit, ficcif.
fubtilem.tranfmittere poffit. Denfa quoqueeft, fima enim ad fonum fufcipiendum maxime fa-
43S Anatom. Prad. Lib. I. Se£fc. XIX.
latitant ,.qus
De Aurium Affectibus,
'0 multo wteraim tjmfini cavit at em oiftdem
ABIata Tympani membrana patefcit amp!a«l!a cavitas quam Tympanum vocant Inferi-J:
us anteriora verfus , c Tympano ad palatum meatus patet rotandus , qui inter duos
ftucium roufculos delatus , pattim in palati tunicam ctaflam prope radicem vvuls. infetitur,
iui in naris fui latetis cavitatem arnplo & cartilaginea fine , mucofa narium tunica , tan-
ouam janitore obdudo ingreditur : PcfHunc humiditates ptacter naiuram in tympano coi-
( tejlatur Aqua pexdensfe multoties , prefertim ia pueris, interaam cavitatem muco , e^
quidam multo, refertam iaveaijfe) ad palatum effluunt, Sc fonus inore excitatus nonnihil
aurem iiibit.
s diu ibidem fubftitetint , nonnun-
Surditas nativa oh membranam tympano fuperteafam.
TEnio ad {ecundam Chiurgiam , qua: pertinet ad meatum auditorium obUruSum , undo
obrtruitut meatus Auditotius , qui longus eft duSus , incipiens ab auricute concha & obli¬
que deorium procedens ulque ad membranam tenuiffimam ; Tympanum appellatam. Qui
meatus obfttuitur vel a nativitate, vel poftea •• Si a nativitate, ex PWr; 1. g: c. 15. duplex eft
membrana qua: dfaftruit, exterior &i interior , h. e. vel in fuperfieje eft ob oculis patens,
vel profunda & oculis non obvia.- membranam in alto obft tuentem, bis ego in toto mea: vitas
tutticulo ex Anatome obferyaviin puerulis, qui membranam fupra tympanum habebant
staffifliroam & robuftiffimam , & quodammodo cutaeeam , quos ob id exiftinJavi furdos
Sttnutos ; Imo Surdos & mutos a nativitate non puto aliunde provenire quam a propofita
membrana. Fabritiusab Aquapeadente lib. de Chirurg. operationibus cap. de Aurium Chirurgia.
Anatom.Pra^.Lib.LSe^t.XIX.
Observatio IV.
Auditus vb.c/>ndatfatt excremmn crufiaU foma ehditceatUmemlfriitiaB tymptBi,
Y^kUplex interdameon^icitur ^i^a membranas frequentius autem a condenfacjsexae
I Jmentis , adharrentc vckti ciuftula obducitur , non fine auditus ipfius kfione
gms Anit. cup. i6. ...
«oiiaei i^edico pallici anno 3. affertur decpfii , emollientis , . ex auris cavitate exc-dit
'Xi curatio furdi, cuiab infufione olei lini, & maceria obftruens &c.
Observatio V.
'Auditus Ufa ab carnem stativam obtes/ammembra/SsediSu.
SI interius illi tnembranz mucus apponitur , vel humor affluat craffior, gravis & difficilis
oritur Auditus, aut Surditus curatu difficilis. Si tenuis affluat humor, oriuntur autiunj
tinnitus Si murmura Si prorfus obturetur carne nativa dolores quoque capitis nru
gent , propter prohibitacxctemcnta quod in puero vidi. Th. Bartholinus Anatamia renovata
tib. }.cap. s). ■■■■ . • •
Observatio VI.
cur anativitate plures fenfu Auditus priventur quam ullo alio , ex nervorum origine deteHa. '
IN cerebellq procefTus infignis eft qui utrinque ex eo prope truncos , fpinalenj medullata
conftimeiKes oritur & per tranfvcrfum in anteriora & inferiora fertur : Hunc ptoccfluin
Varolus Pontem cerebelli vocat.- Ex hoc nervus auditorius pendet & nafcitur , ita ut pronun^
tiate liceat cerebelli u&m quoque effe utfenfiis auditus primum principium fcil & hic ner¬
vi auditorii exortus caufam docet ciir a nativitate plures auditu capiantur quam ullo alio fenfu,
nam cumacerebello prodeant, nec longe producantur, facile mueofis excrementis opplen-
tur: hinc fit quod femper a nativitate ambz aures afficiantur , 'ut Caffius docuit, cum e?
pioibopleiutnque unam Iblum affici contingat G. BauhinusTh.Anat.lih.^.c.tA.
Observatio VII.
- ■ c_yiuditus acuties profecia d tergemino utrinque nervu auditorio.
Olt/moKS-Coniequitur vel fpirituura dxacm^v , ac potiffimum aeris vernaculi liibr
tilitatera , a calore plerumque ptofeflam ; quz prompte impellitur , vel tym¬
pani tenuitatem , aut ejuidem ariditatem ; fimiliter ac coria militaribus tympanis in lirata quo
magistenduntur , eo baculis complola altius Ibnantii vel nervi qui ad aures fertur rariorem
texturam : Quandoque etiam hicce net vus ludente natura multiplicatur , uf in Cardinale Rt-
chelig , qui audiendi excellentia ad miraculum donatus , tergeminum uttinque gcftare depre-
hcnfuseftauditoriumnetvumpoftrcmovisaudiendi viget , fi ipirati aurium loculi a ptimaty-
■pofi , aut plus jufto tortuofifint in quibus proinde, ut in lituis fonUs varia reflexione reboati
aut 'fdlird- atriores non veto patentiores , ut picrique opinantur , «xsr/Ssssejr ydj>
bs_M7£kioroe$i, inquit_Atiftot. 10. piobl. 19. fic nativa (fvoxoeia&e , i. e. pupillz patvb
tas yjCii commodat , & venatici canes, quibus nafus refrenatus ell, odora vi pollent, cap-
antque dilCfimina odorum, quos olfadlus humanus non attingit Contra homo cztcrorum
animalium eft minime oisippatffioc ,■ ob aperias nimis narium fcmitas^, ut legere ell apud
AtiAott lapoUemws. Anion. Menigtius Dtjjirtat. de Bombis Adrium,
ANATOMm PRACTICiE
LI‘BRI TRIMI
S E C T I O XX.
De Narium afFeftibus, Odoratus tefione. Polypo , Excretio-
nibus p. n. Pfemorrhagia ^ Sternutatione.
Observatio I.
Odor itus omipoob abfcejpss is froceftbus mummillmbus gesitos.
OH. H^ialdus annos natus xxii. de dolore capitis queritur : huroiditate cerebri
eifufa in opticos nervos occatcatur. Adverfus id omni prtefidiorum genere op¬
pugnatur: nihil proficitur , imo & Empiricorutii prxfidia advocantur. Aperto ca¬
davere abfcelTus reperti funt in ptocclTibus mammillatibas , Illos abfceflus Me-
licetides vocare poliis, quanquam ad fcirthum proxime accedant : Os frontis
crofum erat & perforatum vi humoris acrimoniaque. Circutn foramen oblita erat caries
multa > qu2 tempore exediflet : OlTa autem ethmoidea parte interna magis cariem contraxe¬
rant, Scpaulcrantequam fntcriilTet nec videbat nec Odorabatur. Gonvullus interiit: Tanta
fundi calamitas non aliunde orta erat quam a latente luis Venete* veneno. Gul. Ballosias
faradigm. §. 7. . -
EX Schneideri fententia , Papillares procef- multum diftans ambit. Valde fenlibilis , mol-
fus non fune organa Odoratus Nervi autem lis, cerebro contigua i & quarnvjs , inquk
tum a craffa membrana, tam a procelTibus Bauhinus , h^c & tunica oris , lingua & palati
papillaribus propagati , fpiritum animalem ad communes effe videantur , tamen in naribus 8c
natium membranam deferunt •- membrana ve- exquifuo fenfu caSns donata eft , ita utirrita-
raipfaeft verum Odoratus iaftrunientum : No- ta fternutacio fiar Ha;e tain privata tunica,
Vahsc fententia arridet , neganti pro- tamque fenfilis intima narium, fimis, cavica-
quorundam animalium craniis fintadeo aiigu- organica in meatibus fimilitati membrans ef-
fia , ut e jufmodi quid quod nervus digne vo' fentialiter propria conftitutio ; Nec folurorunc
caripOffit» vixtranfire queat , tamen quadam odoratus a&io Iseditur , fed & Mfi/?» St
funt rpatiofa , ut illa trajeSa filamenta hoc oriuntur contumaces & chronica , multarum
cognomen mereri polle videantur. Nam cum interdum durantes fpatio feptimanarum,arte-
in majufculis illis filamentis quadam medulla riis ex corde & venis per cor , ex toto fempet
intus inclufa& effe videatur, certe illa impune, fomitem fuppeditantibus corpore , G»- Rilpt
nervos vocabimus : Sunt enim illa majores kjts DiJfert‘Andi, lA.it. cap.i-iiii-
Observatio II.
odoratus frivatio in quodam, quia Narium tunica non obtinebat nervos qui iffi debentur,
Quemadmodum apud Columbum juvenis , nomine Lazarus , cibaria guftarc non poterat,
qupd hi hujus paris nervi in occiput derivati eflent : Ita iuvenis ( de quo Eujiachius Rudi-
us , qui a nativitate Olfafiu carebat , nafum valde reflmum habebat, cui vox omnino illife
facilis refpiratio , nec non copiofa ( pratlettim poft fternutationem pet nares expurgatio)
aderant , non Odorabatur , quod tunica natium ejuidem paris nervos, qui ipfi debentur , non
nada fuiffet. KiSlor Schneiderus lib: de Ojfe crihriformi , fag. iiS.
O B S E R V A T I O 1 1 1.
Odoratus privatio ob papillarium procejluum ^ odoratoriorum nervorumpartis
FAlcobutgius teftanis eft in quodam Tabacco bibulo famoCffimo poft mortem ^
papillares cerebri, procelTuscum quadam nervorum odoratoriorum parte dcfuifle.B«
Jinkius Anatom.lib. ii. cap.xx.
Oasm-
De Narium afFe£bibus,Odoratus kfipnejScq. 441
Observatio IV.
Qdoutus ijnipo ob Upidem circa cerebri bajim inclufuo:.
CLar. D.Nio. S. Michcl,dum per aliqiioc menfcs quendam Patriiium Venetum x Ivi,
annos natum curaffcc , quia pueritia fcagrantiifimis odoribus vehementer delc^ba-
r in maximam tandem OlfaSus organorum pbftruaionem incidit, ita ut nihil plane,
etiam fcetididima olfacere poterat, cum dolore caf itis obtufo, & maxime gravativo , adeo
,L caput femper in pronum & pendulum habere cogeretur : Adhibitis autem multis calidis
& o^is genetis m?dieamcntis , in febrem continuam incidit qu^ intra nonum jugulayil
^°Dettaao. cranio & exemptis membranulis , alteram per medium cerebri molitus fuiq
feffidnem , nihilquo ventriculis cerebri repetimus •• At dum magis cerebrum excavare-
mus, tandem prope baGm lapidem compreflum , taleti nummi inftaf , fcd non omnino ro¬
tundum , cineritii coloris repetimus , qui os cuneiforme & olfaftus meatus plane impedie¬
bat , adeo ut nec olfacere nec expuerc poterat. Quo reperto & expurgato , qupd mortis
caufam non faceret, abdomen aperui, atque membra omnia naturalia examinantes, ultimo
jecur valde obUruSora , durum , & quafi lapideum , nigri coloris , carbonum inftat : languifi
querneo contentus perinde erat atque atramentum, valde, ater & corruptus^, quem mor¬
tis caufam fuifle affirmabat diQus Dom. quod ycl illo tacente conflabat. Obfery. Ji. Qarncn
H edici Auftriaci. ■
N£e<i//a«r«)Hippocr. lib,de carnibus, Odo- dam madore percipitur irrigata 4 PuAibus
ratus organi ficcicatero requirit ad ejus quibufdam in membranam illam infercis, de
perfe&ionem, Nares tamen fuccingens tunica, quibus vide tit. de Catarrho c. de Coryza;
Schnttdero, verum olfaiSus qrganum , non mo- Unde conftac humtditatem illam OlfaSui noti
do tn demortuis tum hominrbus tum bnttis hu- omnino obeffe , cum & illi in cariibiis , qvsrbps
mida ■ repetitur, fed & in vivis perpetuo quo- odora vis eximia , reperiantur, -
Observatio V.
odoratus amifio ob foediorem illuviem , e qua duo. vermes geniti , circa olfa&US
organa cohibitam.
O Dotatus perit aut imminuitur impedito narium ethmoidifque offis meatu , quo fpW-
tus ac odor duci foletjidque ve! farcomate, vel polypo & phlegmone , vel gravedine;
Ac fi horum trulla figna comparent , ofFenfionis caufa vel ad priores cerebri veirtriculos;
vel ad eas propagines , in quibus eft odorandi fenflts, referri debet. In bis vel intemperies,
yel humorum copia , vel corruptela fenfura cjufve fpiriius contaminat : Circum cas fedes
AbfcefTus intetdum fiunt, nulla febro, minimo doiorc, e quibus ruptis animadverti pus fyn-
ccrumpet nares affatim profluere , perinde atque e purulentis auribus , idque nullo incom¬
modo valetudinis : Sed ^ in quodam milite, qui tefimis erat naribus, ex fqediorc quadam eluvio
diutius cohibita , vermes duo villofi indar digiti , illic geniti inventique lunt,qui tandem itj
firrprero illum adegctuntfcbre'que non admodum manifeda, dc medio fudiilefttn!: 4ie cir-!
Ftrpr XX. fern(lius Batholog. l. v. caf. vig,
Observatio VI.
/» Fumifago deerant frocejfus mammillares, unde Olfalius deftruSiio.
PAuvhis patrbularium fumifirgum fecuit , cur deerant omnino proceffus mammrilarcf,
unde fufpicabatut 4 Tabaeci abufu fuiffe abfitmptos; Erat autem is omnium Tabaccf
amatorum facile princeps, deeratrtque nou proceffirs modp, vetpm gc nervsruin odorantiui^
fxtrema, Magnenus deTohaccof. 13;,
Sicuri beAicorum cucis exltccatuc, Sr in ar- do multa defunt , & plitra funt mondra in in-
dcntrtGmisfebribnscoiUquancurpartes.ita terioribws quam in exterioribus appateantf
nimio fumi exficuaritis ufu potuit hoc orga- Dico tamen i“, quicquid fit de illa dif-
labe faAari ,regeftis fcil.nafo fuii ihahti- feftione , olfafium ab ufu Tabacci in multis
pus, Hoc F4,'l;n4ar^.'!(jcondudit.Mecrusau, aboleri i id plures mihi retulerunt , tum qui
tem iicgat morbos in conformatione po(l'e puivere , tum qui futho abutuntur: Ratio eft.
Unquam d pravo ufu rerum p. n. oriri , Et citat quia nimis exficcanturproceffns mammillares,
pm fe Colismk/s; Laz ito enim vitrivoro deerat unde cum ficciores quovis odore reddantur,
guttus , quod quarta- nervorum conjugatio ad non poffunt ab iis immutari .- odor enim eft p
peciput, refle Aeretur ; Pariter multis aliquan- ficco fuperante humiduna . feofbriaque ab ob je-
ieQ viciole afFeda erant : ac prociuus illi mammillares iri cerebro erant incolo-
; .coloris , qui , certe vitium tandem duxiflent , fi de iis ille fermiejus Bumer ad na-
dciwSet.C.KSchxeideruslib.iieiiJemhrififmif/^^.i^^e.
edas noxium illum & redundantem galenfis Zodiaci med. Gall. annp ij. pupo, poi
^patoi^. Pfa^. Lib.I. Sea:. X X. ri
pp servatio X, : ^ -]j
tveele»s'e^aril>uspri)dim , icfrebrifuiijlafitk (Ofhfi bxmrim^tUme. ' ;
i parito graveolens tnucus concrews fubiodc exjt.ahf.batut , virens a'
oiaU csrioris , &g. Cerebri iubdantia integra ; fed copirfo. adnjAdum h
■qui fomes cflc potuit muci , qui&pc in naribus concrcverat.Z)<i«ftf/Maf «i/i.
PUer in lethargum graviffimu,ro incidit : Ad hunc evocatus,, thymum ( cum nihil ai
cffcc ad manus) contritum cum aceto , glandis, inftar nati, dextra: impofuimus ,
materia craffa , vifcida diflblvi poffct & ad nates derivari .- hinc e nare materia quaje
cralTa, valde corrupta i cruenta , vilcofa inftar putridre finiei prodKt: Illi cerebrum &
febellum,;inpartc dextra, omnino ilniofum , putridum inventum eft, apoftemate ex
thargo in abfceiruin permutato. tat.
BxcnM mtuifmidi 'e ntrihas , ekcsphfum humorem. ce/ehro. mfirelui^.
M Attona: e naribus graveolens mucus coacrntjusfubindnextrahebatur : Illi cen
fubftantia integra j lid copioib admodum humori velue innatabat , qui fomes
potuit muci illius. Vids tit.de oris tfftUAm.
Observatio IV.
tJmkrhiigiaabllepofff ^ Lieuiifiirrho ,Cordis vitio
FIlia N. antea frequenter , Hatmorrhagiz, obnoxia , ac proinde cachexia fete confi
pta&e.pcn2c Hepar iCeirrhq laborabant,, In capfula cordis humof putridus: c;
valvulas dextri veauiculi Calculus &c. Paale ri/. /;^. z.
De NafiuhialFc<SlibiiSyOd6ratii^ l^{i6nc,§cc. 44^
ff-Ar.ffu P'.S' e naiit'u» .cfflo-xus pkriique pr&p- 'hydropicam acquiict , qiiia 'vitium aut ia taa-
3ccr m; gi)aS: occafioncs, paflim eyemt ,nam guine , aut ia vafis , aiit fimul ia utrifqHc eoa-
iuotics firfouii» vel ob pripriam vaforom-la- GlUt: i. Sanguis per fe bxmorrha^aoi indu-
'immTanquiseiiare crebrius & copiouus quaiti latorii mpnere fungi veljs , dic vitiofeab eofff-
^ar eUcMuet , fi non vita illicobb nimia ejus cretam bilem cruori commifceri , undetadepc*
'tependupericlitabitur , exinde tamen reliqua acrimonia fluxiliof & ad caitum prscijviqii
■cruoris maffa depauperata , & crafiu fuam evadit, . '
^Biittensjdiathcfin cachefiticam, & non raro
■ V exemplum Uxmorrh/tgU oVfbrus moirices ttriemrum jpifmodke iffeStts contingentisi
NUper ad djftahs cdnfulebat pro Genefofb quodan} .Iwguiois eruptiones crcbtas 3S
immanes , thodo ex naribus , modo vafls ledailibus aliquandiu, pa& r bmn pblebotcl^■
tnia: ex athicoruin Ciafu crebro fafta: nihil profuere , imo fepiffime poft V. S. in iudoreS
■ffi|idbs ac leipbthyBias incidens , atque fanguinis eruptipnibus niljilomious pbnoxiaS
iinlto deterius hiabere Iblebnt: Hiiic ege» nonduin vijfb jnlapia & deeoaa re&ig(5tanij«
'iaoifni , item' herbarum cxpfelIionc's'(uceulenras , aljaqne ianSpinCiD refrigeranti»
^ricfctipfi: Verumetiamhisfquafipninia cjlTent a (copo aliena ) nihiio melior adfint firSr
ceffiis : Tandem rus ad ciini invifcenduiri accctfitus , reperi affeftionem , qiia faborsibar
iffe , mete aut potifliafutn fpa.&iodiCam efle > quippe cura finguis quotidie erut^erstiiput-
fuserit debilis ,extreraa frigebant, 8e vafa omnia qjuaff niipis inanifacpncadccaatj. ,,Toc-
rq Sger vertigine fere continua , io cpfdis tremore , & fubin4e lerp.bfby'**)»®
Ptofeffo tabtum aberat ut fanguis ob plenitudinem aut turgCfiiBmiaai
Bhhfam ivafis erumpetur , ut' potius e cpntri tivps eius adraodiro^fiPr^fe^ Sf^tenuis-evi#
circiilatlbms fltieHfoilftinehdd fiar VidefetuTr Attamen, quod res fuit , fatpius in dieper-
Tcntifcebat in corpore fuo aliquid , medo fuifummodo deotfuro, fub flatus fpecie sjpnfa-
u4n*tmii B»ntU Tom, I. pp a
44^ Anatom. Prad.Lib. 1. Seit.XX.
ftini obrepere, Sc plerumque motus iftius tendentiaro , languinis e naribus aut bimor-
thoidibus effluxos fequebatur : hinc, ut facile concludere eflet, vafotum fanguifeiorum fi'
tras, quibus contrahuntur illa , motrices fpafmo affeSaS, fanguinis fluvium , utut dimiiTutn '
tenuem, huc illuc inordinate cortipuifle , & fitbinde in eruptiones compuliffe: quod iten»
facilius evenit, io quantum vafotum ora laxa & dehifcentia, ctuorem ad ea compulJijqj
absque temora debita effluere finebant : aEciologiam hanc medendi methodus inftimta
quatenus tali fuppofito innitens feliciter iucceflit , plane comprobat •• nam S. m. & medica¬
minum 'ixaiytav Uiu deinceps omiflb , praefcripfi ufum pulveris fcquenti cujus dofin lejtta
quaquehora cura Julapio (umebat idoneo.
5t.pulv-.r3d. paeon. mar. corall. r. margar.ana 5). ebdris, ocul. cancri, lap. hsmat. ana
jfl. lap. prun.jj. f.pulvis , dozis 5(5.
- 51. aq. ccral. nigr. gviij. mcliff- cinnamomi Kordeat. ana | j, thcriacalis fj. lyr. e corall. Jg.
Caeretum przcipi ut ligaturae qnibufdam locis ex ritu conflanti , &J ; fubinde aliis pro
data bccafione , tum ad fiftendos , tum ad intercipiendos vafflrura fpafraos aohibetentur;
atque, hujufmodiremediis fine ulla morbi recidiva brevi convaluit : Vydtis tharmacof.rit.
f.7..fea.^.up.i. . ■ ■ . ■
APPENDIX il.
De viis fer quts ftxguis in Heemerrhigii Ntrmm erumpit. '
CUm illu offis cribiformis parte, ,qu* contra medium intetftitium natium exoriens,
intra cranium afllirgit, ille Cunjlisqai dicitur Ftlciformts finus, committitur, quetk
noonulii inftar venz adaperiri arbitrantur. RieUnus Encheir. Ana.t.\. humerrhegu,
ia<\mfi»gais vel e nuribus fiulptis & erdjis finit, vel e fina illo longttudindi durn meningis quiprt,.
repit udnores. Verum cum hujus finus falciformis finis in Crifiamgdli potteftus, non. meatus
cujufdam formam, fed ligamenti naturam ufumque habeat, veri haudfimilo- eft hunefiaum'
innoviffimafiji parte, qua ligamenti naturam induit, & offi , cpxo^ Crifiagolliiniii , innar
(citur, inftar canalis inferi pcile, utdcco, tanquam de vafimlo , oris adaperti finguis pro- ,
manare queat : Objicies , None vena umbilicalis , etiam in junioribus , eft ligamentum, a(t
illud morbo. rclayatum , inftar canalis nunc (anguinem , nunc aquam interdum teddidit , ut
hiftbriremedicofiim eloquuntur J Sed difpar ratio eft, vena umbilicalis fuit qnondamvcnai
canalis vas (anguihetn invehens : quare in iis , qui in attatem adoleverunt , intumefterite
per morbum ventre j facilius referatur. Et ea nonnunquara vitio valetudinis io infantibus
tion clauditur .r At extremus hic finus falciformis nunquam inftar venre fuic excavatus,,
fcd ab ipfo vita: exotdio naturam & officiuin ligamenti naflus eft .• Nam medius hic finus
quidem, inftar vena:auc canalisftnguinediftentuseft, at isad os ctibiforme tendens , ma¬
gis tnagisque faftigiatur , & in tam folidura ligamentum coataatnr, ut ntillomodo referar-
ripolTevideatut: ,/a^a^/>l°Hippocr. cervicem aqua calida perfundit, ut die critico' ma¬
jor fic hxmorrhagia : Idem , ut illam ftringat, aqua praefrigida cervicem rigat? Refpondcq.
& illum fanguinem qui de venis in intimas nares pottciftis per nares defluit , hoc remedii
^taae luvotamx ■.: ( perfrigeruto Jcilicet finguine qui per arterus carotides ^ verteirAlei in
cerebrum influit ) Inflabis 'z°. Is cui nares jam incipiunt fluere capitis gravitate prius ur¬
getur, Ergo (anguis de cerebri venis promanat, eidem faeiem , cujus & nafi ve¬
na: lunt communes, rubere & omne corpus (anguine diftendi ; Qjinimo damus de ce¬
rebri membranis (anguinem interdum promi polle, eumptarfto fit illa vena quam Spige-
lits ait ex narium ^raplicudinc , per offis cribiformis foramen in membranas cerebri difle-
minati j Sed negamus finiim falciformem farpius adaperiri : Quidam hanc opinionem
fic exponunt; non ipfiim finum extremum patelcere , fed ab hoc profedas venas , & in du-
caSt^tenoi meningo, ae in fummo cerebro difourrentes ita aperiri, ut de iis (anguis pet
hujusjoffis foramina "defluat , Sc do naribus tandem erumpat •• Verum omni talis b*-
xnoahagia mslils nominibus erit mortifera : Quam , facile fanguis confluet in illam feflaffl
4juam zqualis facit cerebri diyifio > Qam facile gelafcet fanguis , ut nonnifi perterebrato
cranio evacuati poffit? Ipfa foramina offis cribiformis quam funt angufta, & illa quaip
■ar3;eclaula ?. quare tam facilis haud erit tranfitus , Quid? languis conflabit potius quam
Jefluet ; Quam' facile hinc apoplexia, epilepfia , lethargus & fiaaiies morbi nafei pot?-
lunc .?:'.Quam fa:p® nos infpeiftrs mortiferis capitis vulneribus intus fanguinem gelatum
inrigro : Granio invenimus, qiii compreflerat cerebrum : Avicenni fententiaro qui wn-
guioero dc illis venis, cX quibus rete admirabile conflat, in hzmorthagia fluere ecpfccs
/commoide mtcrprecatui: 7ef. de rarttbusRec!scerekri,i.e, pi^ matris & durq»qoa:co/pprf'
hendunt cerebrum ficattete i' Fernelto (anguis videtur pet nares emanate aperta ,,rupt*
De Narium affedibus,Odoratuskfionei &c. 44^
Hzycdz-, inquit, pon ax intimis cerebri , fed ex oris palMiquo
-feiihns excurrurit-; faiisquidem deteSi ac patute, ut quafi emiffarium fint fiipervaeui fin-,
oiiinis cxpeirindi, quemadmodum & hzmorrhoidcs , Sequte in uteri cervicem pertinent:
Hrccumpiutibus Tequitur antiquos, Hypperatem', Galenum , Areta:um ^ Ftuflra opponis^
/unt ffiiauiZ'Vcoz , tuutam ftngoinis, quantum fatpe defluit, ex illis venis depromi noa
coteft i Nam aliquando ex SenediclsFenoneMfi , venula natium a tonforc leviter fauciata, fin-
;<T.jis adcd erupit, ut cum is fifti nou poflet ,.«gcr cito extinguetetut : Id confirmant CoSado,
^ihnuth , Si ibiefjnis eft abundantia menfium , & fiibito ftringitur , plerumque fcemellis
profluvium ianguinis fit e natibus , una vel alteta &c. Schneiderus-Ub. de ejfe cribriforma
Observatio X Vi V
Iniis 'q«i ob-N urium humorrhugum mortui funt , Sinus cerebri (jr Thtrcular corroffa
referiuntur. '
IUgularibus venis in poftrema parte coeuntibus , figura quatdam Y pfilon Gratca: efformatuf,
qua per longam calvati* percurrit internam fubfl-antiam membranarum'fcpatans cerebri,
S' quibus vai effingitur, quod Torcular nuncupatun, quo ufque ad Nares deffiendit Unde
quando fuht qui ianguinis fluxu.c naribus niotiuntur, hoc fit quia corroduntur h*c vala que-»
madmodumobTctvaviinAnatome. Hiffolitus Bofcus de Fucult. 4nit. Lectione
Y-sOrroimuur btevafa J-DiffentitC. V.Sri>n«- qui de vafis in bafi cerebri extantibus intus fluit j
, Kjjderaslibii. de Catarrhis cap. ao, pag. aaj. 'ad cavum natium venire ppteii Adde , Sinus
Sipe fanguinem ait , in cerebro graviiTime falciformis eft vena, de ea fanguis deorfun}
percuiforura , nou procul a fine falciformis tf- verfus ad^r, minime ad nares rapitur : Qua-
Bus Teperimub, Nunqiiam in vivis uc gutta qui- re h*c Sc ejuftnodi alia nunc ofa citculationeitj
dcBi perfluere potuit : Et quomodo fanguis, fanguini^ , ut vocant , merito repudiantur.
Observatio XVI.
BumorrhagU ab lief itis •vel Lienis vitio induB/t.
I, TUvenis anafirca laborans faftus eft idericus , fequitur H*morrhagia narium , mor^
jLfubita: Hepar fuit (bbalbidum, cum abfceflu in parenchymate : Lien magnus, la-
, fiiihaiOiVoi&cnis Fontanus Rejponf.^ eunt, figt 90. .. -
§. I. ffiger per annum febre multiplici intermittente laboravit ; Sxpius h*motragiam na-»
tium patiebatur, pietiimquee finiftta : Totus Lien durus erat, plumbei eoioris, magnus,
Cfaflus, in quQ materia fimilisfqci vini rubri coaiinehsmt.Fideh^.tit.deHyp.tumore.
g. 3. Vfrgo 35. ann. biennio ante mortem copiofiflimam narium hsraorrhagiam , qu* lQ-
la i. m. fiftebatur , habiiic , unde hydropis initium Vena umbilicalis lapguinis copia turgi¬
da apparuit & vaticofa: I^epat erat album, tubcrofum , durum & exangue, /-'iifc/;/. deF-eb.r.l.4.,
Observatio XVII.
' ■ Afiernetamento fepius concinto mo/s, oh difiuftas arteriis ^ meninges cerebrum cingentes, . ’
QTcrnutamcnto agitatum caput violentius , diftuptis eo impetu meningibiis , luxitaque ca j
Otebri compaginatione , noniiulli interierunt ; Piftor Suburranus f tum vicefies quater fterx
Butaflic coiftinuc , fuccedens proxime ftetnuramentum aj. exitio fuit dilfuptis arteriis Sd
IHembraniYccrebrum circumcingentibus. Famianus Strada in Prolufionibiss Academicis.
Ti TAgni vis eft Sternutationis , qua omae pat , & ea qua inibi inharent , fuo loco dimo»
■tV Acorpus fucentitur , caput enim tum illis vere poCTit Caterum corpus etiam propter
mufcuUs-movetur, quorum plurimi thoracem mufculos , illum fuCcuffum fternucationis pa-,
<:ontiBgnnt , qui revocato introrfura fpiticu & titur : nam thoracis mufeuios plurimi attin-»
fnox eo reddito vehemeutilTime conquaffatur-. gunc , ut nihil de diaphragmate Bc roufculis ab-,
ipfumque caput vertebris colli fultinetur, qua domiriis dicam : Mufculi GlutaeidlAi, ih ex-
vertebris thoracis infident ; acq: quadn iati- tremo. corpore fici , fterniitando vehementius
>Ba aurium decrufa, ea ore claulo .interdum agitantur, ut id in offis facri ulceribus , fi-ilU
flernutando eliduntur , non quod cerebrum ingentiaexiftuntjGEpkisanimadverruntChirur-
aat dura -meuiax , aut tympanum cauropere gi-.Hippocr.-^.aphor-se.naturam & proprietatem
moveatnr, fed quod aer per*aqua; ductum ad fteruutationisficexponiCjFitexcapftecalefa-
®itEum., auris tum .quafi impetu fa&o proriim-; > ’ dq
So»«t Tpm.. I,
Pp ?
tunicas -vellicabat atque ad ejufmodi motua
iropel!cbat:iriius tunica in eodem viro &aiSw^
fidem facit interiorum narium titillatio , cuin'
conftriaionis cujufdam fenfii > a vapore e ven¬
triculo exorto in quo prius, raolefiiam & vellif
cationem percipit , quem per cefophagum
obrepere percipit inque natibus terminari, (s-
tera inculpata valetudine fruitur.
A P PE ND I X;
Hirudonaribas admota, in cerebrum imfereniinfiteji.
A Dnotatum cft per foramina offis cribriformis Hirudinem ad cerebrum irrepfiflc: ?etrus
'J^?aulus Magnus fcr ipturp reliquit .Chirurgum anno ■I57z. Roma: cuidam hirudinem appli'
caiTc, qumpaqlb poft penetravit ufque ad tunicas cerebri & hominem interfecit •• Idem tra¬
dunt SaxonidtzZacutus : Adverfns lizc refpondctur , Hirudo minime videtur ad cetebrunj
interius irrepfiffe j illaadfummanariuna laitem hafitr Qri hze foramina fatis petfpcfta ha¬
bet > is conftantet negabit per ea hjrudinem fe penetrare potuiife •• Si vero illa foramina vi
morbi vitiata fuerint, funt parentiora di fadle. dilatati poffunt, quemadmodum illaetianj
lue Venerea corrumpuntur , ut redundantes humores per ea nonnunquam emittantur. Illa
fordmind.’ in fceleto obvia funt , confpicua, patula : inatuento tecentique cranio multo fc-
cuse.ftii^lla ibi potetis jnyenire foramina, adeo ea obfcura funt ob vaia & membranatam
fibras: Si vero cranium coquis coefum expurgas, expurgatum aridumque oculis contempla¬
ris,- illa foramina tum demum erunt magis notabilia, quas in fuccido cranio latent omnino;
C. KSchneiderus ‘lih. %. de Catarrh. c.zg.
iniis faucibus ad nares & fummum os propelli¬
tur: fedftetnutatio feinper oritur aTunica nari¬
um , qui vel 'ab externis rebus proriratur , vel
'ab internis : Pe illis confiat Has voco qua:
intra 'corpus gigduntur , halitus acres a' '-cibis
nondum in ventriculo digeftis , qui inftar aurz
fublaci tunicam narium, lacefTunt ; autfi ex vaf-
culis narium laceflunt ; aut fi ex vafculis narium
tranfludat liquor quidam acris •& tenuis , riim
ANA'
ANATOMIiE PRAGTICiE
LnRI TRIMI
SECTIO XXI.
De Oris affectibus. Labiorum, Gingivarum, Dentium I Palati^
Gulx, Lingua, Saliva defeCtu.
Gingivarum erojio incurMisi a vermium ahundantU i» ititefiiais.
80ER quidam Dufleldorpienfis erofione Gingivarum a longo tetapore gravilSma
divexabatur , mulca remedia fruftca adhibica , tandem vitam cum morte' com?
mutavit.
Aperto corpore tanta inventa eft abundantia vermium , ut aliquibus in locis inteftina epol^-
nt , multique in vacuo ventris reperti fuerint. Fabricius Bildanus cent. I. ob fervat jg.
'Corbuticam indolem refipuiffe humores , e & corruptio contingit ? Interdum etiam ex
>quibus vermes geniti , fufpicari cogit pa- lumbricis , aut corruptis humoribus ex quibns
vel vaporibus fervidis ,vifcidis & acri- mouibus induxit; Sylvixs eatam i
; quapiani parte elatis per vafa ori vicina: co PancteatifO acidiore deducif.
■pus lue ' venetea eft i^e’fiutn , Aphthae
Bfamafucs'
' . Oris ariditas in quodam cujus jecoris Jima fars afojlemate obfejfa erat.
rOrlbcrgenfis quidam tptus choleriqus , de molefto quodam hypochondrii dcx{ti
I dolore , edendi appetitu^ agiWione > oris ariditate &c. conqueri coepit.- Aperto
ore invenimus vom.ipam fimat parti hepatis, cujus non parum putrefecerat , connatam
1-Jc fatismagnara atque apettam, rde lik j, Tit. de Hypochondriorum dolore.
Anatom. Pra6t.Lib. I.Se6t. XXl.
Observatio IV.
Orisfaterl Thymo gkaduU corruftis humoribas ixfarcia.
THymum novi , cx quornndatfi lue vcnecca infeftatoruin cadaverum fea; -i,
doftus , tam cert^ inftat fpongia: ab cxcrementiciis corruptis humoriburil!,”*
cere, quam ter tria iiint novem: unde quoque ibnqra non funt voce , rtgte cibum
que degluticmes , fepe pet foramina nafi in nates ca excernentes; xgcl fpirantes
compreflb a tumore Thymi osfophago, renitente cattilaginola aipcra arteria',
ignarus Anatomes crepabit occultam caufam motbumque Formz ; Imo fijfpicor eofi‘“
ob pravam hanc' Thymi conftitutionem foetenti eCTe ■ anima , falvis adhuc ‘Puimo 'h
( Id enim fi ita fe non haberet ; aut exulcerati pulmones effent , qui quzfo fieri po^ '
fpatio fex feptimanarom lue venerea infeffis, mederi poflemus? ) non tuilieotes , fed V*'
tatoresacictcatorcS)Undequis,ii non facile halitu , at fputo contagiofo & olculolp if”'
ti interveniente , inquinari perfacile poteft: Qua: omnia de Thymo hic tradita , quo
lue venerea laborantium medela 'confirmat , fada pet ptyalifmum artificialem , quem
lo circumdatum empl. detanis Vigonis fimplo vel duplo mercurii conftans , promoyeT&
accelerat : Licet vero Thymus in fanis & state proveftioribus ,'ex Warthono , exigui fi
ponderis vel magnitudinis , imbibit tamen plurimum feri , fepe corrupti , ob fitum Cnein
habet inter divifiones arteriarum ^ venarum fubclaviarum fatis infignium.. s. Fauli nU
grefmede Febr.mdigms.%.ij.
Observatio V. • .
%.\.Onsf(rSorl^utredinemteliinoramironimttmi>iierierumvifcerum.
Virgini fcEtens erat anima , purulenta extufliens &c. Inteftina omnia a pyloro ad te-
dum ititeftiniira putrida erant, fphacclata: Tefl;es cortupti,Jecusputridum;PHl-
mones purulentiii nigricantes , 3.
§.a. Clerico halitus foetens fuit: : Ilepfus mortuus efl; : Colon erat velut nigrefaauni
Epiploon putre , Ad regionem hepatis fanies purulenta ; foetebant adeo omnia ut viiccta
dimovete iropoffibilcfuetit. /i^. 3./«. .
Observatio VI.
Atiatome Bxmeptoid, cujus anima admodumfatens , citra pulmonum uiem.
THeoIogus ante 15. priufquara obiret annos , tuffi pettinaciffima , cum fputo cruento
& gravi, anhelitus foetoce tabidus interiit •• Cadavere difledo nulla anhelitus fmti-
dillimi veftigia comparcbant , quippe nulla fuit in pulmonibus , aut cavitas ab ulc.ete , aut
folutione continui fada; nulla puris aut materis putids colledib, fed tantam vifcetis hujus
lobus a tumore fcitrhofp obriguerat. VideJth.%.tit.de.Fbthijf. ^
Observatio VII.
Hamopyfis a. lobo Falmonis finifiro fiirrhofo reddito , trajedionem fer O!
/anguinis liberam imfedierne.
INfignis Theologus ante 15. priulquam obiret annos , tulfi pettinaciffima, .& fublflde
Iputo cruento & &lfo,' cum gravi anhelitus fmtore cocyten propemodum smulante la-
hprabat , unde maximo corporis marcore emaciatus , parum aberat quin plane tabidus
extinguerctur : Quoties hsmoptee aliquandiu intermitteret , etiam fputi & anhelitus gra¬
veolentia ceflabat, dein hujus reditus alterum iftum affedum mox aifbte conftanter pro¬
nuntiabat: In languido hoc llatu cum Vir egregius. Regiis partibus luno temporis geavt
tyrannide oppreffis favilTe deprehenderetur , ac in ardiffiraum carcerem conjedus loco
potus ordinarii meram aquam biberet , prstet omnium Ipem & expedationero revaluit
adedque fupra decennium medioCritet finus perftitit ' Poftea tamen iiefcio propwc
<juam occafiopem , nili forfan ob hyemis rigidioris inclementiam , non folum prsdifla
.mala , fcil. Tuffiscum Iputo cruento , lallo & graveolenti tccrudefcebant , led infupet W-
perpondii loco ventriculi debilitas , inappetentia & febris nodurna accedebant ; DeiO'
de vero hand multum temporis prscedebat , quin fymptomatis hiftc paululum rcmittcB-
tibus fudum denuo affulgere videretur , donec quodam die coelo derepente in frigt"
diffimum mutato fub nodem magna pedoris anguftia , cum tdpitatidne difficillin»»
De Oris
ir : Attamen 'ex hoc difctimmc , pet diactstes fcil. i. hatmoptt»
diaphorcfin fatis ubeciin , citd cvafit : verum ci eo tempote fputui
fetore j & nonnihil de ialfugine remittebat : cuthquc brevi pofte
immineret bremopteos inlultus , foliturn iftum ab anhelitus grav
iniho deerat , fiiblequens vero languinis fputuih valde bopiolom
, ut exinde fenfim declinans ,'ibtta menfis fpatiiim exfpitaret .• St
in cadavere polt obitum diUecto , languinis quantitas perquam minima reper
equidem lilla fymptomatum aliorum maxime notabilium, vid Harmbptqes;
& anhelitus fetidiillmi veftigia compare bant i quippe nulla fuit in pulmanib
is ab ulcere , aiit folutibne continui fafta, fiulla uTpiam puris aut inaterii puti
Itis cblleaio i fed tantum yilceris hujus lobus , Ceu potius totum latus finiftrum
fcirrholb adeo obriguerat , ut languis molem iftam ita conUriSam & quafi'
pideam’, non facile aut minime pertranfictit , quare nqu mirum eft , fi eruor rapidiffime
per pulmones trajiciendus, alicubi e Vafis, qtiafob fcitrhdficatcfij minime cohatrebant sani
circulationem fuftinebant , fiibinde erumpet et.
iulpiiur commune , aut antimonii ab oleo tar- tus valde putens , ita aliorum fiiayeplens exi-
tatijaut abaqua Stygiadiffolvicur; deinfihaic git; Revera fpiritus five aer per tefpiratiqhcm’
■folutionifixi deliquium, ac ifti acetum infim- reciprocatus, quatenusfaaguinisihica'pta:cor-
das , fcetor tecertimus emanabit: Pariter in dia maxime rarefa&i effluvia fecum evehi? fd-;
cafu propofito opinari fubeft , fanguinis valde ras , vaporem modo gratum modo fumme in?
impuri particulas fulphureas , e fale fixo , quo gratum difpergit. FharmM. rai. lib. z.fclli
istex re jus abunde fcatet , coctodi : deinde ^.eap.^■
OBSihRV ATlO YIIL'
Oris Fetor d) ulctn veatfuttli- gemtus.
M Attona annos 60. nata ex ore fpititum ferentem multis cmiferat annis .• E nari¬
bus graveolens quoque mucus concretus fubinde extrahebatur , virens aut otiinino
varii coloris •• Da/ar ventriculi regionem tamen valde moleftus ; ut quem
lenire poterat lacculus in quo herbat , femina & aromata una Ciim' gofiypio confuta et^l;
Mens &fcnfus ad extremum conftiterunr, longo morbo eonfeda e vita difceffit, ,
Ventriculus hujus exterius ab omni parte , fuperfieie tenua , exulceratus cxtitlt , & f|u^
Ip.ain contingebant univerfa,non tamen alia quam qua ventriculo contigua erant patte.'
Cerebri fubftantia integra, fed copiofo admodum humori velut innatans , qqj, foijies f 1^0
potuit muci qui faspe in naribus concreverat: 15. '
'(~j^A'foo!ent!a ex ore variis effertur de eaufis! jejimo-, minorem vero ab affumptb cib6 1 veS
‘•■^Xquandoqueitt ofe faucibus , auf juxta', tum-hujus matrotie eXofe fetor femper fimilis
es , vel m ipfis vitium confiftit: fubinde in fiiit , neque unquam five pofl cibum fi»e ants'
< puimoae, latet .quandoque vero ex .ventriculo cjbnmremifflorf Ulcera tamen ventriculi cau.
ocedit; Tradunt receqtiores, vitio ventriculi fara.fiifffe graveolentis fatip apparuir .t
, ijtaveol^ntiam fieri , majqreinque.effe corpore Schilits ai ct^.enmrn; ' ■ ; i
i 44^4- Sec^. X :^ L
Observatio IX.
"%^l.Ofis Pitbri Fulmenibas eriundiit.
cum aphthofom os & gurgulio fuiffct, cum Anhelitus inlliavitate, exctctio
• A^rjs contigit,:. Ape CQtpote totus iutcrnus thorax fydcratus apparuit : Et nos vidii^
. Pprain^ra.cui /aniofutnps eft Sf velutpu{ulcmum , foetens : Dubitant Medici an a Pulm^
llbiS a cerebro. Sadimitts Paradigmate loi. .
. _§. .z. .pjella,ab,ipfis. incunabilis-. morbis obnoxia fu|t j atque oSavo statis anno abiit
..Huic fubftatrtia- Pulmonis tnatetia-purulenta ctat imbuta , prseipue ex finiftra parte; ijbi
.pb fpinz incurvationem. Gompreira. -ideoquc magis livida quam in dextro latere confpi.
^ ciebatur principium fphaceliibifoifle color prz ic ferebat: Hinc Anhelitus frerid^
.'hinc tuffiSjgraviffima, qua pet dies aliquot ante obitura affefla fuerat: PabritiitsHilduiii
. aene. 6., ahfirv^ j^. PidehiJloriam integram hh. z. tic. de Phthifi.
Observatio X.
eris fetor d nimia Pylori laxitate.
foetidus anhelitus ab inteftinotum excrementis prodire fotet , quando ob nimianih,
,\.^xitatem& dilatationem ventriculi, illiufque przfettim oiiifieii, Pylor; didi, quolein
-rinteftina aperit, is nimium patet, vixqueexade amplius conftringi oedudique poteft, ficrlri
;naturaiitcr fieri debet , tunc foeda excrcrEcntotum exhalatio futium per inteftina exfpiraiis,
perapcrtasha(ce & laxas vias in ventricblrim .indequead os ufque delata, anhelitum fcetote
'ifiid inficit: Qaahat.qsprzclpuamcauiam illius oris fetoris, qui ftetcorolum odorem «pd-
'‘jmit,t'{re diligenti inquifitione deprehendimus; Ob id adeo petfei'erantcm& pertinacem,
,iChmab organi virioprocedat, quod sgreteparati potcftrCui occafionem crapula diucoirti-
-tiuata prsbcrcfulei , ex qua randem ventriculus adeo laxus redditus , vel alia illius imbecilli¬
tas iequitur. f/a/ew de funS.Ufon. lik 3. caf. 3.
Observatio XI. . .
'Orisfeiorab Efiploiyuiredine i Coli & Hef alis vitio,
APerto icTetici li. annos nati cadavere , colon erat velut nigrefadum , Epiplopn totum
puttej, Ad 1 e;gftMiem Epafis lanies purulenta : ferebant adeo omnia ut vilceta dimovete
-topoffiblie fuerit : Audio halitum illi ferentem fuifle. Vide lih. 3. Tit. de ventris dolore.
Observatio XIL
Oris amaror ab infertione fori choledochi in fandum ventriculi,
VEikticuIi dolore premebatur quldamciim continuo oris amarore , &c -■ Repertum vas
cholidoch.m ad ventriculi funduti) implantatum, f^tde lih. 3. tit. de ventriculi dolore
Observatio XIII.
I infersorum oris fartiumgangrana^ corruptio, ab hydrargyro in cerehrtpef litum relide. ,
TIceqtius Bbniventns , Patriitius Clodtenfis', a iuventute omnibus carnis voltiptatihos
• iSSi&Mcs^s , itidrrque qriafi confrimptus , pottquaro quinquies ligni s. falfa:
^ncchpaca: decdSum aflumpfilTct , terque fcd firjftra. inuiiftus fuiirct , tandem cuidam nic-
'retricular f<£ curandum tradit , quz quidem ilium tali medica dignum ita traflavit, ut magijs
mflammiatioiii palato, citecfiTirdfo , in columella &'p>rtibus orooibas illis adjacentiBus,#
^ftefcrirfeiSait: ‘dxttn&p, ‘&'a‘liis cbf;dffvis'fai9:'a,,Xubitp'in gatigrznati), & ?*
erum verum affe*aus' ferniinavhtit , adebiit quotidrt: ainqUidex 'partibus
ttffaiSi.seilcreacet, gt^urgubouf pattihufijrae vicinis primo eieais , epufqucpragH^um^h
Jut,;§t ddrocin. cetihsufb 'ipfein excecaty per 05 expuetet maximo curofewo : Tadd«®
cfO.iicrrime. obiit. -■'.■■'■■.unie
■■■■. -JHortbibaput ‘fdtraitperui , fuilqtfe membranulis -liberavi, ptobtpotui, erat enmta^
'ibifetorv Rtiam fiib dro ,"nt iidllus aftare podet : Nihilbliiinus .mdgba patientia , furoffio^
XWeti^ defidetio duSuS,' fipefirsrem ■'cerebri 'pattcm^cuteUbSt&IaTgo awpbiavjT
De Oris^if^ibiJSiLalDiof um,Gingh^ui:a, &c.
£ifo omnibus cerebri ventriculis multum argenti vivi cum cochleari in eis collegi , & illud
jpfamcharercfervavi: arquemtoleiabiliirScore viaBS&^esturbatiis, vcfpilloni cadaver fe-
peliendum reliqui. £« e^feruatiombas a Gtorgti Garneri. D.m. . ^
^ f itito ) Excitaiitur aliquando^in Palato arfafleibus ardores Se inflam-
jujitiones^Paiaii& EaufiUfn Ardojc^J^enturfreguentiffimc,, ex fententia Je le£/l
jMovd, f{i&- X. S- 508, JauinorjbmfeKs .mqriaticjs^ ad partes diaus delatis earuindemqu^
C^fiqie^.rp4eniibns,“^queaffc£tiiB}«y!rpcIati^on valde difliihilcmproduCchtlbus.-Ru»
bet-enipa^ardet tunc. wcjmbrana plcrafquc tunc faucrqip; partes tegens , ValifmUui adeoi
^Vapibm^qugque Gnguinc^in tunicam ip&rhr&gldiidulo-
limeffa(9 >' ^ ni cu tejur amtem^orq ,, Apqftcma.e.on(t!ioentc , mox fue ad ipffdi i jjdrifque
cxcretioncpi vicus relinquente, fedTaciIc cur3bire""?«»)?/^r»B; inpmmiUo detSethf eidetrt
finguini in glandulolara ipfarum fubftantiam ex vafis obftiuftis , mox eruptis efiueritf, atquS
liiidliter,Si%5Vipr»veqjacutiinpusabeunci&tandeiqp.ct.c£iundentl.. . ^
CErchrjimoffimexcreMA-.&i:,) Qiipd :inir?a- Weja .yide..apud,Eeiq£liura lib-dc bie venerj
diitn.eftr,:xum4isMiE,Hip,pp?ra:.i5..ap;iO!>; captX-liiliptiamCpnariY, cui.^pqu.^anpticatft
i8.;Vcfica,difciffa, aut cerebro. , auc cordte &r. ex,hjdpj.Tgytp4nn^r6iiem., npn modq.fiiici-
IwhaieiedesrT^ernin Galen. eo ii> cpmm. aje- pitis.ps totum ^ulatig cpinRut,5i^.'i”led.'k
rit.fe.expgriEntia vidiCeift Smyrna cerelMunrr utraque, .ititninx. eadem putredine ' ^fumptj
ysldevoiDEratutn, fanatnm tamen fuitTej.Qupi fpbjeaague'cere^rjiubllantiain|bfcfiriimcdiii
'etiam. luuitp.; melius;, tedatur ipiemer .i.: de, yerfa.eA,,'duni ventruuipV cetebTt piitredo ac-
%mpt.; ea'ui.;c; a. Ita ut Aerebrum , ficuti reli- tigerit;,,quo temppfs rnprs reg|nte jipmijiexg
.qu3membra,.foJuti6neme.pnj:mui pati ppffit, e. medip.fuD;uii4iu7' . V '
Observat IO .XIV. . ;
' Fiitcesifkhis & albicante miiciUgweobduili, dpHlmoiiihiisandts,mncagi!tetlUobdu(}i(,
PUerfeptennis, febre afleiSus , fauces habuit aphthis & albicante mucilagineconfpurcatss
atc. Pplmoaes erant cxufti , aridi Stmucilagine illa obduci, Ftdet:^Tit.deFebrib,
De geiretatipne illius mticilaginis , Vide iib. no tetini ac ventriculo deduaos , nunc una cuttf
4. nt.deFebnbus , ex 'Wrfc/ilib. deRbri- falivairfosdelatosv Acidam in iis producendi^
boseap. to, ■ . acrimoniam peccate probant 1“. aicidaeru&ad
'Fmtceslbahait. Aphtkis 'J_ AphthK fiint ulciifcu- tio vefvbmitio eas interdum Pracedens fapoB
^.tptanvoris fiiperficiem' pccuparc ioUta , ita acidits-y. in -infantibus idem rudins acidus/ Se
ucaullj parci p'ar eant : quahUo incipiunt 'ex'ci- alvi e^i^eiijenca acidimi red^iencia-': 4» retne-*
ot{di;Yaucur'pauca ec difpcrfa , poftea ea- dia cerdperando acido-utiHa : Sed^cur ulcufeul-a
.iiVulVipTieata ka conjunguntur ur videin- ut plurimum albicantia’-, fubiitde fkuefcenti-a»
?ur unicum cpiitVkuereulcu.sV A ceteris ulce- quandoque nigricantia^ Id fic tum ratior»
ribus eo -wdentur differre'qnpd cf ufta tegantut Acidi varii , cum alioriim humorum conSuen-
muicifaxia j!a]ia.plerumquu;folopure hpce'acu_r ciuih bilis', pieuk^ 'faiiv®-; Si acidum vola-
p|)duaa, fprcc.quod faliva grucino.ra.faaa^ob- Cile paucum ek,- c«c«ique humores paruik
^caiuur,:-Cruka dida'Q5,rerv'abihs ek ‘qtiqni- peccant; .Aphth« paucse itinc , brevi cedunt^
,ain.ex ejus diveriicace bonum vel nialum'fer-cur levker-parces afficiimc-V:' cko ad- macurkateirt
judiciuni. 3 iaudaruf Coibre. ca^ veniunt. Qaicqmd-ehim- cucieulsE, affeiSum eS
De Oris aflfedibus, Labiorum, 6Cc, 45^
un, , foras in abdomen effluere coada fuerit reperimus enim lympham copiolaffl in toto
^bdomine ftagnantero , qua: fine dubio intetftitiis roilfoulorum cruris , totiuique pedis com-
“ unicaia fuerat, & membranas valde ienfiles fua acrimonia, ob itagnationem contrada Iz*
forati Prarterea & glandula: in inguinibus valde turgebanr.- Aqua per thoracis cavitatem Iparj.
cbatur : Thymus folito durior cxtiterat •• Satfvales dudus in ore obfttudi K Parotides juftd
rj)o*s au duriores erant, loh. de Murdto nxemutiene Amtm. z. §.104 -
Giifc», aliorum dodtinamfe- gurgite exundant : hic neitanduni Cudniii
quutus , D. D. Muraltus , Nervos fuccum 'Ihoracieum , infra fextam thoracis vertebram
certarum partium nucritiohi dellinatum defer- plerumque femicirculum efformare , & vafa
re llatuit, atque ex eodem viriato multorum lymphatica undiquaque recipere; id quodvl-
morborum originem deducit : A nervis detur imprimis fi venz jugulares ifl cane viveni-
lyiiipham quandam profundi exiftimo , quia te conftringantur s ut arteris fuum fahgUinem
«landuteconglomeratie plurimis nervis prsdi- non libere venis infundere pptTint, & feti hu-
tx funt : & corpora tum humidiora tum ficcio- jus nobilioris fecretio major fiat. Sunt prsterea
ra, modo hypochondriaca j falivam copiofius fupra diaphragma oculorum vafa lymphatica
De labiorum tumore fingu- . bus magnopere vituperantur.
it/4r».£iiw<»jTraa.deafFeaibus,Oniif-
Observatio XVIII.
tingai in pelHeuUs crajfas &glntinofas vi peplentis febris refdUU , ol fidermionim
vijcerum qmrKndum.
Dvi mulierem cui in pelliculas craffas & glurinofas, rion Iblum lingua Icd&osibpBa
;us univerfus cum ventriculo , tandem & iriceftinorum tunica: putruerunt : Ha:o ime
De Oris affe£bibus. Labiorum, 4|p
ouale artificiale caafticum cutis bra- te , poft modum fphacelo correpta i cohibeo- ’
Si patitur , i. e. Lingua expers fada fenfus, tur ? Non fecus ac in febre Leipyria interiora
Soqooqire guilus eft , Simn PaniitraUai. de a:ftu torrentur , algentibus extremis, a bile in*
f cendii canfa , omnino intus coarcita Scdifiun*
DriMiUba femper ) Aa qaiMlh,yel(a.lli%i- di prohibita ad fupetficiemi
TUS, urinam cingens, totus in inflammata par- . _
Observatio Xl5f.
linguA nigrtdo i- fulmonibas retorridis y cum hydrope thencis dextri-.
VXoti N. dyfpncca accidit cum febre levi, fed ficf perpetua, & Lingua nigra quideitt
non tamen arida. Thoracis dextri fpatium aquas magnas vi erat diftentuin , Pulmone»
letotridi & multo purulento tabo praegnantes , yide l. z. tit. de Dyjjnxa.
xum humor i parte in partem impellitur s ut ia
lingue tumore phlcgmonofo cum languine, qui
partem przcer naturam tumefacit , appouicur
etiam rubor , & hoc modo linguam coloratam
non raro videre licet: Frequentius, & tertio
modo,, colore imbuitur lingua, cum humer
eXtrinfecus adveniens, vel a ventriculos veL
capite pituita illi , canquam parieti calx allini¬
tur, aut in vaporem, rcfolutus eam, tingit; ut
fumus caminum. Denique aut e venis S arte¬
riis iinguE ipfius exfudat humor tenuis , qui
fuo colore linguam maculat , ut fa;pe fanguis
e venis efflnens cutim rubefacit Nec quis faqi-i
le alios • colorationis cutis & liuguX modos
--afferre poteft , nili addat eos , qui vel cibo Sc
potione, vei medicamentis efficiuntur. Freihus
Caful^.»sielipg.L^.e.6.
tdigrit cpiiiem non tamen arida ) Nigra a Pul-
rnomim incendio ; non tamen arida j ob aqua
cdpiam,in cavo thoracis dextri contentam ; a
cujus 'Jititrencia humeaabatur : Demum ab
atro humore Lingua uigrifieti . peteft 'toa
ariditatem.
■f Uma nigra ) Unica eft , & ea quidem pro-
J-ssima Lieguz coloriim caufa , nempe humo¬
rum 'ebldr, aut vaporis Cujus varietas non
fino'-rabdo cdtdrum lihgnz varietatem parii?
nam aiit humor cum fuo colore permixtus fan-'
EUIBI , 6b erfSrem affimilatricis lingularum
partium non redditur illi concolor, ut in leu-'
ce : pituita alba maculis albis inficit cutem,
quii fanguis pituitofus haud affipilati.potuit,
ut etiam in Ictero flavo & iiigro evenire folet,
& hoc modo iinguam verficolorem fieri iifii ip-
fomovi: quanquamSt hoc modo vario colore
tingi iion 'eft negandum : nam ficur ciitis ex¬
terna , .dum mutritur fanguineaiit biboCo aut
ojriiicoCb, aut melancholico' magis qnam^paf
cll, nec plane nutrienda parti affimilari po¬
teft i toctrice illius , cur' 8e in lingua quando¬
que. id noii accid.at ? prEfertim cum id videa¬
tur innuere Ariftoreles Probh'34. cum qiiaric,
c'ur‘ lingua tot coloribus evanec quot cutis.:’
iiainquxftfopofiirimumintelligi debec,’'uclinc
giia colore tingatur eodem modo quo cutis, fi
pir ratio debet efle utriufque panicula. Alio
.hiodoadfcifcitiir lingua color , cuiii.periiiflu-.
■ - ‘ OBS ER V A T I O XX. : ■ •
Lingat nigra ob corruptam in utero fecundinarri.
'Ulieri fecundioat fiibftjterunt: febris nata, Lingua nigra: Inventa oaro qWonga adnaS
membranarum pars qua: computruerat, lib. 4. tit. de Febrib.
■pRequentilTime ia acutis febribus lingua ni- idem notare folet ac nigra , nam omnino quod
igritiem induit , ideo, coram, i. in 6. fuliginofum eft nigtum intelligitur ,'lfcet non
Epid. ait. In jiteri phlegmone febres valde ver contra, quicqiiid iiigriim eft fuliginofum fit,
hejuentes concitari &xalidas, pb qiiasjiugua nam.' lingua etiam ab atro humore nigra Sc-
jrelut.a fuligine o.igfefcit : Et lib.de afe ri' folet.'.,', .
ie&ion- Si vero externa partes cirea principia, n non . Lingua nigra^ Aliquando lingua rugra fit8S
valde fervida fuerint , verum interna , & lingua afie- fuligiaibiis tingitur in ardente febre , cum ta-.
ra & nigra fit. Fit autem Lingua nigra non folum ‘menfauces '8c circnmfitE partes taritum' rubefj
qiua fuliginofum corpus e,am tingat , vel .ater eant, quia ha propinquiores funt accenfo va-'
humor exudans a venis , fed'etiam qiiia vemc; poti e ventriculo per gulam , & e pefiore pet
quE fub ipfa.funt , craffa: & nigrs evaferint, ut tracheam expirante ; Lingua autem remotioC
a.de morhUUippor.ConnotaturfapiJJimetinguani- eft , quE-progrelfas fiiligines & extinfias exci-;
SratjuacunijuefiribiiuradHflatadufiioenimiitoredua pif : adde hujus fubftantiam ratam effe & fuq-
eondicere folet . ficcitatem & nigredinem. 5. Epid. gofam , admittentis fuffiofis vapotiiaas magis
comm. I. Galen. vel ficcitatem quidem femper; aptam : Sic in fornacibus pars remotior a fuli^
tugredinem' frequentiffime.: -Fuliginofa ctiain . ginenigrefcit, proximafoco rubra eft* ,
Observatio XXI. ^
Lingua^ faucium nigredo, a nigro humore in arteria, venofa& aorta conclufo,
INanatomeSereniff Principis, arteria venofi & aorta nigro humore erant repleta , quaS
Icm in Lingua & £auoibus'pcr aliquot tempus magna cum di^ultare habuerat.. Fide lib, .j,
tit. de niomitu.
Anatowtid Seneti Tom. I. Qjl %
m
4^0 ' Anatom. Prad. Lfb. I. Sect. X X I.
kE Linguis. ampla eft mate
"quod pertinet ad judicic
prifertim fumma genera' colligem
e febribus eft per modum vaporis
lingua affe-ai
c modum fuij.
Zwg«£ ficcitas ^ ruhor a farte Jiuipra Pulmomm tabida , Pttritlenta
-De Oris aff€(5feibus ^ Labiof um > gcei 4dt
- ObS-ER^T ATIO' XXiV.
Lingut fiM>ra ^'nign in quodam iui Carhd feJliUens in ventiniuli refertus efii
IOvenem febris continua prehendit, cum ariditate &leabritie lingua:, qu:E& nigra : Iii
ventriculi fundo veftigium fifflilc ab impteflb-cautetio afinali cum efchata repetimusi
nicB.Oftit-tic Febribus. . •
T ln"us conftitutionis & colorum imfebri- nicaexterior alhicaEiiihiIominus-.i,ffei-& mo-"
l_)bushas canias tradifExcell. VITtUis libro cofo quodam lenrore.abdifcitur, nimirum quia
Il-I.
PrifSl. Lib. L Sedfe. XXL
J^gmSerdU*.,Af2enBabre,iP.dmoaumii)fiammstione.
'A 1^°*-*“ Ducatu Urbini vagabantur anginat; pkuritides, pcripnentaonia:,-ga,
£\Li»£ut.eM^mmm0feijh\xm\d3. , modiO afpeta.&tubra ?. Aderant pulmonum abftct
fus , ex quibus materia ferens prodibat. /ii. 4 ri/. </e
-ar' AAsa^ferawfijMiuf abflippbcr., dicitur lin- iemCiSiili :jile>,, fi(mtx mtntt penitus aberrjfa
sl ^gua qualis in peripneuroonia laboranti- lingua die 6. fubrukr/i-qui alter ruboris modu-’
bus cernifoletir -iielinquit .enim ranqnam -ye- addilutum declinans ,, ideo fubrubrum dixit “
tunrfieri non poffe quin inpulmonisinflamma- Linma .erat excrememefa humida ; jr '
OeOris aff@^iteXal>iG^a^iGingfranim,6cc. 4^5
^eprebenfe fmer gcngivarum extraordinariam duritiem & craffitiem, cum tumore ea-
tundema quarf arte iupetrialncife dentes oinnes eruptiohi proximos oftiendcrunt , fi iuxill-
um pet gingivarum levem apertionem allatum 'fuiflet. Hxe mea fuit & mcdicof liin iffideirti-
iim lentenda, mortis non -aliam fuiffe paulam quam natura; debilitatem, qua: perfbrahdfs
gingivis Impar fiiiflet , dentibufquc extrudendis:, 'qui pro aitate duriores erant , imo etiam
provcfiiote. J
T^EntTtidnis telnpbre nihil ori iiffahtis aftu lupi CTepnndiis-- Inrertns , 'qus gingivis
l^frigldum ihdenaiim ,; ne eruptio' tarda fit cint,- cum deleSationc: eruptnriemm dentia
& aiffieiiis at potius' dulcia, 'liementia, di- pruritus ingingiVisiUis moieftus eo paSomui-
■ lataiid* giiigivS §tadk';& leniendi doloris; 'cetur, gingivis fic rarioribus redditis & atte-»
duampbfem nutrix cfebrb digitis ; ateo amyg-^ nuatis; Ejufiiiodi -Vero pririidia , ob giqgivsk ■
dalio intinSTs , vel iiiltyrO recenti , ■melli aut duritiem fstpe inutilia fant, ideoqne dentea
faccharo.milto confricabit , vel etiam mucila^ iiioram trahunt i ejdfquetdiftenfioaetn grave»
gine feroiniiin pfylliiSJ^iltheE , cydoniorum, fequuntur dolores , febres alidq;. accidentia &
Ixtfaaacuta aqua violaturo , illibet. Exterius tandem mors. Quamobremfuaforfum ebirur*
■ admovebitur ■ cataplafroa ex farina hordei, go ut levem gingiva incifionem tentet , iVipra
fafie ', oleo rcJaceb' , vitellis ovorum para- ipfum dentem , exitdmque fic illi paret facilio-'
fum': necnon cSebrb leporino tofto , vel eli- rem. Id ia propriis meis liberis »me praftitqni
xo, obrelaxanili vimquapoilet-,'fihgularem- eft, prsfentibus Dominis le Frure, Medico
que S: abditam dentes eliciendi vim, quam Regis ordinatio, Aliim, Courri»,'/ Facultatis
probat experientia tValetSc inid porcelli Ia- Medica: Patienfis DoSoribns. UMhuGniicmts
dentis cerebrum. Vulgo exhibetur pueris li- Chirurgo Regio , b.'. Ftrcus Op$rm lA, xxiv,
quiritis bacillum melli immerfum , vel dens cap. xiv.
Observatio XXIX.
Dmium dolori^ Caries ab hamore b caple fer meatum peculiarem ia cavitatem'
-- maxilla fuperiori iajculf tam fiillaate. -
Silentio prarterire non pofliimus quod generofa: cuidam femina: fubnoftra cura laboranti
accidit. Cum lubfetina , caq; continua falfi humoris deftillatione per multos retro annos
daboralTct, omneiqoc pene dentes coftolbs ac cariofos avuifcrat , nec tamen a dolore libera¬
ta, tandem dente Canino finifirl lateris ciFofib , fimul Iquamnmiu illa difiinffio inter cavica-
tem hanc & dentis foveam eripitur , adeo ut humorum per alveolum difli dentis ab antro
illo perennis fuccelTeritdcftillatio. Qua multum perterrita, ftylo argenteo in alveolum im-
Biifio originem fontis hujus exploratura , uiq; ad oculum per tunicas pene duas fiirfum ade¬
git .- magis adhiic metuens , pennam minorem plumis deceptis totam pene ad longitu¬
dinem palmz unius immifit. Jam maxime conliernata , ad cerebrum ufquc deeuttete, cxi-
ftinians meconfuluitrUbi autem fipgulas examinavi citcumflantias , penna; reduplicationes,
illamque per cavitatem hanc dcfignavimus .• Atque fic ubiin figura convenienti cavitatem
hanedefignavimus, illam uiu ac necelCcate hujus ^tis infirufem, pctinnjlque illius £}ati$
patientiffimam habuimus , a timore & Medicina fimul defiftit.
Cavernula in maxilla fiipcriorc magna eft, feu Antrum ufrinque unum , fub oculi fedein*
fetiore ; ubi os ad oculi tutelam quodammodo protuberat, ad latera inferiora nafi ficum;
infigniter cavum, lpha;rieum , aliquantulumivero oblongum , & ita amplum ut articulus pol-a
heis majoris pedis ultimus in illa delitefcat : offe attenuato , feu Iquamma bfleay obtegitur : os
enim quod illudincludit, & quod a dentium alveolis extremis diftidguic, cfallitie chattant
emporeticam non multum excedit : in bafi hujus protuberantes qusdam eminentia: cernun-
fiir , quibus Dentium apices tenuiores includuntur. Dentium alveoli margini hujus oflas inr
ferioriihlculpuntur 5 quibus dentes infiguntuf ! Antrum hoc frequentius vacuum, aliquando
muco repletum repetitur , in quod humores a capite per meatura quendatira eavitdtc illa ih
offe frontis, & abofle Ethmoidedeftillate potuerunt; Levitatis ofliura caula, qua; hic ocu¬
lorum fitus gratia crafla efle debuere , faSum efle arbitramur. Bighmarus Oi/^uis,
tom. f. m. aay, ).
ObS ER. VATIO XXX.
'Deatium dslor a fere flava circa corpus falcifarme ttaieaio,
Bknho\.Vcer.{de'quaTit.de Sjpsrafis aff.)qm Lethargicus obiir, Dutneeu-firins adfiue
vivebat, Odontalgia: obnoxius erat, cujus caula- fumum TabaccI hauriebar, Remoto
corpore falciformi, ccrebtum-ad ventriculum finiftrum incidimus, unde protinus ferum Sa-
vum fttiscopiole effluxit.
Csrf-
464 Anatom. Pra6t. lib. I. Sed. XXI.
GEreimm') Dentium dolor iti dem ab eo fan-
guine movetur quem advehunt carotides
externa : Athaaenus traditum tiiit eum de ca-
tarrhis nafci » quamquam inventi fune qui do-
cuerunt eum ab -inferioris corporis fanguine .
oriri poffe Senerms qui V. de Taranta ibi ftudio-
fe fequitiir , eam rem hifce verbis exponit , Et
cnfimt TiiacrU infuperiertm maxillam per angulum
oculi majerem , in inferiorem per venas temporum , &
principium hu]us fluxionis plerunque efi a capite : non-
nuntptam tamen ex inferiore corpore materia affluit ex
hepate , liene & utero : Primum quo pado mate¬
ria catatrhi in fuperibtcm maxillam per angu¬
lum oculinse.jorem.i capite fluere queat, non
video. Jam vero D- D- JSl. venas ,
quibus fanguis ad dentes refluit , ita exequi-
uniuntut, transfertur, & ab bis in jugularem er
ternam : A pofteriore hoc carotidis exterioris
'.hic carotidum an
ramus.ad.aurem. pervenerit , circa radi,
bifariam dividitur ,. quorum alter furt
ris capitjhjue pOfterjora petit atque
reliquum furculis jugularis externa ,
ramo , pteria binz lub aurem , maxillam infe.
riorem ingrediuntur,& fecundum e jus longitu
-dinem in omnium dentium inferiorurn radices
difleminantur , quibus fanguis ad 'dentium nn
tritionem defertur : Quod reflat fanguinis, ve'
nis quibus per anaflombfes .committuntur'
emandatuf. .Hifce in vafis humores acres una
cum fanguine ad dentes perveniunt , quibus fl.
lorum membranula, exquifitefentiens,interio!
riim eorum medullam fliccingens , eroditur &
vellicatur. Unde doloresilli Dentium exquifi.
tifflmi ortutii petunt. Et ab hac arteriarum den-
Ms petentium origine , adftringentia pone , vei
fub aures, meliore hini fucceflh in Dentium
dolore applicari , quam ad tempora, facile fua-
deripbteft. Ex hifce etiam ia Dcntiiim dolori '
pulfatio quatdam in illis peiclpitut , uti Gale-:
nus in feipfo eft expertus.
ATIO XXXI.
DemiumJoloris pulfatorii caufa pendet ab affuxu humorum per arterias , in vafts •
obJlruSiones pariente mamfejiis in dente Bubulo.
VAfa omnis generis ad Dentes feruntur , Arteri*, Vena: , Nervi..- Arteriarum & Ve¬
narum i rgtjffus in cadavere humano tam confpicuus quidem non eft ac inbovino.-
qui dubio procul in vivente ob fanguinis impulfum manifeftiffimus : Dolor Pulfatorius f^po
in odontalgia , largi refque in extradionibus Dentium hfemorrhagix fefe oferentes, ca¬
nalium fanguinem ducentium infcrtionem iatis certam probabant : Galenus Dentium do- .
• ■ Tiinfeipfo diligcntiffimc obfervavit, alias plurimis quo¬
que notura: lib. de hom. ptincip. & hyfter. afteift, refert fcemina: cuidam menlbs
per loculum dentis excuffifepiusevacuatosfuiffc: Hxmorrhagiam a Dente extradlo Ictha-
iem Boller. comtn. in aph. 18. 2. & Platerus in Fabro ferrario memorant 4 Talem deiperatam
cruoris rejeaionem , candenti ferro non cedentem Zac«r»r empiaftroGalenicocxtradidcn-
ilsbcufoinjedofanavit, Ufirs aiitcm Arteriarum liic eft nutrimentum &ipiritum vitalcmad-
diicere', Venq fuperfluum fplritibufque exhauftum finguinem ad fontem, ut in catteris
partibus reducant : Per arterias tepe materia excremcnritia , fcroia &actis,fimul cumfin-
guine ad Dentes demitritur , ibi obftrudioncs in vafis parit accumulatur , dolotcTque exclu¬
dit teviffimos f A/ocfcar
TTyi/ai>»)B«|i!»»rA-3-Perquasviasferatnrhu- fupevfluirates aliquas excipere, Scinvenaia
V indr qui defineiite, .dentium dolore genas proximaro tranfmittere , qui plurimarum glan,.
in tumorem attollit oftenditrff«i'il!i>».,4d«OT^. dularum mos eft. Forfitan majore concitato
p. iiiS. MaxiUarps glandute in 'externas & ih- fluxu pet nervos ad faciem quam qui perhabi-
ternas‘dividun'tar: Extetns exiguK’admoduiii tuiti corporis percolari , petque lytiiphadar
fuHt : fifz fimt exterius in media fete lOngitudi- ftns ad glandulam hanc remitti polfit ,; facies
he maxillai inferioris , ubi exterior ramus ar- plane fubtumida & inflata apparet ; iiempea-
terio catotidis , yenaqueingularis!externa,& dematofo tumore inflari , quemadmodum fte-
- - -oiifpicuus nervi tertii paris in mufculo, qiienter cernimus in Odoiitalgi* declinatiq*.
!■ , -'e eft ea? diifli nervi ne.
faciei afeaudunt: Credibile ei
Observati® XXXII,
A refero Dente prominulo Convulfiones ^ mors , ob Nervum illi infertum Jtmul ■
abfcijfum , in figmine conjpicuum. .
MOnialis quardam Patavii Dentem , quem habebat pra: aliis iongiffimum , quam ae de¬
formitatem vitandam fccaricuraffct, ftatim convalla -& epileptica concidit .- In ptte
autem Dentis abfeSia net vi veftigium apparebat Gafflar Barthoknus Injlit. Anat. lA.
<1 maiallaj^tetiraininfcrioTiaddeatesd.e- Senfum autem' circa partem dentis qus nef-
rivantur , qui dubio procul, in eorum eavita- vum recipit & membrana obdu&a eft , acutu-
tibus expaafl conftituuut membranam 4 Co- fimum vigere concedit Moebiut Fundam, med.
De Drisafpsdibus, Labiorum, 4^!
cap.i. §■ IJ- Netvos autemaccipere , non fen- donem , fed ad firmiorem c<*naexiqnem Sc 4
fijsoracia ,, viilcr quQ carere decet admafticar 'cafu pr^fervationem, ' ' -
Observatio XXXIII.
Tjextinn! dolat ortas i vermicalis i^eoritm cavcrmlit gtaitis-
f N Dentium earvcrnuiis non raro vermes nafcuntqr fevientis doloris Caufarrtofir»,
I fundum, med. r. i o §. la. Idem aflcrurit Aviceaaa , podonceas ad Semyeaii cap. ipq. Jl. Bet
gediffus i- 6- C, i;. Rondeletias iu&- aquar, cap. dp cancro fluviat. Tk 4 raga coipm. ad \- ?,
cap.i- de loc. aff.
Observatio XXXIV.
ptnies.dectdai ab eoram alveolis gy^fia materia iacrajlatit.
De defluxionibus quibus obnoxii.Cint Dericcs illud dico , obfervafle me iton fetnd prf4
repiob tantam copiam gypfca:' rriateri^ coaceryaffe, ut concavitate repleta Dentes
omnes 'prorfus a. vinculis fojmi fcnliai foras cxpcUcrentar, ac tandem iponfc cederent,
Eajlachius dg Demtbas cap. ait. ' -
GXpfu mattrU. yPch^c mareria fic fentit tnenti fui provenit , qp? ddpdeputrcfdt.-Heq
DeutiS narura inter pctram.iS:, omnsno a'Dfona Helmontii opmip , cujimoniii
os neutra’ edi quicqiiid'fibrj..{natuiri,hiei1’t, il- 'juventute , quo tempore maximi in dista er.j
lad DeiJS pirnfiefr cx o'iiorc A femine, petri- rores, fed fenefceucibus & ad. friigem deve-
formi V quem odorem puls denti adhsrens per nientibas accrefeat tophacea illa 'materia,,
attifiunihiuric, & hoc ell quod Paracclfi fe- etiani accurate os eluentibus; unde coiiltap
quaces deceperit Tartari nomine ,, qiiafi-ex ci- male peragi eorum uuttitionem 8t plnrima re-
•bofo-et , eum tamen febric-itanci ,,a quatriduo . dundare excrementa; non fecns sc fprdes co,
jejunanti ', hic inu;i!?.gp.nd'ii defit , unde non pipfiorcsin lenibus hefiicis'&c. copi.ofs'cuti
fxcifao,r0exmaiedigaiVa tnateriaultimiaii- adnsrpnt hebetiori f^iio Caloteqativo, ' "
Observatio XXXV.
^%.l.Gaf.as privatio .f obykiofim servoiam fitatn,
MAxim.a admiratione, mc affecit inlpcdUo Lazari vitrivoracis vulgi) diSi : Hic nullq
proifus guftu dum viyeret, przdicus eisr, nullam in edendo voluptatem , nihil inv
jucundum perfcnriebat, iafipida, amara dulcia , pinguia, Cilfi, acria non diftinguebat;
vitrum', (axa, lapides, li^a, viva, animalia’, .cathones', pifcese vivario ejttraftos adhuc
filientes. vorabat , icern iuium , lineos ianeofque pannos , faenunn; ftipulami .Sc/nt brevf
omnia complectar , quicquid homines , quicquid animantia vo.'ant, quicqurd edendum^
■feu dcgluriend.um potius, offerebatur , .proppfita mercerie , diflum ac faftum , ■ ingnrgitabac. "
-. Cum %i.cpr.Jicp,n3ta,’':£ mocftrum tnihidiflccandum.eflbt Patavii, coepi-hujufce rei dill*
getitcr, quoad ejus fieripotuit, caufam venari, quam rpe tandem 'Deo duce^x partieniat!
illius ftru.aura aiTequumm eife confido : : Nam quarta riejyorim!co.ajii^fip qn2C Buftusgra»
aliis hofninibus i natura pr,odu£e£, .in hoc Lazito neque a;d, palatum, aeque gd liaT
guam, fed ad occipitium refledircbatur. Cfl/a/sfiBf Aii. Jtti. - .
. §'• }■ Sitnilem’ natura: ia fartore natHcali. iqprte extipSo nptavinuis. Bolfae,
Cias pifertatPAaat. 1.4^ c.i^. ' .. .. . , . , , i
in con]’!gaiio. ) Viris Clar. Th. Bartholino & illis fexta eft , quam ferfi ajUSE
APPENDIX.
Gtijlas privatio d laftose nervi Oli fenfui defiinato.
CUr in Laryngibus vulnerati fepe fermonem , fepe qubqiie ftporem amittunt? Equiv
dem non fi.fe admiratione fpedtavi VVtlelmam Aarajioram Principem , accepto io coilq
yulacre fenfum Guftus amifilTe ! Eli: enim nervus duplex a tertia conjugatione manans qui
in laryngeus inferitur ; altero quidem ramo lingua fei moni apta teddiiur , altero fapores per-
nipKmtur ; hoc quidem tefeao Guftus , illo fetmonis ufus amittitur ; Quod CRm Arijioteles,
Aoe hiftor.anim.&l.de anim.&l.de fenfu,) non profp-cerct , pro decreto pofuit nullum
®nmal fine Guftu vivere poffc : At Princeps Aurafiusamiffo Guftu tam diu vixit quoad qcci-
'dfrewri
466 Anatom. Pra£fc. Lib. I. Se<St. XXL
detetur; actamctfi dbos condimentis acribp, acidis, falfis , parari juberet, nihil tatoen
guftn percipiebat , ut quidem ab illo accepimus : Minos quidem mirum eft Guttum amifitte
fed amitti iermonem ab eo qui audiat Lingua integra incredibile astea mihi videbatur nifi
experientia compertum haberemus. Boiinas Thtitri Naiarx lA. iv.f. 460.
DMalphigi»^ inLingaa plures exiguas Emi- dam quafi Infundibulorum alimenta eo pprta^
. nencias detexit, quas prarcipuum effc or- tiumvicem fubirevidentuf.HinceftquodAt^t
ganum GaJIas credit: Haud tamen omittendum pfojiKr dicat , quod etiam valde probabile fit '
quod EracuffiuHs obfervavit , quodlicut Lingua fubtiliorem alimenti partem immediate ex Lin-
verfus cufpidetn complures habet Eminentias, gua tranfire in Nervos , & hinc qnoqueeffecnr
quibus obviam quafi it, ut ita loqui liceat, vinum, faltem ore exceptum, vires quoque
Saporibus, Ita radicem verfus complures con- reficiat ; Ex ttSlis Regit Soeieiaiii Anglict 2mi
tra cavitates habet in quas eos recipit: Ha ca^ 1667.^.152.
vitates omnes in Nervos definunt , & quorun- '
additamenta in affectibus LINGU..E, &c.
Observatio.
Lifigaa affeSus vemriculi , ■venaram & lecoris potias demut qaam Palmemm.
EGoobfetvavi Linguamaventriculi raalbfereaffici, nonitaa venis, minime vero om¬
nium a pulmone liram teftes habeo multos- medicos Pittiuti & Veronz , multa cadavera
eorum qui Peripneumonia & pleuritide diSai erant fublati , & inventos pulmones tumentes
& corruptos, illorum tamen plurimis nihil linguam mutatam fuifle, nifi cum ad extremum
partes omnes mutarentur ; Quod vero obfervabamus Pilauti cum Exceii. SampereJio & Luci¬
do annis 1581. & 1581. nimirum totis o&o menfibus quibus civicas illa graflintem peftcm ha¬
bebat, nam c xv. unus noji evadebat l Ergo illa a vafis illis majoribus magis quam a ventri- ;
eulo fejunfta eft ideo potius cum Jecoris caro a quo ventriculus afficitur , quam cum pulmo-,
nibus aut corde affcaumfubit, febres potius etubefeit, inquam rami majoruai vaforum pro¬
xime pertinent , linde pulmonibus & thorace caloris febrilis focum tenentibus , mala: etiam
crubeicunt , quoniam illis vafis propinquiores partes fiint. Gatrivoajas confalttt , 158" Lin¬
guam animadverti a ventriculo , cura quo tunicam communicat , & per ipfum a Jecore maxi¬
me affici ; a pulmonibus autem , cum quibus ventriculus nihil commune habet, larpemini-
me affieflam vidi. Wf/» 158.
APPENDIX.
Tumoris fibkxgaa, Eatrachs, Cea RjtnaU dilli generatio.
DUdiis (alivales lublinguares ex utroque laryngis latere oriuntur ex magna & infigni
glandula , utrinque unus : & glandula oblique Cirfum afccndens ad mediam circiter
maxillam fertur , inter duas exiles glandulas ibi litas , quas ubi tranfit , Paulum verfus ante¬
riora, digiti circiter ttanlvcrfi a dentibus diftaatia , juxta lingua: fratnulum terminatur. Si
aperitur in peculiarem gjandulam, tenui ac porofa membrana iiivcftitam, qua: fita eft fub
lingua, utrinque ad &a:tiuli latera una , prope venas caninas. Si contingat potos membrana:
dlfta: fijbiingualis calu aliquo conftririgi & nimium armari , vel iplum liquorem filivalcm fcb
illa membrana nimis condenlari i Sc in os effluere nequeat , tunc fiib lingua , ex multz filivz
colle.Sione generatur tumor mollis, quem medici' Batracbam Icu Ranulam voaat. SeBie-_
merbroeck cyinat. lib. 3. ca^. ait.
5 S.J'
ANATOMIiE PEACTIG^
LmR I T R IMI
SECTIO XXll
De vitiis Vocis & Sctmottis^
& Raucedo ab inflammata Afiera drterUi
30 I6^4. in cadavexe fcemina: A%:ra arteria tota 'erat i;
iotG cum notabili nigredine/ ^qd nunquam a Spi^elio
tigo intervallo quum Ra^a vixiffct tandem obmutuit.
inflammata parte ifi
9 antea obfetvatum j
i oh. Rhodius cent. i.
4d8 Anatom. Prad. Lib. 1. Sedt. XXII.
ex naturz lege arreriam rigantis, illiquelxvo- cet Laryngem phlegmone tentati onff -
rem inducentis ; febre atdente laborantibus 8c p. Barhctte. Vide Scholia ad Obfervat
phreniticis familiaris. fequentis. ‘ i. fcft.
<«««•«« E jus caput, fcili-
Obser.vatio II.
Vtcis Ufie ob tumorem exortui trachea innatum.
IN puella heaica circa exortum afpcra: arteriz , ex pulmonis fubftantia moles fteatomatu
carne permixta, ovi magnitudinem excedens inventa cft, tam aipeta: arteria: quam r"*
phago adhsrens, hinc vocis Ixfio , &e. Pii/e rir. oeo-
Observatio III.
Vocit & fermonis amipo a lapidibus afperam arteriam cJ* nerzium
recurrentem prementibus.
PUer decennis exalto cecidit , &c. quum nec vulnus nec contufio extra appareret, morbus
negleftus cft , Demum afthmaticus faftus eft cum vocis & loqueke amiflione , &c. Lapi-
des quamplurimi ex gypfea materia concreti , proxime cor , erant , adhatrebant autem etiam
aipetx arterix &c liniftto recurrenti nervo , iCQ. Fide Itb. 4. tit. de Vulneribus.
Observatio IV.
Vox obscura ob Pulmones fcirrhofis , T 'acheam arteriam aridam.
ILI. Matrona Lepra infeifta, fi fermonem protraheret , vox illico fijfca fiebat di obicuta;
Pulmones omnino erant aridi & exiucei ; Bronchia mucofo humore obftruSa .• Trachea
aiteiaaAii&aipeta. Vide lib./^.tit.de Habitu corporisvitiis.
Vox clangofaob fragmenta bronchiorum a fubfiantia Pulmonum avuKt.
HEnrico N. in dextro latere thoracis inventa funt fragmenta bronchiorum a fubftan-
tia pulmonum avulia, qualia dum viveret in magna quantitate exfeteaverat.- Vox illi
fuerat clangola , qualis Gallorum Africanorum aut Calecutenfium. lac. Bontius Obfirvat. a.
V momenti : Nam juxea Hippocr.lib.de Ar- dam hypochondriaci : Szpe occulta eft caufs
te ex vitiofa voce ducimur ad cognitionem eo- vitii vocalis. 'SaUmus eenj^
rum quz intuslatentr Ex voce & urinis, .«'r, nos Vex illi fuerat clangofa.') Sic elegantiflimedef-
doceri per aAXoTeiat «'fpiKiw , interpretationes cribitur a Clariff. Menjotio , Morbofatpajvifir
peregrinas ; Thoracicarum partium & pulmo- «'« duplex eft , una obrufa & rauca : altera fo-
numprzfertim vitia defignat, atque ad Tabem nora Sc clangdfa , velutC intra fifftile ficcran.
' De vitiis Vocis 6c Sermonis." ^6$
O B S E A T I O V I.
pix ixlercefU oh nummum venemtum iiiguh fuhjifiintem > Pulmones ,
... inflummatos , Os ulceribus obfuum^ (pc, !
CAtharina Clodienfis cum R Ant. Bofcolum ulcifci pro injuria illata non poflef , fimai
lata amicitia ipHus pnerulo, in fttenam nummum , fingaliri quodam veneno delibu-
amice dedit ; puerulus ejus pulchritudine alledus fubito arripuit oriquc admpuit .• paulo
'"ftpuftiilis cx doloribus in ore exitatis , ipfum forte fortuna dcglutivit : mox faucibus
& gula fubinde Mammatis , vox faucibus ipfishzfit, nec clamare potuit , & quamplu-
riJsfedfruftca admotis, fequenci de obiit: Ego vocatus, &vifis in ore puftulis maxi-
^ inflammatione , indicavi nummum illum fuifle veneno' infeSum & maxime cor-
rfvo- Rogavitvcto utetque patens ut pratcetea difleaione inquirerem num puerulus ex-
tinSus fuerit fimplici nummo per fufibcationem , an vero per ipfuin venenum nummo
*^™eaionem itaque a mento aufpicatus , ad os pubis ufque refla deduxi , ac mandibula in¬
feriori per- medium divifa , amputata vero & feparata lingua , & ejus mufculis , carbo¬
ne nigrior omnibus expofita, ita ut mirarentur quod tam brevi temporis fpatio, nandum
xxiv.lwtis revolutis, in tantam devenerit' gangrenam -• Ulterias progrediens, fecundum
<ru!amfefliooem ad claviculam & fecundam thoracis vertebram ufque deduxi, & quafi iq
gul? medio, non longe ab oelbphago, nummum ibidem fixum repcrii,.guiafcre.totafurfuta
dcorfutnque cotrofa , una cum ventriculo valde conftriflo , ut ulterius dclbendere non potue¬
rit: Extraflo autem nummo , thoracem fimillter aperui. Cor uc viderem , an jam cflet ve¬
neno infeflum necne : quo difcoopertp, nihil notatu dignum in toto thorace rcpcri quam
pulmones valde inflammatos: Cordis veto parenchyma cum fuis vafis contraflum & ftti-
flius reddita, flfanguis ia ipfis contentus infeflus valdeque ater epar. Ex obfirvatioitibui,
GeorgtiGArmriCHedicic^ufiriaci.
Observa rioVII.
; . - t^fhoxis u Siccitate fifetficiei cerebri , ^ Nervorum originis ,
filiio gracilioris.
Civis Leodienfis {Vide tit. de Calale^f.) ^Melancholia in Furorem abiit ; hincaphonus
faflus , poft linguae ufum recepit, led ad mortem. ufque vocem formare non potuit,'
inltar in&ntis femef&is lallans , cerebrum iUi ficcifiimum repertum in fupetficic , netvoiuiB
origines ficcae folitbquc graciliores.
Observatio VllI.
i^lihonia ab infiammatione meningum , quam feqxutus fphacelus cerebri.
Quidam fepius ebrius cum multam in noflem vino Hifpano fe faburraflet , feviffima ce¬
phalalgia cum omnium fenfuum dejeflione corripitur , ncc verbulum , etfi adculis a me
premeretur, proferte valebat , &c. Eo mortuo inveni meningas . valde lividas qmninbquo
fideratas, cum inflammatione cerebri. (Tit.de dolore capitis.)
Observatio IX.
l^phonia ah abfcejfu tunicato in cerebro pofi vulnus capitis nato.
Miles acinace fiuciatus in pofteriorc capitis part , dia ax. loquelam amifit , &c. die 23,
obiit: Afceflum deprehendi magnum , qui in finiftro cerebri latete latitavit, ex quq
pus foetidum mt^aa quantitate effluxit. Vide tit.de Par alyft.
Observatio X. ‘
Aphonia a dextra cerebri parte purulenta, i^c.
IUvenis 'faucius oculo dextro a primo ftatim die d^moe faflus : Cerebrum dextram totuBi
fuit purulentum , finifttum plenum ferofa pituita. Ballonius lib.dvconvulfion.
lAnaumia Boncti Tom.I.
470 AnatQm.Prad.Lib.ISe(^. XXII.
OBSFR. VATIO XI.
. . t^fhonU abjcejfu in Pericardio.
IOh. N. interiit^ magno abfceffain Perieardio : Aphonos per duodecim horas, aut co
plus manebat. SaSonitu Paradigm.%.^^-
Ob SE R V A TI O XII.
{^fhonit oh humore concreto in cordis ventriculi!.
IN hominis cadavere inventus utecque cordis finus humore obfitus cpncreto&o.HiG primum
epilepticus Sc elinguis paulo poft occubuit , &c. Ptde 1. 1. tit de EpMeffio.
Observatio. XIII.
• i vitio fulmonum corruptorum.
Mulier ad occurium Ibroris iniperatum vertigine corripitur , hinc aphonos jacet, lex
horis poft moritur, &c. Pulmones inveniuntur corrupti, fanic repleti. In cerebrom-
hil commemorabile, &c. Vide l.\. tit de Cotirrho.
Observatio XIV.
yox deficiens oh Pulmonis vomicam & alio vitia.
§. I. T oh- Taffino f Ti/ de Phthifi. ) Ikpe vox deficiebat , ac fi aut pulmo confoflus , aut pet-
Iforatus, aut adharrensclTet, Dolorem latetis pungentem & lancinantem querebatur;
Aperto cadavere, deprehenlus pulmo adhartens in parte dextra &finifttaeoftarum: Circa
gibbum diaphragmatis pars pulmonis tora in pus liqucfada erat.
§.a. Joh,N. lingux minime continens rCpente concidit, obmutuit, &c. Dolorem lateris
queri.b rur&ad regionem epatis , &o. Sarpe vox deficiebat : Deprehenfus eft pulmo adha-
rens dextra & finiftra parte coftis .• circuna gibbum diaphragmatis pars pulmonis tota in pus
{A3iem\\cpae.ii&!Leczt, iLCip^tde tit. de lauris dolore.
Observatio XV.
P^ox Pauca S" turbida ob Ipifmum vitio cerehri ortum.
Miles rpafmo correptus cft flexo in pofteriorem partem corpore , Turbide loquebatur J
tamquam ex loco fubterranea vocerh emittens : ,Vit3lia,& Naturalia membra integra
reperta lunt : Cerebri ventriculi repleti erant materia vilcida & glutinola .• ha:c incumbens
principio nervorum omnia lymptomata excitarat. Fidei. i. tit de Convulfionet, •
n Observatio XVI. ' fi fi
" Paucedo produBa ob Thymum . glandulam corruptis humoribus infarSiurn
THvmum novi , ex quorundam lue venerca infeftatorum cadaverum fedfibnlbus, initat
fpongia: ab excrememitiis humoribus intumelcste: unde Ibnora non Caatvacx.Ptde
lib. i.fcB. zi. Obferv.,^.
^ Obsea.vatio XVII.
l. Fox Impedita, Pauca, eb varidmPulmonum Ufionem.
FAmulus quidam xxvij. annor. Hydrope moriebatur , quo morbo coeperat laborare qua-
tuor annis ante obitum fiium , Senjpec fiierat homo moroius ; ftupidus & melancholicus,
nunquam jucundus, nunquam ridens, uno vecbo /Mudtbspme , ptarcipue adecem annisante
mortem luam : Voces reddebat quafi cum violentia ; patuha loquebatur , idque addito
fijlpirio.
Cum fuiflet difleftus , finiftet locus Pulmonum videbatur penitas conlumptus, nuU?
tamen in refidua parte apparente ulcere vel priternaturali phatnomeno , praiter conv
Emptionem: Capita vaforum &: rami alpera: arteria: atque grandia ac in aitefo lobo:
47^ Anatom. Prad. lib. I. Se6t. XX II.
titus animalis influxus prohibetur : In primis vero in afFcSu illo qui xoT (Poylw A ^
appellatur , & neque ad apoplexiam , neque ad cpilepfiam commode rcFcrti potcft
tet cos quidam affeaus medius videtur : Quem ctfi in praxi fa:pe obfcrvaverim
rnm tamen invenire hadenus apud Authores non potui, nifi nuper apud Jjy. spi
lib. 2. de febre femitertiana , cap. I6. Bfi mprhas , inquit , ^«Germtmt^PaaBoaUfrEae’^
quem Auftriaci , Motuvi & SPyri Timorem appelUm , iater ApopUxiam & EpUepftam quodammEi
amhigem : cadunt enim velut apophaki fine fenf», non autem motu pri-cantur, -neque tamL
convelluntur , ut epileptici ; aliquando fiertunt , nec tamen dificujfo morbo paraly^n alicuius me
hri incurrant. Si tamen caufa: magna fit vehemetitia in apoplexiam vel epilepfiarn dev**”
nerate poteft, tandemque aliquos hoc modo afFodos fiibito ut apopledicos mortuosi^
di. Talis a<pmna etiam proculdubio eft quae fit ex ebrietate , de qua Hippocr. j. aphor'^'"
oritur autem fere a confcnfu partium infernarum , & vapore narcotico fpititus anim^J"
in cerebro fopiemc feu perturbante , & propterea commodiffime inter afFcdu' cercbf
tcknuc.Sennertas ?aci.lib.v.p.:i. cap. 4. Rolfinkius lib.z. confi.t^.^e hoc affecit, aitfieriabea
'iffcdkcipdfiivaficirumdt quaBippocr.i.derat.u.inac.t.T,^.
A P P E N D I X I I.
Vocis interceptionis , at 6“ Somnolentia iis accidentis qui Tortura fiib]icuintur^
ratio exfandameniis anaumicis deduSa. , ;
Politicos quofdam cognovi qui captivos in Tortura , claufis oculis ac C dormirent,
obmutefeemes , omnium Iceleratiffimos afleverabant, cum tamen naturaliter id fie¬
ri Anatomia nos edoceat : Mufculi enim brachia pedori adducentes , apud Velafiujn
Tab. I. mufculor. L. notata , & offi pedoris in eadem Tabula iv. notati adhatremes , quia
brachiis inter fcapulam Secubitum renaciter inferuntur , ut ex Tabui, iv. mufeuiorum f in
qua infettio illa in dextro brachio Q. & T. in finiftro veroh. notata eft) videre licet, fi
brachio retrorfum & in altum, crura vero deotfiim trahuntur, pedus adeo conftringitut &:
coai datur ut 'Refpiratio impediatur : Mufculi enim laryngis, & Nervi recurrentes per con-
fenfum ita afficiuntur , ut mirum non fit hominem in maximis ac crudeliffirnis iftis tormen¬
tis obmutefccre ac vix fpirare pofle : Et quia ex violenra illa corporis extenfione fccunduin
■pat nervorum colli quoque ' afficitur , ideo palpebrx quoque concidunt clauduntutque:
Somnus itaque ille miferum captivum neque leum cfle Cgnificat: habet enim caufas fuas
naturales : Fabritius Hildanus in operum prafatione.
Observatio XIX,
Loquela vitiatur iis quibus os Frontis non ejl fitnu excavatum.
§• I. fcontis finu eft excavatum , ut , authore Fallopto , fit «peshs quoddam naturale , SS
V_yaece illo repercuflb vox canora fiat: Atque fc animadvettifle quod quibus illi fi-
nus dati non funt, rancidulum quiddam balba denare loquantur.
§.2. Ad nafifummum, fupra fupcrcilia , adfunt cavitatesvclfinusampliffimi; (ednonad-
fu&ci.,in puellulis ufquc ad annum, z. in quibus facies eft depreffa & fima. }- in quibusftons
eft diviia; ut plurimum gemini inter uttumque tabulatum, interdum membrana fuccindi
viridi & feparati , corpus quoddam molliufculum & medullofum continentes : Et habent iii
finus foramina qua definunt in natium amplitudinem: Ufiis harum cavitatum l. ad canotam
reddendam vocem , quia finus hi in iis , qui male loquuntur, non repetiuntur &c. Sanholi-^
nus Anat. reform. libello 4. cap. 6.
De his Sinubus in offe Frontis nocpt Sch/iei- Frons fit depreflior ; Id quod confirmat Hig^
deras l. de offe cribifotmi i". eos non in morus, ac fe caput anciliz , hoc faciei vitio
omnibus reperiri; Superioribus , «ir , proximis defoimis diffecuiffe , inquahsec caverna om-
annis hanc cavitatem in anatomia corporis hu- nino defiderata fuit : Nofter quoque f de quo
mani ante omnia quam diligentiffime petferu- paulo fuperius J cujus cranium hac' offis frontis
tari curavi; & ftatim ferramenta admoveri juffi, cavitate ckruit , bene loqui potuit , Nam cum
quibus hic cranii locus , curo non continuo ap- hanc cavitatem notare non poffem ; ttacim eX
pareret, niipc- leniter incidebatur, nunc clemen- iis quibus notus fuerat , quarfivi in clare loqut
ter radebatur, at fruftra fuimus, n.ara os eo loci folitus fuerit , omnes qui przfto erant, unanf
minime erat excavatum , fed plenum & fungo- mi cbnfenfu confirmabant ipfum voces perbe-
F.im , nec plane penitus , fed fa;; extabat : 2. Ad iic profundere potuiffe : 3. Quod licet itet de
o. mationem vocis nihil conferre : Qtiidam ait, hac cavitate, fi fida eft femper ad nares fe-
vre dant hujus pffis antrum fi? deefte quibus ratur,exeotameaininime efiicipoffe,ilIam^
vixit deftillatio perpetua ad nervos motui lingure deftinatos adeO loquelam impedieratj
aibutiem moieftam invexerit, qua: nullis auxiliis potuit unquam .emendati, , unde tan-
1 fluxione auda faffocatidue repentina cft extio'i3:us.
perto cranio , ac utrobique leparata fcnfim portione extima cerebri , in confpedutri
tcyftis, ideft, iaccufus robufta membrana compadaqui: contextus , undique fttofuni
lorem continens, qui in fundo exiguum foramen liabens femper novam materiam ner-
lingua: communicabat.- Quate cum nmla induftria fetofus Hic humor abliimi poflet,-
6b copiam tum membrana denfitatera , qua: nimium ofaftabat quo minus vis medi-
entorum eo perveniret, uno ore diximus talem affeflionem incurabilem fuille.
. 4. ehferv.j. iiiitarum.
Observatio XXL
Mbmks fendet aliquando a defeSe foraminum quarti ops fiptridris maxilli.
iPouAiJr»: affeflus efl: in conformatione , non in intemperie Sunt enim in media palati
regione , i. c. in quarto ofle fuperioris maxilla: s in illis omnibus quos huc ufque ^tderim,
iiteramRi exprimere non polTunt, duo foramina qu:e nullo modo aperta & obvia inve-
tut in iis quiillo affectu tenentur Ergo caufa immediata , qua: polita ponit , eruat duo
acatus aperti. Sandorius meih. vit. Error, lih. 3. cap. 9.
5bs ERY ATIO XXir.
Loquela miiata ob Epiglottidem induratam.
Pigiottidem adeo quandoque indiiratam deprehendi , iit ioquelq abolitloiieia inferae :
( malum hoc incurabile. F.BarbetteAnat.frad.lib.t.cap.^.
rOliior eft Epiglottidis TubHantia , utriu- laryngis interna civitas; Bariholinus AnatomiRei
Ique nsetfibraria ori communi alligatur, forrtsi lih.a.capni.
d etiam lento humore perfufa fuccingitur
Obseryatio XXIII.
Mutitas cum farditate nativa j ob depetens epculum ineits diciutn.
Sciptum mihi cft a Medico , fe apetuilfc cranium hominis a nativitate Surdi & Muti, cui
= tribus Auris cflicuiis lucus deerat. Marinus Merfennus Epijl. ad Beverovuium , in huius
'Itgio de Calculo i
oquele itnfedtmintnm cerebri mdam conformitionem ,fero undique faffufi ,feqmtumi . .
Ifi Iliuftr. prsier motus convuifivos , paralyfis fpuria totius corporis membra occu¬
pabat : Lingua vacillans verba nonnifi impctfecla protulit : HujuS cetebri moles jufto
, & gyris paucioribus inftruGa fuit , unde /piriius animales non fitis copiofe produfli
Porro univerfa ¥ tj-xrpaAa compages jufto huicidior, latice aquofo madidaj^Jr/c lib.
Ds Vitiis V Gcis & Sermonis. 475
tjocrat. vocat, quoniam trunca, tiir , nec anteriores dentes fatiscontingit: hic
^ qoefi tertiata verba involuta funt nec intelii- morbus a}-«,a*yia«w , communiter flum dici-
Ll^BRI TRIMI
SECTIO XXill-
DE ANGINA.
Observatio L' ,
Angiui Utens i Pulmonis objcejps fanslento.
IA N I O quidam mcrid'e circo Usyxgem drfiuces dolorem fcniic. Si quandam in
drglutiendo cibo & potu' difficultatem. Adiit fub vefperam Pharmacopatumi
datur fX aquis plantaginis, ladtucz & diamoron , addito aceto , gatgarifinusj
cum fubinde utcietur , doloribus intenfis , fubito , nofte, mente conftans fttan-
[ujusco-pore aperto, reperta eft pulmonis fubflantia , five trctfiyyvtm , In pus convctfi,
1 unum ejus latus, abfcefTus pure quoque impletus Nulla tuffisiiuic atitea fuerat molc-
necue languinisullafputatio pateceflerat , (imo validoque corpore eoufque viiiis , eoquo
^sic:\l\Uio\>ch,Dodon£»sci(.\i.ohfirvat. ; . ^
niftram fi ab oflefterno abeas ;& ab ipfa. offis influxus (anguinis 3 atque inde natse inflamj-
jfrni luperHcie 3 d duorum digitorum ladtu- mationis > caufa eadem qua caeterarum in-
dme defledas t hinc valida illa fymptomaca fUmmationum exiftit » nimirum plecfiora^
^iafci pofie quis dubitet? fanguine admodum in corpore redundante 3 vej
ferveg<
478 . Anatom. Prad. Lib. 1. Sed. X X 1 1 1.
u
eosqiiifudantes ab exercitio co!I„n,
1 exponunt , Angina facile tcntari.
Sp! Errare cenfetP.^arJeKe in Anat. cinas ambientis, vi recrafo ; Sava Angina"
PraSica, eos qui Laryngi inflammationem adf- quam neque terna venarum brachii feftio , ac
cribunt; licet eaim cartilagines ipfas inflam- profula fanguinis milfio , neque raninaruni
mari , hinc corrumpi pofle non neget , Cer- apertio tollere potuit, folutionem, eamo—
gUaduU, fhugmone obejjis.
^ recens conicriptus a Nobil. Domino Smjfos, Genevenfi Capita
LVJiHclvctiorum legionibus , Regis Chtiftianiflimi caftra fequutis adfcripio , cui
men Abrahumus Perroiix, TertitOiii Lauftnnenfis , quinquagefimutn annum piactergrcl;
Enteroceles moleftias declinaturus caftrationi fc Ctbmifit, qu^ feliciter pera&acftim
nante menfc Septembri anni ieyy. Tertia poft hebdomada, rite omnibus ic habentibus ac
confolidatione vulneris jana^roxima , jamque per urbem vagari ubi inciperer, diificulraie
deglutiendi prehenditur cum difEcili tefpirationc •• Tertia dic & inftante atgti fato accetfor,
Lingua , pratter apicem , atro carbone erat nigrior, cteflo pcftore cubabat , fi quid e co¬
chleari offerretur , fuffocaiionem inducebat, quamobrem licet extreme debilis magno co¬
natu oblata refpuebat ; velamina omnia abjiciens , quamquam aflru frigidus effec, (blos pedes
cooperiri permittens : Paftorcm, qui animar confiileret , iilico advocari jubeo Anginae fymp-
tornata omnia video, quanquam nihil omnino, neque intus neque extra appareret, fi iofi"
gnem illum lingua: -nigrorem exceperis , unde pronunciavi interiorem adefle gangrainaffi,
internae inflammationis ibbolem , quam in pulmonibus elTe credidi : memor confen-
ius qui inter Tcftcs & peffus intercedit, ad quem attentum effe jubet Hippacrat.MtiiOiSB
lib. d. Epidem. Mifellus fefquihora a meo diiceffu interiit. '
, atro fanguine referta , tracheam premebat : Compreffo thorace, exudabat per iect
n faSam ianies ; Ille apertus inflammationis infignis in pulmonibus notas exhibuit, at
10 fenguine diftentis , lividis, nigris fcreberrimis maculis coniperfis, juxta dotium p;
tim , cum gangraenae indiciis evidentibus ; Hinc apparuit degiutiendi & fpirandi dilficul
, ac loquela impeditx caufas f vocales enim' tantum literas A & O efferebat ^gerj a
bendas fuiffe , tum compreffiqni trachea a tumida illa Glandula, Tumejuidemretrafl
id inferiora a Pulmonum infanfforum pondere: Abiceffum latentem inquirere, equo
!S effundebatur, non licuit ob inflantem lepulturam .■ Jecur tamen vitiofe eolbratam, ;
)dum tumidum , diaphragma fiirfiim compellens fc oferebat; Voraciifimum fuiffe aud
Thymi gUnduU phlegmone objejfie ) quomodo & Thymus & TonCllia extetaque Glsnd
De Angina. 47p
teofam ^ oiortem lateDtes quoque notari pofliint) mmin faucilus. Tonfil-
I Jiaz, tum in variis colli partibus , aliifve locis multa pinguedine aut carne minime taai%
bialiquando vifus Terop^rtaau calpjifv.efcnfadignoicuntur notata illatum vitia : Diftin-
“ epduscft glandularum Tumor ab-earumdutitie, cum feorfim polEnt exiliere, licctfa:-
^Lsiunganturilotumefcahtdiaz glandula? , tum quando iplz aluntur augenturqueeopio-
f js in flatu optimo, tum quando ip& coacervanr p. n. in fua Cibftantia continuo allabcnten»
f nguinem , qui facilius per ipfam molliorem atque' flaccidiorem dilpergitur quam' per fub'
ftantiam carnium fitmiprum aefolidiprum : Coacervatur autemp. n. in conglobatis glandulis
fansuis ob impedimentum illius refluxus pqfitum, & imprimis obflruaipneminvafiscapil-»
Jaribus , canalibufque venis arteriifque inrerpdfitis , a pituita concrclcente frequentius , fin-
guine autem coagulato rarius contingentem i quoties namque vel ab 'aere acftuante , Vel ab
alimentis condimentifvc aut fpirituofis aut aromaticis , aut volatili lale abundantibus, vela
cprporis anitoiyc motu , ira pra-fertim vehemente , vigiliis folito magis foluti & fluii faSi
fuDt in corpore una cum langgine humores omnes, & maxime pituita quia quaquaverfum de«
lamdifperfus eansem in molem majorem , hoc elt tumorem. diftendit; Idem humor fi
indulatum fubftantia: ar&ins impingatur , aut pofl: patrium fuarum fluidiorum ac^molliorum
fcuflionera folidior fiat ac compaSior , Duritiem in glandulis efficit; Sanguis notatus quo-,
■s in vifis luis & DuaibuVluis lubfiftens , aut ex iifdem in glandulam fubftantiam aftulus in-?
nditur,. toties inflammationem parit latis frequentem apparenteraque in
f» : 0(Es tcfta reclQfa , vecz membrana: tenuis diftenta: undique iangoinc , fic a item om¬
nes Jhiis membranie crajft^i fic & rete mirabile jvafaadfumtiium omnia gravida fanguinc, qus
cerebri bafin emenfa medullam nutrire fuerant parata. Severims ia cnice lib.de t-^hjce&hus
T N cupiti una eam facti puiaj/iido) Cur colli ex- ' bifica: ad partes iffAngina affefias , collumqne.
renas fplito gyro rediturusi
fubducamus ex neceffario
peditam delabentis caufs n
nis , quibus ftrurnre endemife > a quibus per
ducem derivatum.
t^agiaa faha larynge , a lecore corrupto ortum ducens.
li Angina ftrangulatus vilus eft, loco laryngis nihil penirus pratter naturam inventun
d J'ecurip(um putrefactum, adeo ut quafi gleba diflblvcreturjnirairumquodabuni
a putredine ex euntium halituum & ichorum per membranas diltufaijaryngc fic ^
ret , tamen exputredine lecur potiflimum opprimente, cum jam'nihilanguftia:infi
et,fpatio XXX. horarum extindus cft. Guarmoaias coafult. l6l.
A N ATOMIS PRACTIC4S
SIVE,
de ABDITIS MORBORVM CAVSIS
KIBER SECVNDVS,
DE . JFFEPTIEFS FECTORIS.
ifper£
UES feptsnnis^^^urifabri Gene^enfis DiJmiGsiniet filios, anijo
-liyzafli juri carnium iacodaiii comedens , olficulum deglutitj quod?
confueto tramite deerrans, afperam arteriam fubit , illi imparSrum hz-
rens. Digito Ipcum defignabat circa colli medium : hinc difficilis cunj
culfi anhelitus', maxime in injpiritidyie , dolhrque punftorius : Cum neo
prpgrcji nec regredi oificuio darerur, bronchotomiam fuafi, alteri
.vrediGO ineptam vifam, & lexto demum dic, fed ab obitu faSam:
ere v, area: monctre cralfitic , triplici angulo patietibus arteria: alpet^
: lalutis in m^^cute inftUuta operatione. .
1§ciltscii:ntnjfianhel!ius, maximeinltiffirit- pingutne abfcedij , fiuor catarrhalis , & g v»:
tUne.) Refpir.tio rnfpiratrone & Expira- fis iangiiiferis in has paites exun atio: i^od
' conflat: Infpiratio Isedi dicitur, quando primo tenue & acre tu!rimmolelti(Gm;m parit»
ejus fruftratur aut quoqi^ modp luhibe- poflea pejr cofiionem craffefeens , & t.achciB
quod iap lTiirie accid.t propter agtis juf- panctibus adhxrensiufpirationis vias valde an*
ndi vicium, vel defeiSum: Pofterius hoc 'guliat , 5t extremitates earum prorfus oppren*
i e lym*
vpficijlas
qtaviffimamiuditciiat, prout in aftiimace, fiiffo- 1
• catiode iiterina ^ & qnibufdam aliis affefiibus :
-aroprorfus exfmguitur. 'Willis ?harm.r0. f,_
0 B S E R V ;s
ltio II. . :i
Syfpnoei i fituita Untx imn
Tr/tcheim arttrhm csmrela.
l quatuor milii noti , qui eodem fere tempore interiere pene morbo CQnfirtii|l"
.^[^Omnibus Medicis negotium dedit : Imo aufitti afletete morbum non intellixifle-'
Difficultas erat fpirandi fumma , fpiritus frequens Si parvus ad mortem ufquc : In liceo
retant : Erefto pauliAn corpore ita patyum & frequens- fpitabant febtis non erat magna,
neo qua: iftara rcfpirationem tequiteret Sic. Chiturgus affirmavit fc feauiiTe cadavet pueri
ifta difficili fpiratione& tnotbo, ut dixi incognito , fublati.
Inventa eft pituita lenta , contumax , qua: inftar membrana: cujufdam arteria: aipera:
erat obtenta , ut non eflet liber exitus & introitus Ipif itjji exKrnOjjfic iuffigeatio repentina.
.^dhmus Mfid. ^fhmir.fib. ij. fug. »97.^201,
DeK.efpiratione lifa.
48i
Ea diincnitas fpirandi qnz eO tempore va-,? f .aitibidem Ballonins ) PuImoDes habuit par-'
gataeftj noii ab una caufa eademque pro- te dextta vitiofos : Nepti uxoris N. pulmo-
&aleft: Secundus^ger C Scii. NicolieaHo-. qes,erant integri , 'ariquantWa pars adh^re-
“raWeneshaBuit purulento, s cum fumma bat coftis : Ut colligendam St pulmonibus
r> -oni teuipeftate'" " —
bilis, effufione iu inteiiina.:; •Filius D, le/ Nqir :,K2fr.rt
m- bellum iadiaiOV,
. OB.SJEK.VAT-rO III. -
Dyffnoti orti i kpidibus ajfenm arterum frmentihut.
v:
'Ir quidam laborabat maxima enheiftus difficultate
excreabat.) ncc ulla vel afthmatis , vel orthopnoe*) ;
non, tamen tuffiebat , non
c vulgati, alieujus peaoris vitii
aderant fymptomata: Medici curabant cclegmatis, iyrupis & firoilibus morbum non obft-
qiientem. iEget tandem' febre iuperveniente abiit ad plutes.
• Gauft-autem morbi & tpottis poftca ielc aperto corpore aperuit ; Lapides varii , varite-'
que Sgurar', AiperatAtterlz incumbentes immediate, ita eam oppreiTctant , ut tandem ht-
minem jrefowoerint : Cattera enim interiora nihil contraxerant vitii , Ita fepe qua: laceoc
in corpore medicantes latent. Theed. Kerkringm ohfirvtt. x^nat. xxvij.
VT timiem hominem frafoenverint. Refpiratio- p tjute fpiritm in corpus vius intercipiM , Vel txigu»
nisubimperquaiitHeceffariuniefli: elegan- dieiparte, homini pereundum fit adeo neeejfarius cfi
ter Hippocr. lib. . de Flatibus declaravit, ATor- uJus/piruusineorpore.- Adhee^uopte^uum omnibus
tiUhasUic, fSpiritus) tum vita tum morborum agro- aliis allionihus homines ejuiefemt , quod mutationibus
tamis .emfa'- tfit tantapie corporibus omnibus fpi- innumeris vita fit expofita, ab hac samen fila aSiont
tifus inefi «ecejjitas , ut fi quidem altis omnit BxK^aan) deSftunt animantis > quin aut^^/rw»»
bus, & cibis ^ poiionihuj quis abfiineaty. duos ta- adducant aut reddant,
atn & 'tres , vel plures dies pojfit visam ducere i -4»
APPENDIX.
Spiritus difficilis ob putamen nucis avellana circa caput ajpera arteria inharensi
Ivis Amfterdamcnfis feptem amplius annos , divexatus ab indefatigabili tuffi , traxit con-
V^iinenter Ipiritum adeo ffifficultcr , ut corpus ipfi iuramopere emarcuerit : fed ejedo tan¬
dem pet vehementiffimam taffim putamine nucis avellanae , duxit illico ipiritum commo';
dius, Stcvafitcelcrrime quod vitae intentabatur periculum.
Inhzlcrat autem hoc putamen ( quod adxquabat unguem humanum ) circa caput
afpeta: arteriae; ut! fatis diftinde indicavit aeger ; forte prope illum locum, in quo aureum
nummum feribit ultta biennium delituiffe Ph. Hatchftetterus obfecv. i6. eafa lo. Tulpius Ob-
/erv. lib.-z. cap. 7.
Observatio IV-
Orthopnoea ab inflammata ajpera arteria.
POftquam Adr. Spigelius, plurimum deditus experimentis , deprehendiflet in otthopno-
icis dilTeais , inflammatam afpcta; arteria: tunicam ob materiam tenuem ac biliolam ipfi
infardam, Diuturna: orthopnoea: acceffiones medicamentis fcammoniatis , ut Pilulis coc-
eiisjAuteis &-hujus genetis caeteris levavit. oi)9n'4r. i8. «»/.*!,
Observatio V.
Dyjpneea d Tumore Uteri ajpera arteria adnaii.
oAnatomia Boneti Tom. I.' S s . 3
-- Oastti';
Anatpin. Fracti Lib. I L Sect. I
; Observa t io VL
Th^tno, ^U»di(U ,-hiimotibit'i excrtmcntUiis rtferu ,rhrac
ovi , exquofuhdamlHe vcneicainfcftaionini cadavetum
Ipongia: ab excretuentitiis corruptis humoribus iinumelcere , unde argrc /pit
flo a tumore Thymi cefopfiagh , tcniteutc cattilagraoia ‘alpcta arteria. S. tau
de febre maligna.
;i & circumligare : quos, eqmdem nervos , hrotian accidat a materia motbihcaobftflos
rebros-fpafmos irritari , propterea fequirur caipalcs five duftus quos ambiunt , valde 'C(
iticgi, & it» quibufdam locis protfus occludi. vydUs ?athol.Cerebrt c. la.
Dyfpnoea dr fierior a cancro fulmonisf artem fupertorem ebftdente,.
■ ~ & arleriar» afferar» 'fremente. - . ‘
rNterdum pars Ciperiot Pulmonis in cancrum abit , atque ad juguli partem (bpetiorem
hitut ,ut fub alis lateat : unde compreflaarteriaalji.era ftettoc quidam obauditur, non a
ris multitudine , aut alterius humoris i fed ab anguliia & interceptione meatus , iu quorc
Stus & agitatus humor aliquis in gutture fuerit, lacoeias Comm.l. in Itb. v.feel. z. afh.
taacar. tliff.
demorb. gclib. deiabatteCtionibus ; Si fue- leniimexcabuit.
OBSERVAtlo l¥-
Reffiratip. lafa obfangHinh tranftmm fer venam fneamonicam,
profe cordt! irfertionem lafidefientem , impeditam.
"^kUandoque vidimus tum arteria: tun» vena: pneumonica: canales plane ofleos alicubi 6*
iSos , eorumque parietes ita compre^s , ut tima.tantum exigua ad iangqitiis traufitB*>
cp^qerat , ut fuiguis nonniu guttalim
De Refprratione kfa: 4g7
-circo fanguinivenofoteinfufusipfum fundit, ac
Cm ad-Refprr«ionis munus fpeaent pul- in ferofitates pracipicac , proinde ut magna uri-
oniim valajJcilicet trachea cum bron- na: profluvia inducantur: At vero tantum abeft
.chi,»ac veficulisii -cuin arteriis & ve- Jut ralis humoris lymphatjci fluor in dextro cor¬
nis: inluperadfifltnervi cum fibris rum muf- dis finu raaprem fanguims effervefcentiam
cnlariMiS tum nir-veis, Lj'nTph^eduS;us >aS- -concitet ut pbtins-e contra exindt cum jiilfu
du!*' -^orro , cum & Valorum horum contenta, debili , fepe totius infrigidatio, aut rigor , non
■fetaer» Idoguis. vetus ac recensoiim fero eju's'i, '-rtro etiaiii-Tpiritnum deliquia aiit affeCtnsfpaf;
-tyi»t>n®d£ spiritus^animales ; vitium quodvis onodici excitentur , 5c' iiririaiii copiofam & pal-
in uno quoque hotiimoontmgens ,.:fcpe totam -lidam comitentur : Qjiorum ratioproculdubia
dnnCtionciii pneumonicam -perturbat: Necmi- -ell-,;quOdtilmhumbr liinprdus.bcerebtd & 'net-
-nus. etiam 'Orgaiia_;peaori-s imotiva -j fcilicet rvofis partibus exnndans fahguinemin-ferofitaa
jmufculi cum diaphragmate i atqUe nerviiisde- tesfuhditjat-nithis diluendbtefrigeraii proin*
-jt.iaatiii-qailiimo inDerdum fplritus animales', deque fpititus animalesvehiculo fiio dellituti,
«antequam petvosoeosfnbeiim-, ■perperam fci- aut deficiunt ,, 'aut motas inordinatos ineunt i
dicecUabcntesv-non-taro magnasieitcarefpie -At vero fahguinis in ebrdis finn dextro i pari
.lationem «/«!/■«{ iadiucunt. Ciim pTScipiiapul- tium-dilfimilinm' luaa , effervefcentiam elaftia
.-mcwniniflm^rotacufus fueriac;-4aflgumem iS: -cam( j:(i!»>jii/»«Clar»Sjilo(«a)utiprbrfHihegai
<aeffiBi-per totas partium compages iutimbfq-iie -mus, ita quOties exinde in pulmones nondebii
.-lecelTus, -atque ^ductus qubrque- miuutitfimos to- modo ejicitur , illud noiitam proprio ipfius
. traducere, &i nbiquir:invice;m committere , in -quam facultatis animalis vitio aiitdefe&u ,aci
^liffluempe 'finem at fanguis venOfus a circiii- c-idere llatuimus; Si quando enimjpiritus cor.
• ■^uitedux.-Srchymo recenti diliitus> proinde'- disfibras motriceS'attuante5i aut deficiunt, aut
.;,qu.e-cruJus &' velqtfcmiextinflus , tum perfe- in «iToJiMipafmodieas adiguntur , cor proiiidd
.ciiUimifceatur.Sc velucrubigatiit, tumpotilfi- inorOmate vibransi laticem cruentumautinfit»
-inunwie fecundum -omnes fuas-pattes ab aere me auc in eg"ulafiterfbras propellit. '
jmrofo de novoaccendatiit, hinc primaria cir- Quod -autem fanguis corde egreffus arterias
^iib;negotinm ,.five munus-pulmonare , de- pneumonicas haud teroper expedite trajicit, ii
j;iSa:,. ut plurimum in his duobus coiififtunt , interdum propria ex culpa, quandoque iteni
iiiiicEt pctmb; qiiod fanguis-uoa rite ttajiciror -ob vias obllrubtas , quin 8c alias ob caufas paf-
■ perepruis finus Sc yafa pnlmohica . Et fecuiii fim contingit : Ipfe fanguis duplici telpectu,
db, ^odacr haud-debito modo in tracheam fcilicecatirquoadacceiifionem, vel quoad crai
ejiifqnedoaas-iiilpiraturexpiracurque-; U.rfiuf- fin ftiam peccans, proprio per pulmpnes-tfanfi-
que' horum db? fune partes •- Primpeaim quoad tgs officit ucriufque horuTa varii fune cafus ,
Sanguinis Trajedionem ,cu!pa'iaterdum intra Primbenim-quareuusifte auc minus; atlt nimis
cpjdis finum de.ctrum , -aut 'arterias pneumoni- quam par clt accenditur , m circuitu pulmp»
eas j quandbque item intra venas pulmonares, nari impeditur : Si quando in maffa fanguinea,
Spt cordis veniricaium finiftruin cdmmitcicur : fpiricu ac fulphure abiiimptis aut depreffis,
Peiu i°. qnoad: aptem , modo in infpirando ,- partes aques, terreftres , aut falino fixst prsi
mbdoinexpitando imprimis ac potius delin- polleant, id propter latex ejus, seque aut
qnitur.: quanquam ittfupet ucraque funitio in-- parum ab aere nittbfo 'accenfus , non 'facile
terdum exaequo peccet : Singulorum ex his va- intra dnaus pulmonares rarefit, eofque exi--
tij fuht Cafiis , plures item caufa: St fiendi ra- lientis inltaf flamma fua fponte vix trajicit , fcd
tibites , qnarum-pracipnas hic breviter per- gravis iSc quafi-limofus ufque in viis hiret , at^
fttingim: Primo. igitur, quando fanguis hm que plurimum molefti* ac laboris, quo cit-
ritecordis finum dextrum & arterias pneumo- cumpellatur , aut partium ejus motu citatiore,
nicas pertranfic , aut proprio ipfius vitio , auc fanguis paulo uberius in pracordia urgetur,
duftuam mqdoiftoriim, modo ulteriorum cui- cor St pulmones pro circumpulfione ejus diffi-
pa illud contingit ; quippe nonnunqnam fan- ciilime , 5t extremis quafi cum nixibus labot
guinis rivus in citeriore pracordiorum regio- rant : Atque in hoc cafu veriCmile eft fangni-
ne uibfiftiti propcerobicem in altera faCluin : nem , intra 'cordis finum dextrutti rapidius ag-i
^inimo interdum aeris infpiraci defo&us , auc geltum , aliquatenus ffagnare , quia niipiium
vitium , fanguinis trajiciendi reraoram facit; m duSus a fronte oppletos ftatim transferri
Quod Ipe&u ad Sm^inis vitium , noflta fert nequit : Porro ob hanc califam conefemnes ifiii
fcnteatia utrumque -fanguinis rivum, pariter gvtmafijlvc cxrmfit , coriis Polypi diStt , iacaiata
chymo recente perlutum , prorfus homoge- exoriri videntur : Hinc St in pica , lencophlegma-..
tieuin exiftere: atque id propter vafa la&ei ««, hydrope ac ycorte» inveterato , a corporis
thoracica tam longo itinere Chyli partem cir- motu citatiore Rcfpiratib vaide difficitis'St la-’
Cnmducere, quam trunco vcns.cavsc defeen- boriofaexiflit- : .
denti . aque ac partem alteram vafa mefataica Secundp , "Sanguis nimis interdum aceSudi-
trunco ejusafeendenti infundunt,- quod etiam- tur,rotufque fere in flammam erumpens, ac fu-^
unacnmchylohumor lymphaticus vafis fubcla- pra modum expanfus, intra dudus Pnlmona-
’hs infundatnr p ica utin fanguinem reduciper- res, quos plurimum inflat-& extendit , 'vix con-.
Commode qncat, nec quidcm^aliis aut pluri- , tineripoteft,qnineos inflammare five accende¬
mus ejus dubcibusbpus videtur : Porro Humo- rc periclitatur: quareiie diutius in iis moretur,
‘ •^?‘““‘“’^c*«couftitutum.,-a:qqe ac chylum' pracotdia creberrimisfimulque forcilfimis ni-
e dulcefaaum , maffx fanguiheae' , abfqub xibus vibrant, ut faugitis ita nimium accen-
. ctain corde. excitata.fimul coi^ruere Sc faci-' fus fatis eventilari & circumagi polfit : fecus'
S_a(Emilaii ftatuimus .- Sin yero hurooi Lym- enim ille intra pulmones aggeftus , ebfqueto-
P acicus, .a cerebro Sc nervofo genere atque’ tos inflammans , fuaflionem vitalem cito
■h; glandulis; redux, a- debita erafi degenet deflruet.- Prater hsc fangiiinis quoad aCCei-
t.SH cercbto affolct ) acorem contraxerit , id- fionem , reflant alia quoad crafin five mixtio-
rationes. > leu iemdi modi;
De Refpiratione laefa.
Itione laEia. . 4§p.
pellicula- confimilis omniaa riibdaiitiE cum -
concreoionitms iftis polypofis obducitur j in¬
dicio, jiti .videtiff f manifefto , eum proptec
® iliqnindooccluduucur, quatenus’ yaforim dicio, jjti .videtur f manifefto , eum proptec
a fibris carneis contraSisad fe invi- craifaraenta ifta vifeofa valbrum minorum du-
«ni propins adducuntur , uti in cordis palpi- fius agre pertranlire ; quaprop ter, ut quoquo,
» allhmate rpalinodico . nonnunquam' modo evadat, ca plurimum diftendit, quan-
_ _ _ raam alvum quam citinimc , clyfte- quas vero partes frigefafloria adhibere , vicir
:c adhibito , probe purgare oportet, & de.cu- limea apponendo ac tollendo , & ubicunque
Vylpimeii oi cruottm intra Plumones extrtvafitum
THcologiis curo palpitatione cordis Dyfpnoea affligi ccepit .-Pulmones ftmiaeobftcuffl
& cruore atio cxtiavafato infatai. Vide tit. de Palpit. cordis.
Observatio XI IL
Orthopnoea oh Pulmonem dextrum infiammatum.
XI V. Aptil 167(3. in viiginc 30. ann. aperta , inveni pulmonem dextrum inligniter, ad
intima ufque inflammatum , cum duritie fumma , variis in locis fuppurationis fefcoftcn-
dcbant initia : utroque in latere fimilitcrac circa dorfum firmiter Pleuiz cohzrcbat Pulmo;
Imo etiam Epati , Lien, qumquejpfisneva: partes, interventu fibrillarum necv earum innu- '
tnerabilium miro modofibi invicem uniebantur.- Jam ab aliquo tpropoie Orthopnoea labo¬
raverat, fubito valdccxcip3:a. 6.
O B S ER VATIO XI V.
I a phlegmone pulmonum pifi e<i
DN. inquietudine , naufca , Refpirandi difficultate afficitur , In pulmonibus deptehenfl
- inflammatio ad livorem vergens. Vide lib. 3. tit. de vomitu.
Observatio XV.
! ihfiammatione^ csfephagi.
IUveni inter coenandum officulum in gularemanfit, hinc colium durum , teaium,
ipfum peftus tumefaftum , cum dolore maximo, Dyfflncea.Oefophagus cum vicinis parti¬
bus plane fphacelatus .- Pulmones ob praecedentem inflammationem lividi. Vide lib. ^.Tit.dt
Deglutitione lefa, '
! apericardii ^pulmonum phlegmi
AGticoIa planftri tuinam in fe paflus, de punciorio & gravativo pcftoris dolore c<
queftus eft , cum quadam cordis compre’lBone Se dyipnoca , &c. Pericardium fcatebat
pure coptofo. Pulmo cjufdcm labis particeps &c. Vtde Titul. de PeUaris dolore.
ConBitutio interna d' externa Senis , tpui annos centum & quinquaginta duos vixit, cui
Spirandi diffcuhate mortuus, ob Pulmones Sanguine dijlentos ^ costis annexo^.
T Hornas Parrc, pauper Comitatus Salonienfis rufticus , unde abduSus a Nobililt D.
T^ho ma Atundeli & Surri Comite , mortuus eft poftquam fiipetvixetic novem Ptioeipes,
decimi eorum anno decimo , ipfius mtatis CLlI. & IX. menfc. '
Ejus cadaver 5 cum apertum fuit C >dd. annoi635. Novembrisxvj.) repertum fuitadiDO"
(dum carnofum , pedus hirfutum, genitalia integra, quod nota fuit non exigua,
batur tumor ipfum publicas propter incontinentiam cenfuras fubyifle , przcipne
hoc tempus, ( vid. aetatis cxx. anno) viduam duxerit, qua: agnovit cum eorerolMbu'
. utaliimatiiifblena , eum ea congtefliim ftequentalTe : Porro amplum illum peSus h^hui :
W-'
De Refpiratione laefa. 4pi
pnlffiones niinitne fungdfos,fcd coiftisadhzrentes , atque multo fanguinedjftentos ofttendit5
Vivor io ftcie apparebat, ficut difficultate fpitandi aliquandiu anteipfius mortem laborabar,
«durabilis pofceam fub axillis & in pecore calor fentiebatur : Qate iigna fimul cum aliis'
zquemanifcfta fo^tunt in fuo corpore ac folent in iis qui fuffocatione moriuntur r Gor ip fias
'naeiiserat, den(um, fibrofum& pingue, Sanguis in corde exiftens diluto eoiore nigricans.
Sterni cartilagines non magis offea: quam in aliis, fed flexibiles & molles : Sua vifeera reperta
funt iana S£ firma ptarcjpue (tomachus, & compertam eft ipfum folitum efle fxpiusnoau
die'que comedere , quamvis contentus fuerit cafep antiquo, laiSe , pane nigro, vili cervi-
Et quod magis notandum eft’, media node paulum antequam c vivis exi-
fer cibum accepit, .ejus cooperti etant pinguedine fafi/que integri, aut anteriori tan¬
tum eorum ftoie nonnulli aquei & ferofi ablceflus , ut videbatur, reperti funt ■■ quorumurius
jnagnus erat, inftar ovi gallinacei, flavefcenre aqua repletas , quz orbicularem cavitatem
impreflerat inhocrene , qnde plurimi illum urinz fupprcffionem'pau!o ante mortem paiTuta
'efle cogitarunt : quamvis alii voluerint hanc urina: fupprclfionem potius a regurgitatione
ferofitatis in pulmonibus ortum habuifle. Nullumcmnino fignum repertum eft calculoiz ma¬
teris intenibus.velvefica: Sua inteftina etiam labe intaifta erant, nonnihil pallida circa 'fu-
perficiem : Splen ejus admodum exiguus erat, vix magnitudinem unius Rpnis. adaquans; Ut
paupisdicam, omnes ejus partes interna adeo fana videbantur, ut fi vicium & aerem non
commutaiTec , fatis diu forte vitam ptpduxifTet. Cerebrum ejus repertum eft integrum & fir¬
mum ,&,quamvis ocuUscaptus effiet, nec admodum valebat memoria aliquot annispftiufquanj
diem obiit, auditum tamen & apprehenfionem integerrimos habebat ufque ad annum a:ta-
tis 130. quicquid ruftici eft operi, perficere , etiam frumenta flageliis triturate potuit.
TPfius mortis caufa przcipne vidus & aeris fundiones fivf corporis partium naturales fiipra
iimmutacioni tribnta^ , quia a. fereno , fub- modum onufta:- fuerunt. Pulmones ejus eb-
tili & libero aere difeeoens in craffum Londini . ftrudti & totius corporis habitus male difpoS-
aerem venit, & pofl. squalem , fimplicem St tus ; unde non aliter evenire pociiir quam ut ci-
durum ruris vidum in fplendidam familiam re- ta feqiietetur diffqUitio. Obfervam CeUh, flar-
ceptuseft, in qua laute excipiebatur, & co- utiin ASlis Repi Smcims ^n«lki unner. i66S,_
pjofe ex melioribus potabat vinis , a quibus
Observatio XVIII. '
. Orthofnei ob Vulmenes ixflimmatos i ctfu-.Dextrum cordis fisum fikhguise nigra repletum, ^c.
Afqno 15S7. obiit vir annorum , alias robuftus ,,qui ex cafu decubuerat fine ullo fen-
fli.& motu fex diebus : Non poterat audem unquam jacere, fed cogcbaturVcmpcrfedc-
iein ledo, cum perpetua rcfpirationjs difficultate &: periculo, fuffocationis.
.Sedo cadavere, primo pulmo fumme- inflammatus repertus eft, ctim ftridore oCCtebro
. fputi egteffu inter incidendum , ut hujus cavitates humore tota: repleta: effient. Prodiit autem
hxcaiAimmztiotxdextracardisventricula, qiii venam ad Pulmones emittens vifcus hoc ni;
mium replevit : Siquidem &ipfe dexter ventriculus cordis, ad quem, pro fanguine perfi¬
ciendo, vena cava infignem ramum porrigit, fanguine nigro, non tamen coagulato , fed
tenui, totus refertus erat , cum aliquot filamentis ex pituita concretis , unde facile mifet po;
tuit fuffocati. Rumlerus Obfiervut. iv.
DExtro coriis ventriculo ) Sinonis ia iie-stxo tem ia quibivrdam duntaxat Pulmonum va-
edrdis ventri';ulo effervefcsns , incalef- fis , ob obftruaionem moveri definens fan-
491 Anatom. Prad. Lib. I. Secb. XXIII.
derarefafiro, aut retardato fanguine , flati- tat quandain biliofam efle aliam , pituitofant
bufve diftenfione , five ab humoris aiitinvafis, elTc , aliam pituitofam Porro pars qumiS
aut extra ipfa fubfiiientis acrimonia rodente, laborat ab humore vel ut nutrimento , vel nt ■
live a re dura & actita vulnerante , obtufave excremento Si pulmo laboret ab humore ut
contundente, aut quovis alio idem contingat excremento, d pituitofo humore laborat- Si
modo. Idem cup. 20. tanquam a nutrimento , k biliofo , nutritur
Sungaine tenui cum filamentis ese pituita , ^c.] enim humore biliofo. SaSexiar.
,CumMefvesdePetipneumonialoquitnr,no-
OBS ER. VATIO XIX.'
Dyfpanea a Pulmonibus magnis, atro f anguine turgidis, ‘Exterius maiuhtis,
gangrena notas gerentibus ,&c.
Podagra Illuftrem Comitem Maximilianum Fuggerum diu habuit : habuit dico, quij
a pedibus ejus taro feccelGt, orbavit greflii, caufam efFarti non licet. Pilulis ex Turpetho
minerali ufus & hagioxyli'decoao fepius .- cum nec his cederet ad Thermas miflirs, sj
in Bollenfibus aquis liberum incelTum reliquit , in Badenfibus Helvetiorum res ad gtallos ve¬
nit; Inter humorum acervos cumulum afflidionum (enfit, & farraginem receptarum , nul¬
lum tamen auxilium recepit: Arthriticos dolores his ultimis annis obfervavi univetfiles, ex
deftillatione a capite, non vehementes nec ardentes, verum gravativos , 8£ motum impedi¬
entes : pratceffit fempet gravedo capitis , poft nucha, dotfum, fcapula: gravabantur ac 5
ponderolb onere gravarentur : Anno tdij. confilii loco ad Illufttis qurfta hrec relpondis.
I. Quo Cauteria fint adhibenda ? Quia copiofus humor ad confuetam fontanellam in bra¬
chio non fluat, neque fufficienter evacuetur ab ea , in oppofito pede ponendum effe .- Quia
Fontaneljre qua: totius corporis gratia fiunt, incrutibusponend* fiint, & quidem profunde,
cum fupetficiaria: nihil proflat , ut vult Vefalius, Solenandci’, Platerus , &c. in confiliis a
Garetio coiledis.
i. Qualis Purgatio menftrua inflituenda ? Piliflis confrietis Marocoftinis : ventriculum
enim effe humidum & frigidum , unde crudi humores , quorum copia ex primis viis expur¬
ganda: Si illa: non placent, mihi confluetis utatur Aloes inbetiatre fucets rad.Ebuli&pri-
mulzverisBj g. Ammoniacidifroluti aceto Icyllit Sfl cum aqua bctonic. formentur pii. Vel
meo pulvere familiari de tartaro laxativo : ‘Ifi. Golagogi infuccati , i. e. diagrid. ppti. cum
fumo fufphuris & poftea fucco rolar. pallidarum infuccati jfl cremor Tatar. fatculz rad.
aronis 9j folior. Senn. mundat, jvj. M. F. pulvis , dozis 3ij vel jj.
3. An vernali tempore cura fudorifera inftituenda? Cumfudor fempet in humidioribus
corporibus prpfit, & inania fpatia corporis evacuer, omnino profuturum.
4. Quali vino utendum ? Lacus Veneti , quz Rhenanis propiora. Acronii ut crudiora Si
magis ftypticanon prodefle : Ramenfia ex Necarinis eligenda.
5. Qualia Topica ptofinr? Pedi dextro immobili vinaceorum ufum convenire , calide. Si
*um remanentia quadam mufli expreffi fermentantium, quibus & finifter pes indendus.
6. C^alia corroborantia velim i ventriculo theriacam , curo difcutiat humores excremen-
titios, huroiditatem abfumat ventriculi , foveat colorem & omnem nutritionis cccononiiant
in ordinem redigat.- in fcptimana bis, tio&a iturus cubitum ad drachmae pondus: fuadete
hoc Solenandrum , docete Galen. Caput lavetur lixivio medicato , betonica , vetbena,
chamzdri, chamzpytide, rofa, agatico, &c. Lotum exficcatur fumo excepto linteis cx
pulvere pretiofoad catarthura : Pedes firmentur vel fotu ex aqua ferrata fabrorum vel fimpli-
ci aut , alterata verbafco , rofa , betonica , artemifia , falc , &c. vel fuffumigio exfandarac.
Arab. p] thuris, fuccin! ana g f? rofar. rubr. femin, coriand. ana 9ij lignis aloes, garyophif.
ana gi Benzoin. florae, calam. ana Biv. M'. vel vefliantur emplaftro diacalcith. ut docet Sole-
nander , Striflam hoc anno oblctvavit diecam , licet antea minus fbbric vixifTet. Venz fe-
ftionem, a qua fempet deterius, triennio omifit : Mannz diluto in aqua fambuci purgatus
optime : Flatus pilulis marocoftinis & Francpfurtenfibus expulit. Anno i6zy. perfuafusa Me¬
dico podagrico , lotione ufirs eft pedum & brachii ex decoflo ex haionitro & vittiolo , quod
ut arcanum & in fe probatum maxime extulir. Similis lotio eft in cifta Epiftol. Hornung , ftd
ca tendines pedum & brachii ita ficcati funt , ut atrophia laborarent ; & tamen cum dolores
leniret aliquomodo, fepius repetit ; Aflumpfit etiam intro alia exficcantia corpus, ut Theria¬
cam , mithridatium , fpiritum rattari compofitum , vinum Hifpanicum & Gallicum, Scc. qnz
tempore inappetemiz potius venena quam corroborantia medicamenta fuerunt. Paucis ante
mortem (eptlmanisdelaffitudinc conqueftus, de Inappetentia , de obftruiftionibus mefente-
rii, de fplene, calculus exagitavit vires , nec hoc exclufb redibant .- Itaque faburra accHlamt
& obftnidliones meftnterii .- exhibetur cremor Tartari , item liquor apozematis purgans,
idque per vices, at deterius habuit.- Vocatus ego corroborantia & Cftcnfia ordinavi, inpur-.
De Refpiratione kfa.
jfltea non confenciens. Aniba: naccs ftiilabant finguine atro , ptopofira phlet
pominicaiii Invocavit diiaca , inccrim ille Bacchanalia utcunque vivit, inclinat
: ijjlis viribus theda exeSus urbe liberum aerem petit ; incurvatio corporis &
iji reflabantur de debilitatis vicibus'; domum igitur properat, & in die cinerum
um meiancholixfaftidium in agrum oxfpatiatur, & ovq fotbili fumptolalTuscub
lit tredecim horis , experrecto adeft dylpnoea j ftillicidium e naribus (anguinis:
ignarum debilitatis Comitis gratulatur fibi de.fomno longO heri » fed curator re-
ifitans , deprehendit debilem. Ego vocatus, extrema extremis deberi remedia;
;na:le£Honcm, languinemjuilv demere,- qui corruptus admodum, &qua(inul-
rat : Dilpolult domui ruae-ai: circa principjum noSis expiravic , i. Martii ifiip, 4.
iaver conditum fuit, & fimul in rchorem-vifecrum inquifitumi
cute abdominis decuflatira & thoracis, pinguedo copiofa membranam carno-
ns apparuit , vifcera ex abdomine aperto exempta , ligatis vafis prius , exficeavi-
i cavo innatans humidum , Sic examinavimus.
cuius magnus, membranofus inanis quali, f paucus enim humor ab afliimpto
(lis fellea: litam, virore bilioio parum maculatum. . .
3. Cyflis h*c in fc paucum , cra-Tum', lubnigram fellis humorem continebat , una cum (3c.
cem lapillis tnagnitudine piforum minorum liccatorum , eoioris lutei.
4. Lie.nis corpus non fuit magnum, boni coloris , faris compadum , line ftnguine crallb
nec bubulse lingua: , nec veftigii humani tcmuiiim.
5. Ren dexter minor (iniftto, arenulis tenellu!is& (abtilibus confperfus, fiaifter major, ii
quo & arc.nula (iibtiliffimre , & lapillus ex iis concretus, triangularis, friabilis.
6. Meftnterium pingue.
' • 7. Jnteftina flatibus piena.
Cavitatem Thoracis eum a vilceribus , ligatis prius vafis, libetaremus , confideravimus,
i.PulinoDem , cujus fubftantia magna, fpumofo , atro, fed tenui, pronatura vilceris, (an-
.guine.turgida & repleta : exterius maculis luridis, lividis ac coeruleis paffim confperfus, quem,
adtnodrim in fpermate ranarum bullz fcu puftuia: nigra: cernuntur, quaies in parte inferioris
f olroonis vidimus , livida: Sc fulca:. 2. Capfula cordis continuit paucum letoliim humorem.
3.-Si!>iftcr Cordis ventriculus habuit (anguinis atri multum ; fubftantia ejus rata , tefta pingue-
rhum’ fuffocantem > nec ad vitium pulmonum .ditricultas fpirandi ufque ad intetitum;
referre debemus. Filius D. N. videbatur ca- .
Observatio XXL
DyJ^Koex a Vulmene tumente & qaodimmmolo exefo , cum humore tenaci ^
furuleato ia eo conclafo.
REver. & Illuftr. Praful. arthritidi obnoxius, cum jam xv. dies febris , arthriti
aliaquc j iy mptomata crudeliter cxercuiflent , Ecce der-epente infolita acccffic
difficultas , ad fublimen accedens & reSifpira, &c.
Eo defundo P»/*»» & quddammodocxeius repertus, in iifque
mor albus & tenax ac purulentus dclitefccns, &c. P//S de morbis iferoSeB.'
' Observatio XXIL
Vyfynoei i Fulmoaibus ichore fpumeo refertis ^ difioloratis.
SEncxobefuSjiefpirationc difficili & anhelofi affedus, de repente mortuus i
concidit : Thorace aperto Pulmones difcolores & ichore fpumofoper totum l
pnoea: caufam prodebant, f^idelib, i. Tu. de Soforojis affeSlihus.
4P5
De Refpiratione Lsefa.
Observatio XXIII.
Ortho^oea k Pulmomhtis femiputribxs purulentis i mgricamibus^
«■AgousinGetmaiiiaPiinccps, cura atatis anno sisii]. frigidam liieraUus ^otiSct ^ diiS-,,
/icHlimo mox Afthmatc .correptus cft per intervalla : paroxyfmi , ut qui craffo & ob^-
cflec corpotc , graves erant : Sella: in id parata ut integros dies & nodes fedens etiam dor-
rc poffct : Sape perblduum & ultra ita redus infidere folebat , ut vere orthopnoicus diei
Bec ; Liberatus tamen eft a difficili hoc tnalo , atatis annum agens circitet xl. cuique plu-
,UM 'profuerunt Badenfes therma. ^
ppft mortem tamen inventi Pulmones magna ex farte nigri & putridi , iion fine pure ea
:fettim parte qua dotCim attingebant. Ojvvaldus GaheUhowerus.
Ri^dam liberalius poiajfttj Hinc impedito li- fieri potefti ante fui fuppuratiOnem inde reino-
jero per Pulmones fanguinis commeatujqui veacur.- 4. Si removeri , atqueadeo luppuratio
e labsm concepit, ipfommfubftantia: com- impediri ne queat, ut eadem'promoveatur;Oba
4p6 Anatom.Prad.Lib. ILSe(5t. I.
nionum pars auSain magnitudine , alrera quadruplo major & durior, quaTeSa muItaaqiM
foetida exiit, & caro inventa denfa, dura: ab eodem' latere nonnihil la:fi mufcuU interi
ftales. yide Tit. de Febribus.
Observatio XXV.
KeJ^imie Ufi egexgreni Vulmonis.
IN Domini Goliches infante, in dextra parte pulmonis copia ichorls albi reperta eft, fq.
[lar puris, unde Dyfpnoea , fed tuffi non affliSus eft : Utraque pars Pulmonis nigricabat.
ChriBof herus Roijlerus in MifceS. curiefis anni 1671. Objerv. 337.
Pulmonibus lafis non neceffe eft ut femper do inucore pituitofo ac femiputri diu multum-
turtis adfit : Itaque non concludendum eft , que alluuntur : Gangrznz vero in hoc infante
Tuffis nulla moleftat, Ergo falvi funt Pulmo- caufa, mea quidem lententia, fuit ichor ille
nes: SmriHKj de Abfceffibus pag. aSp. cqntra albus repertus , qui proculdubio valde fri.,i.
CaUnum ftatuit Phthifin , & demonftrat,in qua dus , St venenata qualitate infedus , calorem
Pulmones non funt ersulcerati, fed faitempu- nativum Pulmqnum extinxlt. Idemihidm.
trida quadam laxitate infirmi ; quOd fit quan-
Observatio XXVI.
'K^fihma a Vulmenibus vifeidis eppletis humoribus.
Filius Dom. ab Haltzvvclt a commotione cerebri poft caiiiro Afthmaticus fadus eft : Tan*
dem novo incidente catarrho in pulmonem , deceffit e vivis.
Cadavere incifo Pulmo ubique pituitofis & vifeidis humoribus opp^etus repertus. Fabrilius
Bildanus cent. i. Obfervat. xi.
NOvo incidente catarrho') Dyfpnoea aliquan- nufque bronchia i mole pulmonum, oppriman-'
do eft fine fonitu,ubi materia occupat pro- tur. Catarrhi autem generationi in Puero , an-
priam pulmonum fubftantiam non vias. Sin fam dedit cafus, quem commotio cerebri, hinc
h$c incidat in bronchia , tunc fonitus accedit, debilitas fequuta.*
Anguftia eft maxima fi duo cafus concurrant , Pulmo pimitojis humoribut , &c. ) In fpirandi
obleffis fcili tum pulmonum parenchymate, difficnlcatc ab ejufmodi caufa indudla, non efife
tum bronchiisiaut quando materias ctafe in viis formidandum etiam frequentem & magnam
detentae , fuperyenit tenuis prsceps illapfus , purgationem , quanquam multi, prohibeant ,
unde catarrhus fuffbcativus : Hin c ratio dedu- oftendit Ballonius Epid. & Ephem. lib. a. exem-
cenda cur dyfpnoea laborantes aliquando or- pio matronz qrthopnoicas , cui magna copia '
thopnoici evadant , qui ere£ca cervice facilius putris pituitz in pulmone , frequenti imi ven-
refpirant, quod palm.ones tunc temporis de- tris purgatione expurgata eft, unde facili fe-;
hifcant ac coftat minus gravent pulmones, mi- quuta anacatharfi convaluit.
Observ-atio xxvir
t^Jihma a pulmonibus pituita putrida ^purulenta infarcies , (fc. Cordis ventriculi
dextri ulceratione , &c.
CLariff Domina de Ia Roquetre fexagenaria , pinguis admodum & obela, vitam
agens fcdcncatiara, a xv. annis dyfpnoea laborare ccEpit , quzpaulatimincrcmentum-
fufeeperat ,itaut jam fcalasafcendens 105°. ve! 4'“. quoque gradu quielcere cogeretur, Cir¬
ca principium Januarii 1642. cum iter faceret in aere auftrino & pluviofo , fubito correpta
eft catarrho , partim in pulmonem partim in mandibulas delabentc. Inde aufta eft diffi¬
cultas Spirandi, '& tumor apparuit in gena dextra , tum mandibula: ita erant coarflat^
ut julculum tantum, fbrbillare poflet , Corripi [olebat per intervalla , jam a multis annis,
Eryfipelate tibia: finiftra:, quod fepe exulcerari confuevetat, & ante hujus cacanhi inva-
fionem etiam apparuerat cum ulceratione infigni : Vocatus ad eam 8*. die morbi, invenio
Pulfum admodum inzqualem , & tertia vel 4. quavis pulfttione intermittentem , cum
difficillima refpitatione. Unde conjeci grave cfle malum, non folum in pulmone, led&.
in corde, aut vafis cordi proximjs. Qjod prognofticum certius reddebatur, ex eo quod
ulcus Etyfipclatis fubito sc derepente exliccatum fuerat , juxta Aphor. 23. 6. Praeterea re-
foluto paucis diebus gena: tumore , mandibula: nihilominus claufis permanferunr , tum-
que apparuit illam conftriftioneai mandibularum, a mufeulorum eas moventium convul-
fione pendere : xv. morbi die matutinis horis dexter oculus claufus apparuit , altero aper¬
to exiftente , qijod contigit ex paipebrte paralyfi , qua: graviorem affeftum minabatur , qui
eodem die poft meridiem contigit, fcil. Apoplexia levis , a qua intra duas horas aliquantU'
Jum refuri exit, fed media corporis pats, finiftra nimirum , reddita eft paralytica, Ef tri"
De R.efpiratione kfa. - J 497
, ^ fenfiin fatifcentibus vir[bus , exur.aa eft. ' Toio motbi de curfu xaUn tufis difKcul-
coiBmitata eft , neque ftertor , nifi per unum diem ante interitum.
''^.£,.£0 cadavere, Lien repertus eft putredine affeflus,- ita ut levi compreffione in fruftra
iifcederet. Puimonis iiibftatitia livida, & humore aqueo perfula , unufquC illius lobus , ad
fioBlraoi partem Crus, pituita putrida & purulenta refertur. Cordis ventriculus dexter par¬
te interiori membrana denudatus, putridus & exulceratus apparuit, ut illius fibra: carnofe,
finiinis digitis conttC(3r3,ndo , inftuftulafecedererit.- Auricula dextra folito major apparuit,
k omnipp referta fubftantia quadam carnofa , partim rubra , partim nigricante, inguini coa-y
ctetofimifii quartameri manibus dividi non poterat: Hos duos affeflus , auriculae nempe
.irenrriculi dextri, puto caufam fuilTe tanta: Pulfus inzquaiitatis & ihterhaiflionis, dum Cor
VATIO XXXI.
Spirmdi difficultus nb abfiefibus duobus in infmuPuimmm farte.
ACre erat gelu , nodis initiuni cum Ndb. Vir foco afCdens , Bacchdque indulgens ve
ficx onere premeretur , quiforas ptogteffus, inipirato aere frigido , rooxque revetfns
adeo vehementi refpirandi difficultate correptus, ut fuffocatus propemodum ffietit, & nil
ptzfto fuiffem mox peijiffct.- hominem teperi pedibus vix infiftentem, frontem tenfiui
fudores frigidos , alvus prre anguilla excrementa depofuerat , pulius tam edrlguus ut pene nui
Ius.- Aflumpto pulveris croci 9j cum vini Cretici duobus cochlearibus, fubitorcftitutus,li
bcre refpiravit, ab omni fuftbcatione liber , Scpotuiflctin ianitate permanere , nifipulm
maleaffcdusfuilTct, Icd cumalpers arteria: ramuli lubindeobftruetentur, quandoque etiai„
dyfpnoea rccurrif , minus tamen quam primo tempore vehemens , fed diuturnior , ut tjuan-
doque duabus , tribus val pluribus horis per fc veraret ; Crocus j qui initio multum ac cito pro¬
fuerat, pofteaexiguum, deinde nihil amplius contulit Tentata furit &alia plura ictnedia.
fed fruftra , nam revoluto menfe defundus eft.
In hujus Pulmonis inferiore fede ac bafi, quaiepto incumbit, reperti ffint abiceffus diio.
unus in dextra, alter in finiftra parte.- per meatus Pulmonis purulentus ferebatur humor, qui
incifo pulmone ex iplis defluebat. Dodonaus Obferv. Ued. caf. xix.
observatio XXXII.
Dyjpnoea a. corf oribus glandulofis in Pulmone ; Sinijlri lobo fere corrUfto,
IN optimi Viti nuper Pulmonibus Glandalofatef enatus corpora, maxime in dextri patti
lobo , coloris Pulmonum ; majores & minores. Siniftra: lobus aliquomodo corruptus i
gangrasnofiis lituris variegatus. Hic aliquando hujus partis loberavit pleuritide a qua libera
tusdefiuxuin pedem: Spiritus ipfl erat difficilis aliquo modo, fed haud pro notatu hujus affi
dus. Obfirvalio D. Danielis Geiger Medici Augsjlani.
^ Lanittlofa corpora ) C^oties ob vitiatam in disthslamo effufo, & abinlpiratoaereplus!
Vjdextro cordis ventriculo fanguinis afeen- nus in iifdem temperato : SyMus dolo Boo Pr
dentis defcendentifve effervefeentiam , vitiofus Ub. i. 'c. 24. §. Depravata autem hic eft nutn
exiftetfangnis ex.utroque exurgens, lardetur a fanguinevitiofo , vel vitiatos humoresad
iplorum Pulmonum nutritio, Sc quidem citius, llos habente .- Ex Plaieri (enecatis , curofant
facilius atque potentius quam ulla alia corpo- ne ad Pulmones allabente pro eorum alirr
ris pars , fi ex parte faltem nutriantur fanguine to , confluxit fimul fuccus glandularum, m
e dextro cordis ventriculo accedente, quippe tioni deftinarus.
qui minus temperatus eft altero e finiftro cor-
Observatio xxxnr.
I t-M^hma a vejtcis humore favo plenis in Pulmone.
ILuftr. Cardinalis Caetanus poft fonticuli in crure dextro occlufionem , quatuor a mi
bus afficitur refpiratione prxter naturam, celeri, frequenti, inftat eorum qui vehee
ter fiiDt moti , major tamen in infpiratione quam in exipiratione difficultas occurrit
immenfa litis, faciei color & vigiliz conneduntur : quod exfpuitur exiguum eft , fal
nis non expers; febris quoque lenta comes eft. In fpatio trium menfium ad ultimum
^ exitum eft dedudus.
Sedo cadavere inventus eft Pulmo vefeis plenus , quibus apertis aqua exibat flavam
rem referens. Lalius a Ponte Confultat. viij.
"Ti^uioveficispUms) conftitutio non eft des adhibenda Mare. Malphigio Profcift”
i przter naturam , nifi quatenus ez majores, nonienfi. qui diligenti indagin a-invenirl
§. I. Ajthma k Tuberculis ia Pulmone, S" Corruptione lobi deietrL
TQbercuIum Pulmonis potcft cfle duplex, 3Ut crudum & fiippuraciorii ineptuia , qualo
eft ftcatoma aut atheroma .• Id genus tumoris Icribit Columbus lib. 15. fc in lufp.iripfis
pp!t mortem ieSis fepe invenilfe : Aliud ad fuppurationem tendit, quale contigit filitC-
Agefis, dequo.Hippocr. 4.5. Epid.4. & tamen fuit fine febre: unde infero in pulmonibus
contineri polTe pus nulla exiftente febre. H.Saxoaiu Pruleci. part. I. c. xxvi. §. tv. Binos
lecui quotum utetque Dyipnoea ob cruda ab initio tubercula tentabantur. Utrique tameni
fupputatio lucceffit : uni quidem poft duos , alteri poft ttes , ab initio affeflus menles : utet¬
que fanguinem cum panco pure & fiuftulis pulmonum exfpuit -• Secundus antequam obiretf
& jecoris tumorem fatis magnum, incurrit, ex quo hydrops leucophlegmatica , Poft {iaio-
nem ambobus, dexter pulmo interius prorius corruptus, exterius jam pleurae coaluerat.
liem apud Scbenekium.
§. 1. In Pulmonum fubftantia cogeri poteft humcir crudus vifcidblque , & confidens, in
•nberculum crudum cohgeftus ac incuneatus , & veficula etiam concluius, qualem vidiines*
«avete Nob, adolefcencis. Car Pijo de morbis u fero Se£}. 3. cap. 4. »
.Observatio XXX Vlj
Orthopnoea k Pulmone vef eis referto, Hyrirope thoracis, lecoris iutfiore inflardiAaiorio:
ANno 1600. Nobilis adolefcens Burgundus, orthopnoea inveterata i multis annis, H
febre funeffa laborans , extremum obiit diem , vi morbi jugulatus.
In ejus cadavere, prxtet inflammatorium inepate tumorem , repertus hydrops thoracis,
alk **'®‘^* > Et Pulmo vejicis humore confiftente j-lernoquc Si pellucido, jnftae
“ouminis ovi prxgnantibus refertus.
Nog
Anatom. Prad. Lib. II. Sed. I.
XXXVII.
. conftitutione ^
pedore gcfiavit,.
n fpiraiidi difficuU
■lanquam
De Refpiratione h{£ pi
Observatio XXXVIII.'
Dyjfaeea 'vomiu ixjtgnis ix fulmone ^rtgenies,
_ tumor in pedore enatus , qui in ulcus abiit, comite gravilEma Refpifandi di®.'
IVlcoItatc -• Inventa ingens vomica finifttum lobum pulmonum mapa ex parte corrodens
«quead cordis fubftantiam ufque pertingens, rtde lih. 4. tit. de Vulneribus,
Observatio XXXIX.
jjyfpneeu eb fulmones undique annexos , Tuberculis fcirrhefis refertos. .
j j Tirgo de qud 3. tit. deaffeS. hyjlericis. ) Febre prehenia refpirabat crebro di®eul-;
■*' Y ter : Pulmonum lobi undique thoracis membrana: firmiter annexi erant, ut lino
dilaceratione non diftraherentur : Tuberculis feirrhofis undique referti,
s. 2. Benjamin N. difficultate fpirandi affedus , &c. Hli pulmones utrinque numerofis tij»
betculis fcatebant : Lobi pluribus in locis pleur* adnati erant. Vtde tit. de Vhthifi.
Observatio XL.
DjJpnoeu a binis in fulmonibus Tuberculis,
DOdor .N. afthmate ac orthopnoea ita erat defatigatus , ut nonnifi ereda cervice Ipir^'
ret. Bina in pulmonibus tubercula reperta fime. Vide lib. 3. tit. de lUero.
Observatio. XLI.
Zyjpneea i Uftde in fubfisntU pulmonum , Tuberculis circa, rames trachea ; hydropi
feci oris. Scirrhis vifcerum naturalium, dr.
LRochaifioger per multos annos afthmate & tulG laborans, tandem extenuatus obiit: Itt
. ejus cadavere f pr«et epatis, lienis, aliotumque vifcerum obftrudionem ac feirrhofi-
tatem ) in pulmonis fubftantia lapidem prardurum inveni : praeterea hinc inde per pulmonis
fubftantiam, prateipue circa ramos trachea: arteri* Tubercula plurima exvifeida materiam
feirrhos concreta reperkbaneur .• In pedore quoque pericardio multum aqus innatabat,
&'c. Fabrilius Hild. cent. ij. Obferv. 25.
T jSpiiimpradurum , Tubercula e_x vifeUa male- inde in pulmonibus fepius obfervatorum , &
Laria &c. ) Galenus 4. de loc. aff. c. 8. ex lento fubftantia: ipforum , mollis & fpongiofse , muc
humore , qui ance tulTi rejiciebatur, retento, tationis in carnofam , cedematofam , folito
ficcato induratoque graiidines generari ftatuit, duriorem folidiotemve , alitetve 4 naturali
cqncjirrente forte pulmonum caliditate : Ple- confiftentia defeifeentem , adferibit quoque
«rargjipfeam materiam albam, duram, ex fuc- depravatz pulmonum nutritioni a fanguine
is quam utroqUe vitiofo', vel v
squales aliquando feaione fe deprehen- turnior.- Qiiidam apud FerarfiaMcrebro calcu-
refert : Semenus internam vim ad coagu- los extulfiens , gravitatis fenfum yi pe&ore
nem tendentem adjungit : F. dc percipiebar.
Troii, hh. i. c. 24. St Tuberculorum, hinc
Calculofi pulmones ilUfi rejpiralione.
ANno dum corpus Illuftr. Baronis N. ex ulcere colli vefica: defundi aperiretur,
pratter opinionem apertis pulmonibus, eofdem hinc inde plurimis calculis millii ma-
gnitudinem aequantibus refettos invenimus , copiamque illotum ad duo cochlearia capacia
502 Anatom, Prad.lib.ILSed. 1.
collegimus ; ille alias nunquam de ullo dolore aut difEcultatc pulmonum conqueftu'
illorum prxfentiam nullum notabile accidens unquam occafionafle. 2). /. \ic y^'
:^nskyiNegro{i»!te,mMifcea.curiofisanmi6-ji.Ohfirv.i%i. ' ’ I^shr.
Olitur dubiam , cur re extranea in pulmo- pulmonum nili tuffis molefta fit cn
uibus hsreute , ejuldem -tamen non tam & fuaviter fuos- dies finiant. Id-ra
facile pefferitiatur difficultas , curo alias ubi- autem refpiratroni noxam aon iiitulerf*'
vis ttlinima re contraria pofita , , natura fuas fam exiSrmo fiiiffe , quia hinc inde b
turbaciones excitet / An ergo pulmones nqu tiam pulmonum calcnlidifperfi-fufrtm^r?'
irafenfupraEditiut aha memora. Et vero fimi- - conglobati , orsfertim juxta broncv ’ ■
.le videtur, cum & Phthifici, in quibus pul- faiio vel graVitatem vel dyfpnbeam ’
mones confumuntur , de nullo plane dolore ri erant. . ^ P“«u;
- ' OBSERVAtlO -XLIII. t c
Dyfymea l calculis ciM.jagukm, in medio interfepcMium memhranarum accretis
TN pei3:orecirca jugulum , in medio Intctftpicntium membranarum glandulis illis calc i
Xaccreviffein Anatomeoblcrvavi. i8o. ’ '
Observatio XL!V.
'Dyfynoea a metaUis in Pulmonibus concretis.
AMedico quodam experienciffimo , qui diu Fribergx, fondinis metallicis, nobiT
Mifniz oppido , ‘medicinam fecit, relatum fcio, Isenim cum aliquos ex foflbtibiis
metallicts mortuos apperuilTec, In pulmonibus ea ipfa concreta metalla repetit, in quibus
effodiendis 'vivi laboraverant. Senaertus lih. de con[. ^ cay.ix. Magnenus deTahacco.
EJiifmodi Dyfpnoeam, morbotque alios a cupato. Secundb , Exemplo cujufdam in fe.
fumis metailieis oriundos , non aliter ex- paratione materia; metailics , Aurifabris inftat
pugnari pofle quum per mineralia 'medicamen- ftori»rum refidns , fternue laborantis , quiin
ta o-bferv. Clar. Gregor. Horfiius obf. 1. 7. gravem dyfpnoeam incidit-, hocqiie pado
obf. a5..quod aliquod exemplis conhrmat , & liberatus eft , Of.. laxam, mimral. empof. n
-quidem primo filii Aurifabri , qui afthmate •oHi). pul'^. SjrU gr. v]. taercar. dxkif.^].' m. ' ctm
fere defpetato laborans , irritis remediis om- «v/Sr-j.ro/g.j./. ^aevacuatioiicVeliciter
jiibus appropiiatis , exhibitione gr. xij. mer- peradta, per antimoniiidi diaphorei '
curiiduicificati femel atque iterum , ab immi- pauxillo Therir - - —
neiite lethali fuftocatione liberabatur adllite- leao provoca'
rat autem patri deaurandis vafis argenteis oc- reltituit-
a: permiituHi,- bis fudotemiii
t, paucifque diebus agtuui
Observat
XLV.
§. I. Dyfynoea ab exficcatis yulmonibus orta.
MErallurgi plerumque motbis pulmonum intereunt, quos inter eft quem Paracelfus vo-
eat Tsie -Berfucht : In hoc affeflu pulmones exficcaritur& attenuantur chartarum more, >
quafi in fumo fuipenfi. lok Thepd Schemkius Ppiji. ya. in EpiH. Th. Bartholini cent. 4.
§. a. Morbo hoc affeffi paulatim contabeicunt , & li mortuorum pedus aperitur ..nullum
ulcus in pulmone apparet , ied pulmones velutifumo cxficcati conipiciuntur. Sennertus PrA
COgites inde quod fpongis vicem pulmo- ficcartmr. ) Pyfpnoez quas in febribus evenit
i-.es fiibeunt , irrigantes zonam thoracis caufam plateius refert in fepti tranfveffi, quod
ut aiebat : Taurus eft ho- Uberum eft ,& in Ulterioribus iatens , intetnP
Observatio XLVI.
Difjicilis Rejpiratio i pulmonibus Calculis , Grandinibus , Lapillis , Opbus obcefis.
§. I. OEcabatur quidam Luterire, quem Medici tanquam Orthppnoicum diu curarant."
OAt cum in cavitate afpera: arceriz humor nullus craffus Silentus i.nveniretur feSa -
. tandem fubftantia parenchymatis , Lapilli minuti reperti, fed friabiles ; quidam etiath cafco
perveteri fimillimi. Salmuih. cent. i. Ohferv. 7.
§. i. llluftr. Principis Bonifacii , Cardinalis Cactani , diu afthmato vexati , tandem rBor-
De Rerpiratlone Lsefa. 505
«jiex doloribus nephciiicis, propter varios, afpcros , angulares calculos diffefio cadave-
varii inventi funtin pulmonum fubftantia lapilli j formar potius latioris j omnino IcvcSj '
quicxficcati ioftar fpongia: foraminibus pervii viii funi. Crucius de quafitisf. 95,
■n Elpirationislsfe duplex occurrebat caufa, renum enim vitio Dyfpnoeam excitari infra
XVeflentiaiis una , alrera per confenfum ; a oftendetur.
§. 3. Aliis examinandis occupato occurrit in Afthinatico difleSo , finiftro in puImOne duriti¬
es lingularis , eo loco ubi vena pulmonalis fubftantiam pulmonis intrat , ofleum quali circulurri
ab aliis connexis partibus feparata reprafentabat , afpera aliqiiomodo , fungofi, fubrubra,
f, agilis valde ; unde etiam os an calculus liibftantia hate haberi debeat dubitantcaj huc incli-
naiccocgir. Gsnrdus Baljias Ohferv.med. \%.parte 6.
§.4. Uxor Jac.Bagole morbo admodum intricato correpta, inter alia lymptomataRelpi-
ranili laboravit difficultate ; In ejus pulmone poft obitum lapides plurimi hinc inde repettij
aJivetfi co'oris ; parvi tamen omnes Fehr, Htldanus cent.i. Ob/erv. 89.
g. j. Plures materias Glandinofas habuit quidam Belga , qui anno clapfo obiit orthop¬
noea , quem fecuimus & inventa eft grando multiplex. Suxexia Pamhei l. a. e. 4.
GA;enuS4.de locis capte oftavo , exlento exliccatio & pulmonum caliditas. Sed prste-
.kimore , retento , liccato iiidiiraroque rea requirit Semertiis internam ad concretioi-
(ji.niiines generari ftaruic : Re vera humor nem & coagulationem difpofitionem , aqua irt
erahus Si viCcidiis calculorum in pulmonibus aliarum partium calculis generandis coa-
ell materia, facitque ad concretionem etiam currit.
6.„Vidi & io pulmonibus offii, non parva, ut fuperlore anno in Francilco Capello , queffl
Paulus IV. Pontifex maximus Commendatorem HoIpitalisS. Spiritus fecit. Culambus Jm-
imes lib. xv.p. 4. S8. ' .
§. 7. Pulmonibus innatum calculum repeti in fciftionc lilii Parci Tympographi anno 1557.
Alium in feelione (iudioli cujufdam. Pleuras Objirv. lib. i.p. iSo.
§ 8. Teftor me vidilTe in pulmonibus Alberici Qiiarlloris aliquot duriffitaos calculos,
itqualibi fuperneie, colore argillaceo. 08.
ea de canfa refpirationis differentias opem ferrem,; Interrogo igitur hominem in
jperfcquitur Pirmlms 1. 'c. Atqiie hzc qui- inirium morbi cau;amve teneret .? utrum fcil.'
dem , ait , aliis fine dyfpnoea , aliis cum fuf- ex frigore , vcl i&u aliquo , aut nimio curfu,
piriofa orthopnoea obtingunt , qua qui '.on- vel Heflillatione a capite , live etiam ex prace-
fli&antur vehementranguliia prefli prope fuffo- dente aliqui alia xgritudine hoc illi continge-
cantur , alcbque & fufpiriofo fpititu multum & rit ? Refponaet fe nullam fcire procatar&. am
frigidum aerem ducere contendunt , quo plu- caufam , Ted tantum ex occulto initio paula-
timo cor ad refrigerium indiget : Omnes iraaf- tim increviffe morbum illum , adebque aufium
feSos fere afthrnaticos , i. e. anhelatores & uc eum ad mortem deduceret : Anxius igitur,
fu^iriofos appeliamus , qui jejuni , & in quie- & tanti doloris caufam. minime deprehendens
te, Stfereno ccelo facilius fpirant : at quoties nefeiebam quo me verterem; Neque enim ulU
canfa & materia intus cond ta frigido humi- vel materis vel mali haticus erant indicia, cum
dove ccelo , aut etiam, multa crapula humef- tufficula qusdam ficca hominem urgeret , ne
cens & quafi tumens diffunditur, nova quafi' que item excrementa aliquavifebautur: & m
dyfpnoete aeceffione conftiiftantur, multbque dicamenta etiam quibus curatus fuerat, in
luagis fi forte recens qutedam diftillatio io ar- rentiones fere omnes evacuaverant -. Quare
terias , veteri malo jam impeditas irruit : Hzc authorura tandem fentenciis nixus , quibus do-
Feriij/te, : Signa vero & curandi rationem ex cetut Medicus cum caufe morbi abdit* fuat,-
boc exemplo a Benivenio capite 14. allato coi- his prxfi.iiis uti qu* conferte quidem poffint,
“ge> Hcnricus quidam , inquit , cum nocere non polTmt : erepi primum lenire pe-
laterunii doloribus triennio jam vexaretur, & fius , moliire guttur & afperam arteriam, do-
00 id opera & confilio multorum Medicorum, nec calculo ad avellan* magnitudinem de pe-i
>ed frnftra ufus effet > ad nos tandem venit, fiore propulfo , & ficca illa tuCficoia & omnis
oratum ut fi quomodo poffem laboranti illi przterca dolor amotus eft.
§• 9- Calculus ex ferofo pulmonum excremento in eorum anguftiis natus, obftruendo IiJ-
trinfccus ramos, diuturnum afthma , in quo pituita: nulla funt indicia, parit, nifi forte ac¬
cedens defluxio ingeminet malum, atque fiiffocet : qui nunc friabilis, runc durus, nuna
planus , nunc atqualis , & jiro ratione Vaforum tophi inftat formatus eft : ^ales aliquand®
feaione deprehenfi , Alias tuffi poft diuturnum & immedicabile afthma rejefti , cjua: fuetic
caufa oftenderunt. PUterus PnCl. lib. l.{eS. a. cap. 4.
§• Io. Anno 1561. Fdlepius juvenis cujufdam viri corpus foctiit , qui adverfa valetudine diu
«fiis.tabepaulatira confumebatur , de anhelo peftore & quotidianaTuffi praecipue quxrens,
donec tandem plane obiit.
In ejus pulmone quatuor lapides offendit, nullum faba majufcula tninotem, latos non-
nihil & tubetofos , cincteos & fubduros. Kentmannus ilib. de Calculit. §, ll.
,504 Anatom.Praift.Lib.ILSe^. I.
, §.ir. Afthraate mgravefcente lentus humor' in grandinem concrefcit atque ha:c tandem -
veros calculos , quibus interdum difleaos pulmones confertos deprehendimus , gypfex 'pu
Udaritie, omnes quidem propria cyfti obdudos .• Sed etiam non ita pridem vit occurri
qui quoties excrcitaiione incaleicit , concitata tuffi , calculos e pulmonibus edit ptzdurox
•■■eolque excreat modo hordei , modo ipfi magnitudine : bona tamen is valetudine : fruitut
prteterquam quod paulo difficilius refpitat , & in inedio thorace gravitatis cujufdam pondus
percipri Ternelitts Vnhol. lih. v. cap. x. ‘
Observatio XLVI.
Lyijlhmi a mtfficoidmu pulmonis fabjlaniia , UpUis nferU , Lo^is adaitis,^^
Com^refio/ie trachea arlerU i finguedims copa. .
STrenuusNob. G.a Sebottendorff per plurimos annos ferefemper decubuit , ftatis horis '
jmni carens fpirandi facultate , nec ulla ratione corivalefeere potuit : Sed tandem fam
■conceffit. . ,
Aperto poft obitum cpdavere, inveni peritOnarum latis putridum, ventriculum pene ina¬
nem , omni cylodellitutum , nec ullam aliam humorolam in fe continentern materiam, &
confequenter occlufum quali ac parvum : Inteftina nullo repleta excremento Hepar corrup¬
tum, maxime in illa parte ubi a coitis tegitur : Splen inSin-ftrolatcre &isligamentisfuitfolu-
tUs y duplicatus quali, ac exomni parte lemiputridus ; Incifpvel aperto diaphragmate, dum
perveni ad pulmonem, maffiim admodum induratam , coadnatamclTcntiiE pulmonis , fin¬
genti copia lapillorum refertam, plenis manibus extraxi : Pulmoni adeo adnati fuerunt fui
Jobi, ut riuliumilli motum communicare potuerint : Trachex arteris & Gulx tantum adipis
■f a pingiiiffimis-haud dubie carnibus fepiulculx ingeftis contrafti ) indurati adhxlic , iit
non modo 'beneficium fpirandi & refpirandi crebro delideraveric , fcd paucos quoqua
^ies.ante obitum cibum affuraerc nequiverit, ib'o potu fjfteutarus. Et facile credo li diutius
fipcrvixilTet, illum inedia, periturum fiiilTe.- Cztit^um externam mihi caulam talem rctu-
diti Ex Italia cedux cum xgrocare incepifier, imperitum Chirurgum in conliliiim adhibuit,
qui poli: primum ftaiim intuitum audaaef affeveraverat illum infeftum morbo ( lue ven. ) quo
tamen haud unquam laboraverat -• Prxparavic itaque unguentum ex argento vivo, nunquam -
'fai exiiticio: Adhibita inun&ione, in dies magis ac magis , ob efficaciam penetratioais &
■ 'refolationis ,'qux ell in hydrargyro, peius fefe .habuit ufque ad finem vitx: Caufam ergo
nullam aliam cxtitilTe judico , quam quod argentum vivum in iplam clTentiam Pulmonis,
ptoptep raritatem ac vilcolitatcm ejus, infederit, acia minuciffimas pofteadilTolutum partes
quantitate' Iit aaauftum. Schemkms ex cJii- Tahri Ohfervation.
CAidamergoaKUari!.)K}mi^\h\'!e\itC\.Vdocc nas .ejus uncias in capite reperiffe .• At illud
admodoiii obfcuftim'-: Innuere videtur ii- propria-m tbrinain ibi (ervavit , nec lapidis in-
tiiiafis iftitis caulam efle hydrargiri in illam diiit naturam : Przcerea Merviiriuscaput po-
^naiTam , lapillis pefertam , metamoi pliofiii : tiiis quam pulmones obiidefi atque ob horum
■Allcrit quid. m^Prmit Cofitlh’ , Mcd. Romanus, fpongiofam & porofam naturam , facilepraten
iilTert. I. dodechap. chalcant. p. 7. in JCenbdo- finit ; nec moratur eo ufque doiiec concrefcaK
• ^lio inturabiliuni Rom® , in illis qui poftmer- Caufa ergo iftiiis coneretionis lapidofse aliuiy.
.‘utiales- inuh.aioaes obictant, capitis tibia- de repetenda , fciUcet ‘ab abundanm illius fufr
riimque oiruivTi cavitates^argento vivo fcatefefe ci qui talem tranfmutationem fiibire aptus na-,
depteiiendifle; At inuxore 3. C. cujufdatn bi- tus ell. .:
O B S E R V AT I O XL VII. V
Dyfpaoea fequata falmonam lapideam duritiem. '
"§• ''A 4Ulier'Roma'na xxxv, annorum' pet plures annos inappetentiam pafla., ..cum talTi
J[^ilicca&t Spirandi difficultate , cumftuftra vairorunj mcdicorunA.auxiiia'tentafrec,
tandem moritur. ■ . ' , , , ' ^ „
DiffeiSto ejus cadavere , ventriculi omnes flbrx nigrx durzque reperix funt : Tres -vero
. pulmpnum 'lobi adeo durati, ut potius tophpp lapideos quam carnem omnibus videntibuf
ementiremur; Lien ipfius.ovi gallinacei magnitudinem non excedebat. Sx ohfirvat. Petrt
.SfhereriiMedki Florent. . , '■ ■ ;
Lien, eJ-c.) Hujus parvitati fymptomatum co impar, hic illiremiftiis cECohomiamnatura-
orrrnium ivndrome. imputari poteft : DeS-' lem deprji vaverit : ad pulmones enim
.ciens eii.m rri'agnicndo caiifa fuit quod- malfe "materiarh feirrhofre duritiei contrahends iup"
faiiguiuez de ficanda: ab humore melaiicholi- peditavit, &c.
De Refpiratione kfa. 56|.
§ 1 InAfthtnaticocJuros & lapidclctutcs pulmones obfiivavif Hclmomius. Th.Barthg-
OBS1R.VATIO XLVIIL .
Re^iruM Ufi ab falfuenum duritiem , vitri infiar fragdium.
QOod DOS femel propriis ocniis obiervavimus , id hoc loco bona fide teftari poffutnus ,
liluftr.Principem ClaudiumLandum, Bardi, Compiani& Vallis de Tario Dominum,
ex Afthmate graviffitno defanSum , aniium 55. agentem annis lupcrioribus exenterati juf’
fimus: Hujus pulmones fic induratos invenimus, ut vitri coftiinftat; frangerentur, lah.Ba^h
Silvaticus mjloria xxx.
Observatio XLIX.
Dyjpnaea i trihus Pulmoxum labis induratis.
Minier tufli ficca & fpirandi difficultate diu fatigtaa eft : Tres pulmonum lobi adeo erans
indurati ut tophis potius quam catni fimiles eflent. Vide l. j. tit de Inappetentia.
O B S E R V A T I o L;
Ttj^med a Parexcfymate fulmamm denfiari , miaufciue ^axgiefa ^ explicabili.
Pulmonum vitio non fufficiens, idebque frequentiot fit aeris inlpiratio, quando eorun¬
dem parenchyma univetfiim . vel faltem maxima fui parte , eft minus- ipongiofum mi-
nufque explicabile, quoties fit magis carnofum Sifolidum, quale non raro repeti in qao=.
tun&m poft mortem difleaionc.
QUamvis hujus affeSus cauraffl feddere ada- retiis venifque intermedia, tum leviter exeo-;
quatam putem ualde arduum , fi nou im- riatuc , tum .terunt confolidatu & nutritur, ita
polfibile , coujeao tamen carnofius Si folidius ut fenfim folidior fiat ipfius, caro. Fr. Syluiiisds
fieri pulmonum parenchyma, quoties ab actio- U Boi Prax.lih. s.cap.ux.i.i-j. li.
te fimul & vifeiaiote fanguine idem , phttu ar-
ObservatioLI.
Dy^naea a cerrugatiene parenchymatis pulmasis.
FRequentior Si non fufficiens fit acris inlpiratio, quoties pulmonum parenchyma corru^
gatumexiftit , quale aliquando a me obfei vatum in quorundam poft mortem difreSione."
Quam corrugationem acceptam tefero fauguini aufteriori & acriori, ibidem ipfum leviter
excoriatum potenter contrahenti potius quam vere nutrienti.- Nlfi foifen idem accidat 4 pu¬
te vel aqua fimiliter aufteriis , & in pedoris cavitate coiledis , ipfumque paulatim penettan-
Jibus&conftiingcntibus. Syhius de le Bo'e Praxeas lib.i.cap.xxij.%.iy,i%,
Obs ER V AT 10 LIL
x^natome canis dyjpnaea labarantis ah pulmonum {cirthuns,
e.4nem villolum Plateas Wiitembergcnfts , amiffio Domino , pererrantem etniffati!
Doftri exceperant , quem cultrone anatomico (objiceremus , an vivum aliis deftina-
tc-uus ufib-JS in fufpcnfo relinquebatur : Canis enim geftibus , ut potitat feftiviffimis, gra-
Ham,.ooftraqi ftudebat demereri, omnium maxime tamen exercitia nonnulla, five artes
Dt vocant, quibus felidter imbutus erat, roifericordiam foUicitabat : Interea cum vitae Ss
Diortis calculi in partem utramque ponuntur , animadvertimus cancro difficulter refpiran-
tem, aliq.jo pulmonum vitio laborare : Videri geftiebamus quem fontem malum hocce
agnofeeree, utrum vaforum anguftia vel-obftrudfo, an ulcus pulmonem confumens & ex-
«ceans dilatationi, debitq obicem poneret : Verum utravis opinione nos deceptos fuiffis
patuit , ciim fublato fterno ingentem Scitrhum finiftt? pulmonum parti annatum, & fiipcc
rxtratn aliquantulum porredum , deptehenderemus.- Longitudo & latitudo ejus ex mc-
sacarpo manus habilioris atftimetur , nifi quod ob figuram informem circa exnemitates,
preftttim qua ad partem dextram pulmonum pertingebat , magnitudine quafi extra oleas
■^aumia Betitis Totn. I. V u vagabatun
5o6 Anatom. Pra£t. Lib. 1 1. Sed. I.
vagabatur : eraffities duorum digitorum fupra dimidium erat : Color rcfpondebat pulm-
nibus, non item iubftancia, qui icitrho denla Se crafla , nihil prorliis aeris quamvis i
mones folle etebrius excitarentur, admittens: Similem cafum fere repetiet Leftor a*^j
Claudinum confil.,'45. Item apud Chiffletium Obfervat. med. j8. Simea Scbult^atia miPa
cur. uaai 1675. Objerv. 262.
Obsbrvatio Llir.
Sujpirium i ficciute Pulmeais.
IAc. Gallus j.C.in Academia Patavina diu Sufpirio torquebatur, cui Medicorum peti
tiffimi decoftum ligni f. ex jure Galli nullo effedu luaierant; omnibus incaffum t^ta*
tis ad materia: crafli attenuationem : Accedit frequens Nieotian* ufus , quo fe labotans
profeflurum fperabat. ’
Mali vero caufam fuifle pulmonem a decitate fubddentem oftendit eventus : quandoqui-
dem in defiinai corpore fola reflabat alpera arteria, cum pulmonum vafls fidium inftar fictatis'
, §. 2. Cujufmodi vitio quum (ublatus efiet Patavii anno 1611. Caterva Diamantinus., pulmo-'
nes i diuturno ligni Guaiacini decoSo exaruifle , in cadavere compertum fuit : lek Rhodii,,
ceat. ij. obfirvat. xxi.
ASthma nonunquam fieri a ficcitate pulmo- Aantium urum, caffi, liquiritia, violarum, paf.
n:snotat qua imprimis tentantur fularum, amygdalarum dulciutiK, &c. Diatam
qui tornacibus alfi dent , Auntabri , Chymifts , przfertim , & cibos humidos : Afthma i fimi,
qui circa metalla occupantur, a quibus fufei- Ii caufa indutum teft tur fc cnralfe Sa/(»,No-
t .ntur halitus , qui cum r ere infpirati, pulmoni tis 'mAltimarum cap. 48. in juvene aa. annorum;
5. 5. Vidi in quodam Typographo adeo ficcatOs pulmones ut aridum pomum fete dici po-
l.Heuraias de morb.Peil.fap.iv.
g 4. Dyfpnoca aliquando contingit a ficcitate pulmonum : Audivi a D. Tiarrr^aa orthop-
cum poft mortem fcflum hibuide pulmones ambos ex6cCitos.Sitxi>»iaiih.i.ciip.4.P4»lbei.
5. 5. Memini rae vidiffe quendam Religiofum qui curabatur ac fi laboraret orthopnoea ex
motibus craflis : non conferentibus auxiliis , pofl mortem inventi fiint umbo fulmMts tak
§. I. Orthofmta i Pu/moaibus fiatu dijlentis.
Kf quodam flatus adeo abundabant , ut etiam I fbnno fuperveniente orthopnata
llrepitu quodam per os erumperent: Tandem ingravefccntc animi deliquio, qu(
cur afliduc, fubito occubuit : Aperto thorace , inventi pulmones flatu diftenti
irstioaem diificilem , fed ficcam quoque Tuf- quidni afthniatis fpecies mde produci podct ?
SuJ^irmm l Fulmombas influtis-.
ANno Ibij. Nobilis vir diarrhcea cum liilpirio extinftus fiiit difleftus Pulindfidk
erant flatu adeo turgentes ut omnem thoracis cavitatem implerent^ Ieh'iia. Rhodius
hfervat. aa. cent. a. ■
-'Luttt dito turgenti! ) Flatus ubique viam inve- multis febricitantibus hotari qiieat , Uoii taric
igniunt imo , adnotante Sylvio de le Boe meih. tum , f poft quam inteftina , hinc & abdomen
led. tib. 1. cup. II. §. 19. Invafis fanguinis fape diftenderunt ) anxietatem , atque difncultatein
icluduntur , id quod non femel poft mortem in refpiratione patientes , verum fine notabili
1 cadaverum diffedtioue fe obfervaffe afferit, colore f ne quis huic hoc adfctibatj venas Obij
X apertis 'vafis fcil. eiupilfe j.Id quod & in 'que multum diftendentesi
Vyfpxoeu a Pttlmoxe miximo. '■
I^Uellum fecui cujos Pulmo jufto major omnem cavitatem totius thoracis replebat , & late-
[7 ra illius velut inflatus attingebat /Erat duorum falcem menlium , & S diutius illum vivere
antigiflet , Refpiratio illius qualis futura fuiflet lane ignoro / hairebam quidem annon ex ul¬
mo rcipitandi per agonem conatu,, dilataii ab aere infpitato Pulmo ita potuiflet s & poft
men magnitudinem ille femper retineret : Viius tum mihi iu
Imperatori, Sc aliis. Pulmo thoraci adhatrclcere potuerit, p
gypfea poftmodum fuit reddita. Fhil. Salmuth. cent. 1. ohfirv.
ihi ium videte quornodo Ferdinandd
ric , per pituitam fcil.glutinofamjqatS
Lrifihmi a Fulmonum injigne mole.
■NOm.Lzlius Lombardus GenevenAs,-
torpidus & hebes j quinquagenarius, dc-
inoxius, quod malus toti familia: avvfiref';
replent, ut inde impedita porius quam difficili
mei atque iterum poft mortem' in fcaione Iia
Anatom. Pra£t. Lik 11. Se6t. I.
linquaginta Geaeva, dus famuls Dom. le les . afficitur , quia poftea quam refoluti fu-
Paftdris Ecclefi« CHarantonieafis Lutetiana , quoque refpiracionis affici, aer enim iftisfu
eodem tempore in cella vinaria extind^funt, infectus, calori cordis ventilando ineptusSf
in quam muftjim pridie delatum eratt Simili- fuliginumque. calidarum expulfioncm impedi/
bus id cafibus' M. Donattts cerebrum pracipue Indicio autem eft quod nonnulli periculo fuffo!
affici lUtuic , quod reuera , ut & fpiritus anima- cationis ceflTance , febre correpti fune.
pue Indicio autem eft quod nonnulli pericui^^fuff^
ma- cationis ceffante , febre correpti funt.
{^Jihmn ab emmi Pulmonum magnitudine , lutulento humore infarclorum.
ILuftr.D. de Chabotte ( de quo tit. dePhthifi ) tadibus cum infigni peSoris opprclGo-
ne interiit : Illius Pulmones fumme vitiati & graviffimi deprchenfi ftnt , humore lu¬
tulento undique ptregnantes ; qui bilanci impoliti uncias ofloginta cum una pependerunt.
OBSBRVAtloLiX.
Vyjpnoea a Pulmone, dextro ad jugulum ufque retraclo , pleura ad claviculam connexui
Sinijlro maxmo , tuberculis ohfito.
Filius N. tumore lienis infigni, aliique afFedlibus correptus eft &c. fucceffit dolor peSotis
ad pulmonem dextrum & relpirationis clangofe fiimraa difficultas &c. In thorace pul¬
mo dexter latebat exiguus , finiftrum vix dimidio aiquans , nigricans , ad jugulum retrafins &
pleura: ad claviculam connexus : Sinifter duplo grandior, quibufdam in locis tuberculis obii,
tus , in quibus tophacea matetia &c. l^tde lib. 3. tit. de Hypochondriorum tumoribus.
Observatio LX.
i^ydjihma cum exjpuittone purulenta fanguinea , ab utroque Pulmone coftis
annexo , pericardii hydrope.
MAji Iii.l676.aperuicadavetiuvcnis, aa. annorum, qui ante annos oflo , dum calebaf
maxime cx cutlu , frigidam poftquam fumpferar, pleuritidem contraxit, t^uicanegkBim,
nulla inftituta vena: Icflione, fequutum afthma grave , cum purulenta & fa:pius fanguinea ex-
peaorationc •• dolor citca lumbos gravilllmUs, qui nepheitidem lemper mentitus i melan¬
cholicus femper. r
Vefica fellea exigua valde, infigniter crafla, lenta materia repleta j ubi attingebatur fetis du-
tr, nigettima ha:c materia , interior crufta crafla etiam , & facile Icparabilis inftat tunica: fpc-
cialis, nigerrimi etiam tota coloris : Hepar maximum, ultra Lienem, fetis valide ope ligamen¬
ti tranfverlr, eo ulqpe fe extendentis diaphragmati cohaMcbat , tuberolum valde, & fecis ubi¬
que Icirrholiim; Ren uterque integer , Lien etiam circa dotfum diaphrahmati neaebatur:'
Venter totus tumidus aqua oblcuri coloris, lenta ; In Thorace iiterque Pulmo infcparabili-
tcc totus coftis dohairebat , maxime circa vertebrarum corpora , ulquc ad diaphraginatis infer
riora, fere coufuiiiptus : In Pericardio ultra fxxx. aqua: limpidiffima: , dulcis fetis fipptiserat, ,
unde valde extenliim .-Hoc remoto, cor & auricula dextra infignis magnitudinis fe offerebant:;
Ligatis omnibus aliis vafis , ex aperta auricula , & ventriculo dextro eduximus finguinis fluxi¬
lis, lentrc pituita:, cruorisqae uigettimiplusquam uncias xx. ff. Blafius obferv. med. 19.
PLeurhidem «eglellam^c.) Pleuripneamoni.-m niem effuderunt plutinofam, coalitus cum pleii-
adfuifte Pulmonum cnm coftis. cohsfio racaufam: Illienim affignandtim^fequututnaftlt-
eftendit;inftamtiratiquippe parteexteriorefa- ffla , quod ance abfuerat.
Observatio LXI.
T)yJ}noea a Pulmonis parti finijlra fepto firmiter adharente , Et materit crajfd
finijlro cordis ventriculo impacia.
Filius Mercatoris qainqac annos natus, cum male educatus fuiffet a nutricibus , Intet
varia ^mptomata hoc praecipue pari folebat, ut cum curreret, aut velicmeotius mo-
vefetur, fpitandi difficultate laboraret i Tandem-^. Jullii, cura ab exercitio muliiim inca-
luiffet, incidit in tuffim curti difficultate fpirandi Sf. febricula, cum alvi fluxu mediocri, iB
quo flava , pituitofe, & aliquando febvitidia apparebant : ha:c tamen fymptomata adeo 1^
De Refpiratione La^fa. 50P
TOefantj Ut devotando medico parentes non cogitarent, (ed-aPharmaedpato admotum foe-
raivcficans pofterioti cervici : De quinta morbi vocatus ego, eadem invenio lymptomata, ex
• nuibijs fluxionem conjiciens in Pulmonem.cum metu peripneumonia: ,• V. S. ptatieribo , qua:
' faSa non fuit quia vena non erat conipicua , fed cucurbitule faerificare ftatim fuerunt admo¬
te & julepuspedoraiisrefr-gerans exhibitus-: Hotc circa meridiem fiebant: at hora j. vef
pertiha fubito te^r correptus eft leipothymia, a qua brevi excitatus efl:.- pcflmodum vero
■ puifus apparuit parvus, -languidus, frequens &pu!fibus morientium fimilis , venter adrao-
damtenfus & dolens, refpirandi aderat fumma' difficultas & Ctis inexplebilis Multa fruftta
'ufurpata , fed zger continuo in pejus ruens media neSe interiit.
Aperto cadavere, partes naturales bene conftiiute apparuerunt , nifi quod cyftis fellea
•vrandior& humore nigricante referta erat : Sed Pulmonis pars firiiftra diaphragmati hz-
febat ita firmiter , ut feparari non potuerit , unde difficultatem fpirandi ex parte provenire
exnfuinius: Sipiftra vero cordis auricula , foliro amplior , refertaeratmateriacraffa&com-
■paSa ,' omnino alba, laridum coiftum referente , quam fubitanez mortis caulam fuifle cen-
ftimus , cordis ventriculum finillrum fuffocafido & illius ventilationem impediendo.
Kiverms ceiitar. 1. obf. ■ .
M/Juriacrujfd & compaSa ) Szpe in cacheai'- letudine frui poffunt, atque ex illis orthopnoezj’
corumcadaveribus.auteo/umquiniorbis fyncopes cardiacz, pulfuum intermifflonis 8c
obnoxii vixerunt, corpora quzdamfive fibrofa, interceptionis, aliorumqiie affettuum caufade--
pituitofa reperiuntur , quz ad notabilem duci poteft, at & Apoplexia, (i eadem incaroti-
njagnitudinem cxcrefcnnt, radicesque agunt in des & cervicales arteriasirrepant: Hoc ergo in
cavernis ventriculorum cordis , hinc e iiniftro cafu Dyfpncea caufa, iidn in nnicaro Pulmonum
ramos furfum Si deorfum per aorcam emittunt , cum pleura cohziioneiii referenda, fed in illam
atqueinvariosramufculos, juxcaarteriarumca- obftruaionem auriculz cordis finiftrx, aquaSc
.pacitaremS: numerum dirimuntur: Hsc cotpo- leipothymia & morsfiibita deducenda : Fidem
ra qui fecum circumferunt,nunquam integra va- facient exempla inferius adducenda.
Observatio LXII.
ob Pulmonem exanguem , meatus omnes pituita infarcies , vomicas parvas
in parenchymate, undique cojlis annexo.
ANno 1646. apertum eft cadaver VValonis annorum 50. qui diuturno 8i miferando afth-
niate attritus &enecaius erat: Deprehenfus eft pulmo plane exanguis , -ejus paren¬
chyma , omnesque fpirabiles meatus infardi , impleti & infuccati crafla viicida pituita ,' con¬
currentibus 'multis parvis vomicis in ipib parenchymate .• Adnacus erat in utroque lateto
adeo pleurz firiniter , ut vix multa manum vi poflet avelli : color erat pallidus , luridus , ita
ut omni robore ad excutiendam materiam dcftituius fuerit , nullaque ventilationis cordis
erat oportunitas .• quoniam fnanifeftq fpirabiles viij aipcrq arceri^ , arterizquevenofz, pla¬
ne erant implei^ & anguftatq copia materie, qu^ caula tandem caloicm vivificum cordis,
terentis fuliginibus , oppteffit & extinxit. '
Caufam tanti mali prava di^ta, indeque dciilitata vifcera naturalia poffidebant: quip¬
pe ipfe ventriculus parvus lauguidusque exiltebat, ac tenuiffimq fubftamiq ; Omentum
plane erat extenuatum & omni pinguedine expoliatum .• Hepar pallidum & fatis exile j
<|U? atteftabantur nec primam nec fecundam codionem fatis officio fundas fuifle. Onh»
Meuraius hijlor. 9. ■ .
Observati o LXIII.
JtyJ^noea a. Pulmonibus undique , etiam pericardio & mediajlino connexis , Infinitis
tuberculis ohjqfits , &c.
Dyfpncex cum atrophia feu Tabe , hiftoria anatomica.
ANnoiSyS. menfe Februario, adoleffiens ex- agro Schaphufiano noftrum in xenodo¬
chium deferebatur, quem macies imbellem lufticisquc inaparem laboribus reddidc-
rsc. - Facultates ilii quidem animales integrz , fed pedoris obftabant anguitiz- quo minus
Icfc, quocunque vellet , libere moverer. Sgpc enim citatior unus alcerque greflus mifero fuf-
fficationcm minari , ut humi poftratus mox fpiritum -exerta lingua zgetrime duceret. Per-
'bwaliquotm enfibus ifta calamitas, quam a piecipiCi, zftuantibus ptqcotdiis, frigido hau-
«u ortam dixerat; imo refpuens medelam crevit, oum tufficulaad ultimum vitq articulum
muicfta&c irrita. Mii e varius illi, ac in lingula prope momenta mutabilis , puifus. Moxeninj
^‘kr, fiequens& validus is erat; mox larva muta na tardus, rarus Sc debilis ; nunc inqqua-
is, ac vel tertio qoartovcfalm intermittens; nunc tremulus, denique & nullus. Urina con-
.daaumiaBoneii lom-l. Vu 3 fummato
510 AnatomVPra<I^.lib. II. Secb. L
^gmtnato.iaramotbo tenuis & pauca. Poftrcmb, dieas-Maji, iunrniaconftaustabejinte
ceptofereaedsinpuimoncscoajtneacu, vitama-gercummprtecotnmutavic. ’
■ .pefundi cadaver aliquot horis poft, adjutus Clar. amiciffimique Viri Mittha Btrieri
Medici noftratis, opera diffecuh, in lumbis ac j.uxta fpinam ex decubitu live&ens. Mox pa’
tefa^io abdomine , inteftina flatibus diftenta cum impetu eruperunt , Quibus inftrium
Omeatum veliementet extenuatum erat Selacerum, ac imprimis glandularum atque pin
. guedipis loco multis hinc indd Icirrhotum moleculis obiefTum. Harum pleraique ciceris"
- aliqui pifi , npnnulla faba: magnitudinem cum figura iervabant. Plurimi videbantur
acervum quali congefta:, alte autem folitari* ac a caiteris disjunfta:. Omnium cafei in
- ftar antiqui dura & friabilis fubftantia. Pra:terea ex Ileo ptodeuntes-alicubi vafbrum la'
efeorum furculos , chylo albo adhuc dum leatentes , deprehendimus ; fed filo tenui fubiiiio-
res , ac per mefenterium ad glandulas ibidem cpnfitas excurrentes , quo ' chylum digiiis
, adaflum; depofilerunt. Ipfis Inteftinis tenuibus prieter flatus etiam lumbrici teretes ihcilnt
. maiTa: cuidam pultacca: 'fubflaveicenti inteftinorumque muco immctfi. Ubi maxima Iu®'
. faricorgm. vis , ibi Intcftini proximus paries valde rubebat ; quafi a motu & rofione illornnj in
procinftu jamjam inflammatio fuiflet. Ventriculus inflatus erat & flaccidus, laflis priie
oblati coagulo plicis ejus adherente. Porto glandularum Mefsntcrii plurima: induratz, &
pr«er naturam tumida: degeneraverant; utpotc quarum fubftantia , obftru(3;is ac deletis
potorum & vaforum traflibus , callo durior evaferat atque corapaaior. Idem uttiusque Pan-
creatis fiium .• quanquam id , quod Afellii 'vocatur, durius altero genuino exifteret. He-
parvitium magni momenti nullum preiTerat; nam&colore fatis florido, & parenchyma¬
te laudabili Ce commendavit, prererquani qu6d,fuperne. Diaphragmati paulo pertinacias
accreverit ; quo in loco membranam quoque Hepatis follto; craffiorem , atque feto inftat
gclatina coagulato ftipatara deprehendimus. Ipla quin etiam bilis veficula debito ctaffiot
fuit j liiteo, fed tenaci vifeidoque feile imbuta. Cervici ejus glandula phafcoli magnitudi¬
ne & figura extrinfecus adnatahsfit, rubicunda atque vafis inftrmfta {anguineis,.. Adhzcva-
{a lymphatica, ex hepate juxta Venam portat, duclusque choledochos in Meienterii glan¬
dulas determinata, notavimus hinc inde rimis patula & corrola; adeo ut lympha ex illis
profuia-ad cyathi quantltatemin abdominis cavo jam contineretur, quq igni cxpofica.infpif .
{amentum grati odotisabiit. Lienem.cubercula cafeofa, albida & dura tam {uperficie tenus,
quam in teceflu deturparunt, numero innumera, majora minoraque.- quorum fubftantia
piforum aqua maceratorum erat perfimilis. Iisdem renes etiam obicfli, atque horum maxi¬
me finifter, qui tres in fupetficie moleculas , nuciei availenz magnitudine, geminasque altius
reconditas exhibuit. Renes fuccenturiati five glandulre , ut vocant, atrabiiaria: in {cirrhos
omnino verfat, nec cavitatem amplius , nec potos aut vaia confpicna obtinuere; colore
earum ex obfcuto nigric-ante. Pauio infra tenes, juxta Muicuiorum 4a£5S confinia , gelaiina
plurima five ferum condenfacum mstnbranulisque interceptum apparuit, hydropis afcitis
■ pratludium. Diaphragma, qua refpicit abdomen, verrucofum videbatur, ac pluribus'in lo-
• ciserofum inque thoracis cavitatcnrprorfusabiconditum.
Jam in thorace prtecipua vicz organa , Cor nempe cu.m Pulmonibus, maxime affefta
deprehendimus. Nec faciie verbis expreflcrini , quam miro nexu ac intricato conti¬
nentes ambientesve partes omnes cum contentis in unum quafi coaluerint. Neque
enim ulla hic erat, pra:tcrquam qus cultro fiebat, diftinftio. Pericardium extrinfecus
undique Pulmonibus, anterius fterno, inferius ( quod quidemiege natura: , licet non tam
crafib nexu, fieri aflblet) Diaphragmati atailume adhslerat, ut nulla ex parte liberam
a:gcrrime diftingui ac {eparati potuerit. Hsec eadem cordis membrana , dnpio quamalias
ciaffior evaferat , ur corium potius quam tunicam reprxientarer. . Nulla hic mediaftini
vertigia, nullum inter pulmones diicriraen aut paries quafi intergerinus. Puimones quip¬
pe tum inter fe invicem, tum undiquaque cura pleura, coftis, fterno, diaphragmate coa¬
luerant, ut m-iximo ad cos, nulla ex parte liberos, e thoracis cavo eximendos {eparan-
dosque opus labore fuerit. Enlmvero ipft viicetis tunica partibus illis ceu glutine aiflixi
h.rfiE , quam multum squo craffiorem fpiilioreraque obfervavimus. Internam Pul¬
monum fubftantiam tuberculorum crudorum 'agmen occupaverat , a quibus pondus ac
moles eorum non parum auSa. Videbantur enim omnes lobi , faorumque cellula: Cea ver
ficula: membranacea; , in quas infpiratus aer commeat , aut ejusmodi fanftre tubercu¬
lis, auc mutuo coalirz. Pulmonibus per tracheam inflatis , aliquot duntaxat veficulz»
non integri lobi , nedum vifcus univerlum intumuit. Imo frullum hujus ingens aqu*
injediam , embryonis pulmonum inftar , fundum illico petiir. Tantus autem erat tu¬
berculorum numerus, ut quocunque pulmones in loco dilTecarentur , plurima {empet
in conrpciftum venirent. Aliqua illorum pilum , fabas alia , nonnuila denique caftanea:
fruiftum magnitudine ac interdum figura aquarunc. Quardam porro levi aut cafei
De Refpiratione L^ia;
ioftat antiqui &:coinpaai albicabant 5 quadam obfcure rubebant , vafis inftcufta ftnguineis.
Reliqua nigricabant , preflu digitorum in amurcam vini fecibus analogam , ablque tamen fae¬
tore , diffluentia. Maximus omnium in pulmones dextri infimo traftu fcirthus apparuit , nuce
iDglande major, fubaibidos & lardo quovis aut cafco compadHor. Hocipfo in loco pulmo
diaphragmati pertinaciffimo coalitu jungebatur. Cattetum nullibi pus vetiim, fed ichoc
duntaxat turbidus e compreffis Pulmonum vefieulis emanavit ; quo & imbutos afpc-
rz arteria: rateos notavimus. Cor flaccidutn omnino & deeolot , ablato pericardii velo,
cernebatur; trifti vultu fua: mifetiam fortis coram quafi deplorans ae exprimens. Sauciato eo
magna c penetralibus languinis aquci fluidique copia manavit, quo & auricula: plu;imum
turgere. Tandem Diaphragma ut infernb corroium , ita iupctne Pulmonibus , inlueto ncxii,
dcvindum atque intra thoracem adeb tetradium conftridlumq ; invenimus ; ut, antequam a
vinculis liberaretur , abdomen verius nullo detrudi modo potuerit. I
litue e* ^tcetoris taDe concegra 3 mox
.yiftis eft craffior fa&as degenerare ; iniQ., eju-
rata quafi nutrien.ii provincia, ex obilnidcio-
nibiis in mefencerio , pancreate , omento ; lie-
- ne renibiifque obfttuaiones ferere. Donec can-
dim omnino degener, in diathefin hydropi-
vifume.ll; quas aliquando, ‘«V o
publico non invidebimus. Iftis .librum hunc
-obfervationum Clar. Thtephili ornalTe dicam an
oneraffe , . facis erit. Ex & ratiocinio
lok. Coeraii Peyeri , SchaftiaskHtlvait.
§■ I. A Perui corpus cujufdatn andlte quE in chorea , inter falcandum fubitanea morte
..£A periit : Puirnonesica areto undique thoracis lateribus adaSi inventi, ut Vi^xfepa- -
rari potuerint, unde continua laborabat ipirandi diiEculfate;
§. 1. Anno tdij. & duobus fequentibus, Pulmonamadcoftasaggiiitinatio in plurimisca-
daveribus obfervata eorum qui fufpirio valde angebantur.
§. 3. Aliquando Pulmones coalefcunt cura membrana fuccinge.nte coftas, &c tunc fit afth-
ma & orthopnffia , infanabilis : Hunc cafum vidi in quadam Religiofa. Here. SuxmU Frel.
Vmcl. part. cap. z5. ' • ,
, § 4. Ferdinando Imperatori Pulmo thoraci adhterefcebat per pituitam glutinolacb , qua;
gypfca.poftmodum-fuit reddita. P&/. rf»r. I. ciySra. iz;
§. 5. Anno 16Z9. diflecui cadaver militis qui ferino per integrum annum languerat fluxu
ventris- atruginofo , Tnffi ficca & infigni Rcfpirandi; difficultate : Huic e vitalibus dexter
lobus Pulmonis coftis & diaphragmati erat adriaius , ut invicem continui cfle viderentur.-
U.fiis fepe fuerat 'hoiothuriis & eorutn fpeciebus, lepore marino & fepiis, qua^pecnliari vi
^n\moni'oas(ani\6kKi. Jitccbas Bontitts med. ladar. obferv. y. ' r.
,§.6. Anno 1509.’ aperui feminam gravidam , qum Afthmatica fiierat ; Vidi in thorace
Pulrnonejn dextro latere per valida filamenta nervea aliquot focis coftis adnatuui , Tum
&t in utroque latere non naturali colore pqlmoneminfignitum.Pe/ Vamvim e>hf.'i^»ai.6.
§. 7. Matrona 7J. aratis anno -apoplexia fubita oppritnitur : A.fthmate diu fatigata fuerat:
Pulmones anftiffimo nexu coftis affixi erant ,. qui vix fine laceratione diftrahi inde potuerunt.
Vide tit. de msrte iuhUd.
§. 8. Domina Favrc annum artatis agens 73. morte fubita cxtlnfta , diu Afthmati
- Referatis pccioris clauftrls tantam pulmonum cum coftis cohxSonem deprehendi , ut inde
• divelli abfque dilaceratione non poflent; qux caufa fuit quod afthmate multis annis ten-
NOn tamen cenfeo eiufmodi adli^fionem Manapn , cui fimili modo annexi erant Pul¬
ex nece ITitatealUima invehere, cum con- mones., egregius ramen curfor fuerat. Iefcpii«‘
_trarium deprehenderim in quodam vocato Covtlltardus chfeTvat.Iairo Chirargicar-yr-
§. 9. Aliquando fit orthopnoea ex ccalclcentla Pulmonum cumcoftis, ut vixeultropoffiflt
feparari ; Secui ego monachum anno clapfb & ita inveni cum. ' . .
■ Ha:c coalefcentia fit quando Pulmones in magnam excrefeunt molem , ob catatrhofaui
materiam imbibitam , & ita vix moventur & caulam prxbent coalefcentia: .- Saxonia Paiilliei
lih. X. cap.
Pulmonem in pluribus plenrse connexum, agnofeentes ; ( quippe qui hoc Chirurgorum
nunc in altero larere., nunc in utroque vidi- axioma putenc , omne thoracis vulnus pene-
mus ; atque hxc Pulmonum in nonnuil.s cnm trans extra fpirare : J in illis quibus hxc pul-
plc ui a connexio in caufa plerumque eft ut me- monum connexio cum membrana fnccingente
dici penetrantia thoracis vuUneta nequaquam contigit, poliunt vulnere thoracem perforante
De Refpiratione laefa. JiS
Taborarei neque tameafpirare vulnus cermcur. immediate coftis adhsreat i moleftam fpiraar
rlumbHS Anxnm. lih. 15. di difficultatem etiam in fanis hominibus affert.’
^‘cttUfcentia rulmanum cum ccSlis ) per fibrbfos N. mcffc hanc connexionem cordi utilem cen-
nexus aliquando connafcuntut Pulmones citra fet ne Pulmonum mole prematur ; aucfpirarii
dvlpnceam» curo fcilicet laxa eftea conhcxibi di facilitas impediatur: Circa inferiores coftas
n-aue omnium pulmonum partium: Atllhatc eampr2fettimannotavitClat.Tiora.Aar<ii(ii»»(!ji
' illigatio ampla&ataa fueritj itaucPulmo prope diaphragma . ne hoc premerent.
ObServ.atio LXV.
§. I. A (Ihmt eb ?Hlmones per fiUmtntu nervet coSis dextro Utire accretos.
ANno 1591; aperui fosminam gravidam^ qui aftKmatica fuerat : Vidi in thorace Pulmm-'
nem dextro latere per valida filamenta nervea aliquot locis coftis acretum : Tum &itl
utroque latere non naturali colote Pulmonem infignitum. BetrUs Bauvius obferv. Amt, '6.
P Er valida fiUairita nervia ^ AdriamsSfiegeHus tat Pulmonem' paucis cpfpdribils effe Oninif
Pulmones Diaphragmati nexibus quibuf- nb liberum, fed plerumque agglutinari vel
daro fibrbfis a membrana , qua integuntur , br- huic vel illi cbfti , neque tamen evidenter li-,
tis aunefii , eornm que fiiperficiem pbfticam di refpirationem , nili accreverit ubique locpe
ejufmodi hbtis coftis A pleura adjungi , ut eb rum : Baciholimsxent. a. hiftor. Anatomi 35. aii
facilius motum thoracis fequantur refert. Iftae fepe pulmones coftis vifos effe tam firmiter ad-
Sacz addit , fi breviores fucriut , dyfpncea fe- natos ut motus reciprocus ceffaverit; Aviutii
quitur incurabilis : Highmorus autem hafce fi- pulmones lateribus & coftis adeo affixi funtj
faras pulmones pleura! annefientes bis tantum ut parum admodlim dilatari , alfurgere $ con¬
ia perpetua dyfpnoea laborantibus invenit: trahi pottint; prz c'stetls taroeri animalibiis '
Putatque eam cbtinexio:iem effe p. s. a vitiofa non modo facillime rcfpirant , fed vocem eti-
ia utero formatione , qnsc eadem quoque fieri am ia cantu diverfimodo modulantur s teft?
po^eft a mordo.- TulfmsX.a. obferv. 17. pu- Hamis 1. de geuer. auim. Exercit.9.
§. a. Connexus Pulmonum cum Pulmone ftciftior per fibras , eos libere ( quod vero requi-
rebafur) movciinon finit janhelofofquc, ptatlettim dum fe movent , reddit ; Quod quibijp
dam abortu , aliis poftcafum vel pleuritidero evenilfelcaio tandem patefecit , cum alioquW
hoc flon liceat nifi conjedutis aflequi. Belix Biaterus Brdcl. Ith.^. cap. 4.
OBSERVATid. LXVI.
Pyjpxeea ob cohafum palmomm cum pleura per membranas.
Kmoni quandoque membranas adnafei , iplamque pleura: annederc , ex obferVatione
latoraica &tis liquet •• attamen tales membrana: , pulmonis cum pleura conjundivatf
rato pta: exiftunt , Villis Bharmac. rat. part. z.feSl. I. c 8.
Observatio LXVII.
ijjpntea a Bulmonibus putridis d’ cojlis adharentibus.
rdvenis aj. annos' natus , ex Dyfpncea, marafmo, vefica: calculo extinSus fuif : Siniftec
Pulmonis lobus fuccingenti membranq , una cum dextto , ita tenaciter adhqtebat , ut ad
medias putrefadus , & fiimma' puris copia refertus : Sicut & dexter ejufdem lividus plane
ponderofus, vix avelli potuerunt &g. Febritius Hddan. ex Betri Blandini commun. ced~
l»r.4.obfirv.^o.
HIppocr. lib. a. de morbis Pulmonis ad la- ante pituita 'vifeida & tenaci interjeda , mem^
tusprolapfum vocat,; Si ait r Bulma ad ia- branz thoracem veftienti adhseret : fiel acaq-
t^polapflu fit, tu/fis unet & ereaacervicefpiratioi fa externa , ubi vulnerato thorace, aat.fafia’
^aalmamfiire]icitar alha, t^.dolttr adptBus aut paracentefi ob empyema , idem’ contjtrgit,'
otrjum mtrgit , (tr grave quid in peSere incumbere ut etiam a pleuritide : "Noh fecus ac' caters
‘detttr, ^ dolores acuti pungunt , tj- f anguis Slridet pattes ob ulcus aut vulnus invicem coalefcnntt’
‘^’lun pelhstCr fipirationem prohibet. Et ad afeSlum Hippocr. lib. de locis addite exficcationem a'
f ‘dem latus dtcubisumfufttntt. non ai, em ad fanum, fiti , Lateralis morbus ficcus citra fluxionem oritur
erum Velutt grave quiddam ipfi de latere dependere cum ex vehementi fiti Pulmo admodum reficcatusfue-
, ss, rerpeSlusfe tranfpir are puta, : Vide Sa-
commentarium in hunc locum : Fit autem
hoc malum , vel a canfa interna, ab ortu&
‘"‘Uacoafoimatione: aut cum Pulmo, raedi-
rtt , gracilis evadit & impotens redditur, & lattts
pra impotentia inclinatur ipfUmque contingit , ecquo’
contallo , cutn humidum- exifiat, ei adhareficit &,
morbum Uteralem facit,-
514
Anatom*:Pra<5fc.Lib.!L Sc(^i:. L
Observatio LXVIIL
DyffiKui dh injigm Valmonum cohdfione cum ccjlis omnihas exleriorihus.
NOvi Nob. Romanum qui a diuturna- capitis dcftiilatione in fpyrandi difficultatem fine
(lertorc inciderat , atque malo progfediente eo devenerat, ut in alterutrum latus no
fine labore & anxietate quadam cubate poffct,in dorfum nequaquam, ob ingcniiflimo^
dolores & cruciatus quos in fpinam jacendo , juxta anteriorem thoracis partem ex^riebatuc
In ventrem autem commodior minufque moleftior huic erat decubitus , fed tandem mor¬
bi fatvitia obiit. -
DiffeSo cadavere , oblcrvatum fuit Pulmones thoracis coftis omnibus anterioribus ita
pertinaciter hxrcre , ut nonnifi cultro fejungi poflent. Zecchius coufult. i. -
Observatio LXIX.
'Ajlhmitic! Prmifts omnes Pulmonum lobi , intus 6' extra nigricantes referti funt , faa-
guine nigro turgidi , Cordis [mus infarlii.
ILluftr. Princeps Sexagenarius , bis aut ter in anno catarrho tenui^d pe^us fluente , &
orthopnoeam eum fuffocationis periculo patiente , afficiebatur : In thorace omnes Pulmo¬
num lobi , intus atque extra , nigricabant , Sanguine quoque nigro turgebant, fubftantiavif-
ceris xquabili , dextro tamen lobo pleura: adnato : Cor in utroque finu fubftantiam quandam
continebat. Videtit. de cordisPalfitatione.
Observatio LXX. '
Dyfpncea a Carunculis in bronchii pulmonum exortis.
F Amula cujufdam piftotis quum die quadam lixivium ad linteamina mundanda pararet,
fadumeft ut inter loquendum , capite in ahenum forte prono , ore hiante vapores lixbii
elevatos confettim imprudentius intra przcordia receperit, a quibus mox pe&oris anguftiam
fenfit, quzad icptcnrium ufque duravit; Ego quum paupercula eflet, expeuennib-us forte
dcftillationibus hanc anguftiam autumans, pilulas ex aloe rofat. lambitivum & fudotiferum
przfcribo, a quibus nonnihil levaminis accepit : Haud pauco interjedo intervallo, cum
fortiora a me remedia quzreret, pilulas illi fortiores & alia prxfcripfi, a quibus nonnihil ppis
perfenfit, fod non diu. Tandem delpetabunda ufum remediorum omninO neglexit, hinc
anguftia hac magis magisque negotium faceflente., contigit nofte quadam , cum bene fatutar
ta de menfa cubitam pergeret, ut tanta pedioris anguftia corriperetur quz fuffocationem
interitum produceret.
Corpus aperuimus , pulroonemque colore livido, ad nigrum vergente deprehendimus,
■ abfque tamen omni labe, ipfo etiam diflcifto pofl: afperaip arteriam fecundum longitudinem
diflecuimus, & ecce , quam prope meatus Pulmonum, carunculz quampluriinz nigrz,
jn modum parvarum glandularum , fabapum & pilorum magnitudinem nunc zquantes , nutic
excedentes; inventx funt , quzPulmotium meatus replendo, externo aeri introitum
liginibus exituro impediebant : Hzc priterea diminuta menjlruorum fluxione laboravit , qu*
forte anguftiam hanc nonnihil auxit. I. Bilgerusafud Cr.Horsiium Tom. i. f. m. 141. ' ■
Diminuta menflreorum fiuxione ) Cui jure me- cietatis pefioris , mammarum’ , & geni-ur* St
rito ille caruncularum exortus adferibi vocis ; Imo . obfervatur confcnrus prejiortum
poteft : menfibus enim fubfiftentibus iliorum -arreria afpera & coi!o;In juvenfouspuberibas
ad thoracicas partes & pulmones plerumque -vox mutatur & fit gravior -• Ac veneris ofo af-
recutfusfit, ob nairEWar qus'pe3ori& partes pera arteria , carotides & jugulares diftenn
fenerationi dicatas , in utroque fexu interce- & ampliores fieri dicuntur,
it. feiS. 1. 1. a. Epid. meminit fo- :
Observatio LXXJ.
Hyflniea excitata a multiplici Pulmonum affeclu.
§. I. /^Alpatp N. Dolor pefloris &refpiratioc!angofa .-Pu!mo dexter colore nigricans ad
Vjjugulum erat retradlus , pleurx ad claviculam connexus .• io fiuiftro tubercula to-
fh.o<seiLn\miict\iaicoatine.D.ti2.Fide Uh.^.Tit.deHypoch.iumore.
§. a. J. Arminius, cordis palpitationi obnoxius erat, cui acceffit rcfpirationis dificoitas
&c. in pulmone nihil non aridum acmaculofum, cot magnum fine peiicatdio.- Pulmo bil
flava: innatabat. Zide tit. de cordis palpit. . ' §- 3
De Refpiratione kfa. 5ij
« 5 Illaftr. Marchefia febre continua attefta , cum refpicatione frequenti labotioia & ftet-
eqiioda™ &c. Repertif ulmones pcnctabcfefti & exficcati, prefertim quoad partem fi-
^'■ftrani ; dextri multa humiditate excrementitia fuffufi. {'tde tit. de Uteris dolare.
*' § 4. Puellus crebris anhelationibus ventris inflatione aflScitur : Pulmones illi erant flacci¬
di &ex una parte purulenti. Vide lih.%. tit. de 'ventris tumore.
. jiiuftr.N. difficultas fpirandi; Pulmones utriufquc lateris thoraci accreti, ab inflam-
niadone nigri , & integra fui parte materia purulenta undique referti, rtde lih- 3. tit. de Ichurit.
K 6. Virgo biennio ante obitum altum ducebat ipiritum : Pulmones illi fyderati inventi
fuDt, maculati , qui compreffi ianiena& tabum erugabant. Vide tit. de Phthifi.
g V Vir Rever. febre continua affeftus cum difficili fpiratione & dotfi dolore : Reperta cfl:
corruptio pulmonis in parce flniflra verfus dorfum. yidetit.de Febrtbus.
Observatio LXXII.
AJlhmtt ah infigni feri cofia in thorace,
EXdifleaione novimus thoracem repleti fere fanguineo niraio repellentium, quod
anno 1 553. Mercatori cuidam evenit , qui priufquam moreretur laboravit magna anhelan¬
di difficnltate : Nihil aut parum exfpuebat , tandem vita ceceffic, &in thorace reperta:
funt feri amphora: quatuor. '
; Id accidifle puto propter laminam plumbeam quam femper geftabat fuprapeftus , cancro-
fo tumore affiaum, & medicamenta fortiter refrigerantia & repellentia quibus ufus eft,
eriam poftiuputationem.- Argumento eft ianguinem teiudafle in peftus , quia tumor maxi¬
mus erat , qui detumuit : & longe minor faftus eft poft ufiim illorum retnediorum : Et prius
cum non laboraret difficultate anhelandi , abeo tempore difficulter anhelavit, donec e vita
excellit .■ Serum illud etatianguineum , i. e. videbatur fanguis paucus in Iero diflblutus, nea
tale efle quale repetitur in peritonaio & pericardio. Rondeletius meth. cur. morbos lib.z, caf. 23.
Observatio LXXIII.
l>yfinoet ab Hydrope Thoracis ^ Pulmonum , in quibus aqua fpumofa.
Hydrops Pulmonis caiiis rariffimus eft, cujus meminit Hippocr. ^. de morbis, Et ego
hunc Hydropem vidi ante annos feptem in quodam Clariffimo ex familia Marcella , cui
poft mortem difleao inventx funt librz multa; aqua: fpumofa; in capacitate Thoracis 3c Pul¬
monibus. H.Saxo>iiaPraleli.Pra3.part.i.c.T.6.
Observatio LXXIV.
Ttyfpnaa ah Hydrope thoracis ^ Pulmonum vitio , dextro latere.
BEnjamin de Clerck cadaver poftridie a morte , dic Augufti x. 1637. apertum fuit, & da
prehenfiimeft latus thoracis dextrum humore aquofo iahiuhcnce , fed non fcetente, reple¬
tum, iiautlbxij : arquarct.’ Lobi Pulmonis ibi erant omnino flaccidi, yix dimidiam natu¬
ralem magnitudinem obtinentes: Vomicatin iis exiftebant parva: quatuor, &una magna ad
afpeta: arteriz divaticatloncm , fcd libere fluftuabanc lobi , nullis villis pleura; annexi : Sini-
fttum latus thoracis vix effatu dignum humorem continebat , ibique pulmo in naturali erat
conftitutione , led.colore paulo pallidior : Pericardium cordi erat firmiter annatum, ita ut
digitis ab iplb fine dilaceratione fcparari non pollet. Subftantia ipfius erat potius carnola quam
mcmbranbfa , & fcxtuplo naturali craffior : Cor omniaque ejus vafa nigro liquido fanguino
repleta erant : In abdbminc librx dua: cantum aquq tubicundq continebantur : Vifcera natu¬
ralia omnia erant integra, excepto omento, quod marcidum nigricabat, & folliculo fellis,
rn quo tres erant calculi, quotum major caftanca: majoris habebat magnitudinem, & figu¬
ram triquetram in pyramidale feftigium cxtenlam : Duo reliqui phaleoli erant magnitudine,
led figura planiore, & angulofa ac triquetra fete : Omnes erant tophacei, leves, exterius
nigricantes , interius lutei Si mediocriter Iblidi , fcd non adeo ac renum aut vefie* calculi
cffelblcnt.-aquq injeiftinon natabant, ut multi feribunt, fcd fubfidebant: nec diflblveban-
•or aut aquam colorabant : In eorum majore apparebant circuli corticales libi infidentes,
^agglutinationefcnfimfafta, ficuti invefie^ calculis per agglomerationem Si adh^Gonem
coniingerc folet. 0. eiyertr. 6.
\7T mutti, firihutu <yt. ) Fernelius Pathol. lib. Ex Lympha e Thoracis vafis Lymphaticis late-
1 V S. c.^. Luiut ihoraeis humere aqutifi repletum J ralibus obftriiais, mox Sc ruptis, effufione.
"15 magifve acutr.uiata iiimiuir! ipfa diiVendit.S: etiam inequ.-.iem &C.3. fiid contingat , qnatt^
tandem ruropit Lynapha j toties eadem in ioca do nimis augetur.
Obsrrvatio LXXy.
Myirap tharacu faifiri , cum crapiis pleura iu ea Uters.
7 N cadavere aduk! vidimus hydropctn pulmonis; erat in iiniftca tantum thoracis cavitate
ieollcaa maxima copia aquz iimpidiffima: , ad mtnfiiram fcrmc fitula; unius ; nec erat im-
bibiia in aliquo membro , fcd continebatur in caviiatc thoracis ; Eratque in ca parte ihot»
cis picura admodum craiTa & cailoia , Et fimilirer pulmones , mediaftinum , liptum ttanfver-
iiim & Lien eranr cailoia fere, tranc tMkhinus tSferv. 7. ap^eaMcis *d Fallofii cemm. i» Hh
Gtkm de ofihm.
PEftoris regioiiera Hydrops nonnanquam af-
nc; 5 & t eiio i multiplici indicio plane con-
mero infeiilim , donec morbus deploratus eva
ditj, continuetur, tes adhuc in abftrufo latet ; S
quando hydropis , aut anafarcK affefius generi
fonitus, inque defunctis lis exiftens, at carnes Sc vifeerum cavitates, ub
(identiirimc demonitrant: que, aut pierifquc m locisqccupaverit.uihilm
im elt fi aquarum iftaruin
$iS Anatom.' Pra(^. Lib. 1 1. Sed. 1.
vice Matum fex circitet unci* deCMhebantutj
pbftiidie tantundem ; Die tertio > cum pat
major quantitas exite fiiieretnti magno f
effluxit J gerebat; cumque
paulrT aliquot menfes- hac fubtraaa fontanelk «
lo fta- decetur, intra peaorisrpecumejufdemhuSS
iui. languore aireaus, « Q?m reocicicans per «s, per lomtum & auttuationem perde
hem unum aut alterqm ma!e habuit; Quaprop-' lis aggeftio fiebat i deinde vero cum rec
er donec temperiem & vires recuperaret, max te morbo idem recurreret ren: " '
‘« 'tajajquodm pl
§. 1. Dyffr.an & thonc-e aqua, fanguinolenU flexg.
FUit Ingolftadii vir doaus, qui, quod incauttot cflet in vidu , & ftudiorura graviorum oe-’
cupationibusdeiincrctuiquotidie, raroque.cxerceretur , fcnfim in cachexiam inciderat,
qu2 liypoiarcam in propinquo efie denuntiabat : Solicitus de filate tne & plurinjos.eonfii-
it; Etfi autem venter, qui prius fubtumididr videbatur, fadis purgationibus convenientii;
f nfim augeretur : Itaque cum diu h*c affectio protcacra eflet , tandem hic vjr optimus fuf-
focatione periit, cujus demortui thoracem cum aperiremus, animadvertimus (quod&anta
liifpicabamur ) thoracem aqua fanguinolenta effe omnino pienum , ita quidem ut ca exempta,
libras quatuordecim extequaret : Ex qua frequeutem aparerc hunc hydropem , fi modo adver^
latur, conjici facile poteft. Ex Oaihai sbfirvaiiimibHS.
Dg Refj^iradone Ufa» • |j|i
' OBsEkvAtio LXXVIi:
tiyfiniBi oh Hydropem Vulmdmm S Thorods.
^Exagenatio maxima cratDyfpncEa &Pulfus ioiqualitas : PuIiSio,& ttorak aquapichlii
^S^ctiu6iax.CiiTdai!usdicouj!s^Ji«msmorhoruf».
Observatio LXXVIIL ,
BylpiKeit oh tnfgni Hydrope thorucu ^ fulmone putri.
T Hornas N. febre noSurfla laborabat cumanhelitus difficultate pene fuffbcante : In tfiora^
ce aderant ferofi humoris putris libra: Pariiicnfcs dccein: Pulmo totus putrilaginbftisi
Videtit.deTufh- .
A i? i» E S D i 1 '
Thoracis Hydrops fme byjpxocL
Virgo brevi morbo fublata ed: : Diflfeao thorace , ab utraqne ejus cavitate dohfertirii
aqua: virofe niagna effluxit copia ad libras iv. mirum quod orchognosam , vel falterd
dyipnosamj viventi non invexetit i aut llu9:uationcm non prodiderit. Fide r«. dir '*
A -N forte confluxus fubitiis lyrophs.intho- bi brevitas , & forte mors, fiibita, ioduS^ '
racemfaausfuitob difruptumvasaiiquod, fu&ocatione;
aut exefum a, pufe ? Fidena facere videtur mor- ' . ■ ■
: OBSEivATid LXXIX.
Drthopnaa ahhydropepecioris dextra parte , Pulmomhus relorridis ir purepragMh-
tihus cum defluxione a capue.
Exemplum. c.rifthmatis coavulfivi ^ Vaeumdnkii
VXor NobilKs. N. initio Februarii anni i6.S. eam fpirandi difficultatem fcnfim incurfiti
qu2 tandem evidenter gravis ^ crebra fublimifoue effer & cum erefla cervice). fed
inatqualis; de nofte fcil. plurimum, fod diverfis horis ingravefoens., m.odo prima vigilia)
modo a. aut 5. pro vatio canz pruina: cafli ) at de die remittens defua ychernentia : Huic diffi¬
cultati palpitatio cordis fefe adjunxit) i qua pulfus 'non admodum depravaretur, fed incre-
befeeret tamen & minueretur admodum , adeo uc in ar-cm paroxyfmi prorfus in bra.diio fini-
■flrodelitefccret: Quartana Nobilem mulierem magnam fupetioris autumni partem deti.nue)
tat fatis, vehemens illa quidem, continua fiti urens, & ad frigidzpotunn largum & f eqiien-
_tem quotidie cogens Superiores hyemes totas coryza tuffifque negotium exhibuerant, f*d
■hoc. tempore acrius infeftare coeperunt i Prurire qiiin etiam crubefoereque ptseter moaj.nS
mares pattelque confines , acfanguis exiifdem gnimoius fzpe ftillare; uti & in morbi dccur--
fu puftulz aquofeosfcedare, ficaquaex dormientis ore continuo diffluere, denique eapuE
gravati & fternutatione frequenti concuti : Cum igitur adeo manifeifa effent capiplenii & ca-
tarrhi in peflus indicia, .atque propinato medicamento phlegtiiagogo gravis illa dyfpnoea
tantum cepiffet levamentum , ut regta itare per domum , prope fui juris fafta , poffetj ccco
-.derepente tertio die, fub crepufculura & primam vigiliam , dyfpnoea ingravefeere adeO ve¬
hementer ccepit , ut in fuffocationis periculum pene venerit .-Exinde dyfpnoea , & prifertim
de nolfie gravior non deftiterit opprimere , fed ita ut periofignes tempo um mutationes valdfl
'.:,femper angeret ac prope fufFocarct per aliquot dies , deinde veto mitius , fed premeret ta-
,lDcn Febris interea non dare quietem, ctfi levis admodum , fed tamen fici vigiliiique fero
, perpetuis comitata, Lihguaautem nigra quidem, non tamen atida , & urina: perpetuo deco-
5.1qrcs, h. e.aquex, feri ladis, fed non exquifite depurat! inftar , & fedimento carentes, nili
quod aliquando purulentum quidin imofubGdebse--; Cura -hic ftatus-^crum effet totoquadra-
genario, vomitus inde urgere coepit, de r.oifte fere quoridie, nonfolum affumptorum ci¬
borum, fed& aqux (incera:, cui, quanquaranonceiranti,fefepfflft'oAiduumdiarrhsaetiatn
aquofa Si diuturna fefe adjunxir. Notandum ab initio fere morbi gnlyerfum caput cachexiata
evidentem prx fe tuliffc , abdomeiiquc , fed prarcipue hypochondrium dextrum ,- diften-
, ^oat. Pracl. Boiteli Toiii. I,- X- X ■ 2
51® Anatom. Prai^.Iik H. Se^. L
tum appatuiflc , & maxime pedes, qui fedenti praifettim adeo immanem ia modum int»’
mefeebant, ut aqua per eutem quafi.tralucere videretur, nedum fluSuantem eam t
deprehendere erat : Ad liare aeeeliit oirea deliquium Lunas, Maii initio , foporofa affi^
Siinfolens, qua: apoplexia: aut lethargi non inanem metum mihi injecit, natn vix exaSod'"*
niidiato die apoplexia gravis & lethalis ingruit.
Di&8to Cidsvae Cerebrum aniver&m uqm totum prfufum tepermm, & thoracis dextrf
fpatium magna vi aqua: diften^m : quinetiam nonnihil aquacin imo abdomine colleaum re¬
pertum : Apparuit pra:terealubftantia Hepatis, &uttiufque Renis, omnino decolor & albil
da : Pulmones ipfi retorridi & multo purulento tabo praegnantes reperti, alterque e pulmoni^
bus fere torrefaaus& corruptus totus inventus. CarolusPifo de morbis isero feci, iij.eof.viij. '
VEhementiCfima: exfe & immedicabiliis dyf- feo , per feri e v^forum ftipitibus decubitum 85
pnoeae caufashaudfacilefuicintancafymp- confluxum in thoracem , fenfim ab ambie '
tornatum heterogeneorum multitudine diftin- inclementia, toto «iduo quo fe crepufcul
fie cognofeere : Mihi tamen fingula expenden- frigori externo expofiiit , illatum : acc
ti , prater catarrhum e capite fatis manifefturo, quod vetoCmile eft i pulmonibus m
'Illi
JJlhmti a thorace aaiveifo aqua far a ir Jlufenda cofia reflet o , cum He fatis tumore, .
REverendus N. primo antumni frigore febre & catatrho in peSus decumbente correptusj
exaiSiisfex feptimanis circiter utcunque revaluit , ieddienatalis Domini aquilonia tem-
pcftate dcfubito feviente, cum facri pervigilii celebrandi caufa media de noae domo cxiifTet,
abjiorrore longo in febrem rurfus acdyfpnoeam gravem incidir, qusefomnum abrumperer,
necnifiicdenti&erefloipiritum ducere permitterer : Ego tum infignem iahypochondrio
utroque, fed prariertim dextro , tumorem, febri vehementi conjundum cum deprehendit-
fem, non aliam, ut ingenue fatear, dyipnoca: caufim fum fufpicatus, quam evidentem
illam diaphragmatis compreflionem a diftentis nimium vifceribuf.
Sed in demortui cadavere , Ix. die a recurfu febris praeter Hepar tumidum , induratum,
retsttidumque , & famicis instar hiulcam ac potis diftindum, univetfus thorax aqua pura ple-
»us inventus &inftupenda copia. C.Pifode morhisaferocap.wj.fect. iij.
VI frigoris ambientis fangiiis a prsgreffafe- recrndercentis , fed ob fervorem aqutc thorace
bre aduftus, in vifceraprsecordiaqiie, ceu delirefeentis: Uem ibidao.
langiiinis fontes, impulfus, ut horror diutinus Hepar pumicis irsfiarUakum&c.') FentetlusVik-
puiiulque iiidicauit , parvUs -adeo per quatri- thoi. iib. <5. c. 8. hydropis afeitis caufas inqui-
duum , ut vena feSienem , ab vrente febre alias rens ; ait eum fepe accidere quia vifcerum iub-
innauacam , proifus dilVuaferic : impulfus in- ilantia.ficcitatehumorifque penuria , ceu rimis
quam fanguis ia vafis fubfticerat , fed ferum in quibufdam dehifeit , eorumque ambiens.mena-
uioracis medium fpatiiim iongue iateque e vafis brana diftriguntur, ut non amplius tenue ferum
exudarat ; ouam feri coniam itiincndam auxifle continere nnffit , fed id renum more elabi fi-
pi Anatom. Pra6t. Lib. II. Se<St. 1.
^ i thoracis caufas adlcrtbit Vir Oar. fluxioni a tranflamm : De viis non anxie foilicV
, capite iibpfe. An non potius feri cxabdomi- qui prteter decantatam , vaforam f*’
neinthoracem confluxjisincufandus? Revera phaticorum jecoris, quod alterum eoru ' ■ '
hydropis abdominis caufafrequentiflima&ef- cipium eft) cum vafis lymohatidv tu’*’'"?:
ficacilfima adfuit , fcilicet jecoris ficcitas & communionem agnoverit ; quorum illa
fcirrhofaconftitut o; Si ergo ferum in imo ven- nonobllante hepatis vitio , integra periM^^r ’
tre non repertum fed plurimum in Thoracis runt : hxc vel rapta , excfa aut alio mod
cavo . illinc huc migraffe conjeaura: locus eft, tiata fuere , ut hinc repletus thorax fuerit °'’'
0 forfan ob febris Vehementiam illedlim
Observatio. LXXXII.
H'
Orthsfxoen a fero fcetido cupacitutem thoricis replente , palmonibufque fpheceUtir.
ricus Applcton tnenfe Julio i66^. coepit conqueri de orthopnoea , cujus occafio.
fotnnum capeflere non poterat , fed fempet ereSus ambulare cogebatur, nifi forte
lihedra fodens prono pedfore paulifper aliquando quiefeeret , ut pra: nimiis vigiliis fonj.
virium jafl:uram fit paflas : pulfos interim fatis robuftus , lentus & zqualis erat, ap¬
ia laudabilis, nec omnino fitiebat, unde vifcerum tu„
um tum vitalium integritas fignificabatur : poftquam aliquamdiu laborafTet , ego vc
IS ciim intellexiflem illum continua quidem dyfpnoea dStentum , ea tamen prtecipue \
affligi cum ad fomnum fe componeret , Hydropem peftoris adefTe pronuntiavit: Muitj '
iili prsfcripta fuerunt alterantia & hydragoga , necnon topica pcftoti applicata , fed ia
Emeticis przcipuum experiebatur levamen, fugax tamen illud & parum permanens, nam
intra unum aut alterum diem telabcbatur : hidrotica , quia in leflo recumbere non po¬
terat, non przfcripfimus Narravit autem uxor fopetiore hyeme illum gravi catatthbla-
boraffs , quo fponce evanefeenie forotum illi tumuifls eum tumorem topicis quibufdam
applicatis , citra catharfin aut aliam totius pratparationem •difpatuifTe : Hinc conjeauram
fed f?tofum humorem cararrhi materiam primo a peaoread fororum metaftafifaaa, tan¬
dem pniitidromenieciSe, ut facilis &: frequens partium fpirabilium cum .geni¬
talibus conftnfcs, dee contra: quare dum adhuc vifcera efleut incorrupta , aperdoriem la¬
teris ad feri eduaionera , ut in Empyemate fir , confului : Sed illo id remedii genus aver-
fante , fuafit ut falt.em in utroque inguine permitteret excitari fontanelias, poft cucurbi¬
tulas & vcficaioria frequenter ibidem applicata , ea foe ut forum a peaote ad forotuui,
eadem qua afeenderat via remearet : Sed interca dum in levioribus tempus teritur, fitis
intendi, appetitus profterni, pedes tumete, puifus in crebrum, debilem, intermittentem
mutari , morte non ita multo poft foquuta.
Cadaver apertum, capacitatem iboraeis foro foetente refertam, pulmones fphacelato^
ventiiculum & hepar putria & livida confpeaui exhibuit, foro ob diuturniorem in thorace
moram purrcfoencc, & putrilaginis contagium primo vicinioribus, ac tandem etiam remo;
dotibus vifeetibus communicante/ Edmitndits deMeurnin hiJlor.Medicisrarioribosp. 136.
A Semo ai peclxs paliniromen , &c. ] Confen-
ais leitinm eft m..gnus i. cum hypochon¬
driis . in inteltinis , ventriculo , hepate & liene
2. cum corde , 3. cum pulmonibus , mammis tsc
4. thor.ee , cum afpera arteria & collo, 5. cum
auribus , 6. cum oculis , 7. cum cerebro Sc ner¬
vis, inquit Fundam. roed. Phyfyolog.
p.598. Eum qui cum Thoracicis partibus inter¬
cedit oftendit Hippocr. 2. Epid. feft. i. Quum
Teftis inquit intumuit atuffi , memoriatn reno¬
vat focietatis pedoris , mammarum , geniturce
& vocis; Id eft, explicante Vallefio, intttu-
mencorum genitalium , qnz ftint uterus , teftes
& virile membrum ; Et vocalium, qus ftmt im¬
primis larynx Jc nervi recurrentes ; deinde &
thorax Sc omnia inftrumentarefpirationis-.Ho-
tum confenfio & communio multis fignificatar
indiciis : Mutatione vocis ex ufu veneris & ex
teftium defedu: liitumefcentia mammarum, ex
fuppreffionc menftruotum : gracilefeentia ea¬
rum in abortu , & mutua palfione thoracis 8t
teftium , qua fcil ex tulTi ficca & antiqua intar.
mefeit Teftis , & ex illius intumefeentia fit Tat
fis : Illa vocalium cum genitalibus communio
eft raanifefta in venis, qu* de itiammis defeen-
dunt per mufculos redtos abdominis & com¬
mittuntur cum afeendentibus ex utero ; Etm
VIS fextz conjugationis , eademenim mr-
furculos quofdam in Teftes & producit nervos
recurrentes.
Observati
'Dyjfnoea a, fero cruento loturam ci
•jVTOrandahiftoriaD.Brifonnct/ diu labora . - ,
XN referebant ad rS feaActyxorjitS , Alii ad pulmones / Puifus erat in
& valde inordinatus da perturbatus : Intenic repente. 1 t, &•
In thorace magna quantitas reperta eft aqua: cruenta: loturam carnis referentis: Unde hocK
quomodo faiftum fuerit, non eft facile eonjeSura zffecjuhBa/lontusEpid.dr EphemJib.y^pog.ii^
LXXXIIir
•s referente , thoracem replente.
at catarrhofos difficultas fpiraodi i Alu
De Refpiratione Ls^fg:
5^5
Aliquando va- lia flatnofa za7'<fK£i» dicitur quia ab hypo-
ores & fiatus ab imis vifceribus exurgunt chondtiis eft , altfamate flatulcntum vel hypo-T
omque comprimunt , unde afthma flatu- chondriacum nominatur : Areuus inter figaa
lentnro exoritur : Humor prafertim melan- allhmatis immanentis , flatus in p secordiisj gc
cholicus, hypocondriis conceptus , uberem eruSationes pracer rationem enumerat^
flatibus materiam fuppeditat , hinc melancho-
Observatio LXXXIV.
a. fero cumtatem feSoris fimjlram ref lente, lixivio Jtmili.
Vixit in aula Imperatoris Mmhio de Findi, Is per omnem' fere attatcAi prolpera ufos
valetudine, rqbufto & procero corpore , circa extremum , ultra 50. annum, multis &:
vatiis affefiibus conflidatus foit, nunc catarrhis, nunc fcotomia, nunc melancholia, nunc
pedum inflatione , nunc hydropis fufpicione , poffiremo etiam Dyfpnoea: multa tentata re¬
media, fed calor naturalis afiuare ea nequivit : ita reljsiratione intercepta , cum nequio-
quam expueret , fuffocatus obiit , cubans ut plurimum in finiftro latete.
£jum cadaver exenterabatur , in ventre inferiore nihil vitii conipeaum fiiit , . fed pedoris
liniflra cavitas aqua purpurea referta fuit , lixivio fubftantiaSC colore fimili, qua fpongia ex-
haufta, aparuitin pulmone ulcus grande cum dneritioichote: dextra pedoris cavitas natu¬
rali forma: per omnia relpondebat. Ex lohannis Aichslt^i ohjervmionihgs.
Observatio LXXXV.
i^Jlhmo a fure in thorucis purte dextru contento , feptum deprimente & pul¬
monis , ulcere , cum uhdominis hydrope.
Olitor noftras anno .i5SiS. Vir annor. 30. apertus fuit, pituitofus , hydrope ratione aflhmetis
^caufito periit'; Is antequam tumete venter inciperet , in regione dorfi latere dextro,
tumorem habuit carnofum , non recedentem a calore cutis, quem Tenfor cultello incidit,
quo aperto nihil nifi aqua effluxit per aliquot dies, poftmodum vulnus curatum fuit : Sed cum
tulli vehementi divexaretur, pedes cum ventre tumere. inciperent, dyfpnoea adeflet, Me¬
dicorum confiiio ufus , tanderii &: meo , exhibitis iis qute videbantur ad morbi curationem
palliativam potius facere, per certa intervalla melius habere ccEpir,raox recidivam paflus petiit.
Abdomine aperto , quatuor vafa ameatonforum aqua repleta cictina effluxere ; Vfcera om-
niaineidominecoaceaC2r3ds commode habebant, folo omento excepto: Diaphragma ver6
non ab hepate futium comprimebatur , fed a materia in thorace contenta praster modum de¬
primebatur: Thorace upeteo purulenta materinvafi tria a:nea repleta effluxere ex latere dex¬
tro, ciijus lateris pulmo totus ea pus abierat , finiftro integro perfiftente & fatis commode fe
habente: Hinc afthma, hinctuffis, hinc'hydrops , ex pulmonis ulcere dependentia omnia.
Gajlar Banhinus de Obfervat. propriis.
Vlfcsra cmtiia in abdomine. ) Hinc conftat hy- abfceffu , qui pus verum & laudabile exhibet,
dropem abdominis aliunde ortum quam a cum plerumque compaftum , undique conclu-
vitrio jecoris , quod fepe accidere fuo loco fum , & vel cyfti , vel privatis quafi m<sniis
videbitur. obvolutum effe deinde pofiquam maturus,
Sol, omenta excepto.) Quod in morbis longis & difruptus humorem, contentum effundit, ci-
vitiatum feroper obfervatum. to ac facile fanari -. verum abfceffus materiam
524 Anatom.Pra(Sfc.Lib. ILSc(St.L
dans Empyema producit tlfta maceria purulen- arteriam pulmonarem in pulmonem tranH •
ta potius quam merum pus dicatur. TVillispharm. qui fi ad bronchiorum canales profluanf „
rat.part.i.feei.i.cap.io. ' afthma cum ftertore inducunt: Si vero’ in"T
Hydrope ratinneaJihmaiiicaufMi).') Ab humori- monum fubftantia, velinlavibus arteriirrifKr
bus fcilicet crudis &ferofis a venofo genere per flant, aflhmafputiumfine ftercote genera^'
Observatio LXXXVI.
Ajlhmn a triplin hydrope indttlium. Thoracis , Pericardii & Abdominis.
Vir temperamenti laudabilis , ann. 51. cuiil aliquandiu potationibus nimiis induIfilTet, pra;;
fertim vino Gallico ftillatilio , paulatim io gravia incidit fymptomata , DejeQus ciborum
appetituSjadaudi dolores hypochondriorum, maxime finiftri, anhelitus difBcaltet recipro¬
catus, cum redderetur, turbida^ pauca: languis fcorbuticus , fuperne viridis , glotj.
nolus , ferum ejus multum & quafi croco tindum , fomnus vel nullus vel parcifllmus : Oecur-
fum firit tot malis faoguinis miflione repetita , emetico , catliarticis , vino medicato & pa
epicrafin operante , diureticis , antifcorbuticis , chalybeatis , aliis. Ineaflum univeifa: inva¬
luit violenti (fimeafthma & dolor finiftri.hypochondtii , quibus tandem fuccubuit , & corpus
Cium poft fata Anatomicorum ferro obtulit.
In aperto cadavere quarfitum ftatim hypochondrium finifttum, ubi mox in confpeftutn
prodiit Lien , jufta magnitudine quadruplo audior , durior naturali temperie , & nigra qua¬
dam amurca hinc inde diftentus, cui viciniffimacoftafuprema notha, &: illa vitipfe diftorta
labem aff icuerat. Intellina fuperiora lividiufcula , & gangrsenam minantia in aquis turbidis
natabanr , vero hydropis abdominis argumento : fdepar tamen extera fanum , nifi quod jufto
durius eflet ; In pedore novus fe calamitatis fons aperuit , enimvero & pulmones parvi , ex-;'
fucci, fliccidi, & fi ulti.mos margines excipias, femjputtidi , aquis foedis copiofifque inna¬
tabant, &, quodftupoti proximum , pericardium ita ampliatum diftentiimque, uttreslibras,
& quodfupe'at, acris tutbidique liquoris finu fiio coropledetetur : Acrimoniam confirma¬
bat non tantum aftantium & deguftantiura lingua , Icd &miftti cordis externa facies, quippe
non modo membrana cordis propria abfuropta erat, fed & exteriot caro cordis , ab humoris
illius vi profunde exefa, in lacinias & villos carneos putrefcenres abierat, reliqua fubftantia in¬
teriori contrada . flaccida & marcefeente. Idque eo magis mirum , quod de cordis dolore
xger nunquam conqueftus fuifler , fed tantum de Afthmate & hypochondrii finiftri dolore:
Credibile ipfam cordis carne.m , fiiblata membrana veftiente , non efle admodum fenfilem :
Incumbebat vivus dextro -hypochondrio xgerrime ? fioiftro facilius , ideo haud dubie, quia
incumbens dextro lateri, pondere illo gtaviflimo vaftiffimi lienis , fenticbatinteftinaaffcfta
gravari : conrra finiftro incumbens , ab epate fano nullum adeo doloris fenfum percipiebat:
Quia aurem Pulmones , & ab aqua in cavitate pedoris hxrente , qux ad iv. libras excreverat,
premeb antui , &ab ampliffimo iilo diftcntoque humore pericardio , hinc afthma illud intole¬
rabile profedum : Ira in uno co porc juvenili , & hydrops abdominis dcprehenlus,& pedo¬
ris & pericardii , mala qux vix ipfe curafiet ififculapius. Olaus Borrichius ia Aciis. Medicis
B!irthelimaa«or.l6-/i.(lri6yi.Ohferv.^}. ' . _
\7Rmii turbida. jHincSenmni lententia, con- ma fpurium generant: Comprobatur prxfertim
V firmatur, qui Aiihma interdum fieri ait ab opinio ex conditione urinarum , qns craflie &
humoribus crudis&rerofis aveuofogenereper turbidx effe folent , przfettim in patoxyfmo,
arteriam veno'am in puimones tranflacis ; qu! fi quia hum.orum crafforum & crudorum , in ve-
ad bronchiorum canaies profluant , verum afth- ilis agitatorum portio^ad renes&veficamtranf-
ma cum ftertorc producunt : Si in pulmonum fertur. Vide plura fupVa.’
fubliaiitia, vel in larvibus arteriis fubfiftant, aflh-
Observatio LXXXVII. '
Faria Tutmeairm Ufioaes cum Hydrope Thoracis , Empyemate.
NObil N, ( de quo tit. de 'ventris dolore lib. 3. ) In cavo thoracis habuit ferum corruptam,
biliofum , foe;idura , unde Refpiratio difficilis; Pulmonum corpus magnum , flaccidum,
conipurcatum hinc inde maculis nigtis ad extra ; gangtxnx fignum certum , &c. Fide lio.
tit.de ventris dolore.
Virgo ann. xiv. brevi morbo fublata eft , ante biennium tamen altum ducebat fpiritum : w
thorace aqua tepe 'ta. Pulmones fyderati cum tabo. Pleura & mufcuK intercoftales vitiati.
Fide tit. de phthtfi. ' ' .
Pueila feptennis febricula irregulari , Variolis ( Roflaliis didis ) affeda, cum dyfpndea , pe¬
doris pendere, &c. Pedoris cavitas aqua cirrina referta erat : Pulmones ambo lividi
grenofi Sinlftio difledo apparuit abfceflus , &c. Ftde l. de Febribus.
De Refpiratione Laefa. 525
UxotN. Afcitica pridie mortis dyfpnocam cum raucedine perfenfit In finiftro pulmoncla-
Bo lapillum Dexter quibufdam locis adhxrebac fueeingenti tunica: & diaphragmatL
I utroque thoracis latere multum feti. Vide de ventris tumore.
Nob. cum febre incidit in peaoris anguftiam , dyfpnoeami In pedore letum finguinolen-
tomcopiofuin: Pulmone finguineaafEotcfcatcbant. Extremis eorum partibus induratis^
Ui^cantibus. Vide tit.de Febribus.
Nobili ecepit venter fubito quandoque intuiselcerc cuna fumma Dylpnoea. Pulmones
erant in?qualiter colorati, & exparte vitiofi, integri tamen , c quibus fedis eruor ater &: pi¬
tuita prodibant; fibris coftis , finiftro pr*fertim latete , adnexi erant. Thoraeis cavo aqua
fmo<{atiacs3.t. Vide lib.i. tit.de ventris tumore.
^ Jac. de Vala {de quo tit. de conquerebatur de dilBeili refpiratione : Ex mortui
thoraeis cavitate aqua copiofa valde effluebat : Subftantia Pulmonum firmior erat , &'a flati¬
bus diftenta : Multum (anguinis nigricantis &: coagulati in lubftantia hatrebat .- Coftis annexi
eipst, fisefeuimGm&et. f^e Tit.de Humoflyji.
Sartor Afthmate diu laboraverat : In thoraeis cavitate dextra aderant aqua: libi§ xv; PuH
none ex ea parte conlumpto. Tit. de Phthi(i.
Sexagenarius per quadriennium initio Ia:vi, poft gravi pedoris anguftia detinetun Aper*'
to inottui thorace , mox aqua ex viridi citrina cum impetu ptofilit.- Pulmo^multis maculis ni¬
gris variegatus occurrit , quo difledo languis nigerrimus profluit. 'Vtd. tit. de mone Subita.
,Nob. puer ex febre continua decubifcum difficili Ipiritu, fublimiori quam pro febris ra¬
tione. Reperta vomica in dextro pulmone, univstfamfimul dexttje partis thoracis pleuram
occupans. In cavitate thoracis dextri plurima aqua citrina. Vide lih. de Febribus.
Uxor D.N. nata patre pulmonico , concepit , peperit; a partu lubftiterunt lochia, febris , do-
Ipr latetis finiftri,a:gtelpirans, frequens fpiritus. Pars finiftta pulmonis magna fiii parte ta¬
buerat ; Puralenta materia contineijatur illa thoracis parce. Vide tit. de Fhthifi.
Juvenis vulneratur prope claviculam dextram , & prope fcapulam finiftram. Sanguinem
ex(i>uebat , & Difficultas Ipirandi urgebat. In cadavere ingens inventa copia materiei putu-
leota; , finiftram thoracis cavitatem occupantis ; quse diaphragmati incumbens relpirandi di-*
fiicultatem auxit : Pulmo finifter inufitata: erat parvitatis , led fine manifefto vitio. Vide lih.
tit. de Vulneribus. , . 7
Observatio LXXXVIIIj
Zdjihma ab hydrope thoracis f ane dextra i Pulmonis conftmftione ea parte, ^vomica.
^Artor quidam Patavii afthmate diu laboraverat , tandem medicamentis «titur, led fruftrai
primis veto in finifttum latus cubare non poterat, & pullus Icmper erat formicans : Ds
caufis fymptomatum cum D. Valthero vatie pugno, moritur tandem fubito.
Cadaver aperio, & in thoraeis cavitate dextra heminas aquae repetio ad minimum duasj
b. e. libras xv. pulmone ex ea parte ptorlus confumpto, ut ne tantillum de ejus fubftantia refta-*'
tet: aderat fimul vomica inftat ovi gallinacei.- vaf» erant plane purulenta: Pulmo intetim
fioiftet integettimus , & pericardium plenum aqua, unde Pullus formicans exiterat- Ph:SaU
mth ceniur. i. Objervat. xiii.
Observatio LXXXIX.
Syfpnoea ob varium partium thoracicarum wtium.
TN (pBitdPj corpore adetantindieia hedicqcum putrida, &Dylpnoeadexttopotiffimumld^
Juere : Dexter pulmo tumidus repertus, quo ineifo, languis fpumofus, crafliis effluebat. Di-*
vifis bronchiis , alba materia fere tota referta erant. Videyit. de Phthijs.
_ §, 2. Ill. mattqnq ( de qualib. 4. tit de Febrib. ) Refpiratip fuit difficilis , phthificorum fimt-
lis. Pulmones omnino erant aridi & (citrhofi : bronchia vifeido humore obUrafla : Trachea
arteria arida & alpera.
_ §■ 3- Puella cum tuffi continua expiratione latjorabat utrique pulmones tenacis & fp.umofe
pituite glutine coftis coaliti invemi funt.- fupet jacens Thymus plane offcuserat. Vide tit. di
4. Joh. le Mire querebatur de dolore ad nothas coftas 5 Relpiratip difficilis curo magnum
fpirate cogeretur : Pulmoilliferat amplus, thorax anguftus, Ibmiputtis pulmo amediq partis
inflammatione, contumaciter lateri dextro adhaerens. Vide tit. de lateris dalore.
. §. 5. Adolefcens a pueritia gibbo & afthmate fuit vexatus , tandem phthificus obiit. In diC-
Ictto cadavere reperta vitiola fpinq figura .- Vertebrq quasdam carie exela: , quarum fragmenta
Pulmo^
5i6
Anatom. Prad. Lh, 1 1. Se^. 1.
%.6.Xixgo{rtdetitdemonerefe!iti>7i) glbbofr,ad minimuc; motum anhela cra.
nes erant lividi ; pituita vifcida circumtuli, cum pure multo in parenchymate: Spinrdorfi*”^
torta pulmones comprimebat.
7. Diu abhelantemfpiritum quidam circumtulerat : orta contentione vapulat xiv d’
motitut:Pulmofiniftercomputruerattotus;fcateu6 uurefoe-ido: Tunica externa pleura
nata: Sana pars fupetftes ponderis tbv.civilii^m Ftds-Tit. dethhift. t" r ad- -
§.8. VitNob. multis annis fuit phthifieus & Aithmaricus: Pulmones dextri latetis d V
erant majores folito , liniftri pleura: ^ toitis accreverant, quotum interiora plena erant famc°
pure & fcirrhis. Videlib.\.Tit.deciif. dolore. . '
§. 9. Dom, N, Phthilies Refpiratlo fcimpcr fuir diffitills : Diffido mortuar corpore invem’
ftint Pulmonesputtes& coftis adhqrentcs , eumulceribus variis. Fenelius *
§. lo-Adolelcentif dequo'lib.fTit. dePhreu'tide) in levi febre, difficilis erat fefeiratio
cum faciei, maxime genarum rubore, &c. Illi PulnJonis partes dextra: kteti.conruinacitet
adhatrebant.plenarvomieis, tabo & pure.
§. w.liom.Fr.Syhiusfceminim&femlr , qua: anhelofa f leratfeaftbmaricasbqaomcnfi.
bus', ob menfttua ab i8. menfibus lupprefla : Illi.pulmo t offs iindirpie .vu.ncxiis , furi-di colo-
ris&diftentus Ex dextro lobo aperto fanguis proSucbai copiofu-, ftagoans ibidem ob ob-
ftruSiones. Fide tit. de Phthifi. . .
§. la. 111. puellus trimus febre acuta preh-enditur cum gravi anhelitu: In liniftta parte ab¬
dominis occuttit magna diaphragmatis propendentia inftar facci , a toral; fuppurationc finiftti
lobi pulmonis. Fide lib. 4. Tit. de Febribus - .
■ §. 13. Chirurgo renum & dorli doloi ibus diu V(xato , randem Dyfpnoea fupervenit ; In •
finiftro pulmonum lobo copiefiffimus inerat exiravafarus fanguis; Diaphragma perforatum.
Fide lib. 3. T«. de Lumborum dolore.
O B s 4 R V
XC.
• Faru -Tortium ihoracicururrt Ufones coo feSo eorde-
rs exhibuit utrumque Pul-
§. I. TUvenis diu Dyfpnoea fatigatus cum marafeio, Thor,
imonis lobum pleura: tenaciterauDcXum, putridum j purulen
pondcroram,cumvariiscordis& partium vicitiatum vitiis. F'tdeTit.dsPhshifi.
§. i. FiliaD.N.'fcbrecorreptafuitci.mfebrc intetttiuentc', ficcatuffi, -Dyfpnoea; Inven- '
tus eftPulmo colore albicante, coftis undique & diaphragmati adhxrens , tura etiam pericar¬
dio : Cor media fere fui parte exefum atque exulceraturo. Fide Tit. de Bemopiyfi: -
§. 5. Puero trimo ferebatur ab humido capite tam frequens diftiilaiio in pulmones, ut ■"‘J®
contraxerit fummam fpiritus difficultatem : Peftus erat aqua refertum : Pulmones flaccidi,-
& finiftfa Cordis auricula vatiis ulceribus exefa. - "
- §. 4. Mulier afthmatica tympanitica obiit.- In cordis dextro ventriculo fuhtentiam pituko-
lam vifeidamque repeti ,-Qvi yirelloffimilem : Pulmo in dextro latere per valida filamentaner-
vea’aliquot locis coftisadnatuserat. In utroque noamaturalis color. Fideltb.i.ttt.de ventris
§. j. Qiiidam ita abundabat flatibus , ut ffiperveniente orthopnoea cum ftrepitu petos
crumpeieot; Inventi Pulmones flatu dilfcnti.-lnrermagnq attefiq ramum, & vehq arterialis
radicem, carnea exetefeentia infignis. FideTit.de Syncope.
§. 6. Dom. S. palpitationi cordis ac paroxyfmis afthmaticis diu obnoxius fiiif: Aflhaa
cum ingeuebat liberiorem acrem quaerere cogebatur. Pulmones erant maximi, quibos dilfc-
dtis apparuit materia finiofa : lobus dexter eoffis cohatrebaf. 'Circa auriculas cordis adnatuB
erat corpus carneum vel membranaceum. Inter duas meninges collefta erat icri copia. (®-
de morte fibiu.) ' ' ' .
§.7. Joh. N. crure dextro mutilus percepit obrepentem ffibito refpiratlonem diflici!?®
cum anhelatione , ut fuffocalionis periculum immineret. Pbfleriores pulmonum, lobi 3, A ,
dotfumpoCtiatrofucco, atramento fimili , turgidi erant ac ffibrumidi : Dexter cotdis.unus
languine turgebat. FideTtt.de Sufoentione.
§. 8. Illudi-. N.alcite detentus cum oris ventricuif d6Io're &: rcfpirandl difficultate : Lat^J®
inabdominexvDmenfura: aquas. In thorace quatuor. Epar erat durum, .fcirrhofum. Cqfco
vino majus crar, totam thoracis cavitatem replens. In ffnidfb ejus ventriculo inventi da
Polypi. Fde lib.^^.tit. de ventruult dolore. '' ' . j.-_
S. 9. Ioh/nnaN. variisa nativitate m->rbis obnoxia fuit : aderat angiiftia peQoris &
randi difficultas: Subdantia pulmonis materia putulcnu erat imbuta; Siuidra pacte oblf.^^
De Refpiratlorie kfa. 527
•ttcotvatioaem Gothprefla • Pericardium permagnum, diaphragmati in mediotenacireran-
ndiTii. de nthifi.. T "
§. 10. Dom.N. palpitatione cordis laborans j tandem & Dpipno^ affeSus cli. Pnlmotd-
toslangairis raulro refertus crat>: cordis ventriculus uterque fanguine plenus , caruncula ade-
laDtinliniftro. Vide tit de cordis jdjit. ‘ -
§, II. 111. N. ( l. 3. tit- de vemris tumore ) orthspaoeaum ciiin fuftbcitionis periculo l^pe iri-
eurrebat/ Omnes pulmonum lobi, intus & extra nigricabant: Lobus dexter pleura: adnatus;
' Sanguine nigro turgebat: Cor in utroque finu iubftantiamquandam continebat;
Observatio XCI.
iddfihmu « cordis fretternotunli magmmdine ortam^ *
atlidam dfficulter ipirabat , anhelus erat , macruerat. Omnes accuiabaht PuImonSs
Aperto cadavere nil commemorabiluin Pulmone repertum : Cor, quod admirabilej
msjufcult cafttis mognitudinem asquabat : adeo increverat , ut omnis funguiais ^ J^iritus ed
fiaofitmfpo-oSiotmJjioiiv.BatlosimsEpid.drEjihem.l.z^p.z^^.
l^jliids"Ji^uiiiis&J]>iriias fASlafim’f(4)Qnoi ris refrigerii ergo & pene animans fuffocari vii
ebritiugit cum a nimio laborcr & vehe- derur, & veluti Kk(^uyji,i adCunt, attrafio multd
jpentioiieorporismocu refpirationis aftus val- . fangiiinei & corde perfpiratum non habete , &Ci
de intenditur' , ut fpicitns fere deficiat ac fape Ixvcmre inferiort nihil viiii) Cum tamen pe-
delinquere periclitetur. Ratio ell , quoniam a dum infiatio & imminens hydrops fnfpicioneni
• validis eSercitiis fanguis in cordis finusplusnR latentis in eo vitii prsbere debuerint : Sed no-
uiio cpgitur, qui ne ipfum‘Tu£focet fed in pul- tandum ex Gaiinii cap. ii. lib. a. de Dyfpnoeas
nioaes exantletur , refpiratio valde crebra & ;fa:pe ob. difficilem refpirationem ,.caufa ipfa
anhela inftitnitur. .. ' thoracein non egrediente , dolorem oboriri
■ Cermu)HfiuU capitis mai«itudwem‘) C33£im2S- in partibus ventris , aut iuventticnloipfo: Et:
fignatMewconfil.a.lib.-5.Pulmo,««,praangu-, tunc mal.e Medicos partibus dolentibus maa
ftia thoracis corde Slluante majus retrigerium nuna applicate, cum dolor oriatur ex eyeu-:
requirit Sc atttalrit fanguinem, cum noji fuffieiat tu , quia nimirum pendentes aut agnats para
infpiratio exipirationi , hinc Cor dilatatur' , id tes ventris inferioris , inftrumentis refpirato-
quodih multisobfervatum eft i Cor enim calia riis trahantur in confortium partium fuperioa
dius efferium aut oppreflum , multi aeris indi- rum-. Etviccverfa, Thoracem faepe dolore ob
gens vehementer movetur ,& inferne aerem ne- affedtum.irai ventris, per meram fyinpathiam.-
quiens attrahere , fanguinem valide .attrahit : Sic ^«rcetauaiadnotavit Pleuritidem ortam a
laDguisvTatfrafiuSj&copibfior quam par fit , vermibus iuinteftinis : Hypochondriaci de do-
itno quodammodo cumulatus & conCulcatus > ' loribus laterum & pe.&oris faepe funt queruli;
. opprimitSvafadiftendif.Hancaffedtionemvc- Vide tit. 1. 3. tir.de ventris. dolore hiftoriam Ca.
ceres medendi magiftrfi barbato fed appofito pivaccii, i'mi ventris vifeera phlegmone labora;
nomine Sanguifugum vocavere ; parces enim re cenfentis , qus poft obitum illafa reperta^
hirndinum modo alliciunt & attrahunt; Dein- morbiforaiteinpeaoreeonfillente;
■deCorvehementiusStceietiusmovecurmajo-
Ob SERVATIO XCI i.
BeJ^iritio dtffieiUimu ^ lahoriofi , a Polypis ingentibus in faubus cordis , ^ Pul-
'moxibus faxggixe fagaante injateiis'.
Filiolus bJobiliff Comitis, circiter decem menles natus, antea fatis fanus eodem morbet
obik , poftquam ille per 4 . aut j. dies tulli cura febricula laboraffet , iiibito deterior faSus,
relpiratione crebra & laboriola , Jinguaficca, magna inquietudine Si jaSacione totius cor-
gris afficiebatur : quibus lympiomaris fere couiiiiuo infeftamibus, intra biduum extinSus
Cadavere; aperto, vifcera imi ventris fine culpa , Tliorace infpcdo pulmones finguinO
Hagnanteinfardi, diicoiores, fcilicet purpurei, inque inultis locis nigricantes apparebant :
erant tamen abfceffu , tumoribus, aut ichoris fuffqfione fatis itumunes, ut illotum aftedioi
ftbrisproduduniBoiius quam cauia videretur: Dum vero hanc, & lethi adeo fubiriocca-
ooaeta fedulo rimamur ,. tandem corde difledo , in finubus ejus Polypi ingentes , eoncte.
tionibus adipofis fimiles , inque omnes arterias exportedi , cariimque cavitates obftruentes
rrperiebantur : Novi iniuper ante aliquoj annos , puerum alium triennalem , propter ean-
caufammorbificani fubito , ac fere improvifo diem obiifle. Quin etiam fufpicaii fas
ut plurimum aliorum morbos, aut mortes vulgo dentitioni , aut lumoticis imputati folitas, ai
tali cordis affedione ptoccdctc. Idemihidem^
eiaSEi';
5i8 Anatom. Prad. Lib. 1 1. Sc<5k. I.
Observatio XCIII.
Rejfirith difficillima & anxia , cum cordis offreffone , i Tolyf» cordis in arterias
, Valmonicas illaffi.
MEmini in adolefcenwla Polypum cordis poft morbillos accretum, & in arterias Pnlmo-’
nicas illapfum , eas fere in totum , ( ut ex cadavere poftea diffeao apparebat, ) obftruxif, '
ie, ut hinc langais intra dextrum cordis finum aggeftus, & ultra progredi non valens, maxi-
mum illic gravamen & opprelSonem, cunv^refpirationc difficillima & maxime laboriofa in-
tulletit ; Puella autem poftquam tres dies cdntinuohujufinodi agone confliSata jacuerat, fa!
cultatc animali fenfim fatifeente , Si demum attrita, expitavit. ih.VVlllisTrallatudt AffS
Hyjloricis ©■ hypochondriacis.
Observatio XCIV.
Viffcilis reffiratioab adhafnm Pericardii cum Corde , ^ defeilum humoris in eo'.
En habe obfervationem raram ac prorfus admirandam , Deceffit nuper poft puerperii la^
botes 111. Dn,D. Halinequtt, Protegis in Gallia Lugdunenficonjux : cujus rimato cada¬
vere, cordis illud involucrum quod Pericardium dicitur, cordi ipfi adhqfiffe, humorequcil-
lo natura: providencia,ad ejus irrigationem&reftigerium inftituto, vacuum fuiffe repetmm
eft : Res ftupenda profcfto : & nemini antea quod fciam obfervata : Perlenlit 6nc illaexhii-
rooiis iftius inopia evidentia incommoda. Namaiftuans perpetuo aerem captabat frigidum.
Siti molefta torquebatur , ne tenuiffimi etiam tegumenti patiens , peftus nudabat ; quine-
tiam a fervidiore corde concalefaftis pulmonibus, in eorum bronchia attraflis atque extot-
refaflis humoribus , Difficili Rcfpiratione laborabat. Qua: fymptomata nulli aliicanfa: po¬
tius quam pericardii arditati imputanda'' funt. Thilihertus Saracenus Epijlola ad Hilianum ,
cent. s,.Obferv.p..
^ Observatio XCV.
Reffiratio fenf.m def ciens a Polypo cordis ventriculos obfidente.
DD. Zacharias Mannagetta , in anatomia Publica Parifiis , demonftratum vidit Poly-
•pum utriiifque ventriculi cordis, cujuldam hominis lenta morte, refpitationc leniimac-
fenfim abfque caufa manifcfta deficiente extincii : dexter major finiftro uterque magnitudi:
nem faba: non excedebat , ffium vei o prope valvulas Si orificium cordis obtinebat.
DT)!iti><i.X'jrffer<»Ji»robferv.7?.p.i45.ejurmo- fimilis eft , ut prima ftonte prorfus appareat
.di Polypos pro pCeuiopolypis agnofeit, idem: Sed cum fimiles polypos in animalibus
Uubitojrfjrjvidifieullosverumpolypurncordii formare poifim quoties libuerit,nonagre fe-
auraliaium partium: Servo e jufmbdi quos vo- rencdocfti, qui putarunt id genus inorbi fuiffe
eant Polypos ex variis partibus colleSos ( un- in vivis , cujus in mortuis orta eft aliqua nmili-
de ibidem depingit pfeudopolypum arteria: ve- tndo , ex concreto in variis cavernulis fangni-
nofs , hepatis, dextri ventriculi cordis ) nihil ne » qui concrefeit ob adtiiixtio.nem acidi pec-
aliuJ funt quam fanguis qui poft animalium cantis humoris : , Experimentum fi^ti poteft fi
mortem refrigeratus S grumofus redditus , du- canf vive vena fecetut , eiqne fpiritus vittiolim-.
- rufque ex corde, hepate , aliifque partibus, ex- fundatur , coagulabitur ftatim fanguis, & puta-,
trahitur, in varios ramos divifus , prout ubi in tirios faciet Polypos,
vatiis cavitatibus Iradit , qui polypo narium ita
Observatio XCVI.
Dyffnoea a materia p. n. in cordid auricula dextra, ^ pinguedini Jimili in Jinu dexlrol
Ptlella palpitationi cordis Se afthmati obnoxia , 'tabida obiit , Huic fuit auricula cordis dex¬
tra prxtumida , cui inerat materia quatdam alba , mcmbrano& , craffa , oblonga ■■ hi un®
cordis dextro materia pinguedini fimilis.
Observatio XCVII.
Dy/pnaea ab indurationo Pericardii & finijlra cordis partis.
IUufir. Schonbergius ( Vide tit. de Suffocatione) a longo tempore difficultate tcfpirandi
ubotabat : Illi membranea & carnea omnis pars , 'qua: finifttam cordis regionem
P© Rerpirntione ■ ^2
ad flabellarioo‘5 affidur ufum dilatatui ac compiimiiur , cx immodieo calore ^0tao)
ewfetat. - - Y/-X7rIT
pyfpaat i Pulmone fixguine refirjt
'mulis i» fwijlrp^ ventriculo.
DOm- N- decubuit, cum diffi-ulcate Ipirandi laborare inciperet , & tibiaf inflataaapp^.
- -rent : Pulmo tojus languine muUo ; rfertus vifijs •• In finiftto c,otd(U ventficulp, inven^
^J,,lao^xicc>lSLVi^x,ride%itydecord^^ " '
Dyjpnau i f eruor Ao crafiori , cordi undique odnota,
TXorN. per tres vita; ultimos annos anhela fisit : Pulmones latis lani reperti. Sed Go^d^
V (od pericardium' arde acreverat Porro harc membrana Vcliiti callofi fuit.
de Synope.
Be/pirotio hfi o Polypo cordi innsto,
iOmma Baxius , repente occifijs a moiho anotskp, {Tit.de Soporofis /^llihus) {a l|ni-
;lro cordis ventriculo Polypum gerebat, qtii conftabat ex alba acconctcta pituita, iii'
cluia membraneo involucro , 8c inhane
tfa trunco pbtmatum non minus arteriar
iinpcdimenta fuere ne deinceps vcl ae
cqr, &Ci Tulpius lib. r. Ojoferv- cop, 17.
S (uis radicibus carneis fibris cordis, aflurgebat bifi-
aortamquam venofam, quarum viaium obfiacula^
em libere mttaheret vel fuligines debitC e^pefietet
k.iic curfu? intercipiatur aut retardetur : Id ali¬
quando fanguinis concretiones grumoizae vc-
iiit carne* etfitiunc cordis (iniis & vaforiim
majorum radices opplentes , imo & nonnun-
qiiam vafa minora , ejus commeatum omnino
prohibentes Ejufmodi fanguinis difpofitiq, ad
tales concretiones apparet in 'pleuritide & pe-
ripneumonia laborantibus , quibus faqgUis .
einiffus in fiiperficie vifcida pellicula obduci^
rur , fubftantia concretionibus illis 'polypofis
lion ab(imilis ; Jmo fanguinem per phleboto¬
miam emiflum in Typograplii Genevenfis fid-
mine ' Milgc , uxore carneam fubftanciam ac-
quifiviCfe cjbfervavi anno iddS.fero innatantem,
qu* exempta & aqu* calenti immerfa indiffplH--
bilis permanlit,mufculof* carni ojunino fipjilii.
Dyfpneo o Perfcqrdip oquo dijiento.
IN corpore cujufdam palpitatione cordis & Dyfpncc'; laborantis , repertum Pericardiut^
immanem in tumorem elatum , pluribus libris aquz diftentum. Pide tit. de Polpit. cordis.
Tyfpnoio a pericordii injlammotione.
■^Uidam cnm acuta febre thoracis erat incendium & Rcfpiratio celerrima & frequens. '
_jSe8tlo a morte palam fccjt adfiiifle pericardii inflammatioBem.frufewt. cU Loteris dplqre..
REver. N. corpore ob nimiam pinguedinem vafto , per aliquot annos de dyfpnoea , tp*"
xime inter eundum, fepiflime cpnqueftus eft. Vifccra omnia mediivcDttis, Corinfi-
gni pinguedine praeditum cum pulmonibus reperimus : In abdomine adeps , ofto digitOfUli?
tranfverforum craffitiem Ciperans confpiciebatur. Vide tit. de morte fubita.
c5bsee.vatio CIV.
Ityfpnao o Pericordii ^ pulmonum phlegmone in fuppurotum obeunte,
A Grlcola plauftri fcEno onufti ruinam in k pafTus , de peQoris' dolore conqueritur , lucr
Obse'
Anatom. Pra(5t. Lib. II 1.
Observatio CV.
Dyjfnoet ex xm^lo corde , firmius unnexo diafhrsgmuti (jr fle».
Enetus quidam annorum xl. temperamenti calidi & humidi, crapul? deditus J
difficultate refpirationis & hypochondriorum anguftia conquerebatur , qui n,’„i •
itis ftuftra remediis, Patavium cum veniffet,pofter3no(3e morte repentina extinftus ^
erro cadavere , in hypochondriorum regione nihil quidem pr^ter naturam fc proV
erum in thorace cor adeo amplum obfervavi , ut tria naturalis magnitudinis adenu!'
ventriculis itidem ampliffimis, cujus capful^ ubique preffius adh^cebat , fuperioriae
libus prtibus pleuieetiam annexum; ipfcriori verb , diaphragmati , nccfblum mem
b anguillas, per quas evadit, percipiebatur, ex quo judicare poflesargn
; concipi : Verum cum paucos pofl: dies invalefcentc morbo , nullis coafe
c bilis & fanouims nmoris in cius corde coiifle it
nortem deduxerit.- quod etiam, authoreGalen
if. Ixi. de abditis.
Observatio CVUI.
XPuimonibus. Gul. SaUonius Paradigm. 99. Hollerius de morb. tat. eaf 13.
^fihma a corporibus fibrofis five fituitofts i>.
fq foemina quadam diuafthmatica, fecum cordis palpitatione confliilante, tandem cat
diaca Syncope interempta, corpora, five pituitoCi, five fibroia , ulna: longitudinem lupe
ntia ex aorta extraxi. /• lac. VVefferus Exercii. de' Afoglex. p. 197.
r
'Dq Refpiratione bfa,
Observatio CX.
"DjJ^nxt oh dilatatiopiem friDif arterU e>^ tortu frodeuntss , fuh corde.
IOh. Fabri circa 50. annum coepit aigrc Refpirare cum Dyfpncea : Prima a
ic , ex magna ad caput aftcndente orta 1 maxime dilatata Si dilacerata ci
Ttmorihits lib. 4.
APPENDIX.
la fub.cofi
ridetif4e
Rrjplrttioxem feragi beneficio DUfhrtgmttis , epj^ue nervorum , experimento
en. ctne fallo probatur.
Ennatratio niethpdi qua Canis fefpirare cogitur ad Inftar Equi afthmatici j a4'
ipvcntR & experimento confirmatae per Ricfiardutn tovver
M-dicum Oxonienfetn.
HOc experimentum repetitum fuit coram Regia (ccietateOa. aliquan»'
iiu ante id lemppris privarim abautliorc fiicrif prpfiatum •• Ecce Autpris yerba,
Pollquam fepe tnecum perpenderam Methodum Refpirationis , & ex multis ob(erva-r
tipnibus collegeram prqcipuum ejus organum elTe Diaphragma, non alio probabiliore ex^
perimento illud ptobari pofle arbitrabar quam rpiupendo nervos quorum ope motus ejus
pcificitur .• j, Perfora larus animalis inter 6. & 7. cpfiam i" medio Thoracis , e reglorie cop-
dis , cuirellp-inciforio , cujttp admpip in ipfam cavitatem Ptaoris , deinde cultello extr^
flo immite direaorem, cumque infige ad profunditatem unius digiti, dire aa extremita¬
te ejus fterpum vetfus , compreflaque ad latus interius Peapris : Pcftca fuper ep ieca ad dj-
gitis unius longitudinem muiculos interccftalps , pe fprte acie cpltclli Ipdas Pulmpnpi:
Hocfaao impone digitum , Sc unge fepara Nervum qui porrigitur juxta latus pericardii
Piaphragma verfijs ; Deinde impone fpecillum , paulo incuryaia extremitate inftar hamh
& apprehende nervum , cpmque protrahe ad o, ificium peaoris, ac rcfcca , araeque coti- '
fue foramen : Idcm operareipaltero latere, & ftatim Canem dimitte, videbis cum rerpR
fare omnino inftar Equi Afthmatici : Idipfum apetfius bblctvaveris fi canem pcil ft^ip?
Ijcin aliquandiu ad funem agitaveris .■ Sed quo quis f.cilius hoc Experimentum perficiat,
primo oblervet quomodo Nervi Diaphragmatis porrigantur juxta utfumque latus pericardii
in aiiimalj mortuo, antequam periculum fiat in vivo.
Ex hoc Experimento piiSnum cft fequentes colligere obfervationes. i. Modum Rffpir
«fipnis tPtalem penifus alterari: N^m cum (ano animali , aerem trahente feu inipirantg.
Venter turoelcat elevatione inteftinorum per coptra^lonem Diaphragmatis , Eodemquts
pxlpirantc ycnicr fubfidat per Relaxationem ejufdem , in afthmaticp Cane vel Equq fotj-
fratrum omnino oblerpamus , Ep enim aerem trahente «entrem contrahi in tenuem lpng6»
(udinenj , Exfpirantc aptetp relaxari & rurfiis tumefeere p|anifllmc videmus, a. Cufij
fonllct Pulmones per fe nihil omnino moveri , .fcd illomm motum totaliter dependerg
?h Expanfionc jh.o.racis per muiculos Intcrcoftales & Diaphragma, ex-hoc cxpcrlmentp
t quapiura fimplex rnotus alterutrius illotum fpeciatim conferat ad Rcfpirationcm ,•
Enni enim oninis Inlpirarip fiat dilatione Thoracis , illaque Dilatatio perficiatur partim
fT muiculos Intercpftales , elevantes coftas , partim eodem tempore per piaphragma,
fpntraflipne fua deprimens inferiores tenues coftas, quibus adheret, atque elevans vj/ce*
/* mferioris veniris , quifius una omne pofijbile fpatium pra:paratur , quo aer admittatur
& Pulmones diftendantur- , neceflirio inde fcquitur Intercpftalibiis muft;u!is operationp
fua defiftentibus , Diaphragma natura: iropulfi) magis anniti quo ftipplcat illotum defe-
®uro, Se viceverla: quando utraque , nempe & Intcrcoftales mulculi& Diaphragmadui-
Pus divetfis fiipaionibus funt deftinata f quanquam in eundem finem ) & neutrum alterius
munere fungi poceft : Qua: res cvidentilljmc apparet , pam Diaphragmatis ufij , exdcfeflp
*lus Nervorum fublatp, mulculi IntercoftalcsfolitD amplius dilatant coftas, vel in cxpre-
EPam polfibilcm diftantiaro , necelfitatccogente : quemadmodum mapifefte videre cft ubi
‘^^hem agitaveris aliquandiu poft fe^lonem , aut Equum aftmaticum ih conpitatillJmutn
cutfutu impuleris. 5. Cum modus Rcipirationis in canc , cujus nervi Diaphragmatis, fc^i
^mt, idem fit qui in equo afthroaticp , plusquara probabile cft caufam in utroque clT- e|n-
"f™ > prout Cgna funt eadem ; Eftque vcrfimile admodum , quanquam ah'? ''■ds i° Pulmo¬
nibus illorum animalium o.ccur.''ant, ea tamen inferri ex languore Refpirationis, occafiq-
ne primum arrepta cx relaxatione feu ruptura nervoram diaphragmatis : quoJ ipfum eo
Predibilius videatur, quod obfervcmps ex mmiapteflione Diaphragmatis ,( qua netyi plane
etuat.PraS.Boneti. Tota.l. Tf .?■
'ji Anatom. Pra^t. L ib. IL Sed. I.
t.mpantur, vcl extra pioprbm tonum extendantur) ut plurimum moibum illum actidc
■.X Aiiis fhUofo^hicisSocktaUs Ai^gltcxanxiii^fi-J. fug. a^r; - ^
Byfpaoei i corpori fub^Diaphragmile fuccrefccme.
Ne femper edegmatis , bechicis, diirque ad afthma & pcaoris morbos conducent
i u : remediis operam fuam ludant Medici juniores , dum iis atget abutitur telpirati(
ais d lEcultate peaotisque .angoftiis laborans , nairandum videtur quod anno 1669- mi]
oblatiim eft rarius circa id morbi genus phqnomenon : Obierat mortem poft longas pa,
latimque auflas pecoris auguftias refpitandiquc moieftias Vir quidam annorum 45. Ty
(is nulla, nuila: ir.flammaiiones adfuerant,- omnis denique fymptomatum caterva , quzft
pste ibiet pe£l Orales illas xgtitudincs abfuetat , & tamen rclpirandi difficultas de medio f
ftulerat Stgi um. , _
Simul atque ventrem inferiorem difiecuiffet culter Anatomicus , objecit fe corpus quoi
dam , ea conftans tunica: fpiifitudinc qua: folet clfe cotum petalorum qnibus noftratesa c
ttcctata etiam in latttudinem quandam diduci poterant :
tur , erant ear lutnborura vertebre qnibus bini diaphragm
diaphragma tanto veifus pulmones compellebatur vehen
Dyfptioiit i pure [apra Diaphragm
deciduo a fipp
s acuta ingruit , cum difficili anhelitu 8i tuffi ncca conftantet ad moftem ufqiie ic-
emortui exenteratione , finiftra thoracis parte, obviabat magna diaphragmatis pto-
itia , inllar facci , purulentia e totali liippuratione Enillti lobi Pulmonis Fi-
4. tie. de Febribus.
Observatio CXIII.
Dylpxeeu ob raateriim vifiidum diaphragmati adharemem.
Intingit non raro materiam lentam & vifeidam , ad digiti craffilicm luperiori Diaphrag-
latis parti infidere, qu^nifi vomitu auferatur, a:gtum jugulat: Sic obiit Lantgravius
n Haffie , in cujus cadavere ejufinodi mauria eft inventa. : -
ic faJfum ilUid in omni nrbrbo peftorjs fit cralfis Si vifeidis humoribus. 'WaUus mtu
>xiam efle vomituro ; verum illud fi pul- »>««./>.56. .j
loret folutione continui, noii fi repletus
Observatio CXIV.
Dyjpttoea l Steatomatis Diaphragmati adiutis. " '
Ata fiipra Diaphragma pugni magnitudine fteatonjata, ponderis molefii difficililque {cf
pitationis caulas piatbuctunt. I.Fefliagius Syntagmatis Aaat. cap. 9.
De Refpiratione laefa; 533,
' . ^ afiendanf. Diaphragma in refpira- mine extra uterum ; coilftituto vinculi vicem
primarium motorem effe. p tet ex eo , obit , refecant, ut hepar collaprum tendat dia-
“““l fnblato ejus motu , ipfa tollatur refpira- phragroa , impediat ejus motum , & ita ip/am
homo in momento fuffocctur : Barbatis refpitationem fimul cum vita tollat. Moibius
toinotiim, qui umbilicalem venam , qu£ in ho- Fundata. Phyfiol. c. 14.
Dyjfnoea eb pus diaphragmati incumbens , d vulnere.
TUvenis punftim prope claviculam dextram & fcapulam finiftram vulneratur; ftccedit DyC-
ipneea &c. Ingens copia materiq purulenrm candicantis in firi'ftra cavitate -thoracis contine¬
batur, qua: diaphragmati incumbens relpirandi difBcuItaiem auxit. FicU ltb.\.tit.iievul-
Djfpnoea exarta d caritUginea cojlarum parte in ejjeam fahfiantiam indurata.
CArtilagines cojlarum, qua: ad motum faciliorem edendum circumferentiam pcaotisex
parte componunt , fi indurata: in fubftantiam ofleam , reliquis cofti. fimilcm convertan¬
tur, quod-ftnii eauia aliquibus , aliis citius , idque fete in mulieribus, mammarum fuftinen-
datum caufa evenit, quia tunc thorax fuiEcienter dilatari non poteft , fufpitiofos , accedente
pratletrim pondere mammatum , fi mammofa: mulieres dorfo incumbant , efficit. PJaterus
^^Attilaghes cujarum &c.) Frequentior eft nec
V-datis perfpe&a dyfpncsac caufa a collarum
vitio: Anno 1675. 'mcnfe lunio , Vir Reverendus
& Clariffimus t)om. Pectus Muflardus, Eccle-
■ fe Lugdunenfis Paftor , Vir quadratus & ple-
thoricus couqueltus eft de dyfpnoea , fine tufli
autftertore , i funipto cibo maxime urgente;
Multos in confilium adhibuit; Medicus Pleuri-
tiae eum affici ' atus , quamvis onmino abeflet
febris , purgatione , metu periruli prafentanei
&motcis interdixit , qua tamen a Pharihaco-
'bibita auxilium attulit; Caufa externa
maturo in quopiam mufculorum peftoralium
contigifie ,fibrarumue aliquam divulfio-
nem; Accedens vero muliercula deprehendit
noths ultima' cofta: cartilaginem depreffam,
qua in locum redufla illico ceflavit dyfpncea:
Per muliercnlz ejufdem induftriam longa inva-
letudineliberataNob.puellaLaufannenfiSjdiffi-
cultate fpirandi, oppreffione peftoris a paucifli-
mo cibo, interdum vomitu,per 18. menfes vexa¬
ta , quz omnia obUruSionum & chlorofeos fo-
boles credita funt , accedens tamen medicaftta
di£ta, nomine Ctefpin, duarum collarum extre-
Dyjpmea malam fierni conformationem feqtmta mammarum molem Thoraci incumbentium.
7N muleribusjmammofis & obsefis, detraSa mole mammarum, fternum acuminatum depre
Ihendij&peausanguftum; quod in illis caufa fuit Dylpnosa: : Eam anguftiam excitavera
fondus mammatum : RtolanusEncheir.lib.%.c.-i..
Observatio CXVIII.
SeJJiratio Ufa d Pleura adipe contecla Pulmones premente , d" Mediajlino adipofo
quatuor digitorum latitudinem obtinente.
-C^anhelofus , caeheSicus, fceda crurum & pedum Icabie confpurcatus , ctyfipclati phle-
gfflonodi aliquando obnoxius, die 7. Januar. 1657. Nidayiohcnc potatus rediens , flantf
“nente & rigido cmlo ftiguit , & calidum domi ingreflus hypocauftum , circiter hora: qua-
rantetn poft fornacem dormivit ; Expergefaflus furgit , cadit ftupente lingua & latert
“'ftrorfum; Edormita crapula lequenti dic melius habuit, ftdeuma vinoCbi non.tem-
Peraflet, velpere fenfit infignia circa umbilicum- tormina cum dyfiitia ; Acceffic die 39
? ““xtro hypochondrio dolor punfliorius cum fpirandi difficultate , folita majori , tufli
“^fine febre : Detraflus linguis cute flava obdudus erat, circuinduda aqua citrina;
die quarta ad mortem circa claviculas obaudiebatur inCgnis ebullitio & ftrepitus mate-
aftii fangtiis, phlegmati confufi cochl
i) eoior utriulque pulmonis .divcrfts (
Ipla pleura undiqfle tanto tegebatur adipe quantum ad implendum thoracem j imminutis pul-
monibus, fufficiebat: Que omnia in vitz curfu & morbis contingentium fymptomaium rj;
tionem patefecerunt aperriffimam , nempe conformationis vitium foIa Anatomc detevea-
dim. I.Nk.Binsixgeriis obfirv. ®
Observatio CXIX.
ojlemile aiffeclis ^ulmamhus.
Oh^hte , Dyfpnoea ingenti &c. Inventum ingens in latere finiftro pieutitieum apoftcniai
quod pulmonem Cmul occuparat. Fuielib.^. tit. de Uteris dolore.
Observatio CXX.
■ T^fpnoet a Pkura ferte dextre fujlulis objite , Talmommqtie lobis eodem snodo
IUveni oboritur etypelas in tibia , quod a medicamentis introrfiim converfum eft, unde fum-
ma Dyfpnoea oborta eft : Illi Plcurse pars dextra puftuiis miliaribus obfita reperta eft; nce
non pulmonum lobi antici & pollici. Vid. Ub. i. tit. de Phrenitide.
tnufculis, unde conftriaionis pedoris , bares quidam, aliique abdominis : iniiiper laJ
OBSERVATIO CXXL
Hyffncee ab ebfiejfu inter pleurem & cojles eborto.
IliolaRever.N. tulficula continua & difficultate anhelitus vexabatur : circa II. inenfern
atatis fub axilla dextra exortus eft abfceffiis, quo aperto pus copiofe per meulem efflixit >
magno levamine , Tandem claulb ulcere ; fymptomata au&a ffint , ita ut i8. circiter men-
vivis difceffcrit. (Is
ncifo cadavere , ingentem abfceffiim fub axilla finiftra , & quidem inter p!euram'8£ coltas
mi, in qno pus copiolc repertum. Hildenus cent. z. ehferv. z8.
Be kefj5iMtiohl L^ki
.Observatio CXXII.
j^Jpmn e jfink coatprfiime , Vdmombus ^urutemis & Pericardio fefto ahxiiitf.
^Ue!!a quxdam lahbrabat tdt rnbrBis cbmplfcatis , ut nc ipfe iErculapiUs mederi potuiifej
J; gre. Maxima il!i homiditas cerebri fpinam dbrfi adeo-irroravcrat. Ut inde incurvata fue-
lirj prXiertitn tirca finiftranj partem peaotis j. undeanguftia pciSoris & dyfpnoca : Subftan-
lia pulmonis materia purulenta erat imbuta : Pericardium pertnagnUm i ao fbptb i & quideni
in medio ubi netvofum eft, tam tenaciter & mediante cailofa materia annexutn 'er^t J ijt
iHadnobnifinoiiracula fepatate potuerim. 6. »1^74;
Observatio CXXIII.
‘xjifhma oh rnediafiinum fero pfigaineo f lenam , Pulmones tnateria fUrulehta inftr&os.
Ajqno tSja. Vidua Dom.N. cum paucis induta veftibus c Icflo infencaram tranfiliflct
circa mediam nodem, iliico. Correpta cft, dy fpneea afthmatis patoxyfmum,zmulantb
grc. Apettb Cadavere, inventum cft mcdiaftinum plenum fero fange.ineo quod fotte rupta
membrana verius partem fuperiorem pulmonis , camqS atq; afperam arteriam compriment
fiibito fuffocayerae ; Ptiterea inventa cft pulmonis univeria fubftantia referta materia putu-
fcnia & gravitate infigni prxdita. Riverius cent. i.' ohferv. Ao.
'QEnfa'i£uffeo'ih'c. ) oW ^inventis va: flatus & huiriores, ti veirum cft qiibd volebaf
tJfisgUhdularuiirt feroiis , cenfet. congregari Adriamis Fdeobargius Anatomicus Leydenfis-
poffe' aquam inter fternum S: mediailiniimi Excel], membranas medialiini antici fub fiernb
obfiruSis illis valis qiis a glandulis fterni evidenti intervallo nequaquam diliaiv , neque
fTab;2;figi 1. 1. o. p.) ad' jugUltim pofitisorta, , eam cavitatem conftituere, quam .redunt plu-
duftui-chylifcro ad iiifettidrtcm ejus in veficam rjmi tam late patere quam larum cft ipfuin itcr-
axillarem inhiant ; Sicut & in pulmonuiii pa- num-. ArSiffime c-nini adeo uuSha: memurans
tsnchymate ac thoracis cavitate , iiljs otclufis copulata: funt , ut nequideiji arte , nsfi vioien-
qiiaaglanduiis pulmonum CTab.j.fig. i.f.r.i.) tia atcedat; fepatabilcs fint : Qiiod itaque iri
fliuftro ebrdis lateri annexi i ac pinguedine dilTefiione corporis ab Anatomicq exhibeatur
pericardii procedunt, & ductui chylifcroinocu- fub fterho cavitas , per accidens eft, & fitcuiii
Jantur. . is fternum magna, vi d membrari s tnedi..ftint
"Mediafimum firo fangyMM plemm') Inirz mei divellit : Nec eft qiibd cavitatem.e. m, qteiio-
didftiiii duplicaturam materiam aliquam colli» tabilis latis fub fterno i ubi mediaftinum fepta
gipoiTei qnsque perforato fttrno i fedulb unitiit fefe exhibet, nobis obtrudant. Ea cuind
Chirurgo elici poffity ait Cclarobui Anae. 1. fub parte aliqua fterni cantum eft , tiofi vsrci,
c. 3, Notandum autem p. aternaturalern effe il- fnbebtotoi pt volunt authores;
pdffe' aquam inter fternum S: mediailiniim,
obflrtiSis illis valis qus a glandulis fterni
fTab'. 2;fig. 1. 1. o. p.) ad' jugUltim pofitisorta,
duftuiiChylifcro ad iiifectidrtciri ejus in veficam
axiilarerii inhiant ; Sicut & in pulmonuin pa¬
renchymate ac thoracis cavitate, iilis oeclufis
qiiaa glandulis pu! monum ("Tab. %. fig. i. f. r. 1.)
finifttb ebrdis lateri adnexi; ac pinguedine
pericardii procedunt, & duttui chylifcro inocu-
' 'Miiupimm fero fangitirieo 'plenam ) Intra mei-
didftiiii duplicaturam materiam aliquam colli¬
gi poiTe i qusque perforato ftfcrno a fedulb
Chirurgo elici poffi: y ait Colambas Anae. 1. 2.
c. 3, Notandum aurem p. ateruaturalem eife il¬
lam intercapedinem, ubi viam vifibi faciunt
OBsERVAtid CXXIV.
Dyfpnsa oh MediaHinum cofioja fingaeiine fufarBatn^ Et Pelmohis lobani fipe-
fiofem eijlis offxam.
IN cbrpore virili obatfo , annorum 22. deprehendi Pulmonis dextri Ibbuni fuperiorem'
collis affixum. Et Mediaftinum , quod rarius, pinguedine copiofiffima fuffarSum . ut
ptopterea una cum Pulmone coftis affixo Rcfpirationcm fecerit tanto difficilibtcm- 1- Daniet
^ajor Hiflor. Jnat.cap.i}.%;:4.^l^.
Observatio CXXV. ’ '
Orthofniet i npediajlini inflammatione.'
/'“XUidatn orthdpnoicorum iriore cubabat, quoties cnir^ quieicete lupinus cupie-
\^bat i ftatim animi deliquio corripiebatur.
Mortuo Kgro feifto inventa: fncraat memhranatnterjepientes max^e inflamgiata : Maximus
eft morbus qui prope cor , vita: fontem ftabulatur. Som. Panorolas Pentec'. 2. oh/erv.-io.
. 1 2. Nob. febre acuta detinebatur cum refpiratione fi equeijtiadmodum Si celeri. Eo feifto
mventuseft in membranis intetfcpicntibus tumor inftammatotiqs fitis-iobtabilis' magnitudi¬
nis. Eide tit.ele Peiioris eiolore. .
itnerfiplemes maxime inflammata pbfery. p. 159. Recenfet ibi Medictitri quendairi
A^c. ) Inflammationi obnoxium quoque primarium morbo correptum, de dolore iir
‘apmagma, cujus ex-mpium affert Platerus in regione ventriculi , cinguli inttar ventrem fu-
Anatom. Prad.lib. II. Se6t, I
tfumpttt?»-, dextrum dorft
Featricalum & ImeUim flatu dijl
1669. Anatomico meo cultro fubiecerunt a
omnino, qui ante aanos venenum aliquod aflumplerat , a quo tempore va-
ffligi coepit, Afthmate imprimis , quod etiam ultimis vita: annis adeo grave, ut
quidem proferre valuerit cujus vis ab adftantibus intelligi poffet.
3 cadavere omeutum ar&e adeo margini offis pubis dextri adharrebat, utnonnifi
parationem facere liceret Hepar eti^m Lieaque & petitonqo, & diaphragmati
adha-rebant ; Ventriculus flatu diftentus diaphragmati itidem atque hepati,
ibratum membranacearum beneficio junftus erat ; Inteflrina nonnifi flatum conti-
juo fu mme erant extenia: Ren dexter exiguus valde pure fcatebat, finifter atcriu-
uc intime referentes , quarum particulam in muiato meo refetvo : Quod
decumbebat viti hujus uxor. G. Blafius P. 4. ehfirv. med. 5.
upispeSaris Jiboles , Pulmonum cum ceflis , fepto ^ vertebris cohaflonis}
cum Pericardii abfentia lecoris mole excedente.
niiS. obiit D. Marcus Guillermetus Genevenfis, annos natus Crebris
m annos obnoxius fuerat quibus tandem Afthnia
amitibus crebris leipothy
Bxo Die 18. Junii anni
im , ballami pratfertim;
iragmati tam arefo nexu cohzrentes , ut nifi vi magna aU
oerulei, fcrpfum humorem Intra fe continentes .- Jecuc
hofum; Splen admodum parvus, fed inculpatus .-Renes
n,rr!hr,s .■ Ex cemmunf.
nigra atramenti inftar contenta faetat , confpicicbantnr piartetca lapides pintiaii &c.
(cnt. 2. ohjerv. is.
Observatio .CXXIX.
Vyjfuet pi Pulmones confumptos , Thprtcis cuviutem. (inguine putrido plenm , ^
pericardium pure , ac hepar minimuM,
CAdaverdiflicuimusin quo repertus Pulmo cofumpti s , thoracis cavitas plena. Gngbitng
putrido & concreto; In pericardio plurquam ihenfufa puris alBi cohuuebatu.; Toij
cordis fiipcrficies ablutnpta erat & putrida , cxrCnuatumque admodiim cof t Hepar qfqus
ade6'm3gaum habebat, ut inFa umbilicum defccndercc, totsin antcribrert) pa/iem. hypp-
gaftrii occupans : Symptomata, quibus vexabaiut- craatrTndls.febricala', doibr^rt tho*
racc , _& in anteriore ventris parte , difficultas refpirandi ; paucjs^ffiebus siug morsetn j dcii»
quiaanimi ; mens conflabat. Ioh. Bauhims,
Observatio CXXX.
TSyfpniea cum gutturis exulceratione , a Pulmonum v.tio & putred/ne, in quorum
fummo voinica , .curn hepatis . renii dextrp vittis.^ ^
Mulier honefta mollis &: rara, annotum 30. febre, deftlllatione ve et,i ih pulntbWes iaboV
rabat , foetum geftatrS'Di9;imcftt'em : contra exOlccfatUni 'gurtuc bu’^rta’tiirh‘£ft'i'n diffi-
Qultate anhelitus cucurbitula aifctnatim fcapute affixa; Pepericdie 7, lcvat.a'.fpbfis_: Mpiid?
decima hora a partu. . - .
'■ Apcriar-utcrus.grumis plenus inventus.,,Totus venter flatibus -tumens , Ren dexter pivu»
lentus , Hepar quantitate peccans , lobo uno coftis ad hasrens , colore totum vitijtu.m , aridum,
ac velutfftixum, aliis partibus. quafi piitredine/mucofurn ; Similiter & pulmones , in quo¬
tum fummo ad arteriam votnica pute plen-a erupit. HoUertusm ohjerv. ad confilig curandi §. 8.
«8
Anatom. Pfad. Lib. 11. Se6t. 1.
Observatio CXXXI.
‘Dyjpucci pederis ^ oppnfie , ob Pulmones ubo fwe ulcere refertos , Hepttis ^ ventriculi molem
in angupus purtes JpirUiles redigentem , Renes mole confiitutos. ’
ANnoiygj. cum Screnift. Ecneftus Archidux AuftrisE, Prorex Belgii , vehementer (ii.
gidiaeiis conditutione domum reverceretur , inaithritidcm, ut larpe (olebat , incidit;
qua cutn per aliquot dies detineretur , accedit capitis dolor , dcftillaiio in pedus , mox febti-
cjla,c m naufea^oraitu, cibi faftidio , ac.dolorc ad ureteres, cum midu laboriofo &
Itrangurioio. Viium fuit Medicis tum ratione doloium, tura febiis , tum nephritidis, cujus
non ob/curafigna aderant, non aliud commodius ac pratfentaneura remedium, nec citius
ac fccuriusefleV.S. qua: adhibita fuit; a qualevius vifus fuit habere quanquam id (ine ratio-
ne Medicis vifum fuerit , cum urinar aibar , pcrfpicua: , ac tenuifllmz forent , ac omni fui ra¬
tione calculus effe videretur , Itaque cum peffcvcrarcnt ureterum dolores, vomitus actcejen-
di difficultas , propinatum eft oxymel cum contemperante (ytupo , quo haufto per aliquot
dies. , calculum cxclufit album , rotundum , a quo dolor abfuit , & mejendi difficultas (ed
non vomitus :_Cum vcrocxeoMcdiiji & alios lapillos effe fjfoicarentur , caffiam dedere cum
,/f-ccicbus hierae, aqua bis terve, (ine «illo incommodo, multa pituitajpnaci levatus eft, fcd
pciftitit vomitus cih) naufea , ac urinar omnino limpidar : node non bene dormire , non
quic(cete poterat, onxiiis oc circum prnccrdioepprejfus ; fluxit prarterea (anguis ex naribus, noti
multus , albidus & (ero!us, ex quo Medici deiperate ccEpctunt , Confilium tamen fuitclyfte-
ribus ac levibus vomitoriis, fu.fumdeotfimque humorem pecca.titem ducere, revellere, re¬
trahere, fed omnia fi uftra, crefeente anxietate & audaptjlfus imbecillirate , ita ut interfe-
dus videretur, myatus, mtax capillaris., tandem fine pulfu; quo cum per biduum vixiffit,
tfle dc(i:t zo. Februarii , (initium ugritudinis \ylonuir. )
Quo jam vita defundo , cum corpus diflecarctur , in cohipedum venere, pulmo , cor,
pleura ac (cptum vi retrada.ac in argiiflum coada hepatis mole, & ventriculi, fepium
quali fuperantia : Pulmones nigricantes, (ine ulcere quidem, fed digitis coropreffl tabum
quoddam reddidere; cor integrum ; fcd inarquali figura prat-iitum; Hjtc in (uperipre ven¬
tre , inferior laiis erat : Mefenteriutn valde pingue , Hepar multo maximum in uno lobo liyc-
bat -• Rcnirm uterque magnus, durus, colote livido, in dextro puftulx, phlydxnas elTs di¬
ceres ; (inifier , prxter dida , in actita cufpide , ulcus cavum habebat , nrgrnra Sc cuaj
ipcetptduiov ciTe videretur , non immerito cancer effe videbatut •• Aderant in . cavitafe fiag-\
menta calculi & majores arenuix muitx, uc videretur aliquis calculus egteffirs in ytsicijjf
tJeliiuilTe , Et veiica putrida , foetens , livida &c, 3 />•»'* 4-49>
Observatio CXXXIL
Dy^ntea induSo o pulmonibus cops/idnulis , hydrope thoracis, & utroq ; Rene galcRloff,
PLuroarum venditor emortuus ob Renum Pedorifq; vitia , habuit in utroque Repe fnffi
gnem calculum : In thorace tres aqux libras ; Pulmonem collis adnatum , & CPt no®
tantum pericardio fuo deftitutum , (ed exprimens prxretea extima lui parte naturan?
centislevi; quem eoiorem ipfiprocuidubio impreffietataotia in thorace contenta,. •»' videte
eft in eorum raulculis quos accidit vel MiMfMyudJii eduisJpiut. Tdptus Itb- i- obferv.c.4i>
TXes aijUie lihras ) Ob vitium cordis quod Et lienurn ,' qiii calculo obrc.di', ne.c ftro If-
primarias , fecundum multorum opinio- betam excretionem concedentes, hujus 'in
nem , partes tenet ia opere fanguificationis, pedoris regionem ifausfulionem perpetetu^
■Observatio CXXXIL
Reffmtio kft u Pulmonibus fatibus dif entis , dextro coflis odharente , ^ obfiejfu fixtoin
Hepate & Liene infoltte magnitudinis , fepto adnexis dre.
ANno 1563- die 9- Febr-Clar. Franc. Syivius deleBoein Nofbcomio Leydcnfi vctiflans
(ecuit, in cujus cadavere liquentia notabantur. Hepar (blito grandius, &2 ufqueadoS
ctaxendicis inferius ptotenlum , in fiaiftro vero latere diaphragmati valrdlffime annexum
feparati non poflet fine ruptuia diaphragmatis : Lien infolitx magnitudinis & mi!^'!'*
conformationis quali ex pluribus lobis compofitus videbatur , diaphragmati validilfime
adhxrebac , & inferius eoulque propendebat ut finiftrum renem plane compritnerer,
cumque admodum parvum tclinquctct j Lienis calor & paienchyma plane dive^
De Refpiratione Lxfa. 559
f erant a ftaW naturali , color erat valde rubeus , qui naturaliter Iblet efle plumbeus : Paren-
%v!na erat firmum, inftar parenchymatis renutn, quod naturaliter laxum efle foletSi difi-
flu-ns : Membrana externa crafla erat & fete cartilaginea , qua: iubftantia ufque in pro-
fiindum tendebat : Ventriculus infra umbilicum protendebatur , loco fupetiori amplior
jiat, intermedio loco anguflior, loco inferiori iterum amplior Anguftia: in medio cau-
faai efle putabar roagnitudinend infolitam hepatis & lienis , a quibus coardabatur ventri¬
culus : Pulmo a flatibus erat diftentus , ita ut cum. diflccaretur flatus erumperent , variiC-
queinipartibus thoraci per fibras adhstebac in dextro latere, in finiftro plane erat libet:
In dextro Pulmone , qua parte firmiter adhatrebat coftis , abfccflus erat pus foetidum , fub-
viride & valde tenax continens ultra duo cochlearia. Color obicure rubens vifebatur in
vatiis ioteftini tenuis partibus, ipfaque vafa inteftini erant turgidula: qua parte attingebar
folliculum feilis, ab ejus colote tindum erat inteftinum , qui color penetrabat ufque ad
partes interiores. Humor fufcus & obfcure nigricans continebatur in ventriculo & inteftino
tenui, qualem fa:pe a moribundis evomi ajebat, idque peflimum efle fignum , & raroargros
talia evomentes evadere: Putabat eam efle mifcellam bilis & fucci pancreatici valde vitio-
fam, ubi jam omnia a flatu naturali abieturit. In rugis inteftini duodeni qutetendam cflb
ajebat infertionem duSuum failatii & pancreatici ; ftylura non poterat indudum immittere,
ob aliquod in illo obftaculum, idque indicium efle putabat alicujus valvula: inipfo dudui
Trauivcrfb pollice fors grandi diftabat infertio dudus pancreatici abinfertione dudus bila-
rn: Duplex erat infercio dudus pancreatici in inteftinum tenue; altet ramus erat in loco
aliquantulum fuperiore , & erat minor : alter, qui major erat, inierebatut eo in loco, .in
quo erat exitus duplex bilarii : qua: duplex iniertio ut frequentiffima eft in brutis , canibus
pratfertim, ita rariffima eft in homine: Dudus Pancreaticus canta: erat capacitatis , ut ftylum
calami Icriptocii ctaifitic admitteret ; Immiflb tubulo in dudum & inflato , attollebatur
tota iubftantia pancreatis. Inter duplicem tunicam inteftini tenuis ; ad tranfvctfi pollicis la¬
titudinem, infetebatut dudus hilarius , plane ut ureteres inter duplicem tunicam vcfica: inic-
runtur. Ren finiftercraevalde exiguusacmollis, & cum diflecaretur , pus aquoium emitte¬
bat, in parce iuperiore bona iui parte coniumptus erat , nullus tamen aderat calculus. Sup¬
purationem illam renis provenifle putabat a compreflione ejus fada a liene grandiore , undo
utina diutius retenta acrior fada fiibftantiam renis crofir.
Membrana Renis interna', quz pelvim conftituit, triplo fere cralTior erat quam naturali¬
ter debebat , idque faipius fieri ajebat in partibus purulentis , fanguinem enim affluentem
, patres tum magis munite adverfus acrimoniam humorum : Ureter finifter latis erat grandis,
m raro tam grandis appareat : Ren dexter in parte fuperiore , ubi fit fecretio leti a fanguinc,
cavitatem habebat pifi magnitudine , in quo calculum hsfifle putabat & hinc inde per to¬
tam renis fubftantiam obiervabancur granula quatdam fabuloia albicantia. Vena umbilicalis
non prorliis coaluerat , reperiebac enim ftylo per eam ingrefltim in venam porta: : Uterus to¬
tus erat contortus verfiis dextram, quod fibi nunquam vifum ajebat : fieri quidem interdum
utfundusuterimagisdeclinec inalcerutram partem , fed totam uteri fiibftantiam ita contot-
qocti rariflimum efle putabat: Caufam efle exiftimabat propinquitatem nimiam offis lacti,
cu' uterus ncceflum habuiflet cedere : Putabar idcirco illam partus habuifle minus felices : ob
yiciaiam enim offis facti coanguftatur locus perquem fostui tranfeundum eft : Jufto quoque
grandior erat uterus , & vafa iri eo valde coafpicua , quod in vetula mifum. Orificium veficre
admodum erat arppium : exiftimabat proinde illam aliquando exetevifle calculos : Inferta
tubulo in apertum aliquod vas in Tuba uteri &inflato, plurima vafa hinc inde per tubam dif-
nurrentia attollebantur; in quibus vafis fepe ftagnare putabat fenguinem , & variorum mor¬
borum in foeminis caufam effi;. Dudus Thoracicus valde erat exilis, ut diceret fe tam exilem
in corpore humano non reperifle : Dum immiieret tubulum & inflaret , tentans an partes du-
Sus fiiperiores intumefeere vellent, obtinere id non potuit, ob aliquod qnafi concretum
duipfo dudu , quo remoto intumuit , ut optime pateret infectio ejus in venam axil-
“lein finiftram , Liquore rutilo totus dudus erat plenus , quod fibi nunquam vifum
ajebat : Vala cerebri a fanguinc valde erant turgida , ut nunquam fe adeoturgida vidifle
Infinufalcis fuperiore teperiebatur fubftantia tenax & vifclda, per totum dudumfalcis
uiipecfa, quale quid frequenter reperiri, in Belgio pratfertim, pofleque eama appellari Poly-
Pum cerebii aiebat : Addebat reperiri etiam in omnibus venis fa:pe talem fiibftantiam , & re»
pl. capillaribus : Subinde in venx (cdionc in venis hxrerc talem materiam , uc
'-hirurgi aliquando cogantur abfifterc a vena: fcdione, nec eam admiiiiftrare poffint nifi
^mollita , & fubfata hac materia : Aqua cruenta fatis copiofa , modica: falfedinis particeps re-
p^icbatur inter utramque meningem, ut&fpuma: fatis multum: Gujus caufim efleputa-
“st, quoij Qutu infpirando mortua cfTct , facile poiuiflct fieri ut in illa anguftia aliquid acris ad
540 Anatom.Prad.Lib. II. Se6t.L
brum psnetrarit • Immiffo tubulo in artcriamxarotideiri& inflato intumefcebant omnes arte.
riiE per totam cerebri fubftantiamdifperfa:; In cerebri ventriculis aquacopiofa falfi faporofis
continebatur; Infi.iita vafcula ab arteria carotide tendebant , ufque in plexum chotoide'^
qui cx multis parvis rubicundis glandulis conflabat, quo in loco , fi quod fit , efle puiabat
te illud mirabile Galeni; Ex radice eferebri dtio corpora nervoia laris confpicua utrinque fel
rebantur in ipfam glandulam Pinealem , 'qua: fc primum ceperiffe ajebat , ipfi etiam C^rtefo
ignorata , quem in Anatomicis plane imperitum &c inexercitatum fuifle .aj:bat , cx propria
illius ipfi faSa confeflione. In glandula Pineali arenula: grandiores reperiebantut; Ex Dbfervdi
lohd». Henrici Brechtfeld ; MediaD/ini, i» MedicisTh.Birtholini
NDnexprertit quo morbo interierit vetula , in Pulmone', Ac obftruaionem Duansthora
i quanquam Appplexia interemptam effe cici. Si tamen conjefiura: locus , Refpiratiol
fulpicari fas fit , quod -cerebri vafa fanguine nem iili ddficilem ftiiffe credendumob Pulmo-'
effent rurgida , & Senius falcis fuperiorqbftrtt- , num St S;pti variatn licfionem.
iftuselfet; Aut Phtiufi, ob abfceffum& ulcu^
Observatio CXXXIV.
PeUeris effrefio ^ dyfpatea i Talmonam ixfiummutorio affe^a , & Hepatis
magxiiudixe praterxatursli.
ILlud )am medicis Iblcnne eft , etiam melioris nota: , ut fi dubia fi morbi idea & caula, il-
licO ad obAiudiones imi ventris, Lienis praferrim, recurrant, & mala idiopathica per
fympaihiam excitata judicent ; adeo ut morbi caufa alibi quam in fonte qua:ratur : Junii
anni 1S77. vocatus fui ab illuftrifs. Comitibus de Savigni V Salanova , quo p-ratciTcm diiTcaio-
ni cadaveris Puelli , ododccim tnenfes nati , filii didi Comitis a Salanova : Toto vitz decur-
fu languidus fuerat , quod ladfis & nutricis vitio adlcriptum : Refpiratio illi plerumque anhela,
cum fibilo quodam fcd fine ftertore , frequens aderat cordis palpitatio, tufficula ficca, pe-
ftorit oppreflio ; volarum manuum fquallor & calor, qua: quandoque flavefccbanCi viciifitu-
dines ctebrz ruboris & palloris in vuhu : Ha:c omnia vaporum e liene & hypochondriis
elatorum fobolcs credita , & obftruflionura partium alvinarum, Pratferipta: aliquot purga¬
tiones, potus aperientes, fotus imi ventris , aquibuspejus habuit; paucifque diebus ab co-
Antequam dlflbaio inflitueretur , examinatum totum corpus : quod pluribus in locis livi¬
dum erat & ecchymofibus latis foedatum , praefertira in dorfe & externis foemoribus Ma¬
cie confecfum cum' abdominis tumore & feroci latere finlftro , ob Enterocelen ,■ qui ab in¬
cunabulis obnoxius fuerat Nobilifs. Puer : Admota novacula, illico extra profiliete inteflina
tenuia , quz cum ventriculo flatibus tumebant ; hic vero ab eorum emptione , flaccidus,
mollis & extreme relaxatus apparuit , ac pro ztatis ratione major : Jecur maximum erat, lub-r
ftantia: tamen & coloris laudabilis ; cui adfcribcnda «y'WVipaj*'a6 & edendi aviditas infignis ,
neonon ex parte dyfpnoea , a compreflo diaphragmate: Licinntegertimus,Renfinifterdex-
. tro duplo fere major , intra parenchyma abfceffum pure refertum , avellana: magnitudine
continebat ; Dexter naturalis erat : PeoduSio peritona:! , per quam ileon in (erorum devol-
vebatur, (unde crebri ventris dolores) latiffima erat, digitum medium facillime admittens:
In peSoce vero plcrornroque fymptomatum &lethi caufa apparuit. Pulmones enim inflam¬
mationis eryfipelat ffliTay pra:gre(& notas gerebant , marmoris inftar variegati , viridi coloris,
lividi , rubri , exfueoi , paucum tantum cruorem nigerrimum dilTecIi fundentes ; ab omni
connexione cum coftis undiquaque liberi : Rariffimus autem occurrit cafos. Auricula fcil.
cordis dextra ovi columbini magnitudinem atquans, pure referta, quod e ventriculis cordis
manabat: Adeo ut imus venter, fi tenem dextrum excipias, & ventriculum laxiorem ob
diftam voraeitatem , culpa pene liberandus fuerit; Cum e contra Thorax, partefquc ineo
contenta: , nullo vitio idiopathico laborare judicat* fint, pra:cipuorum tamen affeSuum
& Icthi cauf*. Ex propriis ohfervatiombxs.
Observatio CXXXV.
Boum Jlrages epidemica a vitio Pulmonum, Hepatis, fjydutidibus obfejforum ,Refpi-
rationem anhelofam inducentium , TujSicuUm , ^c.
QUo obtufior Bilis eft , eo oleoCx partes & pingues luxuriant magis , carncfque liccntio*
fias obfident quam natura: ex re fit: Tum alias, tum Abraharoftropii Sielandiac 1^74-
id oblcrvalT: contigit: .^Egrotabat pa:ne omnis Boum familia , omni corpore languor i refpi-
tacio anhela , tufticulB cm i comedebnnt , coibant , iroprzgnabamur , pinguefccbact:
De Refpiratione kfa. 541
1 _ uttiufque ftxus horum animahum diflccui : Pinguedo ubique copiofiffima, catni-
0- fljccidis , Pulmones innumerabilibus hydatidibuS referti , quzdam duos pognos zqua-
h In vacczunius Pulmonibus numeravi ry. exterius, fed copiofiotes intra ipfospulmo-*
' Utentes numetum non admittebant •• Non tenues pclliculz has involvebant , (cd craflaS
"'efflbtanz , vulneratz limpidum cruotem profuderunt , quzdam , at pauciores , flaveicen'*
® . Omnis thoracis cavitas aqUacruenta-inundabatur i lnaliavaccadexterPulrnounahy-
diSsyidebatui Circa cordis cum vafis nexum copiofa pinguedo : Cruentus in petieardio
rnuor, copiofus, fimiliseiqui thoracem inundaverat : Cor in omnibus, fi fibras fpeaes,
fl ccidnm: In vaccz alicujus cordis dextro ventriculo fubftantiam , parieti non fepto, adna-
jaiD ojFendi, magnitudine gallz , quatuot cruribus paretichymati cordis , polypi inftar , fe in-
jnuantem, extrahi cuih cruribus haud zgre potuit; abluto fimpliciaqua cruote, cerz inftat
javefcebat, difle&a cqpiofas oftendebat fibrillas , cujus flamina fevo farcirentur, fubftantia
concifa igni inje&a& pinguedinem fudit, & crepuit; Omnium fff/>arpeflimc habuit: mul¬
larum vaccarum innumeris replebatur aquofis tumoribus , pugni , pomi , juglandis , avellanz,
majoris ininorisve quantitatis, mcmbranacraffiifiraacornezopulorumnec duritie GCflit,ned
colote : Vulnerati tumores quidam aquam (aliam , plerique vel flavefeentem, vel vitidiuicu-
lamamarefcentcm effuderunt: Rarus erat tumor magnus cui non complures minores inclu-
derentur, pari omnino tunica vcftiti ; nonnullis ex eadem membrana parietes erant & fep-
la.- quatum Hepar ita (catebat tumoribus , iis Hepatis color quali aduftus erat, & ex atro
rubeus. Aliorum boum jccinota hydatidibus quidem deftituta erant , led paffim in (cit-
ihos induruerunt : Omnium cyftes fcllez confueto longe majores erant , copiefiflimo hu¬
more repletz,. qui colote pallidus, leuiter amarus , fluidus inflat aquz.- (^uamplurimis
non tantum in omnibus ptopemodum venZ portz ramis, (ed dudibus etiam bilaiiis ver¬
mes tepetlebantut copiofi : Lien , Renes , Genitalia &c. nil przter naturale oilentabanr.
Scilicet ubi fanguis fulphuris fui & falis legitima proportione orbatur, facilis cft putredo,
jnt ejufmodi inleSis apta corruptio , & fuccorum benignorum degeneratio, qaz fzpe in
generationem copiofz pinguedinis, fivccafcvum, five lardum, fine aliud quid mentiatur,
flceiTcrc poteft. lohin. Vd. Willias in ASis Medicis T.Bml>olini ann. 1674. 75- & iji.
Observatio CXXXVL
‘DyJ^nni a Strumis in fuimonihus , erifide Stomachi., Omento ^ Mefetiterio ^c.
IUvenis Strumis, quz gulam afperamque arteriam opp.relTerant , moritur. Eo mortuo re-
pertz quoque Sttumz in orificio ventriculi , Pulmonibus , omento , mefentetio fice. Vidi
tit, de Suffocatione.
Observatio GXXXVII.
ReJ^iratie lafa ob Hydrofem feBoris , Vulmones fiderat os , Hepar grandius ^ fcirrhofitm.
NUper cum ex officio in cadavere foeminz alicujus caufiim mortis indagarem , cum in fi-
ptemo ventre nulla mortis figna apparerent , aperto Thorace tota peift Jtis cavitas aquis
diffluebat , fterno enim remoto veiut cx fonte lympha cum impetu dimanabat , Verum ergd
IJdropem peSoris ibi teperi & ipfam mortis caufam ( Pulmones enim fyderati erant & malo
airetti j 1 ergo tamen feSionc ad imum ventrem , 8c ibi ventriculum tam pufillum , tam con-
traflum vidimus ; ut pugni magnitudinem non excederet , hepar vero jufto grandius erat fiS
fciirhofum, quam is abdomen aquis nec dum diftcntunfi effer -. Obfervatio D. Cajpari Colliche»
Medici Dani , in Aciis Medicis Bartholini , anni 1673. ohfierv. 118.
T^EPeaoris hydrope pauca apud PraSicos quod fignum tum ratio mihi diftavit, tum expe-
^reperimus, ita enim Laz..Bicscrms Pr.med.!.' rientia in omnibus confirmavit: Curatu difficilis
ci-ih' vulgus hunc morbum non def- eft,per|K/><75, Vacuatio certe contencz maceris
morbis excol- in thorace tencari quidem poffec five purgantl-
j leferofa, p. 114. & nuper SjiIwbj in Praxi fua bus.five aliis id genus, fedverendum neabeo-
fci ^ accurate de eo rum calore agitata materia dyfpncea increbef-
Drrf malum in oris eat, luffocatioque fuboratur-. quo fanc conful-
ratione fcorbuti , & cog- tius videtur ut vacuetur illa fenfibiliter thorace
■'■tudffic.le./4„„,-W,»„ apertocauteriopotentiaU,maJiisautemmar-
Ut cognitu difficilis eft culini animi, aauali; lim.
54i Anatom. Prad. LiB. II. Sed. L
Observatio CXXXVIII.
'Dyj^noet nh Bydrofe Thoncts , Diaphrttgmdtis exulceratione , Crajfitie mettArase Pulmox
Parenchymatis eorum duritie , Glandulis in eo , vario vitio partium natssralium **’
ANrio ifiSj. dic 2,2. Junii Clarifs; Pylvius in nofoeomio LeydenfifecuicSarajn Janfen •
cujus cadavere fequentia notatu digna occutrebant; Hepar in dextro latere loco 'a?
modum profando fituonerat, & quia latis grande, partes lubjefia: inferios, quamfec
dum natbram efle debebant, fitx erant: Sufpenforium Hepatis, quod folet efle in dextri
vel medio Thoracis, plano in finiftra parte fitumerat,& tres digitos transverfos niinimn°'
diftabat^ tnedio : alter lobus Hepatis occupabat totum liniftrum hypochondrium, quod *
totum replebatur . - Folliculus fellis in finiftro etiam confpiciebatur latete : Tinaura ipfi n *
rltonio a folIiGQldfenis erat indufta Ventriculus non continebatur in medio , Icd totusin
linifttp liypochondrio fi tus erat , & quodammodo convolutus : Pylorus etiam erat in finilh
latere. Ventriculi lubftancia inferior interius nigricabat, & vala minima infigniter conpicu*
erant, & ftellulas quafdam quali reprarfentabant, ex quibus aliavafa exibant: Pancreatis
fubftantia bene fe habebat , fed glandula: conglobata! ipfi adhasrcntes grandiores & durio-
res erant: Lien admodum exiguus erat, ut raro tam exiguus appereat .- fateftinum colo»
litum erat loco decliviore ob hepatis magnitudinem & flatibus erat turgidulum, cumque
communiter e dextro latere ttansvetiim verfus liniftrum feratur, in hoc. fubjeao deorfuni
fetabatur : Vala minima & capillaria in eo variis in locis turgidula erant s quod indicium efle
putabat alicujus (phoydiseai, idque libi nunquam in craffis inteftinis vifcm.r-Tara tesuis
etiam erat membrana inteftiniutin nullo tenui efle folet, quod etiam rarum.- apparebat
autem tenuitas iliaco potilSmum inlocoubi major ejus erat diftenlio :Inteftina tenuia ali¬
qua lui parte diftenta Ctant , & vala illorum turgida & rubicunda, aliqua vero parte flaccidas
& pallida; Glandute plures notabiles in mclenterio apparebant-- Ren dexter admodum
grandis erat, Sinifter comprimebatur a partibus fuperioribus, quare etiam aliam a natu¬
rali conformatione habebat figuram. DuSus Pancreaticus latis grandis erat , utduosftylos
admitteret, ingreflum ejus in inteftinum cum ex pancreate non poflbt invenire, difleaoin-
teftino & immiflb ftylo in orificium duflus bilarii , manifefte in inteftino protuberantis ,
ftylus in iplum dutftum pancreaticum penetrabat. Spatium infertionis du&uum in intefli-
num quatuor circiter transverlbs digitos diftabac a pyloro. In cavitate thoracis , potifimum
in dextra ejus parte ayuafotida copiofa continebatur , yua aliyuot catinos implebat. Ab acrimo¬
nia illius aqUz , pleura & tota fuperficies interior diaphragmatis exulcerata: erant S erofa: ut
etiam pus durent. Membrana Pulmonis dextri quadiuplo fere craffior reddita erat ab illa
aqua purulenta. Pulmo dexter plane durus erat'& corrugatus, coloris lividi & foedi. In par¬
tibus luperiotibus interius corrumpi coeperat Pulmodextcr&aliquid puris continebattPul-
mo fin-fter melius habebat , in finiftro latete aqua etiam coeperat colligi, led limpidior,
nec partes ita rubebant & excoriata: erant .- hinc inde in fubftantia pulmonis finiftri parvi
glanduia: erant : Pericardium plenum erat aqua limpida, qu2 6. ve\y. cochlearia imple¬
bat, cum vix naturaliter duo cochlearia adelTe debeant, la orificio interno uteri materia
vilcida reperiebatur. In parte interna colli uteri parvi quidam mulculi eleganter apparebant.
Obfervatio D. I. Henr. Brachtfeld in t^Sis M. Bartholiniann. i6j^. Ohferv.16. . ■ .
Observatio CXXXIX.
Tsyjpnoea a Pulmonum vitio , ^ Jpiritalitirn partium comprefione ah utero elato. '
Mulier quzdam a partu ftatim expiravit :. Uterus illius occupabat totam capacitatem
ventris uique ad foveam peftoris , ventticulumque compulerat verius diaphragma^
Pulmo lividus atro languine refertus ; laboraverat autem afthmato Vide lih. ytitdepari»
difficili. '
Observatio CXL.
f. I. Dyffnoeaamultiplicivifcerum vitalium ^nataraliumvitio.
VJcentlnus, &c. Pulmones habuit nimio vini potu debiles , hinc tuffis, Relpirationis
diffimkas: Apertum cadaver exhibuit pulmones male conftituros, ficcos. Dexter cop
adha:rebat mediante muco: Serum aderat in thoracis cavitare, in mufeuiis externis vitee-
iribu-i cordis auricula dextra (anguine diftenta erar. FideTtt. dethrhijt.
§ 2. Qxor N. a.flcaribus tentata, tufilcula, Dyffinoea, hydrope', &c. Pulmo dexter n»
teiia purulenta plenus erat; fioifter humoie (erofo. Scirrhi per totam eorum filfaftantiaOr
Lapides piurimishineinde iparfi: hydrops abdominis. KtdeTit. dePhthiJi.
De Refpiratione Laefa. j45
< j U. Palpitationi cordis cum althmate obnoxius fiiir.- Corrupti pulmones deptehe^
j Lobus dexter diaphragmati annexus -• hoc furfum a colo tumido compulfunj. Vide tit.
T cordis \
s 4. Dom. N. Pulmones magni , flaccidi, colore lividi , variegati & quali gangrenatij
diapiiragrnati arSc connexi, ut & pleura: , Hepar diaphragmati annexum : Pinguedinis co-,
yeftSbat omnia vifcera , ob quod pondus fpititus impeditus fuit^ Vide lih, ^.Ta devert-
^^^5”*Iuvcnis {ifchurii Uhorins, Vide lib. 5.) de difKcili refpiratione conqueritur : Hepar
Sj Pulmones diaphragmati cohatrebant •• aderat polypus in corde , cum hydrope ab-
Nutrix in difficili partu obiit; ilterus ad foveam peaotis fCrvenerat; ventriculum
conipulerat verfus diaphragma ; aderat hydrops abdominis. Pulmo erat lividus , atro fan-
euine refertus : Ex thoracis capacitate aqua ichotofa effluxit > Laboraverat afthamate. Vide
lib.^i.M.defertud^uili. • •
§.y. Er. Chapuis , gravida a fex menCbus in continuam febrem incidit, ere£la eerviec
fpirabat, rubor erat genarum.- Foetus aperto corpore in confpeftum venit grandior : inte-
flina omnia flatibus turgebant.- Pulmones erant tumentes , lividi , pute ptatgnantes , Vtde
l, de Febribus. ^ ^
§.8. D.N. Aliquot ante obitum feptlmanis , gtavlffimis deftlllationibus affatim e capito
dcftillantibus in thoracem infcftabatut, utnonnifi reda cervice fpitare fas, unde aliquan¬
do ingens impendebat (uffocatienis diferimen : Aperto demortui thorace inventum pus
ineo: Hepar, Pulmones & Cor, in arido & exiiicco corpore admodum grandia & palli¬
da. Vide lib. l. tit. de meUncholiu.
§- 9. llluftr. Dom. de flfle ( de quo tit de Phthifi ) prmeunte virium lauguore , febre len¬
ta & tuffia Pedoris oppreffione ac dyfpncea extlndus eft. Huic Pulmones tumidiufculi
inventi funt, & repleti partim humore lutulento pattim flatu; lecur in extraordinariam
jnolem excreverat.
§. IO. Vitiofa Pedoris figura in Rachitide Reiplrationem focit impeditiorem ac cte-
briorem. Jecur quoque fiipra modum adauduro , cum in ventre non inveniat fpatii &tis,
in thorace mutuatur quod ipfi dceft, ao verfus fupetiora affurgens, diaphragma longe im¬
pellit. vide 7it. de Gibbofitate.
§. II. Conqueftus quidam de Febricula , dyfpnoea , dolore hypochondrii dextri.- Ingens
abccfliisin Jecore inventus. Thorax pure abundabat. Videlih.^ tit. deHypochond. dolore.
J.ia. Uxor N. diu Dyipnoea laborabat: Illius Hepar durum: Pulmo dextra parte materia
purulenta; finiftta fero imbutus erat : per totam fubftantiam fcirthi plutimi, & lapides hinc
inde diiperfi. VideTit. dePhthiji.
§.13. Puella ab cphemeta febre in hedicam incidit. Illius Hepar mediante materia gypfca
tenaciter diaphragmati adnatum erat , hinc anhelitus difficultas : Thorax aqua plenus.
Pulmones materia purulenta & fteatomatls imbuti erant. Vide tit. de Phthifi.
§.14. Seren. N. febre duplici tertiana afficitur cumfpirandi repentina difficultate: Inte-
ftina omnia flatibus diftenta erant. Jecur tumidum cor przgrande : In cavo pedoris aqua:
16 V. Dextra pulmonis pars flaccida, craflb & mucofo humore oppleta; Siniftra in laniem
tefoluta, tunica pulmonis ut infaeco concepta, &c. Vide Ttt.de Febrib.
§. 13. Dom. N. palpitationi obnoxius fuitcumafthmate .- Pulmones putridi reperti ; lobus
dexter diaphragmati per corpus cartilagineum connedebatur. Diaphragma lurfum com-
pulfum erat a tumido ob flatus colo. Vide tit. de ptlp. cordis.
§. 16. Uxor N. pleutitide lateris finiftti correpta interiit. Lobus dexter pulmonis pa¬
renchymate erat deftitutus , membrana fuperftes diaphragmati arde connexa: Sinifter to¬
tus in p-jtriUginem abierat: Pleura crafla erat , lyderata : Cor folito majus Diaphragmafo-
lito elatius, a Jecore tumido , fcitrholb maximo fiitfum compullum. Videtit.de Exfiaitiotie
purulenti.
§■17 N. fatigatus ealefadus, potui litavit , hinc dolor thoracis cum Refpiratione dif¬
ficili , &G. Pulmo dexter totus erat Icirrholus cum fiftulofis ulceribus , adnatus pleura: , dia¬
phragmati & , mediante hoc, hepati. Ia finiftro erat quoque uieerola colluvies , & Cum pleu¬
ra cohatfio. Sanguis in utroque cordis finu nigerrimus , Hepar totum adnatum diaphragma¬
ti, &c. '
_ §• 18 Dodor Rumoldus pluribus annis afthmate as orthopnoea , ut nonnifi eteda cer¬
vice fpirare poffet , defatigatus fuit: Prarter bina in pulmonibus tubercula , Ixxij lapilli ia
veficafellis& potis choledochis fuht reperti. Vtde lib.i.tit. de Idere.
Zz i
■dtiit.Prnd,.
diSEJt;
^^4 Anatom. Pra<^. Lib. I I. Se6fc. I.
Observatio CXLI.
MeJ^iraM in Behus difficilis i fila conglobata in ventriculo eborieme.
GOncrefcunt Poma in Boum vfntriGulis : qu? penitus examinans , interius ex metis
pili? bovinis ai diffi me compadis conftate teperi , & exterius glabra , nigra , & dura pel.
Ictrgi: Unde credideim boves fibiraet pruriente cute dentibus pilos evellere, qui
ab b.mafo digeri nequeant, iri maffam coguntur rotundam, quq pbftea in pil^ majoris ma¬
gnitudinem excicfcit, unde anhclofi &: afthmatici diu incedunt. Gualt. Charleton DUtriha
de Liphiafi JeSi. i. caf. i. , , - - -
Observatio CXLIL
i.. . Hyffndea a ventriculo obfus intra membranas conclufum tumente.
REfpiratio intercipi poteft a diaphragmate introtfum corapuUoa ventriculo tumente;
pure interduas membranas colledo prargnante ; ut obfetvavi in matrona, uxore Mag.
Jqli. Chavotii Pharmacopola:. Car. Pifo de morbis a fero feS. 3. caf. 4.
Diaphragmate iitierdum comfalfe a •tserttricr.lt) occafio major.- Tum ex ventriculi tumore,liic
Ventriculum fitum naturalem interdum enim ingeilo alimento, ut pars membranea,
mutafle obfervaturh, dum aut furfiiin revulfus facile dilatatiir ; & aCTiduitate capiendi multi
di iphfagma premit ; quod a paftu dyfpnoeam alimenti , dilatatur magis ; unde five plenus,
iniuci, aut deorfum fertur , imo ad umbili- (ive vacuus, ut amplificari foiitus, diaphrag-
cum ufque ; aut ad latera declinat : Qui pluri- mati , liberas tefpirationis inftrumento , oneri
mo utuntur alimento, dyfpnoex fiunt obnoxii, eft : hoc preffum thoracem anguftum reddit
tum ex multitu -line fanguis , unde major occa- parte interiore jhinc pultno,prac anguftia thoraJ
fio ipfi pulmoni fui implendi , & dpprelfionis cis corde asftuante, roajus refrigerium tequirji^'
O B S E R V A T I O C X L I II.
Syjpnoea a ventriculo tumido diaphragma fremente.
Mulieri venter in inlignem molem excrevit, cum difScuItate Spirandi. Ex aperto vene
rre xc. libra: aqua: prodierunt , 'quas e ventriculo miro dilatato orium habuiffeoftende-
CideTtt.deventris tumore. .
Orservatio CXLIV.
Dyjfnoea ob vitiofan ventriculi & omenti in thorace filum.
STiidiofiis graves fingultus & voniitus pafliis, in finiftro latere thoracis omentum & ventri¬
culum fitos habuit, viate vivebat athletice , liifi quod aUhinate paulilper laboraret. Fide
lib. tit. de vomitu.
O B S E% V A T I O , C X L V.
Vyffnoea a iientriculi farte , cum portione duodeni & coli , in thoracem fer pertufiutd
_ • diaphragma delata.
Jtl|‘!liii gladius anceps paulo infra cartilaginem xiphoidem intruditur , hinC refpiratio in-
AVJLtercipitur, Scc. Inucnitur ventriculi orijiciam &: pars finiftra ejus, cum pOrtione duo¬
deni & coii ad thoracem per vulnus diaphragmatis delatum , &c. Fide lib. 6. de vuln.r.
Observatio CXLVI.
TtyffnOea 4 timente ventriculo oh ferum intra ejus membranas coercitum , Hydrope abdominis.
Mulieri gravidam fe credenti abdomen in magnam molem excrevit : tandem in febrem
contifioam incidit cum difficultate fpirandi , &c. & 7. tiie obiit, aperto abdomine in-
gcti? ftrofat Iiuroiditatisfaaum eft effluvium : Ventriculus prargrandis per medium -difleftus
ulnam Parifienfem fuperabac •• membrana interior multis hydatidibus coniperia etat,&f/
Vide l. tit. -de ventris Tumor.
OistS!
De KelpiratioriC kfa.' 545
Observatio CXLVII.
^jlhtan perisdicumapta tamUis meftinUy Upde iafigais mgnitadini ia cjtp feUeal
HOcamio circafincm Janu. mortua matrona quardam, vidua N.per triennium afthma^
co periodico detenta -• hanc humi fedentem , ere&a cervice tefpirantem , pedes & ven-
tumidum biduo ante mortem , cum ordinario alias Medico D. D- Schilpacbeto,
*Tfitavi. Cum adftanres vomitorum urgerent , nos vero fummam vitium proftrationein
gjttrema inftare adverteremus , timendo ne in ipla operatione medicamenti argra de-
fi-erei illudque ac fi co llrangulata fuiflet nobilcum diffamaretur , poftulatum caute declina¬
vimus ’ alia praifctibendo .• Avidus filius fciendi unde harc Djrfpnoea , aperiendam concedit.
Diffeffo itaque thorace , ubi omnes aliaS Medici veram fedem figunt Afthmatis, iti
Pulmonibus nil neque vifeofi, neque fetofi, neque impafti quicquam in illorum btoiicbiis
obfervavimus , fcd bene conftitutos ac laudabiles invenimus, ptarterquam quod exiguis S
btilBs hinc inde , imprimis in dextro latere pleura: adnexi ha:ferint •• In hoc tamen non ac-
ijvimus , cum vitium illud a prima conformatione videretur , ipla veto a triennio de-
0am afthmatica : Continuavimus itaque leftionem, ventrem, que, qui ,ac fi hydropica fuiffet,
dfentus etat, aperuimus, fed remotis integumentis ne gutta cfHuxitaqure , inteftina ve¬
ro omnia , imprimis jejunum , mire inflata , diftenta & tota vacua conipefta ; Lien bonus , ug
jjHepar laudabile': veflea fellea magna, aperta nihil continuit bilis, fed lapidem inclu-
fum habuit magnum , inatqualem , pondere quatuor drachfflaruip pfBcinalium:
geriis Okferv, ai. MifeeU. carhf. anni qaarti,
HIiic concluiimus Afthma fuiffe flatuofum, tia melins fe habuit •• Vidimus etiam f ufirn
& fiatulentiam auxiffe alvi conftipacionem quod anobis exhibitum fuiffet vomitorium , fi
prope continuam , ortam procuidubioa Jefe- quidem materia non impaCla fuit Pulmonibus,
da biiis , nam pet aliquod tempus nunquam, flatus vero per fuperiora pauci vel prorfus 0«U
pili clyfteriis aut aquis laxativis , follicitata Ii evacuantur , Ucm,
alvus fkjp officium, ad otnnia autem purgan-
Observatio CXLVIII.
X>yJ}noea ob tumida ptibas inteftina.
Minoris ordinis D. Francifei (ocius, Reipitatipnis diflicultatc aliquando laborans , coli
dolore fubito e vita difccfllr.
Intcftioa ejus adeo flatibus intumuere, ut ventre aperto in adftantes profllirent: compreflq
igitur fepto ttanfverfo Pulmonibus movendiatque Relpitationis faCultas cohibita fuit. Uh ith-
iaiuCent.-i..0b[erv.z6,
Observatio CXLIX.-
Byjpntea afarcibas fxalceratis inteftinis incavam abdominis affup , vifieraverfis
thoracem compedentibas.
VXori N. poft partura venter intumuit, &c. aeceflit re(pirandi difficultas quatindieS
incre(cens vita: finem impoCiit. Differto ventre , ibrdes nigrz , quales in cloacis, efflu¬
xerunt, cralTa: , fostids quarum tanta cppia ut qu^|or urnas implere potuiffent, &c. Di-
ftcnfio ventris tam magna , ut jecur , lien & ventriculum j cedente fepeo , intra pcftotis (pa-
Fide Ub-}. Tit. 4( ventris Tumore, .
O B S E R V A T I O C L.’
Byjpnoea a ptibas vifcera omnia replentibus. ^
LUdovicum N. vidimus fpirltus roagnaanguftia affeaum .• Vilcera omnia in cd vento plena
conipeximas. Fidelib. ^. Ttt.de 'ventris doloribus.
Observatio CLR
Byjpnoea ab obturata arteria cotliaca a pituita concreta , tJ* hujus anearypatfi
, A N. febrem incurrit ftipatam orthopnoea , pulfacione vehementi fiipta ventricu-
«C^lum, &c. DeteSa parte qu^ primos roagnq artetiq divaricatus fentit, corpufcula of¬
fendimus tria ex pituita concreta , tranfverfim arteria: duSum obturantia , &c. Arteria fe
PPtuht ccEliacg ita dilatata ut cotnpteffuni pugnum admitteret , Scc. vide tradi, de Febrih. l. 4..
i-i } gsSSRj
54^ Anatom. Prau. lib. Ii. Sect. I.
JJlhmt ih Hefate migno , materU indurata infarcio , Pancreate maximo.
Vir Nob. dolore hypochondrii dextri pet plurcs annos conflidatus fuit , (
culi &. diaphragmatis compteflione. Initio, cum degeret in agro Piflavie
lor pro colico , hnic regioni vernaculo, a Medicis judicatus fuit. Ex remediis pa
tis habuit : poftea Lutetiarn e contulit , celcbriorelquc urbis Medicos advocav
iudicio ablcefliis in Hepate genitus dicebatur, variaque abfque emolumento ex
fub finem morbi & vita: vocatus inveni ipfum gravi Dyfpnoea laborantem , 8d
recumbere , fcd cogeretur refidere in lecto S: pro doloris gravitate & vehementia i
pifibi videbatur tandem atrocibus hilce doloribus confedus extremum obiit diem.
Aperto cadavere Hepar magnum multis abfccffibus refertum inventum eft.
fuoloco dimotus, ptopcllente fcil. ipfum paulatim deotfum
tferinle')Vite\li- morborum. Verum quidem eft luxari Rent
genitam i &c. crior ob viciniam jecoris, liquata pinguedine,
Reaerat luxam )Fr. Peiemmtaaus , qui conti- quse ipfum ioftac glut'nis lumbis aifigit, facili,
nuavit Gtabadim, i.e. PraSicamMefu8Ei,men- iis devolmtur. Ritlama tAmhropc^, lih. i.
Observatio CLIIL’
TJyfpncea ob tumorem Hefatis fcirrhofim j ^ Lienem in tabum refolutum.
LJEii poteft Refpiratio ab alterutro vifcere , aut uttoq; in infignem tumorem elato : juxta
illud Hippocratis , Orthopnoeam inferunt hydropici affectus duri. Coacar. icft. a. 1. j. §. aj-nt
hoc tempore vidimus in ftudiolb quodam, Ifiaelc l’Alman, qui a quatuor menfibusr*jif|»i
tumore inflammatorio Hepatis oppreflus , cathedra: toto eo tempore infidere & indormite
co aftus , interiit nuper , cujus Parens fimili orthopnoea triennio ante jugulatus efti
In ciijus cadavere Hepar feirrhofum valde inventum, una cum liene in tabuni verlb.
C. Pifo de morbis a fero SeS.^.cap./^. . -
INfigniitmore') Hoc exemplo utitur Excell.Th. Hujus Izfte refpiradonis cauia vulgo affignatur
Bartholinus, lraa:.de vafis Lafteis cap.15.pro- tumido vifecri , diaphragmatis liberum motum
baturus-fuffocationem, five ortliopnoea»f*pe impediente; Sed &r aliis illius affeSionibus, ci-
induci, delato univerfo chylo ad thora®i per tra tiimotem, ut fcirrho, corruptioni &c.(uc-
hovos DniSus thoracicos, quia hujus commea- ceffilTe fidem faciunt plurima exempla : Hinc
tus adhepat ob illius affe&us p.n. intercipiatur: reSe colligit Viciliuftr. orthopnoeam illam it-
qno in cafu vitam & ianguinis munia fupplere & ruenti affatim chylo , pulmonefque in tranfiiu
przftare cor ftatuit , fed quia lolum nequeat afficienti , adfc|ibendara effe.
hepatis auxilio dgtitntum , perire hominem;
Observatio CLIV.
i.yifthma ab abfceffu juxta lienem genito.
Nobilis vidua per multos annos pedem graviter ulceratum & fontaiiellam etiam m
allato habuit , horum diuturna moleftia defefla , per Chirurgum , difliiadente me , con-
Iblidari tamen & ad cicatricem perduci curavit , quo fafto, ftatim ipirandi difficiutas ot>
cupat , appetitu edendi non dejedoi imo ipfadidcnte,jam vegetiori reddito hautdefiderto
indulgere , ob afthma , nunquam audeat , Tandem ficies & manus extrema: , cum abdomi¬
ne atque pedibus , ob humores ftagnantes. Si exituro amplius iion habentes', intumuerunt,
& aftbmatc au(fla , vitibus diuturnitate fraftis U. attritis , vitam natura; leddidic.
De Refpiratione Laefa.' 547
In Enjas poft mortem latete finiftro , ad lienis ficum, abfccffus , quem omnttrm etati admira-
fione, occultum habuerat , apertus inventus eft, ex quo, defunSa jam ip6, magoamftE-
dilfimi finiei copiam effluxiffe mihi relatum : Hinc patet ulcera diuturna, aut abfcefius,
ia quos natura fe exonerat , caute traflandos effc,nifiin aliud ttiftiusdiferimeafcconjicc-
^c(inU'it)ii-Greg.Hi>rjkmOhferv.}xv-)tib.ix.
C0nfelidjri')Hippecr6.'E.^id.(e&.^.tit.2Svtta.t ruat, folent in nephritidem atit afihtna j aat
abfceflus , qui aliorum affefiuum medela 'etiam aliquam apoplefiicarum paffionuminci-
fuDCCuracijIn quem loeilm commentarium Val- dcrei ut contra multis fieri vidi ex Epilepfia,
leCnie'inoriacen-ndu : Definitio,a«, horum abf- aut alio cerebri moibo magno , nephritidem ,
ceiiuum diuturnitas cftjfitintenimdiuturniquod & ex hac podagram. Tales igitur abfcefliis,
natura jam confuerudinem eo mittendi cotn- cum jam funt inveterati , etfi cum evacuatione
riaraveritrlgituc in omni diuturno abfceffu, nonfint,dicocfleaIiorummorborummede-
fivefitcumevacuationenitulcusjfiftulaautha:- lam,ut filiolas: quare fepe curari prohibeo»
inoirhois. Sive etiam fiue ea , ut .vetus poda- aliquandoetiam fieri fu»deo, juxta prasceptutn
gra videndum quomodo cures , Plurimi enim Hippocraiu , Quibus in morbis fafii decubims
eoruniqui tali morbo multis jam annis labora- liberant ,eofdem fi ance fiunt prohibent.
Observatio CLV.
lypjpxeei « vaTtit Hepata & lienis vitas,
INrtrutnenta refpirationis moventia aliquando impediuntur ab externo corpore , ut he¬
pate p. n. diaphragmati agglutinato : hinc retardantur in fiio motu , ut nos vidimus non
femcl,& nuper in Nobili juvene & Rcligiolo ex familia de Pouiy. CarPifide morb. i Sera
feS. }. cap.4-
Bimulus Princeps defunSus 26. Julii 167S. Hepar illi valde durum , albicans , inufitata: ma¬
gnitudinis. Praeterea undique anguftt^tn &3tSe coitis Ipuriis & diaphragmati acerctuma
. hinc ficile colligi potuit unde difficilis Relpiratio orta. /« dcia Medicis Th. SartholM
«»».1674.75.56.
§. 5. Puella in hedticam incidit cum tufficula , Anhelitus difficultate. Hepar mediante
maeria gypfea tam tenaciter diaphragmati adnatum erat ,- vix ut avelli pofTet Vide Ttt,
de Pkhifi.
§. 4- Matrona femper conquefta de difficili refpiratione. Hepar pendebat libras xxiii.
Duo tumores faxei pendebant ibe]as fafpsalorio. Vide lib. i. tit.de ventris tumore,
§. 5. Cuidam dolot & tumor in hypochondrio dextro cum Dyfpnoca. Inventus ingens
abfccfpjs in Jccote unae pus vena: cava: ramum fuperiorem fubicrat & ihotesxm. Vide Itk.
•ptit. de Hypech. dolore.
g. 6. Cuidam aderat febris, pulfus durus, Dyfpnoea, & dblor in fuperiore parte thora¬
cis ; Vomica in Hepate , ciim maximi puris coacervatione inventa. Vtde tit. de Lateris dolore
§.7. Dom. Penfo magnus erat abdominis tumor cum anhelitus difficultate ,&c. Aperto
abdomine prodiit Lien maximus , latiffitnus , ita ut totum impleret abdomen : Jecut valde
durum, obftrudlum, pendens libras xi. &c. Videlib.^.e. de ventris Tumoribus.
§.8. Vir finiftri lateris tumore & dolore ^diu cruciatus fuit: Lien infblita: molis adhare^
bat diaphragmati firmiffime, unde Spirandi difficultas quam ambulatutus fuerat expertus.
yide lib. 5. Ttt. de Hypochond. dolore.
§.5. Latus finifttum deciduo ex lo.co. fuperiore lapfii afflixerat Th. Iohannis , &c. Ex-
trinfecus illzfumin tumorum aflnigitj&c. Accedebat anhelandi difficultas quam rcbantut
alterius morbis fbbolcm , &c. Unica tot malorum caufa fuit Lien ifto lapfu larfus, qui
przter modum induruerat, & magnitudine diaphragma premens, dyipnoeam induxerat.
yide /.3. Ttt. de Hypochondr. Tumoribus.
REfpirationem ledi a tumente Liene , pon- tiim impediente notat Mabim in Medi, fbyfalo^
dere fuo diaphragmatis, cur alligatur, mo- cap. ly. §. ty. . '
§■10. Mulierem diu fatigavit Dyfpnoea, cum abdominis mole: Aquarum ftoffa: xv,’
educuntur, inventumque Hepar xxiii. libras ponderans, fcirihofum. Vtde /. i, tit de ventrii
Tumore. ‘ _
Observatio CLVI.
^Jpneet ah injigni Mefenterii tumore , in quo plures veficula , Jecore reTagnofeptO accreto , eyc,
tv. umecta oitenoitin meienteno inugnem tumorem ponoeris iio. xx. mtcnustc-
L ferto pluribus vcficulis limpida aqua diftentis , &c. Integro triennio vix unquam fpirir
548 Anatom. Prad. Lik II. Se£i;. I.
wm libere duxerat; live ob copiam aquz, fiveobjecut diaphragmati oncrofiini&; iUifip
mitcr acrctum. Vtde deveniris tumore.
Observatio 'GLVII.
Vyfpnoea froduUe i variis Mefinterii vitii;.
§.l. Mcfenterii glandulam offendit Fab. Bartholetus in muliere , quam plures annos
geuerat ; unde Dyfpeoea, retrado per ventriculum diaphragmate ;; mirum aidSaoa haud
inteicepttm ilfc. Ioh Rhodius ceat. 1. Objerv. aj.
MtrmhavaJ^utn) Ea glandula ab Afillio Pan- ideo-non fuiffe impeditam j neque atrophiam
teasvotamr, &qu3 venarnmlaaearum. requutam; Sed cnyli Receptaculo Duttuque
ongmem deducit , qus ibi in unum omnes chylifero illsfis j chyli diftributio illac coutea-
cocuot , indequc tum furfum tum deorfum ad tum habuit,
hepar porriguntur : Revera mirum anadorfin
§. a. In Afthmatico crebra Srpet intervalla anhelola tefpiratione afFefto , tam gravi inful-
tu ut farpcdpSaOTcrast fedcret, in paroxyfmo mortuo , nullum in pulmonibus vitium , fed in
Mefenterio magnarum glandularum copiam inveni , argumento evidenti non omnia afttna-
ta a defluxionibus in pulmonem , fed fatpc vaporibus folis ex hypochondriis afccndentidus
oi'.n. Guern.Rolfinkms Differt. Anat.lih.t.cap\\. ' .
§. 3. Quidam cum ventris tumore querebatur de difficili Rcfpiratione. Aperto abdomine '
ingens moles , pinguedinem in fuperfieie referens fe exibuit , totum fere mefentetii fpatiuia
occupans. iib. 3. tit. de ventris tumore.
§. 4. I/abclla: N. abdomen in tumorem fenfim ac fine fenfu increfeere coepit : Refpiratio
illi erat difficilis &c , Mefenterium totum , atque in mefenterio Pancreas , tumore miro & in¬
credibili turgens animadvertimus &c.fuberant infiniti in eo abfcelfus Scc. Relpiratio ob fepti
cempreffionem difficilis erat , &c. Vide l. 3. tit. de ventris Tumoribus.
Observatio CLVIII.
Dyfpnoea induSa a variis Omenti affectibus. '
§. I. T^Yfpnocam in muliere deprehendit Fabritius Bartolctus ab Omenti pinguedint
I yfeptum tranfvetfum comprimente : Diflentientibus Medicis, qui pulmonum
hydrop; m ..defle cogitabant. Rhodius cent. z. Obferv. Z4,
O Menti. ) Omentum membrana cft pingue- fepe vitium in imo ventre tefideat , & tunc eft
aine in obafis copiofe peifufa ve.ntricii- adminiculandum partibus in eo contentis reli-
lo circa fundum conjuncta : Quoufqne fe demd- fio tliorace.
tat in vivo corpore verie d fceptatur ; aufia- A6 0,iientipin£ueiiine.) MicroCcopiiope dete-
que pinguedinis mole ponderofum redditum, xitMa/pi£h'asEpiploon,ingentisiallsir&ccicoa~
potius infra tendit quam afcenditr hinc in mu- ftrufiumeffe,facculos altos innumeros inttafe
ii. ribus utero preffo llerilitatem aliquando in- continentis , adipis congeriem finufuo conclu-
vehit Si ergo adipe copiofo perfuUim Dyfp- dentes; Vafa plurima, adipofaipfidi&a,exea
noeam iV^er.t, idcontigit a compreffo ventri- membrana exilife obfervavit, ac pertotum cor¬
culo qui^rium compiufus diaphragma pppref- pus diffundi , adipem convehentia , non fecus
fit , iibefumque motum impedivit. ac arteria fangiunem afferunt : Ac ubicunque
De Refpiratipne Liefa,
54^-
fi. i. Ego vidi Omsntum carnofu^ feu potius glandulofum, femipollicati craffitie, e virgi-
ceeachcaicaexfcauin,(«flie/i^.3. tit.de ) Abdomen eirca regionem umbjlicjJjem
dntiufculum & fiibtutnidum apparebat : paulo poft tuiScula cum Spirandi difficultato^bot-
ca eft
§.5. Uxori N.ejufmodi erat ventris tumor ut aicitetri mentiretur i cum eompreffione pe¬
coris ac diaphragmatis &c. Aperto abdomine inteftirfa juxta dextrum latus afcendpntia oc¬
canebant ; quibus remotis Tumor ingens , totam capacitatem infimi ventris complens i 00-
cutrit, Exemptus pendebatlibrasivj.&G. r'i<^e/.3.fer.i/ex'cwrrwr»w«r, '
Observatio • CLIX.
Onho^nHi a Re»e fitrulento.
NIcolara Honorata cum febre lenta laboraviiTct, & bene coenavUTet , coepit brevi fpirare
& frequenter. Ifta refpiratio manfit donec expirarct .• Retulimusadventreminferid-
rem malum, non ad pulmonem, alii contra.
Aperto cadavere repertus eft Ren dexter piitulentus : unde credibile a maligno vapore
hanc orthopnatam ficcam indufram fuifle .• Incredibile eniin qualia fymptomata afferat aura
venenata a pute tradufta : Porro huic puella: pulmones erant integri .- aliquantula pars adha:«
refrebat coftis , fed id non erat d.%A>j>yw ; Gal. Rdlomus lEpd. & 'Efhem. lib. ij.fag. 457.
y.TIfpanas,Kicolaa Honorata, Nicolaus Du
jriBuiflbn , ineptis uxoris Gilberti , interiere
pene morbo conflmiii : Omnibus Medicis n.e-
potiuin dedit : imo aulim aflerere morbum non
intellexiffe : SDifficultas erar fpirandi fummai
fpititus frequens & parvus ad mortem ufque ,
in ficco velut fpirare videbantur : nec tuITis nec
fputum , fpiritum ne ad momentum cohibere
poterant; ereSb 'paulum corpore ita frequens
St.parvum fpirabant febris non erat magna nee
qua iftam refpirationem requireret. : Medici
accufabaiit pulmonem , alii cacarrhum effe pu¬
tabant , alii inflammationem, aut phlogoCii
pulmonis : Quod non erat credibile , cum fe¬
bris non effet, falcem coininemorabilis : nec
phlebotomia , nec fubdufiio afvi 'juvit: Nico¬
laus Du Buiffon ficut fuperioi', ( Nicolza Ho¬
norata J interiit A venenata, aura credibile
qnoque iftnd faifrum -. Nam huic- 'per annos pene '
i5-autifi.familiaris erat excretio purulenta per
vrethram: a renibus id erat, minus aquo excre¬
tum eft : Dolor colicus ortus' y. deinde difficulr .
jias fpirandi fine cuifi aut aliquo confimili fymp-.
tornate , inors : An colicis doloribus & tetrai
anachymiafi hsec fuc'cedere'po(fit dyfpnoea y
qiianri poteff? Nos id deteximus & animadver-
timus przdi&is.exeiriplis; Porro eam affedio-
nem diibitam'us an vocare jure poffemus ortho¬
pnoeam iiccam, an fanguifugum.? orthopnoeam
ficcam , quia- videbatur aliquid affine habere ej
affe&ui quem Hippocr. vocat orthopnoeain fle,
eam parteeii' libi 4, acut. Galenus vocari pn,
tat.eam.dyfpnoeam quz.fine fpueis, vel eduifrio-
ue per tulfim ufque eo vehemens eft , ut incli¬
nari, citra fuffocationem , qui ita affeflus eft
non poifit : hzc-autem afpirituumincercertio-
ne fit ': me'minit autem inflammatorum hypo¬
chondriorum , quod horum affeSio eam affec-i
tionem iiiducefe"poffic :. Vel Sanguifugum vo¬
cabamus i Gordouiumimitati: Porro Sangui-
fugum eft 'difficultas anhelitus ;'cuin aliquis iioii
■ poteft expellere aerem pto tanto , quia pedtus
& canus non poffunt conflringifufficieiitets ibi
retinentur fumofs fuperfiuitaces, Uem. Epii;
lib. i].pag.i^p.- , ■ . "
'Observatio CXL.
' - . Orthepape/i a. Calculis renes obfidemihas , ^ contpyfipne Spina dorfi.
ILluftf. Virgo annorum circiter XXX. optimo corporis habitu y fed paululum gibboS , ex lli-
bottoin proprio conclavi. igne.ita perterrita, fuit, ut tnepfes ab eo tempore non amplius
fluxerint ; interea utcunque fc hdbuit , nifi quod aliquando de 'iJifRcultatc rcfpirandi, nee non
«orfi dolore conqneretur , cujns.nominc varia .tentara remedia.; Elapfis veto ledccim an-
, computatione a retcntiondmenftruorum fafta , pratdiifri dolores magis magifque inten¬
derunt, ut mors tandem fublequuta fit.
; Corpus cum condiremus , fpinam dorfi inftarmajufcute literi S. Binos etiamiaptdes in fi-
niftto. rene inveni. . Hildamssceat. vj; obf. xlitj. ex commssnic. Laca lup. . '
O-Efp.iraudi difficultatis caufa non femper in .; Rationem autemreddere cur affe&i renes pneu-
Aypulmonibus' & thorace latet' ,', temereque ' maticainftvumentaiii confeufum trahant, dyfp-
. ,in[fcieji£er mulci illuc recurrunt j, cuin ia^pe rioeamque inducant* ecfinonadeofacilefit,£x-!
autKbpar cumeris, aut hypochondriaca afec-' perientiztarrehrefragari nefas eft , ubicorpo-
renalis , aut virium nervorum ruiri ifli pathemati obnoxiorum apertio rioff
^iginalimedHlladetivatorum ortum prsbeat 5 aliam exhibtuccaufam, ut patet «xailato exem¬
plo.
rationis afferre poteft , nam renes ambigunt in- fumptam, altera a Renum officio afferenda,
terpartes 1'uperas atque inferas : Et pos vidi- quod eft ferum a fanguine fegregare : hoc fi cal-
mus mulieres aliquot & viros , quibus familia- culo prapediti, vel aliter non fungantur, redimi
ris renum dolor eft, gravjs dr pungens , qui fe- dans ferum ad pulmones dyfpnoeam facile in^
pe conqueruntur de dolore lateris , ac fi pleuri- duciti ('i^ehh.iihsiiiimcm.ij Ob/erv.xxvi}.
tis aliqna nothas eoftas occuparet, cUm ta-
O bservatio CLXI.
Byffmea ob Renes lecsri tffixos.
REnes ambos Jecori afExos vidi : aEger dc pedloris angore & ipiritus impeditione fiibin-
dc conquerebatur. Ftde tit. de Fhthifi. In pulmonibus , corde , thorace j nihil vitii;
Valde fitiens haufctat poculum vino frigidiore plenum.
Observatio CLXIL
Orthepnaea ab immani Renis unius tumore excitata.
INtcrcipi poteft Refpiratio cpmpreiTo Diaphragmate , una cum inteftinis , ab immaniRepis
alterius tumore , ut in EHzabetha Des-Bordes , uxore Panarii Principis. Car^.Fifo de morbis,
ab illuvie ferofa fiB. i. re/. 4. '
Observatio CLXIil.
Bylfnoea a majfa carnea crinita ^ aqua ingenti copia in abdomine.
VXor! N. abdomen in infignem protubcrantiam aflurgebat, adeoutpra? pondere vlxin^
cederet curadifficili anhelitu &:e. Aperto abdomine fb xxiv. aqna: prodierunt s Inna¬
tabat di&z aqua folliculus crinitus admiranda forma & magnitudinis. Fide l. }. tit. de vep'
tris Tumoribus.
Obsbr-vatio CLXIV.
AJlhma convulfivum i» occipite , juxta nervorum origines , caufam habens ,
colluviem fcilicet ferofam.
ASihmatis convulfi caufam honnuuquam in occipite juxta nervorum origines confift®'
re j per Ofafervationes Anatomicas plane deteximus , nimirum adverti quofdaro «gW*
tantes, qui cum ab aliis morbis deploratis decumbentes infiiper Aftbmatici fierent, necel-
Ium habuerunt intra le^um aur cathedram eum capite ffmper crefto aut prono detineri :
reclmjfi autem aut fupinati, ftatim anheli, acvelut moribundi difficillime refpirabant jeu-
jus prout per diJfeBionem apparuit pojlquam uter»»r)tantumcrat, quod cum intra cere¬
bri cavitates feri acris colluvies ingens aggereretur , fi ob caput reclinatum , illa in nervoruin
odlavi paris originem recideret , illico prxeordia , ac imprimis fplrabilia fpafmis borrenotf
tentaban-
De Refpiratione lasfa.
Observatio. CLXV.
ab abdita caufa fraduBum.
• ^ Etulit mihi D.D. GualtherosNcedhamfcnoviflc lanium , qui cum diu laboraverat
jtvafthmate periodico, intra i4.velzo. dies, ut piurimum recurrente, tandem io
pfo patoxyirao cxtinSuscft.
Cadaver apertum exhibuit vifeera omnia lana , praifertim Pulmones .• neque aut exetmen-
i in branchiis cdlecli , in venis teflragnantis ulla indicia prodita funt : Hoc tan-
:um p. n- accidit , quod vefica fellea calculos complures in fe continuit : Csctera, JabdiliUt,
irel generi netvolb affeflo tribuenda erant, velcauAc nobis ignota: , certe oculis non conP
fleam: Thamasrp^illisPathol. cerebri caf.xij.
§. a. Vir, ante hydropem, cibum fumpturus, vel cum ad Ibmnum fe componeret, fuffl-
ma anhelandi difficultate & fulFocationi proxima concipiebatur. In nullo vifccrum quicquam
" DeR.e{plrationeIIjEfa^ Jjj
A Jis exto ia pnlmoBum vala & parencuyma, fpirifuum copiis affignntuc : hinc aliqUsndp ac-
'irmaci-bronchia afpera arteriz compri. cidit a tali particularum ( fi forfau ili* narcotiJ
■ t- QS‘ cranficum per parenchyma non ad- ca fuerint ) cohseEone, rpiritus quoiruudam heir-*
autcoDTulfivatetenimparticulz morbitiese cau- tens exiflir. Thomai 'WiUisTraU. de Seoriute eJ-'
dices nerveos fubeuntes > & circa eoirundem fite terite.
plexus, aut extremitates uberius congeftsj-
©ESERVATIb CLXVI.
i>ylji>iceit»fUrBt»um defeci», ^ humore Ucleo in avitatethormi.
R&uiit tnihi Joh. Baptifta D. M. fe fiibjeaum vidifTc cui deerant atnbo pulmones, ug
utrinque quid pOtius fnbftantia; pulmonum analogum videretur In cujus thorace ftagna-
bataqua velutilaftea, quae tamen non erat ei empyemate pus verum. Fabrilius BurtoletUs
dedif:refptr.p.i.c.i. '
\ Qxavtluti laSea. ) Chylum arbitrathr fnifle lyOph, cap. a. a difrupcovelliiante Dufefl chyli;
i\c.li Fhem. Barihelir.us Speeiteg. a. de vajis fero thoracem perreptante.
Observatio .CLXVII.
Lebas unus pulmonum potejl deficere , vita fiperflitel
QSia lobuS pulmonis finifter major dextro eft , propter fitliftri ventriculi cordis noti
tantum eventarionem , verum propter fuliginum receptioociri , ob id poteftaninlal
«bCjiie lobo dextro vivere : quod bis eft a' me oWeivatufn in cadaveribus hominum, quf
deseit Jinatemu Tom. I.' A a a' ihuuniSj
554 Anatom.Pra£t.Lib.IJ.Se&.I.
inundi fuerunt propter Venereum morbum , er»t enim abfumptus ia his lobus Jc
pulmonum ufque ad bronchia; Ethosa vicisgraviflEmis , ut ab ExeelL Brafavola &it
tum: Hipfoliliis-BofiusdeFacult.f^ii/tt.LeCl.^.f. t^o. nei-
§. z. Aniio 162J. Erane. Plazzonus feouit sanem cui finifter pulmo globulo fiujjjn,
plumbeo putruerat > illrefo dextro , cujus beneficio diu fupcrfuic. Joh. Rhodias cent
OhferviU. 6. ' ^
PLazZouus quoque nautam Patavii medica- difficultate fpititus : Quid igitur mirum ulcer
batur in fuperiore dextri, pulmonis ala vul- pulnionum fanari, fi putrida ipforum vulneraf*
netarum , qiii per tres hebdomadas cum nantur ; Galenus difficultatem oftendit l. 4 ^
pure ipfum pulmonis parenchyma ejecit: de loc. non impoffibilitatem ,’relia6 nemn^
E.x quo ■ fufpicatus ille abfumptos pulmo- callo , notante Cardano de caufis, fignjo
nis lobos : Siniftri tamen ufu vixit, fed cum morborum, i. 60. liem. '
§.5. Sape natura in formanda una corporis parte deficit, luxuriando, in altera .-Ita accidit
epidam Ilk BaronUEe ; Ambo enim Pulmonis lobi , Icll. fuperior atque inferior finifiri lateris
defuerunt, non ex ulcere confumpii, quia cicatrices adfuiflent, fed quia natura defecit ia
eorum produSIonc, alio diftribucndo materiam : Ventriculus magnus adfuit j Lien erat
ponderis libr, vj. Inteftina tantum tria apparuerunt •• Natura ergo eum defecit in producendis
mcdiopulmone, parvoepate, &brcvibusintcftinis, fupplcvitdefcaum in Liene,
Hic Anatomicus campum habet quzrendi no fancitum : Sed quod maxime conffderatio-,
qcomodo circulatio fanguinis in hoc cor- ne dignum eft , nunquam fpirandi difficultate
porefieripotuerit deficiente arteria venofa, in fuit detenta, cnmpalmones obftruai camim,
finiftrum pulmonis lobum excurrente , cum non pediant , Deficientes penitus auferant.
facile admittat feptum coriis pervium a Gile- de Pezx.is Ohfervau xxx. mi/eeil. cur. -dm iy.
A P P E N D,I X I.
.djhma dr dy farti reciproci , m hac prafeate cejfaret ijlhma , hoc nrpenlt Ult dejtaeref.
REfcrc Zecchias eonf.iS.Cardinalem Paleottum afihmatieum,fimul ardore urina; & diffienf*'
tate laborafle, & ita quidem, uc.cum utins ardor & difficultas urgetet, fpirandi difficultas
urgeret, fpirandi difficultas evidenter imminueretur, & rutfum eum majore impetu, ftranguria
eefrante,repeteret:Nos de his hanc ferimus fententiam,A£l:hma oritur ab humoribus tenuiori¬
bus qui cunfts malTa: fanguineac infunt: ac ii dc capite, cui per ft plus fanguinis, plurefve venit
fiint, ut tradit Hippocr. ad pulmonum venas fa;pius vehuntur •• quate nulla tuflis przcedii,
fed nonnunquam quzdam capitis gravedo : Per cavum afperz .arteriz illo humor de capite
nonlabitut: Quare fruftraeft Zecchias^ caufam explicaturus cutzgectuffire non incipiat:
Afthmafinitur nonnunquam . incipicncey2r/r»v»w , ideo quod humor ciaffiot ad renes fera¬
tur, tenuior in pulmonibus relinquatur : Et hoc quoque cft quod Afthma definat& inotep
'cente tumore pedum, ut ego fepius vidi, & copiofa urina , ut tcftatur D. Joh. Rhodius,
Schneiderm l. cj. de f.6. VideScnnertumlib. t..Prici.qa. 45.
APPENDIX ir.
An Bomo vivere pojtit fwe Rejpiritioae.
GAIcnns <5. de loc. aff.cap. Re/piramemaon vivere s dr viventem aonrefpinre, itP-
pofibiteejl, Galeni fententia confirmant mulca: Rationes de neoeffitate Rcfpirarionis, U,
Experientia : cum in dies videamus homiRCs refpiratione priiatos illico moti: Veriupca- ■
dem ipfi Experientia nonnunquam contrarium quoque docuit , cum variis exemplis dem^-
ftrari poffit nonnullos homines notabili temporis fpatio fine ulla refpiratione vivos fuperfuiffe'
Jiominatim in India dicuntur Urinatores illi, qui margaritas & corallia in fundo profundiffiiho^
rum fluminum quzrunt, plerumque per feraihoram , vel diutius, fub aquis comnJoran
pofTejfineullarcfpiratione.-
Hujus rei ratio inquirenda reftat : Galenus paCSm variis firmifque rationibus & afgunje»'
tis, ab experientia SifenCi communi dcfumptfs, docet cordis calorem cife caufini necefli'
tatis refpirationis : Quo ufque enim per fuum calorem cor fanguinem attenuat, & dilatatur»
e dextro ventriculo in pulmonem impellit, ncceflario requiritur refrigerium, per td'
pirationem allatum , ut calidus attenuatus in pulmonem impulfus finguis rurfus -condeU'
firi , ficque e pulmone in finiftrum ventriculum delabi poffit , quo refrigerio denega*®’'
mox halituofb 6nguino replentur pulmonis vafcula , 6£ fctofo vapore vefieulofa fubft^'
/^DeReCpirationcL^efa.'
•j g**qBicqiissn®afinUtrumGbraisrinuas<kf«endit,, ficqu* Gitiffima luffocatur horno;
E- hoc fufl^anisntO jam Icquirur 'sltrtUaj , fciK quoties cor nimis refligeratum cft,.vcl
calor ejus i morbificis caufis ac*-q oppisffus, ut nullam finguinis illspfi cfFcrvefcentiani
jcu dilatationem faciat , tunc etiam nullam reipirationcii’ ncaeflariam efle ( foblata. enim
caafa ncctjSitatis, tollitur nccefiitas ) atque iftb tempore hominem fine f elpiratione ^iquan-
^uvirerepolfe- Jnt'mnibus, qu2 adducuntur hiftoriis ; atque etiam ab aquafrigida fol^
(iit in margaritarum pifcatoribusj totumeorpuSj ipfique iimul pulmorifes adcarefrigerati
fiisf , utilia refrigeratio aliquandiu fanguincm e corde in pulmonem , Csd minus calidum :
Sipauciprc quantitate ob totius ftrgus ) impulfum fatis refrigerare ac Cpndcnfarc potuerit;
ve! a maximo terrore Si frigore fimul , eoi’ , una cum toto corpore, adeo refrigeratum 62
contraflumeft , ut fere deficrit puliare : Vel avitiofis nialignifque vaporibus aut humori¬
bus ejus calor adeo opprefliis eft , ut etiam plane defierit languinem dilatare ac puKatio-
Dc propellere : Definente autem propulllonc languinis io pulmonem, nbaeft nescflkiia
telpiratio, eaqile tunc hoino aliquandiu carere , & tamen vivere poteft , fimodoille fta-
tiis non diudaret j icil. donec ipinm calidum innatum penitus extinguatut : Sed tunc vivit
homb immobilis', fuique impos; ficut hyberno tempore vivunt mufete, ran* &c.qua:
veluti mortii2 fine ulla refpiratioae latitant , eo quod calor cordis oppredus & vcluti ex-
tiaSus fit, neque ullo refrigerio indigeat. Galenus ipfe hane dilEcultatem prtevidens , ut
cx ea fc expediat ,' confugit ad Tranfpirationem , quie 'fit per univerfi corporis potos, eim-
que ponit tanquam fpeclem minimam rcipifationis , ieu potius eius vicariam , quam ad
vitam.fullentaadjimfiufficctc pofle exifiimat, verum hoc divetticulum noafufficjt ad-pto-
bationem, nam cumSebuniofes non moventur,. tunc'tOturo Corpus illicb refrigeratur, Ss
ntque halitus calidos cxpeliirur , neqiie aer frigidus ulquc ad cof iotromittitut.- itaque dicem
dum poiiysfcntcntiam Galeni priorem veram efle de eptrimuni modo 'vivendi, non vero dc
cafibus raiis , in, quibus res alirer contingere poteft. liifmerbmck A/itivm. Ub. %. Mp.15.
Observatio CLXVliL |
frittitons , & ipimilU tmfhihU , dis i» nfHS falva nfpirmime [ubf-Jlunt , quu fi-
remea avuU Per totam vitum ubertum firvatiir.
A ^phibia, quz ad libitum fcum modo in terris modo in aquis degunt, etfi conftat
. xiihsc non fcmper.nec .pcrquamdiu fubter aquas morari pcffe , attamen mirarifub-
eft quomodo interea refpirant, nam fi tracheam aperiant, aquie ftatim irruentes pulmo¬
nes inundabunt : Bartholinus hoQ dubium facile {bivie afferendo io his biuris per toiani
vitam foramen ovale , ficut io embiyonibus, apertum foivaii; Cornelius, Conjeatmss eo¬
dem ritu etiam in urinatoribus habere ftstuic, innuitque modum quo homines quicun-
qiie ad urinandum habiles fiant , nempe fi dum infantes fuerint,, ad plorandum faepius irri¬
tati, (pititum diu cohibere finaotur , hinc ut necefie foret {auguinem lubinde pet foramea
ovale trajici , & propterea cbaiiiioncm ejus impediti : At veto in Brutis iftis , de tali pt£,-
eordiorum conformatione peritiftimus Anatomicus D.D. Gualthereus Needbamus , am¬
bigit, eainqac In nbtinullis 5 poft diffcflioncm indaginemque ocularem defiderat. Ti;
tisTraci. de Jaims Srat.p.i.cap.^.
Ufus fepti cordis sil , ut per id /anguis tenuior ex dextro ventriculo ia /inifttum tran-
fcat, ad vitalis /anguinis Ipicitu/que generationem , qui poftea per arterias iu univerfum
corpus diftiibultar ccaffior vero pars & major naturali ordinariaque via per ateetiofam ve-
oamsrteris veno/a? mediantibus pulmonibus communicatur: Tenuior per /eptum tran-
fieiisillud intranfitu nutiii ; Hac /bla «ia uiinatores & fufpenfi aliquandiu vivunt Sc tevivi/l
euot i motu pulmonum ceflante. Barthoitaus dnat. Reforrn. lib. z. 'cap. 7.
In corde alirer fe habent vafa jor : Poft partum aliquantulo tempore coa-‘
d dum fcecus fn iicero eft , aliter ciim jam iu 'lefcit lioc foramen. 8i exficeatur , ut locps Hic
inccni editus efi; Nam conjunitiones leu unio- nunquam pertufus fuiffe purctur : Verus ejud
"esvaforum cordis in fcetufuut duplices: Alia ufus eft ; ut partem fanguinis iu fcetu , ex ca-
wreranaftomofin, alia per canalem ! Per aiiaC va hepatis in finiftriim. ventricoiuro cordis.
"mofin Sturno venz cava St arteriz venofa , transfundat, qui ordinaria per pulmones non
iub ;!eXira au;icula prope coronariam . ante- . dilatatos nec refpirantcs via illuc ire non po¬
enam cavs is plane in destrum vencriculuiri teli ■ Ne vero fanguis 10 cavam relabatur i
aperiar : foramen eft amplum .& ovalis ftgurse , -prohibec membranula appofica quando conct-
Anatom.Pra^t. Lib.II.Sc(^. I,
A P P E'fl D I X I.
J>e Kefprttione Vrinttorum.
FOramen ovale iis qui fub aqua vivunt hac ratione exillimo conferre : fanguis qyiS
cordis ventriculo in pulmones per arteriam pulmonariam propellitur , nequit in flniftrnm
ventriculum permeare, nifi aer arterire afperx furcuios inflet atque diftendat : Hinc enim
pulmonarire arteri* ramuli comprimuntur , &conclu(us in his fanguis protrudimr in furen-
los vena: pulmonari* : ubi vero aer non poteft diftendere afpera: atteri* furculos, fan-
guis per alios dudus ex dextro ventriculo in aortam , & ex vena cava in finiftrum cordis
ventriculum non trajeao pulmone perlabi deber : Jam cum in infantibus recens natis &
foetibus tales duaus peculiares obfervemus, qui pulmonum vices fupplent, quamdiu in
utero h*ient sin fubmcifisvero f'rintt6rihus ) aer minime pulmones fubircvaleat,ide6-
quemt in animalibus utero conclufis , ita io his a (iio munere pulmones vacent, admodum
vero mihi fimile fit per cofdem duaus;, vel non fatis coalitos , vel patulos f quales in quadri-
mulis & quinquennibus, imo grandioribus natu pueris obfervarunt Anatomici j moinm
iftum fanguinis abfolvi. Martinus Fogelius in mifcell. cuiiofis annor. 1674.75. iiy6.ptg. i6i,
A P P E N D I X II.
njleniitur { txper:mMt fecle in Cdxe , cui viti proregiti fuit per henm , ]u^ ieris per fellem ia
tjas pulmones impulfu , etism difruptis thorace dr diaphragmate ) mortem immedtate aea ■
pendere accjfatione motus Pulmonum, aut ah inhibita fanguinis circulatienta
fed i recentis deris inopia.
DOminus Hook, experimenti author. Societati Regi* relationem hanc exhibuit:
Alias, ait, coram Societate experimentum a me faaumin Cane, cujus vitam produ¬
xi, etiam difruptis pcaoiis claufkis , diflbais ccftis & diaphragmate : imo dempto pe¬
ricardio cor ambiente : Experimenti autem veritatem quod plurimi fufpeaam haberent, id
prppterea aflidente Societate univerfa, ultimo conventu propalare volui: Privatim& pu¬
blice *que ad votum fucceffit, EiFtaaoenim canis' thorace, conAtidaque alpeta 'arteria,
cujus cavo tubulus follis inditus fuerat, infra epiglottidem refeaa , infufHati in pnlmonesae-
remcuravi, cos fponte demum fubfiderc permittens, cujus reciproci motus ope animal ul¬
tra hor* fpatium vivere confpexi , Confi-.maturus autem ulterius meam hypothelin, ingra¬
tiam eruditorum quotundam Medicorum, motum pulmonum ad vitam omnino ellc
neceflarium aflerentium, quod pt*eipuum circulationis fanguinis fint organum , ideoqne
animal ftatim fuftbcatum iri ac pulmonum motus dellcrit , exiftimantium , Experimentum
quoque fequens addidi priori, (modo nempe inter mifla in pulmones canis infufflatione , )
convulfionibus correpti ubi omnino illi fubfidebant&quiefcebantf modo reddito- illis motu
infpiratioriis follis benefiqo , undevit* reftitui illico videbatur ; h.acque viciffitudine recb,
proca cani vita per horam integram confervata ) Alterum follem priori immediate con¬
jungi curavi , machin* interventu eam in rem a me concinnat*, Compunfio poftmoduir»
peracutiffimum fealpcllura calamarium univerfo pulmonum ambitu , poftremum follem ma¬
xima celeritate agitari juflj, cujus interventu, dura prior aere femper plenus erat , infufBalio
in pulmones aflidua fiebat , unde continuo turgidi& immobiles manebant, ab indefineuu
aeris in eos impelfu , & quantum illius per faSa a fcalpello foramina exire concedebatur:
Ejufinodi infufflatione aliquandiu ptotraSa quietus , ut ante, manfit canis, cuiaoculorunt
nitore toto eo tempore , ac regulari cordis agiratione." Dcfineme vero infufflatione, pnlmt^
nibus autem concidentibus & quiefeentibus , illico rediere couvulfiopcs quali morti prox^
mus eflet : vit* autemreftltucuseft quo momento aeri recenti in pulmones tegrefSls concef-
fiis eft , ab immiflb folle.
PetaSo hoc experimento , lobulus pulmonum omnino refeAus eft, in quo llbetatn faB'
guinis circtilarionem deprehendere licuit, ejufque per pulmones liberum tranfitum, non
modo quamdiu perpetuo turgidi erant , ope artificii pr*dii9:i , fed & ubi poft concidcntiain
quiefccbant. Hinc arguendum videtur, ficutfimplex & folus pulmonum morus , abfque n°'‘
aeris appulfu , ad animantis vitam nequicquam confert , quod *que vit* munia obiit irs<l“'"
efccmibus aut motis. Non pulmonis motu aut cellatione mortem immediate pendere, v'
circulationem fanguinis inhiberi , fed a novi aeris defeflu. Ex Ephemer. Eruditorum xup
. * De Refpiratione LaEia. yp,
ADDITAMENTA-
Observatio I.
i diaturrnm cum tufi , i- muteris, gyffes pulmonum finipum occupanti > cujui
psremhyms ahfumptum erat.
endrots chirurgus Parificnfis aperuit anno 1679. cadaver puella: triennis , poft dia»
riiim Afthffia, difiiciUina^que per plutes menfes refpirationem cum tuffificea,
m pulmonis veftigium j.fed tantum maceria coftis affixa, iflcnl*
Tti. N-de nlegny t^odivei. -
Observatio II. ^
putum, nimism hydrsrgjri sjfumptionem > unde fequuU excre/centfd in hsjt cordis,,
la 'pliirimls Pilularum ihercurialium dozibus aflumptis , bubonum aliquot yC»
uro expugnandorum gratia , occubuiCj^rrv«Wi</^if»/t4teaffi:i£lus cum febte, bV:
fpatio molejla-. . , • . . . - ■ • '
javere a D.- Gante Chirurgo Regio aperto , in bafi cordis exCTcfcentia quaidaffl
mole ovo cblumbirio pat , plurimis aliis minoribus circumdata , quatum omnium
'dualis & larvis erat ; omnes quippe ‘conftituta: etaiit ex ptodudione membranas
copfifeatia ctaffiori vini farci non abfimili , corpufculis albis, , lucidis & metallicis infarda
omnium indicio mercutii particulis : Id quod comprobatum a Dom. Lemery , ac platibui
aliis fagaci ingenio praditis.in cotum Ttadatibus Phyficis& Cbymicis. D. Gsntein Zodisa
nid. GsBccp p. 156. . . '
AJlms, cum tufi, ^ febre lents, srsrs Hepatis & Pulmonum conjlitutione', cumdisphrsgf
. .. matis ,medtsflinique unius lobiPulornonum ahfentis .i: ^c. pleura Qc.
FlliolusDn.Corneliide Mirop, in vita afthmaticus,& frequenti validaque^jS leviffimad
caufa vexatus, tandem 7“. artatis anno lenta febre extindus fuit , ejuique cadaver fedic
pertum eft.
perto abdomine , ut & thorace , nullum inventum . fuit diaphragma , quo thorax ab it
imonum lobus , qui dextra p
videbatur; nulla inito lobo
feii appendix proniinebat : E medio hepate meatus quidam , infta
: Nulla cireum coftas manifolia
arfle coftis undique adhaerebant
rdium in quo pauciffimus liquor t
Ipiria doru , qiiam hepar & dextra lobi pulraonrs pars cu
:patis parte, circa nonam collam, latebat ulcus, pureb
pro ratione cOrpotis Sc xtatis duplo majotera habebat ma
11^ Anat©m;Pra£t»LibJI,S'eit,},
, Observatio ly.
Jjihma. a fulvifcule fulmories mfercieate.
§• '■ A Nr.oi«49Jn noftro Nofocomio diffccui 'famulum lapicidae, Afthroatcmortau
iri cci)us Pulmone maximam pulveris lapidum copiam , infplratiooe cum' a&e
tractam, atque veficulas fere omnes infercieincm , invcnj, Jo ut in diflcctione Pulrro*'"
( qui adniodumdut us erat ) cultro roep quafi per acervu m arena: ; aut per corpus alinuoii°^
cofum feiridetein, quo puivere repietas veilcula: aerem infprtaium admittere conpotgct^''
afquefic aeger aftbri te extinctus fuerat. - ■ •
Sequenti anrio duo fimiks cafus lapicidarum, limili modo intetemptotura , codcni '
Nofocomio a nohjisvifi 8c dcmonftratifunt. ^
TUnc temporis retulit nobis horum fa'mu!6'- fe , nunc vero non amplius huic fervitio adftt’
riim.Magi^erLapicida,, quod dum lapides 6a , betie habet.- Non dubito calfnlos hosi
_r'ricid'Hiituf'V taitt' fubtilis:pulvis ex iis affufgat Calcis vividoagoIationein PuritidtiilTOproni.
aerem ^ qui poros velics- bubulae inflata Se tos, cum a prirriis.vyits annis ufgue .sd illui
‘riicx'in officiiia pendentis', penetrare potet,' tempus Vqiio huic fefviifbperi fe'ad‘aic'cteco-
•iraBCeircalfinematmiad- minimum huius-.pUl---aaa eltV llbetritira fuerica 'phtKiIfta'aiipofi.
vertsmanipulusunusin interiori capacitate ve- tioiie , aliifve Pulmonum. fympt6ntajal!ns',;:&
fficAinyen/retui-i; atque.ill.mjisffe quitam tnul- alii vitae generi . p^olt.faddiiSta ,,jlrbera ah il-
jtps lapjcidas-.jjr.qui fibi;,ab;il|:o, pulvere, non ; !o , yiyac etiamnutn fatuffitnaij. cutn,que7pul,
^tis.dihgcnter* cavent, pramatura. morte. in- veresorones . i!lofuih.quc.ru6tile’s.atdmIf'(iq.
“terimat : St’ talis tanique ‘ coteipius" Ia'£i'dutn' lecurh aere hauriantur , cui fuiitperttiixta, &
■pulvis in pulmonis veficufas.mfpiratiohepene- ' in Pulttiouuncbronchia didantur , cur non faci-
drer, miniihe dubitaadumeli aetem in infpira- liusin hoc individuo ■ alias t«rier8e'eaucjti6-
rrone illas oriiires' penetrare’. 'De Diemtrhtcick^ nis , duriori huic laborinonfereadoccohcrefce.
2.c/tp. ti. coufifmationiffl, habes in mif- re potuerit .? Accedit faliuumiiicalcfcvivagrjifr
cellaneis cur. anni 1672. o’bferv. 16. exCl. TP. cipium , coagulationi aptiifimum, pr*fertiin
TPeie/ro , Famina, (ait) ancillae vices apud accedente rerrellrcicate .• hinc cutH vtdeaitius
.calcarium per alienor annos gerens , . cum- in toto die.iricetaii calce .ciiin .aqua,. Uiiiita parie-
.officina calcis pulverem ’frequet)tius haufiffet; tes , ipfamque ad lap.ides antrqiibs.ferrniri.
.calculis Pulmonum laborare-coipit , Sr obtulit nandos adhibitam. , tautrim noh ijxeatn
.-nrihi aliquot excretos curatuifi & levi hamop,- imttari. duritiem , quidni, cum fputiipfbpul,
..tyit , pilr magnitudine aliofquc majores & .tii.- roonis, ycficnlarum. magmate .conquaffata,.&
jnores : omn;s angulos habent- acutos s tiiccf- ia.cjufdcfir parietibus compafia cqncrefcere
.pides ; R-. tulit quoque eadetn fc aliquando pqffic? ., . rs-.ijlr. ,
:roagnumquendamiQftarminotisfabsexcfe'\if- , , _ ; - , , -
- §. a. Vidimus etiam alium longo aftlimate tandem extinftum , qut plumas iirasj. gulbus
leffi infarciuntur, expurgate fcu a detritis (ordibus emundate fokbat, cui pulmonis vtficula!
■xTcnuipiumaruni pulvere penitus erant infara3c. /<^f»r.
ObservatioV.
Ajlhmtt ihexjiccatis^ alcttfiulit obfefis Palmesibiis. . . ■
IN quodam Tabaci & fpi,rltusvint mancipio, Afthmate longo tandem extioflo, totum
Pulmpnem non tantum fubnigruro , verum etiam ad mediocre.tn, duritiern exficeatuni in¬
veni, exiguis hic illie iiHercuttcntibus ulcufculis, pure non fluido, (cd cralTo & licciorete-
DeDieia^breeck Lyixat.l.z.c,\).
OB S E R V A T 16 V I.
Ajlhma cum Tufl valida ob Hepatis cum pulmone coxytnBiortem. . .
Hic (ubnefienda rarilllma quatdam Hepatis cum pulmone conjuniftio , earumque.Sf vici¬
narum partium conftitmioadmirandaj . quam nobis-commuriicavit O. ®f'
dicus Ultrajedinus , utpore (ibi vi6mtnfilioloDom.de Mirop, Toparcha: ; qui puellus
yiuajlhmatkus , &frcquctrti validaque Tuifi kyilfima de cau6 vexatus, tandetn, fepil™°
.xutii inoo lenta febre excia&as fuit. ' ho-
Aperto, induit, abdomine , ut & thorace, nulluminventum fuit diap.hragmaj .qpolb.^
rax ab inferiore ventre difeernitur , ut nec mediaftinum in thorace : Et unicus rancom rcpqr-
tus fuit pulmonumdobus , quo dextra parte cum hepate continuus , ei colore .& fubifani>a
re fimiiiter videbatur: nulla inifto lobo fuit furgofitas,& medium hepar, Ranfiens, fubca
DeRefpiratione.Lafa. ^^9
pjjfjfJaappendixprcminebat : t medio hepate meatus quidam, inftat bronchiorunti
Jer-vabantur in ipiaro afpei sm arteriam • “Nulla circum cbftas manifcfta apparuit pleura, Bam
h^r, & dextra hujus lobi pars, taro arfte collis undique adhsrcbant , ut nonnifi fcalpello a fe
• ^ceni leparari poflent : Pericardium, in quo pauciffimus liquor continebatur, involvebat
foluirmodo medium cor , quod circa bafin cum iiniftraSi fuperiore lobi pulmonis parretam
fc-tnitcf unitum erat cum fpina dotfi, quam hepar Sc dexrra lobi pulmonis pars cuin collis ;
Incoavexa & inferiore hepatis parre , circa nonam coftam, larcbar ulcus , pure bene coap
aeplcium : Ventriculus pio ratione corpotis.&tEtatis , duplo majorem habebat magnitudit
DeiDiemerhiiedJsitt.lih.ixii^.iy ;■
- ' ' Observatio VIL ,
' ' Aflhmil Folyfo in utreque cordis vextriculo referto i
NOs tflenle Novembri i66%. in theatro publico profecuimus cadaver viri xsXv. abn. tjui
invita diu multis anxietatibus atque longo ABbmnte detentus i & fic tandem in NoIot
coniionollroextinflus fuerar. --
■ iB bjjus dextro cordis ventriculo invenimus corpus qubddam infolitumj album- & fir¬
mum, ac vere nerveum , quod nulla digitorum fridione frangebatur , longitudine parva:
fprihrma;, crailitie fete ralntmi digiti membrana peculiati, involutum , inter quam &;ip-
fnm corpus duovafa fanguine turgida ab uno latete a fumrao ad imum deferebantur; una
majore & crafliore fui parte , eaquc (olida , nullaque cavitate donata ipfi ventriculo inha:-
rcbati altera vero aufieula; dextra: cavitatem rranfiens , . venam cavam ad trium fete digi-
loram latitudinem ingrediebatur, eratque ha:G pars cava i intus donata multis cellulis anfra-
ituofis , fient interior auticujte cavitas. In finiilro ventriculo aliud fimile nerveum corpus in¬
venimus, -fcd p.a.uio longius, ab 'uno latete etiam vaf^ fanguineis , fub membrana involven¬
te latcstibus donatum , dimidia folida , & craif ore fiji patre ventriculo inhairens, altera
'pane bifurcatum ac qualt in duo crura diremptum atque in his cruribus etiam cavum , &:
intus aiiiiafluoSs cellqlis exculptum , quorum erutum unum extendebatur in venam pulmo,-
nareniyi quum alii arteriam venoiam appellant) ad latitudinem duoium triumve digito-
luoij alterum io arteriam aortam. Similes ferC', fed minores Polypo , in dextro finiftrbque
Ventriculo invenimus in cadavere virili, anno 1^70. hrenfe Februario.
teccorporaliben^ ftnguinis tranfitum per cop& pulmones 'impedrvCraht, atque inds
Pulmones etiam valde tutgidi erant ( hinc a comprcilioiie bfonchiorum Ajlhmi ) ex iifqub
incifis tenuis quidam fpumofus liquor emanabat , etiam in iis venula: , quae in lanis vix
confpicuse funt, variis in locis . (anguine turgida intumuerant ad ctalTtticm pennre alauda:,
‘De.Dismerbreeck Aniit.lib. t..cap. g.
Observatio VIII, .
i^pmiinduCiuth e cealitu Pulmonum fdrrho forum cum Utere forte fnifiro^efr obpejptfurtd
lento ia lobo dextro, felyfo ia dextro ventriculo. •
PUellus quinquennis. Filius Nobiliif. & Ccleberr. Theologi Dom. FrancilciTurretinis
pra-maturo fato obiit anno l6So. xo. Auguili, cum biduo ante vegetus fuiflet. 'Si exci-
pias anhelationem illi familiarem ; fubito vero febre continua prehenfus , cum inflgni tclpi-
tandidifiicultate occubuit.
Apettuirrcadaver exbibuit vilcera naturalia optime conllituta , Jecur tamen magnitudi¬
nem naturalem excedebat ; Ia capite referato nihil pratternatutale inventum , praitcr pau-
fum ferum inrra meninges: Sed pcftus mali caefrm continebat. Nam Pulmonis finiftef Ib-
pus lateri finiilro adeo coharrebac , tit nulla ei divelli potuerit; Summa parte lividus oinni-
nnfcrrhqlus ; In lobodrxtro abieciTus, equofinceri puris-quantum cochleare Capit, eduxit'
II. Enubemus ChirurgusGenev. peritiffinjus jq.ui diir,£lionem peregit.- ■ -
■ ' OeSERVATIO IX. c '
■ Rtffirxtio-Ufo oh cor,flu.x!im fonguinis inPulmones, inde inflammatos. ..
Idl ego quofidam Jfcoris tumorem annis aliquibus gciliiTe, delude corde affatim ino-
.^y lem mali fangiilhis calu muopfam impullum recipiente 5 illamque in pulmones tc-
■ Pcripiicunionicos interjiiTe cum multo atn iangumts fputo. Guorinonius conjultat.!
d7?,,yideCapivacci'i hilloriam.Tit. de ventris dolore ObC-35.‘fcia. 14. lib.j; ..
■ “ - " - ■ ; .
Anatom.Prad.Lib.II.ScctJ.
Observatio X.
^.efpriitio docilis eb Pulmones inflammatos , Pituitofumatcriii nfertot ,
lapidem in Rene dextro.
I Llullt. Oaavius Spinok anguftia Ipiritus premebatur , cum frequenti» pulfuum , cum rtj.
bore genaruih infolenti. Anhelitus intenfutii odorem efferebat , qui a copia fpirims
bat : Sputamina pattim pus referentia , partim picuitofa & livida. Cum hac difficultate fpi-
ritus febris erat & maculis toto dbrlo. Tuflts rara admodum & eft etiam fputum rdpfe antea
crebro podagra, chiragra & gonagra laborabat ,& ab ea genua , pedes & manus valde tu¬
mere confueverant , atque adeo in eis locis materia confiimcbatur , nunc poflqaam in halaeo
fuit , artus illi adeo oxfiecati , adftridi ao denfati fuere , ut non amplius eam copiam exci¬
piant. Is interiit xl. a principio ipfius febris, tertia tantum a decubitu , nam quanquamiu-
firmifllmo fafto jam corpore effet , non curabat tamen in leflo jacete .• Suffocatione quideni
petiifle vifus eft ,' quoniam in lectulo ad extremam horam fe movit , quanquam loqui non
valebat fpiritu fubduflo , & in latus decumbebat cum expiravit , qua hora neque ftrepitunj
refpifatio retineret, neque' piilfus amplius cerebri cfTent , neque extrema frigida, quaq-
quam antea frigere coeperant.
- -Cadavere aperto, pulmo inflammatus fuit , .maxime dexter , & in eo plurima materia pi-
tuitok comprehendebatur : Ren dexter lapidem magnum habebat , ad vafa ufque perti¬
nentem, & ad eorum figuraminformatum. Cujus nullum fignum fuerat, nifi quod utins
ihinus turbida: ab ufu balneorum fuiflent. Guarinonius confultat. 637. ,
TVflis rara ) Id vero eft , quoniam & fanguis modum aperta venz arteriof* , nec inde ad cor
pituitofuseft, & e corpore pulmonum non ab oftiolis redire permittuntur. Et certeBal-
exprimitur in tracheam , illo imbecilli fafio , nea illa corpus exterius admodum exficcarunt,
unde fipe. in afthtiiate tuffim tionvidemus. tenueque & afpcrum reddiderunt, in.quibus ad
‘Pojlquaminhaheo fuit) Sic in corpore dies xlv.fuit mane & vefperi quaternis femper
humor a pulmonibus tandem receptus eft, horis. Neque aliamujor cauCa quarehda. Au-
quortiam laxi fiint , & perpetuo moventur, thor lib. ad Pifouem cap. is profitetur fe mnl-
C^in dicam ego humores in cor ad ejus dilata- tos ejufmodi eventus vidiffe , & multos homi-
tionemvalentiffimam.addufii.inde in pulmones nes fuffocatos , quibus humores ferri ad pe-
ab ejus vi Si contrafiione expreffi funt via ad- des prohiberentur -. Idem.
Observatio XI.
— “ Dyfpncea d cartilapine mucronata oflfea reddita.
CArtilago mucronata frequenter exttotfum , nonnunquam introrfiim recorvator, non
fine multiplici ventriculi vioinatumque partium damno , unde iingultus ; atrophia aliif
que graves affefius oriuntur. In fenibus interdum aflefeit , quod deprehendit Pavius in
quodam qui gravi Afthmate dia laboraverat.- Rariffimum eft quod notat Veflingiushanc
cartilaginem in quodam longitudine digiti ufque ad umbilicum extenfam, & omnino rigi¬
dam fuifle, non fine magno incommodo in corporis flexione , ventriculi coflione & clifli
diftributione. De Dkmerbroeck c^natom. lib. 9. cap. 14.
Observatio XII.
Dyjpnoia inflgnem Hepatis molem fiquuta.
HEparfi naturalem figuram retrnet, mucronatam cartilaginem non tranfcendit ; Si , TC'
ro afuo naturali recedat, totum fere ventriculum occupat, & aliquando mSfliuo “f
poehondrium finiftrum : Num vidi Hepar cum parte lupetiore lieni adnedli, ut fine dilacera¬
tione alterius vifeetis feparari non poflet , in parte inferiori ad umbilicum ufque allquan »
pervenit , ut obfei vavi in muliere quadam , qua: Hepat tanta: magnitudinis habebat , qj»
fere totufn abdomen oecupabat , diaphragmaque lua tnagqitudinc fortiter comprimeb^
unde Dflicultas flirandi , ut femper oh magnitudinem hepatis occurrere fblet, oriebatur, q
poftea temporis progreflii fuSbeata periit. Dominicas de Uarchettis Anat. cap.^
Observatio XIII.
Dyflneea ab enormi Cordis magnitudine prodaSia.
Vidi cortant* molis, quod thoracem tqtnm occupabat, & ut omnia refet^
quidam qui difficultate tefpitandi labotabat, eum dolore iiifra inuciohatam catt
De Refpirationc Ljtfa. $6i
aeSci vario fenfu ducebantur, aui enim Hypochondriacum efle credebant, eu! etiam
j^ijjbuerunt remedia •• alii Empyemate laborare dixerunt materiam enim multam
flebat i Veaetiis fuit prius curatus , fedftuftra: Patavium tandem venit , ubi altera dio
^^cnltaie refpirandi fufFocatus fuit.
* Cadaver aperui: in Abdomine vifeera omnia magnitudinem naturalem non excedebant,
loremque optimum obtinebant. SeSto Peflote , cor tanta: magnitudinis apparuit , ut
^itkeni totam occuparet, capfuteque ubique adhattetet, quoniam dilatari amplius non
*otctat, qure pleura: lateralitcr alligabatur .- Pulmones exiles, naturales tamen manifefta-
f^j -jarra cavitatem materia purulenta non reperiebatur, fed fubftantia in ftipctioti
MTte , alba & piiuitola aderat. Magnitudine tam infigni , quod tria corda naturalia unita
^cedebat-' Ventriculi tam lati erant, & pra:cipue dexter, ut in ipfo unum naturale coc
relidere poflet: Magnitudo cordis difficultatem refpirandi inftituebat, & in tefpitationo
fortiter comptimebacut diaphragma. A forti impulfu dolor ingens fub mucronata cartilagi¬
ne & difficultas fpirandi excitabatur, a qua difficultate fufFocatus fuit. Vominiens de Mir-
chalis4‘’‘‘^’ ‘“H-
Observatio XIV.
Spiritus diffmlus eb venm arteriefim mjfu pituiu infurBam.
Pulmones infirmi, & recipiendo impetui affuefaSi cor liia exagitatione converfum ad
intetioraab exterioribus humorum impetum facile excipit , facilius per apertam viam
vena: artciiofe in pulmones repellit, in quibus certe a natura confnitum eft , cum venam
in cos apertam ctalTa tunica donavit , ne craflbs humores tam facile per eam pulmones
exciperent : qua de caufa vena illa faepe in cadaveribus pituita cfafla valde plena inveni¬
tur, 8d pituita illa valde diu in vena fuiffe detenta agnolcitur , quoniam e capice vena: loi-
tiijm tetraftum , omnem illam pituitam in ramos vena: ejus produSam, fecum educit ex
omnibus vena: ramis ab, ilas in formam eorum redaflam , ut arbor videatur. Difficultas
ergo fpiiitus nobis eum metum confirmat Scc. Gutrinonius coujult. 549.
, ' Observatio XV.
Refpiratio Ufi eb pulmemm eridiletem.
Ktnt pulmones difficilem habere dilatationem , neC ita facile fequl ad thoracis moc
I, quia funt ficcioresSc duriores faSi ob egeftarem humidi alimenti quo nutrimur:
Vidi talem difficultatem in adolefcentc cui Pulmones in id ariditatis inciderant, ut corpo¬
re aperto jam minui viderentur, quanquam laxi, cui febre laboranti maxime ihoracent
dilatate fuerat opus. Chrijle Ouerinomus confult. 579.
Observatio XVI.
V^icilis fiiratie iu etne ob Pulmemm confttiBionem dr exilitatem , HpdroptmTheruis , 4rc.
CUm OxoniI olim ftudiis incumberem , quidam me admonuit de cane femma difficul.»
tate fpirandi laborante, ita. ut vix fparium viginti pedum motu citatiore emetiri po-
tuit,'quia illico in humum delapfus 6e anhelans lapidiffime Ipititum trahere ncccflc ha-
Cum data pecunia diffecandi mihi copiam feceram , fedfo thorace integram ejus cavi¬
tatem aqua repleram inveni : Pulmones vero ita parvi , ac quafi ficculo inclufi , ut dimi-
db minus fparium pra: folito occupabant, ctfi aeie inflato ope follium ad maximam fiii
expanfionem excitaveram : Tunica quippe communis Pulmonum (quxhic ctaffior & al¬
bidior videbatur) ita coarflaverat iplotum parenchyma , & conftrinxerat , utcopiam aeris
pro refpirationis munere idoneam nonnifi repetitis nixibus admittere potuerint : Subftan-
tia pulmonum alias fatis integra videbatur, & id unutn virium quod non fatis Ubere ftfo
‘xpllcare licuit. Aquam iftam in thorace contentam multum quoque relgirationi obeffe
«ile crederem : Sed an non a contractura illa Pultnonumorigincm fuam traxerat, cfim non
aiiasvidcrim unde efflueret, in medio relinquam i Canicus hic venaticus fuit, & emiiQ^
®ine Domino gratus, fed a fex fere menfibus morbo hoc detinere incepit. Eduard Tyfin
'» ^Bis Dtuicis anni 1679. Ohjeruat. xxvii.
Obsev
Anatom. Fra(!^. Lib. 1 1. Sed. I.
OBSERvAtro XVIL
UJi eb iggtes he^r ed medium fere feBus tfnr^eBi.
PUcIla oaodocim circiter annorum recens nupta , mortua ex continua tertiau
do cadavere exhibuit Jecur tantx moUs ut ad quintam pedoris coftanj ex o
tigetic, ubiaifque adeo Pulmones ardabar ut /rirw fuerit impedimento T'"
da «lioquin fubftanda & omnis labis expeite. Caro/ss Offredus mifceU. Curits. Decur ’ ■
ix.ebjirv. , ' • i- ««»
Observatio XVIII.
Se/piratU Ufa eb impedilum fix^ttixis per Puimexes cemmeaium , d Polybii
cerdis in arterias pulmonitaS Hlapfum.
§• I- ^/T Eihini in adolefcentu!aP«/y/»OT coriis pOft rriotbiljos accretum i & fn attcria‘
Xyjt PU>®on’Cas iliapfum, eas fete in totum [uti ex cadavere poftea 'diffefio con”
ftabit] obfcuxifls, ut hinc fanguis intra dextrum cordis finutn aggsftus, & ulcraprogtc<)i
non valens, caxsXwscaMagravamen^ opprefionem ^c\im refpiratione difficillima ie
laboriofa ir.tuieric. Puella aurem poftquam tres dies continuo huiufraodi agone afflidaja.
Guir, facultate animali fenfim fatifcente, & demum attrita, exfpiravit. fTt&sTraci.deM
kpfterkis ^ hypochondriacis.
Ob Pulmones Janguine fagnanteinfarilos, S’ Polypum corJik ‘
§, a. Dura hxc typis mandarem. Filiolus Nob. Comitis , circitet decem menfCs natuSj
[fodem morbo obivit Poftquam ille per quatuoraut quinque dies Tufioava. febeieuia Ia.
toraviffet, fubito deterior fadus , tefpitatione crebra & laboriofa , lingua ficcai magna itu
quiejudinc & jadatione totius corporis afScicbatur, quibus lyroptomatibus fere continuo in-
feftantibus intra biduum extindus eft.
Cadavere aperto, vifcera imi ventris fine culpa ,’ Thorace infpedo , Pulmones languine
ftagnante infarSi , difcolorcs , fciiicet jturputei , inque multis locis nigricantes appare¬
bant ! Erant tamen ahfceflu , tumoribus aut ichoris fuifufione fatis immunes .• Ut iliorum af
fcdio febris produdum potius qutih caufa videretur. Dum vero hanc & Icthi adeo fubi-
ti oceafioneth iedulo titnamut , tandem Corde diftedo,, in fiauhus ejus Polypi ingentes;
xonCfctionibus ad ipoCs firoiies, inque omnes arterias cxpotttdi, carumqus cavitates ob-
■ftfuentes reperiebamur. idem ibidem.
§i 3. Noyi infufer ante aliquot annos , Puerum alium triennalem propter eandem cau-
fain mojbilicam fubito ac fcie impeoviib diem obiifle.
Hinc fufpicar i fas Ct plurium aliorum rr.or- tat eos qui aflhmare , peripnenmonia , angina;
bos, aut mortes, vulgo dcnricioni , aut pleuritidc , horrendis aut furicBis laborant ,iih
Inmbticis imputarf folitas ."a tali cordis aife- ter diros parosjfmoruro cruciatus. aliarum pat-
diSne proccdefel ' Ide», Qui itifiipcr adno. tinm motus convuifivos haudfacilcinenrrcK-
Observatio XIX,
' pfficilis Re^iralio ob Pericardium cordi adcrelum.
D Eeeflit nUper poft puerperii labores Uluftr. D. D. d’Alincourt ,• Proregis in (h\ia
Lugdunenfi conjux , cujus rimato eadavcrc, cordis illud involucrum, quod Pericardium
dicitur , cordi ipfi adhzfiCfc, humoreque illo Natura; providentia ad cius itrigationem & re-
fcigeritrm ieftituto vacuum failTe tepettum eft. Res ftupenda profedo Sc nemini antea, ^
fciam.obfctvat» ; Petfenfit (ane illa ex humoris iftius inopia evidentia ioeommoda. N»‘"
«ftiians perpetuo aiirem. captabat frigidum, ii/rmolcfta torquebatur, ne tenuiffrmrew»^
tcguiTiCfiti patiens peftus nudabat ; quin etiartt i fervidiore corde concalcfaclis
tnoiiibus, in cotum, bronchia attraSis atque extotrefaSis humoribiis «/.^irr/r
laborabat ; fqu* fympwmata nulli alii caufa: quam pericardii accretioni tmpirtanda Ijnt-
fervalio Philiberti Saraceni Medici Genevenfs.
Os 1»!
De Refpiratione L$fa. .5^3
Observatio XX.
■njfpget i Tdyfts craon flarimo in dextro Cordis moximi ventriculo , volvulis mitralibus
' oJl'eis redditis y icteoque fanguinis fer fulmenes commeatu prohibito, ^c.
IN cadavere virginis olim uhHenrico G/^raBafilesedifleaxcOrvidifleinenjini tanta: mo^
lis, ut ftatera: appenfuna libras civiles tres ponderaret. Dexter ejus ventriculus, cunii
auricula , turgidus erat & repletus Polypis ac eruero plurimo; Sinifter proptmodum in anis.
Et valvute mitrales in os degeneraverant , arteriam venofam obftruens , ut fanguis pet
pulmones ad cor tranfire prohiberetur , unde ortus Hydrops , mox Re/piraadi difficMtas-, de^
nique fubita prmfocatio. loh.Conr.teierusBxerc. Anat.med. xxiiji
Observatio XXL
tefpirationis difficilis in pleuriticis caufa multiplex per anatome» deprehenfk
Vbi cur horreant & dfficulter rejf irent.
FAcile eft videre cur in aliquibus Pleuriticis/ia^sit milTus teter, in aliquibus valde fla¬
vus, in aliis fpumam multam flavam habeat, quoniam pro lua conditione , & pro mo¬
do putredinis tam late vagantis afiicicur, quz cum orditur, propter fuum impetum Hor¬
rores i\los toti corpoti affert cum calore ad incendium confluente, tum commoto par¬
tium continentium fenfu, fiibita illa incendii aggteffione halitum acrem per corpus di¬
mittente , tum vero etiam quoniam humor tenuis primum ad inflammandas partes eoB4
fluit : Ita fcquitur Dolor, aut una accedit, quoniam ad membranam illam pertinent, pras-
let inflammationem , non fblum 'plurimi humores , fed ichores & biliofi lucci , qui ob te¬
nuitatem facile e mediq. in circumpofitas partes; & e venarum cavitate in membranas im¬
petum habete & emanare poflunt, quod erafljoribus fucois evenire facile nequit, qui po¬
tias in venis manentes, &per latiores earum vias atempeftatis frigore compulli , eum pu¬
tredo increverit ad pu Imones derivantur , vena cava forte & Jecore valentibus , Cordequb
infirmiori per putredinem & pet acrem calorem facio , 'ad feleque humores nimium attra¬
hente , deinde (cft exonerante , Si pet venam arteriolam in pulmones noxiam materiata
retrudente , fatpenumero in alterum , ut in apertis cadaveribus inlpeximus Dolorem a mem¬
brana, Si fpiriius ilkm dipcultatem q\xe pet dolorem inferti poteft : Anguftia autem a p«l-'
monuminfarclu, quo etiam afiera arteria mgoatac , anguftarque fada: parum ^iritus acci¬
piunt , qui exiguus etiam in corpus pulmonum ad ufum tenuitatis languinis tecipitut •■'nndo
non videmus laborem fpirandi fed crebritatem , & parvitatem labore incidente, cum auc
mufiuli infirmi funt , & omnes Opus aggredi cum conatu coguntur. Aut cum cavitate tho¬
racis rep/efa , quo pulmonibus locus fiat dilatandis, & jufto modo aeris recipiendo thorax
amplius attoli debet, quotum neutrum hic necefie eft, nifi humor e pulmonibus pereokns
in cavitatem labatur, ijuem etiam in ejujtnodi cadaveribus vidimus fepe liquiduta & album,
aliquando etiam ctaflum omnino Si concretum : ita cum aut in pulmonibus coercetu r , auc
in capfulam cordis exprimitur, UEVifumcft, laborem fpiritus non facit, ctfi ipliim angu-
ftutD& crebrum reddat cum in pulmonibus eft ; in quos lub his malis fepe in morbi tantumi
incrementum impellitur & fepe ftrangulats unde anguftiam fpiritus in his vidimus ad poftre-
mum vita: diem fuifle dilatam , nihilque ejus prioribus totis etiam fex diebus fic ttabentC
tnotboappatuifle, materia invafis intetim xttixtci.Guarinonius confaltat. l6l.
Observatio XXII.
Dyjpacea a vomica Pulmonis.
Mihi copia fadta eft aperiendi cadaver Infantis duos annos &fexmenfes nafe, z Febri
cum difficili refpiratione ,tuffi. Si aliis generis nervofi affeSibus extinfla:. Qua: no¬
tatu maxime digna in ejus Anatome oceurtebant, fic accipe.
Aperto thorace infignem ibidem in dextro latete Pulmonis vomicam pbfetvavlrous ■■ quip-
pe Pulmones ibi loci & pleurz & diaphragmati quam ardiffime cohaerentes , & demum fiip-^
purati cyftidem intus ampliffimam eflotmarunt , materia purulenta coloris dilute virldefcen-
tis repletam. Fere libras duas hujus putis invenimus , io eodem vero huo illuc natitanteiri
materiam aliam coloris albidioris inftarfteatomatis: Vo mica potius quam empyematis titu¬
lo eo induiftus fum ut hunc affefiuminfigniotem, cum probe notavimus membranam quan¬
ta» ctaffiorcro femiputridam , diaphragmati Si plcatx fuperinduaam Pottiunculx veto
• . ifti qu*
564 Anatom. Prai^fc. Lib. 1 1. Se(a. I.
ifti quarredabai pulmonis continuatam , maxima enim ejus pars cum in pus abiit , fuBr i, >
tamen cordis particula ejus adhuc manfit, A vulnere vero infligo intus hio illla Abf ^
parvulos alios offendimus : In finiftro latere thoracis pulmones njagis inteert" ' •
vero fibrarum manipulis in variis locis 8£ diaphragmati & pleurz affixi ffiete. In iplT
racis cavitatem fetofus quidam liquor, non tamen multum copiofe effluxerat: NulU
hic apoftemata invenimus, & quod magis fum miratus neque glandulolas iftas catu^”°
las in male affeiflis Pulmonibus quam fa:piffirac occurrentes , & quibus fiippuratis 00™°*^'
fuccedit phihifls nifi dicamus quod in hoc cadavere Tubercula ifta jam pcnitus°r
fucefeentia nulla fui veftigia reliquerunt. In Ahdsmine vifccra omnia aliquantum albli'
Ventriculus vero&inteftinaplanecandida: Hepar pallidum & ex&nguine, & nifi / p'*’
tz finibus nihil fangumis ad paruit; In pelvi utriufque Renis (quod fum plurimum mLt°'i
pus quoque album ibidem ftagnans , nccnon in vcfica urinaria copiam ejus (itis largam E
Rndimus , in neutris vero Apoftematis feu AblcefiTus vei minimum trai3:um oblerearc f
cuit , unde necilTe habuit { uti credere pr eft circuitu fanguinis huc c vomica Pulmonisd'
ferri , 8c demum vna eum urina fccerni.
Quod confirmatur , & yjciffim ratas habet oblervationes pradicofum , urinas Empvici^
rum quandoque purulentas evadere, & narravit mihi ''iringeniofifllmusD.D.Motton, fa
olrm Em/ylcumquendamcopiofi puris per urinas fiibduSione in integrum rcfiituilTe ; ^
teria hzc purulenta in fanguinem abforpta, uti fas cft opinati, albidioris iftius vifeum
coloris caufeextkit, & Eparquafi exangue reddidit ; Et notatu dignum , quod cum bilent
vcfica fellea extraxeram , hypoftafin quandam purulentam in fundunj vafis pricipitatan
obfervavi, ita quod vel balfamura fanguinis perhibetur, nequit ipfe fe ab ipfius noxhtmuin
prarftare ; acNaiura 6 ab inimico hoc hofpite expedite fatagehs, quacumque licuit foras
eumprotrudeteeontcndit.fcilicetper glandulas fecretrices , Renum, Epatis nec non Ali¬
tium , ( aures quippe purulentas habuit ) fed copia ejus demum deviefa fuccubuit & expit»-
vit patiens. Eiutriius Tyfoa i» Medicis Htifrie/ifibus natii iSy^.Obfervat.zS.
CIrcaita fMgainu hm 'e vomica- ) S-lcuti fervant num tnatena eo vergit , atque itlicoad
Thoracicae parces vix per vomitum aut al- diuretica confugiunt,
vum vacuantur, fic ad urinz vias eorum excre- . Hypojlafia quandam' punlemam) Siincyffifeb
menta utplurimum tendunt -.Thoracica otii- lea & arenulae & calculi crebro gignantur, quod
niamedicimenta fere funt diuretica. Er non mirahdum.Ti hypoftafis purulenta idpatuerit?
DeRefpiratibncL^ra;
^j^ybinredi3itVeKtin»rumbiicitu.i.inor- ;cT/»« na^tque 7.' ««Vjw jy igjhw,
!^fanca4iiBigcutiuin,<3uod.6mplici. non tA. ' • ' ' '
^lioiniaes ''iSu. £x iSy/o-
Observatio XXIV.
^catmnisPulmonttmcumcoJliscehxjiiRcJpiraiiBiiisd^u^ltattiBiadacit. '
i Pleura plerumqtsclibcrpulmorcpcritcr: T>iCo flerumque , quia mulcoties etiam illij
J\ tmac to!0 ambitu , nunc aliqua parte fibtofis nexibus alligatur , atque in prolcSioni-
bus inveoiofere tertiz hominum parti hanc connexionem contingeret, > nam valde multa
cadavera occurrunt in quibus Pulmo per innumeras fibrilfas plcurre firmiter alligatur , imo
•jjujtj in quibus ipla.cxtcriotpuimonis mcrnbrana pleurjer tnaxima fti parte adhstet imme¬
diate : In Nofocomio noftro vatia dcmonftraviinus cadavera in quibus, primo tam. firmiter >
toio fere ambitu pleurae adhartebat , ut fine magna vi' & dilaceratione .avelli non- pofTet a
qui tamen homines Se in vita ie «ulb Refpirntiaais incommode conquefti fuetant. Undo
liquet minime vctura_ cfTc quod, MaflajRiplanusjBattolinusjLindaaus. aliique feribunthaa
decaufaDyfpnocam diuturnam-Sc incurabilem ficti: Anno 16S0. publice ptofecui cadaver
capitanei furum , fulpenfi, qui in vita bene fanus, fine ulla refpirandi difficultate vixerat.,
in qiioPulmo in un-oqnc latere uodequaque., non folumpleurx, fed etiam diaphragmati Sc
jnediafiinotam.fiimucr annexus erat, & non fine magna dilaccutione avelli poffet. Die-
a(throeck^iit.tih. i..cop,iu^ _ . .. . . ' .
S-Hfpenfus-teuetur Pulino_ex_.arpc.r,j arteria j ■'ncmiae,,qnodCcio,_co,inpc£;umeft j & finela:*
f; m, tsediam^ ejus iubftannijn' infiauahte:, . fioiie faifitacis perfifiat', in brufirtamen , 'pra:-
kqoeiila mediante collo eohscfet; F^rfa^ia/fcti-. cipuejrfikjorajus ut -eqrtsvbobus jbvibus,- ca-
brullumin iolb homine naturalherclaviculiS-ac -■ptiS'&ef-*'Vif£'ui hoS apleuta-liber e'ffe 'folet,
■S!!3miScoftis'adacai--Sed iUum aeo-.’, ciqueiSfixe unquam 5 nifi .pfacedenre plentiti-
ilis.A claviculis-, prorfus fejunaum H;uUotieS;,;de.,,pcrip.i}euivouia_j aliove,fimilt,cCuisi'.exul*
.o^ferjpyic , ,id.qqe,,e,riain a npbis . non lemei, .cetatiqneiuotbo adn^fcit.iit.iacprqinde inguo-
>aima,dvetfum:v,Si;Voffi3 aniif.Satjir , etfi hu-, cunqueina&acoanimaU!talis"cahifexiq'j:epe’rU
pirtnb(ri" ebnVex“6'' multis "'poft 'fiativitatemi" rurjXllUddembtbbfaipe&riaeffe'fbiet//diEj@,:
^onu,couriagac f cum ea qqempum nafei a .
-■■ l - " O B SE E. V A T I O XX V. ' '
• c' c^jlhmi k ytnebris dorfi cariojts , (jrc, ' .. • - .
IUvenisab incunabills gibbo cum allhcnate laborans declmoj-qui!ito,.;*tatis anno phthi-
ficus petiit. Aperto capite, criila galli , quae fepti inftar os cthmoidis in duas partes
dividit, inlatirudincm & sltitudinem ita. aufta fuit,, ut; totum os cribriforme obtegeret,
ejufque foramina qua6 obftruerat ; imo poft cofiura cranium nulla cavitas in co patuit. Of-
ficulaporrb maxilla: fiiperioiis', qua canthum oculi majorem conftituunt , itaexerevetant,
mpafifcpcuro fcr.eatriegerenc. OfTa omnia prxtcr confuctudincm tenera Si prope inftar
creta mollia eracr. Dotfi vertebra fexta , feptima ,' odlava ; nona-& deeima-, qua: gib¬
bum coniliruebaut , carie exefa Sc in partes fr-acla fuerunt , prafmim ab interna parte. Hi-
rum particula in ipfis pulmonibus a patte dotfi ulceratis 'j inveniebantur.
CUi non Utuiffet cauCa morbi ? ineft fspe & pit. Perceptu igirur difficile non erit .- ju-'
m mcredioili vemm & in-vetifimih men'C''‘veueini'5iUnm 5puljilOines;_exulceratpsr, verte-
■daeium, : idcpque medicina ipfis Medicisr-nil brafque;;caiaofaSr.b^ui& -cpfn tpembrana-
.“Rtntiqne utentibus conje4hCaliS' efi. ,'^i^^:;rum.,coj)al)^.oncip...p^s,"in cavitatem thorax
gibbiex aflhmate -aut tblfi/fiuncb'ant£"pubcr-[jj_cis'dilibi ‘nbn'.'pbfuefit ; idebquC circa ver^
raoriimniC';' iiiquie 'Coiti Hippocrates ■•'ia '’tebfas\™5fi in nido purulentum ‘Omne con-
Jripoffefo pfrtu-lapbinfantibns contingicVtr- 'cliifiinvwif. -AtquC' -fic mirum nbn-elt', ftu-
■ Wbris' lux-aTiisiinde , collabereehte Thoracevb-ftula: quadam ivertebraium: in ipfis ipiilmoni-
■pulmoucs, comprimuntur:, 5i.rcfpirandi/ad£ipH';bus: efie anyenta^ Cam.percfe pateirn,' partim
.Sfra, impediunt; , .-.ProYccbiQr,i,' atate. , gjbbq,; a .rpljir^ctiqnis quafi tta^ , in -puimo/jes 6«;
if'.|am,a,ccrercei)te.l,: omnes ipembrana;,. 'qqiV^ cidejtTwi.. ' ■ -
bus purmbheS ' veftcbrariin' .'regioni cbuhe- V ‘ l\po,a!Slt nie.qiiisV cur 'ante pubertatem, fioa
Jnnttii , magis d.latantur, ■A varciila ‘qusu ' mbtiebkiar'; Tecuhdum-Hippbcratis texturo.*
nam mterrep irtia rumpuntur ; ex quibus U- Regero, sdolefcentem hunc fortaffe pubertatis
quot ftlllat , qui reduci ineptus , ibidem ilag- notam externam quidem habuifie , aft quoad
nate cogitur , & corrumpendo vicinas par- coeundi poteftatem [ qus proprie pubertatem
;^.?-rn)mones nempe &: vertebras, conum- facit ] cum ad id opus ineptum fuiiTv , veri qoi-
Sontii a/inatomU loccu 1, "* Bbb dem fimile-
ScrudurAm crijia Galli in oHccrhmoidis tnon- dentia : refpiratibni quidem impedimenco fii"
ftror.im,niha ad morbi gcneTin : ctfntnbmfe > runt , aftquia .per os libet in pulmonibus
credo ; rtam per illud cribrum vafa langumea & aditus patebar , nihil aut parum huic morbo aiJ
mr d qu’dein‘cy-curnint., Jbd per-iUudauiil hu-.,fam dedifle -credibile ' *
’ ’ cruemifkpoifulmosibusfiiriiUBthi ^c’ '
•^■T lllua fepc-Hyfterica noau iargens e fcneftra jacuit , ind« refpiratio .difficilis ad indat'
V^ ^afthmatiJi-cara tpffi, HaffiibptTO-, febri ac facie rubicunda. In medio peaoiisgtave
•pondus^cumatdore-interoo, ic punffuris in vatiis thoracis loeis. Tattio die doloremteirca cla-
vicuiam dextram fcntit.- .Hifcc aderat magna cordis palpitatio-; qua: etiam in Hypochondrio
ycxifb tum in coiem latere per aliquot horas- percipiebatur. Sed c regione cordis pcrftvc-
rSbat -j-Idque iftibusvcfaemcmibas,- harc couvalcit. Sed-alrquot dies poft in fcdili fcdcjs
-r.-penfera'pavimcotam concidit exanimis. ' ■ r . _
- Wiffe^cidiveTcr; mcdiaftinum fvm.pha cruenta plenum Inventum- cft.- Pulmones tdtl
^p-if-uliATti^ fefdi.-©?af'!dmfiatf{funf,‘-ovuurcoluniim-um--6cilc requabat, 'lividum /^ha-
ccjaiuij) & iniiis ipongiofiim. Intus globulus nuclei magnitudine , grumo fatiguinis fimilis;
^concludebatur. _ . _
' j- C-ah'da’^?(i;fyfr^i®',jtefr'gcfiigcatia fenefl:rhm'iperuic, uraura nimirum ycicereturftgf.
uh'deVqnnS^tb. fanguiDc .,AC .3iaplib.rf fi, irhpcdita ,'pulmphes ab eodem obUtufli, ita 'ut
JibpriVfiO^iwi.Wi.ci denegata &ir.; /Abc)bfl:fu£I:!onc putredo, pus, febris fimiliaque (yraptp-
mara i- qua- fupr.r fis in aliis fiibjcftis. plus fenaei-explicuimus : Sanguis coaguhtuscordis ven-
-triculos obftruens/t-olquciibcrc pcrvadcrc-impotens , Jaicra cordis ampliavit, ac oh maio-
'i-t'&‘ihbiyiii'PaIpiaijaaeminduxib- 'Hvfcc ramen- nonnihil quietis , quali recuravakfcchir;
"pvilUi vctbTcyi occafibae vel Ipoiat^ fua vafeura piilmonucn rupta , pus ef&xic re(pir^[idi|he
aflioijcm’ impedivit. ' ' i, irabui
Quoad ovarium ad ovi columbini magnitudinem auiSrum , forte a przv.Iaobftru5tone:&
inliammatioae ortum habuit & ^ffifini hyitericKaofam..pticboi t: eft enim malum cuin pta:-
cedenti nihil commune lisbc.ns. Globulus ifte, qui imus erat conclufus , ovum procul omni
duhiofoit ab inflamraarioae.:auaum-,;,ut in iis ;vq6^ rabie uterina, ut vocant, laborant, obftt-
vavi. Iliud ovum quoquo (phacclacum fuifls Si corruptum cft fimilitudine , quam cum fan-
g -inis-gtamo haber-i-aperte liquet.- Idem thidem'. ■ ■ ' ’ ' -l
Jtrftlai , ifieri , ehi fieep^atrofhU fiatUa aefa , fer AMtomttt. ; u
->r-y -J fiih ettCo- miliares in cacheaicls atque Icncophlegmaticis redundantt-Cicco
, J^mgidto.fcs a,obis,ob oculos pofuic , C. D. Iqib glandulas illas in-Mattona quadrage¬
naria , atropba , ex Cucca,-auriginosa;;, atque fufpiciola. repetit ad mvtiadas ufque piloru^ isp-
1« atque duritie , fub uaivctia cute , ubd integro biennio, digitis cute duQa atque rcdufla,mo-
bilcsratqufi .dnftilcs erant,. • ./i- v; -
BiensJio {llo cxaflo inter balneai& aliaprrEfidia cafia fiiljiirium ceffit in otyiopn^a® “
apnoeam. - Jecyt deteftuta cft molc-eoormi. -Ejus enim acini in globulos excccvcrant r^
‘ phaeeds i-fartareos atque calcatibs., qui bilis -duQus ita ftringobant, ut bilis otpnctn ia
fx^vswq^ujfum interecj^int» nn4e Caeces rarz , ficciffimz atque candicantes. , j
Puimomim-btQachiaganghisaraab^ntut, lep lupiis coriaceis, innumetis atque dut#
- mis. - Tot primum dixit.Ptiefcs meus globulos eircnctvoIbs,.fed compaiftiffinios pn»a«ac
mire.- lobrkris. Artetifins aorem-dumiillis ftuduit veterum profeiTus eft effe tubercalarW'
da , qqk‘'maturcfeinit nnnqtfam V fed ineubim Jugi atque comprcflii-preduro , bcofichi»
pdcp anguftant ut per ipla clifus . aer aflbma perenne , nec periodicum , ingeneret.
Thefibus Oiffqulerumf rMUrtpmt yjreDem. CiriliDrelmcunii. ; . . .
.0*sr*'
J . ^ E)i RelpiratkmeL 4 i6^
D&stkv XXfiltL
jyyff acet 6' incurrens k fuimo/ie he^itis injlar comfaSia S'c.
D timiDus de rEzcous , ordinum duSor j juvenisj vultu pigro , flaccido, decolori, fronJS
follicica , -protnincnti erat abdomine.j cujus dimidiam partem finiftrorlum occupabat
mmoelngens a cottis nothis ad pubira ulque protenfiiS , durus , atqualis , citcufflieriptus.Lan-
guore.filutus erat perpetuo. Morofus. Difficilis. Sufpiriofus. Multp illi fanguine identidem nA-^
1« manabant, dolebantque e tumore bamorrhoides. Incitatiori palpitatione anxium , langui-
dumjattonituroque cor ftequenter rigebat, ipfcque eollapfiis iatpvyt®' , & lemi animis , haud
focnegotio rcvi^ifecbat. Curas '& angorem.animi comeffationibus lenire ftudens , largiorO
vin6 incaluit, abeupte Martio 1691. Dylpncea tunc gravior incubuit,. cum febri rapida, ventris
totmiriibiis, vomitu :, punciorio latetis dolore. Injefti clyftcres, phlebotomia bis adminiftrata,
bauili,pptUS refrigerantes, invalida ptarfidia. E|aplb quindecim horarum ipatio, confiifusj
dciiaiis, puifu carens , anxios & turbatos gfcllus ferens , motiebatuf.
Aperto abdomine omenti membranz 8c glandula: admodum tumuere. Lienis parenchy¬
ma bciliSlnje conftitutum. Vethtn fuit ejus moles monftrofli. Sufpenfus lance , quatuor cutn
ftmiile libras pepchdip Majori adhuc mole fefe tulit jecur, yitiofus tantummodo gibBd fui
parie /iin qua patvi calculi latuere. Ih vcficuia 'fellea contentus liquor nigricans, incumben¬
tem ventriculum coiore fuo infecerat. A liene & hepate comprefTus ventriculus fede fua ex¬
trudebatur. Io pedibf e. hoiller pulmonis lobus hepatis inibat compadus Stlblidus, extra li¬
veas , iotus nigra,cruentoque tabo (qualebat , dexter lobus , llibftamia liiolli , fecundum na.»
totam cppftituta gaudens, totufque pleura: coha:rcns adadiolimin latus cnfis vcftigium gc.»
tebat ,• extra etiam livens , uhteriota putri habens liquentia tabo. Dexter cordis ventricu¬
los, concrctoinfafdbs lahguine., polypum vagum habebat, cujus difeullb craflamine , lan-
goineldlicetconglqbato., membrana, illius fundamentum , fpha:rica, 'tenax , pellucenfquo
£wii. l'E^cf/aai»aictWae^kr/ Cltriff. Bom. Rivtlier. Medici Nemtufeafts Celeberrimi Lm*
fiaatmaedegeaeis.',' . . . '
- OB SEU VATIO XXIX.
' • jtjlhma k Polyfb cordis, fulraomm tdhtjloxe ^c.
L Attionis Aulici Stutgardienlis filiolus afthmateper 3. annos, hinc afcltidc correptus ab
utroque malo liberatus .quidem, obiit tamen poft afthma rediens & afeitidis mitia,
pedunt puta tumorem & -abdominis, tenfionem: , (cui urina, valde crafla & turbida fuit,
exttemb. clarior fed pauca ;) Martii 1683. fex annorum. Cadaver apertum pulmo-
tesuttirjqtie^jde affixos oftendic , . quorum dexter purulenti aliquid circa fuperiora VA-.
boir; r Coi^ ingens polypum ‘aluit, & externam pinguedinem quali granulatlm pet totuta
parenchyma difperlim:;. .qualis 8e .pericardio , . quafi carnofo adharfit , cui quoque cor ip-
fum acGTCvir. Mediaftinum craflum & cruentatum. Hepar externe quidem boni, fil
rubicundi eobriS j fed preflum digito foveam quandam relinquens pallidam-ob parenchy¬
ma pallidum &flaviim & bile repletum: cum in veficula biliaria crafla bilis quoque cralS
& denfa eflet.: i . -
y Gztera omnia fanaiifcd przgrandia yifcera in habitu robufto , quem a patentibus , matro
mprimis contraxit cum fecic rofea .St: eleganti. Pancreas- etiam dutiulculum : omcnicT
rntcgro adhuc, quod alias in afeiticis pletum,qH,e putrefeit , folito craffiori; glandplai
jninreftinisiJnfignes.;. ferum- ex abdomine effluxit craffiufGplum , quod prunis impofitum
mftargel3tinz:concrevit..-;.quod in peaorc ut & pericardio copiofum fuit , atra bile tin-
. ® ^ fnrffidum .• pinguedo fere jiuHa propter colliquationcra ex calore multo , extenua-
■'s hinc fiiperioribus corporis partibus. Sanguis vena cava dilTefta ,. niger quidem, fed
uidus & copioliffimus.' Hinc 3fthma,;luum a lumrna anguftia levari fentiebat, quand^
1^“ caput& pecfus idclinabat icamnq;, forte quod cor oppido magnuin iferno incunl.-.
melius quieverit, quam fi fupitios pulmones pceiTeiic.
Circa hierniam,,quam-jn dextro latete habuilTe videbatur , glandula: mulise & fetnttf
oagulatum quale .quoque cifca,pancreas.& rnefenterium fujt., inventa: lunt nullis pro-
Pfes cujufdam vcft.giis appatentibus. D. Sdomoa. Keifel. MifcelUa. Gariof. Aaa. 7. Decar, Uc
Pmeti Ar.ttmii lom, I.
Bbfa
OisEit:
AnatdmiPraa.Lib.-IL:Sea:.L
Obsbrvatio XXX,
Re^irdth Jificifis a ptfyfl cirJis ^c. .
STrenuus ac Generofus D. D. N. N. de Bonzelct Vice-Chiliarcha , & Com™-
dans Cocheroicnfis annorum circiter 50. ante triennium in hyeme , diuturna ve»
vertigine curatus eft per fpecifica , nupet in prifidio Cpchemienfi ex mal^ obfervatis S
rebus non naturalibus , imprimis animi affcftibus ira & mmrote , incidit in grav^
dyfpnoeam , in qua refpiratio difficillima , cum continuo pratfentiffim* ®
ticulo, pulfu inordinato, litiintcnia, appetitu ptoftrato , pedibus intumefeentibus. h
iSne Veris Cochemiia Clariffi D.D. Wafferman p. m. adhibita funt hydragoga , & fpecifi.
ca afthraatica , unde levamen quidem habuit, remanente tamen adhuc , ex cauia qua¬
cunque procataraica , refpiratione difficili facillime recidivante. Circa principium Au-
gufti Cochemio defeendens confluentiam incidit in idem malum, mulib tamen acutiori¬
bus fymptomatibus ftipatum , difficiliore refpiratione , proximiore fuffocationis periculo
Facie .prius pallida, dcin inftar ftrangulatorum lurida, pulfu plane inordinato , quandoque
quod mirandum, per multa hora: minuta omnino ceflante; adhibita funt denub talia, qua
ad fenguinem in pulmonibus congrumatum reiblvcndum , ftagnantem , ad naturalem
morum reducendum , & hinc prateordiorum anxietatem fublevandam , difficultatem ref-
pirationis facilitandam cfficaciffima femper cum iperato eflFcau funt inventa , fed fiu-
flraneo conatui quoties fupinus in ledo decubuit, adfuit pedoris anxietas & reipiraiio
difficillima , dum in fcdili creftus fedit nonnihil levaminis eft expertus. Agrypnia con¬
tinua: per dies quatuordecim , ne vel ad hora: quadrantem fomnum permiierunt , fed
quicicendo fpaimodicis quali convullionibus identidem expergefadus eft : pedum ihtu-
mcfccntia diicucientibus Ixpe tentata, riulliS medicinis ceffit , vcriim indies majus coepit
incremetitum. Itura eft in conlilium, ciii demum origini tam dclpetati mali pertinacia
adjudicanda foret : de cordis polypo aderat fulpicio , quiique tamen nervorum pulmo¬
nibus dicatorum convullioni , & Ipirittiiim cifdetii -infefvienfium inordinato motui ma¬
lum , afetibere malebat, nec tamen infignes pulmonum obftruSioneS a quacumque caur
fa fuborras negabat : Infifticur itaque omni conatu folvciid* in pulmonibus five mate-
riz impada: , live congrumato fanguini, & obftrudis eapropter tam admittendo acti
deftinatis artetix afperx ramis per pulmonum patcochyma explieaiis, quto ptr-&
te- vehendo (anguini dicatis per pulmonum fubftaniiam difperfis vaforum meatibus tefe-
Fahdis , tum animalium fpirituum motui impetuolb cornpelccndo nervorum itritatiom' &
nimiX lenfibilitati corrigendx , verum itidem caflb. tentamine, pharmacis quidem, ut
teftabatur Generofus Patiens virtutem luam ftrenue-exerentiBus ,. nihil tamen opis obM-
natx pedoris anxietate , fufllaminaio cordis & arteriatum piilfu , inter tormentorum to¬
nitrua, & globorum imbres infradus atque imperterritus femper Heros folim aetis
denegatione, non moriendo, verum continua felrocarioiic' intereundo fatis vitam, Deo
animam , cultro anatomico corpus cederet ad mali fontem & fomitem examinandum
Aperuimus ad Clementiffitna julTi Eminentiffimi -Domini noftri , pedus; diffeda cute, ap¬
paruit pinguedo ad craffitiem duorum pene digitorum fubftratum diaphragma- fuit inno¬
xium, pulmo dexter utcunque incolumis , excepta portione ad roagaitudinem palmz ob
impedimentum, &congrum3tum in eadem languincm, inftat adufti cruoris atti > dud,aa
dilationem pro recipiendo ae'e inepta. Sedo pulmone finiftro .ftatim affluere fengoi-
his grumuK pila fabalque magnitudine xquantes , hinc inde arccrix alperx rainis per pul¬
monem vagantibus affixx , exque fanguifetis per eundem pulmonem errantibus -vafis ot
ftagaarioncm in parenchyma extravafatx, dcnfx , vclut telina, lentx, divullioni vix. ob¬
temperantes, totus hic linifter lobus , decolor, durus, cum alterius una portione ex au»
luridus , prxdidis grumulis ubique infardus : exterum erat line noxa afpera arteria o'*
foa: ioclulum pyxidi ingens fatis , cxtusapparcbat integrum , ventriculus dexter erat fine h-
bfc , liniftro' Vero dilfedo ftarim in confpeduro prodibat polypus duarum ponc Ipiitonix
rum longitudinem adxquans, cx eodem ventriculo in aottam-ttanfvcrlb digito aaflosin
pyramidera acuminatus propendens : alias, excepta hepatis magni pene libras odo pon^
derantis una; lobi parte omninb flaccida, & liniftto tene toto feirrholb cutn dupli“
lis valis urinam deferentibus , reliqua emnia vifecra erant incorrupta. Quibus j‘f *
tutis Ilcmecum ratiocinabar, polypum in liniftro cordis ventriculo caufam cxftitiUc, ^
elaborandus in corde linguis , fcfflaminata io eodem requilitx fermentarionis cflervcicen
tia debitam perfedionem minus nadus , crudus, cralTus, vifeofus, & ad circulatione®
ineptus permanfiflet , jamquead pulmones dcdudus,in iildem ob cruditatem Se vifcowa
tem ftagnalTct , ftagnando extravafacus balfamica fua olcofa poitionS depauperatus
De Refpiratione Laefa* 5<5p
j ita grumciccntiam , lentorem & ipiflitudinem acquifiviflet , taliterquc con-
awas cuffl fanguiferos pulmonum dudus , tum cjufdem parenchyma infarciendo
htoxiiTct , & ad dilatationem pto recipiendo aere inlcparabiiiter neceffariam ,
h ratione infaraam pulmonum fubftantiam omnino inhabilem rcddidilTct. PotrS
xiem fpiiT^ fanguinis gtumre a nobis per pulmonis liniftri lobum* in maxi-
L copia i Ctalfo lentore , ut divelli vix poffent , inventa, alpera: arteris ra*
^:is pet parenchyma pulmonis explicaris adjacentes cafdcm in InfpiratioDe ptef-
f runt i ut nec ilis dilatationi obfequerentur , ideoque agtem neque ad neque in-
''^niictetent , quibus pofitis neceflarium fuit, & neceffitate confequrntis infallia
ftfpirationcm fufflaminari , non aliter ac experimur , quoties per nimbos & ne¬
bulas ambulando heterogeneo & fpiffiore attrado acre pulmones infarcimus j ret'
rrationem reddi difficilem , ex in&rau pulmonum anguftiaiii comitari , & quafl
fuffocarionis periculum imminere, diffipato tali nebulofo aere- velut caula mali ex-
trinfeca , facile fuperabile : fecus ac in noftro afthmatico experti fumus , culus caula
veluti iatrinfeca, quoniam nullos Medicorum confillis , quamvis ipfc fanguinis motus
leftkuius fbilTct, fuftolli,ncc grums tam lentre pulmonibus infai-as refqlvi, neo in Is-
fum & induratum pulmonum parenchyma inftaurari potuilfent , facile hatiolabitui
qoifque infallibilem pene dixerim 5: inevitabilem a talibus circumftantiis mortis prs-
Icntia-n Accedunt Spafmodics arteriarum & hinc annexorum nervorum a propen¬
dente polypo , quamvis aliquando infenfibiles , in hujus tamen patientis inordinato
pulfu nunquam non notabiles convuifiones , nili corrigantur ( quemadmodum in hoQ
patiente corrigi non poterant) morti oftium aperientes ; ex diSis jam facile quifquO
tolliget , Iit paPld ante infinuatum eft , turbarum pulfus ordinem & fspe intermit-
tentem , fi modo confideret cordis ventriculum finiftrum , ab hoc polypo quando¬
que, ob quamcunque caufam turgidulo , eiim ad maturam, & citam feftinamque ni¬
mis effufionem inclufi fanguinis irritatum s tum ipfum aorts artetis oftium infardiiutnj
iit hec ventriculi cordis valvuls rarefeentera taliter qualiter adhuc fanguinem elFundcrcs
nec aorta recipere potuerint, unde pulfus modofeftinus, modo tardus, & debilis, mo¬
do aliquot minuta intermittens.' Tumor pedum admodum obfcurus non eft explicatu eij
■qui.recordatur aflhma fspe in hydropem migrare, fiquidem in afthmaticis, ut ex ante
allegatis rationibus patet, fanguis circulum fuum non rite frequentat, fed propter ob-
fttu&.is irieatus Ipiffior pars impeditur s liquidiore five feto tranleunte , quo .paulatim
incrementum capiente & ad pedes velut a corde , unde novum alias vigorem & ad
circulandum proinpticudinem acquirit , remotilllmos dedufliia dum in his a venis re-
forberi ob fpiffirudinem nequit , nec revehi poffit, necefiario pedes in tumores diften-
duntur. Qui exactam Polypi defetiptionem defiderat , adeat Clariffi Marcelli Malpighii di(^
fertationerH de polypo cordis, ab hoc refpirationem difficilem induftam & confignatana
inveniet in A.N.C.Eph. Gcrm. anno fexto dcc. a.obfcrv. z}}. p. 518. apud Tulpium lib. I.
dbferv. cap. 7.
Verum novis hic difficultatibus implicabar s in alia Viri allcujus I!!. feSione depre-
benfo in utroque cordis ventriculo polypo , ponderante dextri ventriculi unciam unam s
finiftti verb drachmas 5. nihilominus patiens hic immunis femper vixit ab afthmatc 8£
convulfionibus ; csterum patiens hic alioquin falaoiffimus , & a lue vcncrca , qua ante
infeftus fuerat , & adhuc dum vexante podagra per plures annos contraftus c loco fe
movere non poterat , quo volebat , portandus erat , cibus potufque pet famulum ejus
ori admovendus, in tanta quidem quantitate , ut fatigatum per diem triturio validuni
tufticum faturaflet , dormiebat quietus & placidus , in- miferrimo quo torquebatur vits
ftatu j naturali quafi hilaritate & jucundis facetiis integrum confbrtium fine tardio multi¬
loquax detinebat , ad ultimum vita: fete terminum nunquam tetricus aut tatdiofus , do^
nec una akerave feptimana ante obitum graviffima tuffi corriperetur , cum tam copiola
firofitatum acrium & foetidarum cxcretlone , ut nenio pra: foetore in cubiculo poflet
fobfiftcre , cxcretoiiim humorum acrimonia ita fauces excoriaverat , ut neque loqui nc-
ftae cibos amplius deglutire potis eflet , donec fatifeens , confumptis viridibus diem
obierit. Cur in hoc patiente abfuerit rcfpirationis difficultas ? occupante utrumque ven-;
fficulunj polypo , D. D. Collegis conflderandum relinquo.
"p Olyporum cordis cum aliqua fit differentia, blema a Nob. Dn. Antore propofitum inftituere
A aliis tongrnmatum fanguinem , quibufdam decet.quia ipfa obfervatio Polypi deferipti na-
oaritofum & membraneum corpus.aliis vero, Sc tura fpccialius non exprimit.Uti vero eum, qui
^Idem utplurimum , concretum adipem refe- coagulatum smulatur cruorem , pqft morte de-
f-ntiBBS, divetfas etiam conjefturas circa Pro- mum hanc rpcciem induere credibile eft -. ita, fi
Sancti ^natomitc Tom. I. B b b 3 tales in
O B SE R
T I o XXXI.
Mtfiiratio difficilis dr urinic incamineism d nimii pinguedine dr diverfis aliis caufis pm
Um verum fir iiiud Cygni Bilbilitani :
Dulcia dtfiSla modulat isr carmina Ungui
Cantator 'Cygnus faneris ipfi jmt
dirputentquibustft otium i aifirmat Ariftotelcs i. 9. eia.de hift. anlm. negat flinius 1. 1
alius cygnus,<Je quo mihi fcrmo,hic quem jam a longo tempore afthma nuiiis remediis i
& in retinenda urina difficultas torfcrat, a ebena vefpertina , inter fuaVes contubernal
fratrum fermonesSe teneros jocos libi funebrem Icfliim accinit,cantandoquc ttiftcs , h
Ibque animo , de morte naenias , libi vivus parentat , cum enim circa nonam vefpe
gradus alcendetc nititur , advertit fpirandi difficultatem invalefcere , ab amanuen
ad cubile deduOrus fe reclinat in fedem, acceptaque ablblutione iclpirate deliit. ^
poftridie abdomine apparuit pinguedo rorum circumcirca corpus oblidens ad trium tran
rum digitorum altiiudinem-Omenium facile 3o.libras civiles pependit hepar grandiu5,li
De Rcfpiratione Lasfl’
Observatio XXXIL
i)'ficilis rtf(imi»nis caitfi rara in tubercula &c.
Dbminicus Brcdau , unus ex Metallatiorum Iflcbichfium numero i qui ad carbdnel
procurandos emittuntur , 36. annos natus , puer a puero , coetctoquin opti-
tanus & munia fua bcnb obiens , contihua diipndea & palpitatione cordis & PulfuS
inzqualitate laboravit , nec ab ullis medicamentis meliorem fe habuit. Ante 3. prarter propr
ter annos exterre interi. & a. coftamjuxta fterni jundluram tuberculum obfttvavit, quod
feniim) fenfimque adeo protuberavit, ut ad ovi gallinacei magnitudinem accederet, cum
^rii pu!fu&: renixu Ce. magis magifque manifeftarct, & Ipirationem indies redderet dif-
fcilioreo). Orhues, qui hoc plixnomenon , manuum, oculorum & mentis indagine pro¬
sequebantur , illud ad unum , ab injuria quadam externi illatum affirmabant , hinc Medi¬
camenta refolventia emollientia , interna , extertia & alia quxvis qua: in ejulmodi cafibus
certa & prxfentia dantur ordinabant , fed omnia irrito cum fuccefTuj uique dUm mifer Sr
dirsante beatum difccffum in medicaftri cujufdam manus, & ab ejus dato vomitorio in
O.thopr.cejm, aliaque fymptomata cauli vcftem induentia , incideret penitus. aEger mor¬
ti jsihproximusvehementeta qie petiit, ut corpus mortuum aperirem & recognofceremt
Nara forfitan fua mors aiiis pollit cfle faluti. Quam petitionem etiam uxOr poft obicum chatif-
fimi repetiit , & me una cum duobus chirurgis ad aperiendum corpus invitavit. Secui itaqud
cadaver hora fexca matutina j dieiy.Scptembr. multis adfpcdioribus inuno hoc corpore talia
phinomcna , qualia celeberrimi hinc inde Anatomici in pluribus feflionibus obfervaiunt
paiica , vel plane viderunt nulla. •
i. Externe illud confpicuUm tuberculum glanduloia & cbmpafta carne tam firmiter era^
iefitaum & repletum, ut non fblum. curem externam, fed & membranam internam vel Pleu¬
ram ad ovi gallinacei mignitiidinem expulerit , coftafque valde diftendetit.
2. Tuberculo huic intus protuberanti, vel pleurzcxtenla: aliud tuberculum majus vel po¬
tilis Apoftenia crafla membrana inclufiim circum circa adnatum erat , quod inferiori fua parte
AfferamArtetiam s & Pulmones coihprimcbatj illifque ut & fterno tim firmiter adhzrebatj
utvixeultcllo feparari poiTer.
j. in cavitate hujus apollemaf is partim ichor purulentus ultra ad tfe f?. partim & quidem in
fundo glandulofaquafSam cato in diverfas lamellas, 1. externo tuberculo rccondira ad Is.fia
ponderabant. ‘
4. Lobi pulmonum in utroque latere ad latitudinem 3. digitorum tranfVerfbrum pleurz ad-
oati erant , quorum interna cavernofe fubftantia purulenta materia fcatebat.
V Pcricarium medix cordis regioni & quidem adipofe cjasfubftamixpctfibrofbsncxus
adimrefccbat.
6. In fuperiori Pericardii parte, he gutta feri , in fundo veib ejus mucro cordis innatabat
iymphx.
7. Cdr copiofa pinguedine obdudlum videbatur j ut exinde ejus mCfics non parum aii-j
8. 1.1 ventriculo cordis dextro Polypus vcl exetefeentia Carnea tepetiebatur j & denique.
9. Juxta auriculam cordis finiftram 5 eattilaginofa quxdam cxcrcfcentia magnitudineni
fiuds avcllaniE fuperans, videbatur;
T^Eatnm noilruhi a primordio ufque ddfneth phragmati ancillatur ,. reipiratioriem juvat i'
■Ofua vitz laborafle difficili tefpiratione in hi- liincneceffariO feqnax effe debet, & harum par-
'Ona iniuiimus. Qrr. affeaus in fcholis medicis tnitn motibus fe conformare : Nam fefundutrt
Senerali nomine Uy 'pneea ialutacur . iSc-lrib fe thentem VVedelii iuter has partes exquifitiCfi-
adhuc alias fpcciss continet .^quarum natura maeft harmonia, &: nullibi fere major in cor-'
Mdem elV, differuntque foiiim vehementia pore , nec motus roanifeflus thorafeis fieri, imo
““■arum , quse nimirum fi debiles iuiit , t'a- concipi nequit , nifi pleura dicatur diaphrag-
«■■nt Dyfpnoeam, fortiores Afthtna, adhuc ma continuarum. Goftao quod attinec , roul-
Vmementiores Orthopnoeam ^ vehcinentifrunx tum&h^ad refpirationem naturalem toncri-
Caufe Beato noftro in vita diffiei- buunr. Agitatio cniih coftarum & diaphragd
ATIO xxxiir:
Glaaialis fulmoxum fcfrrhufis
r De RefpJradQ,net-s5f3.
quinque & plura cochlearia aqitt4imfiiia , , diqMBtum falfx implcbati •.
pugnum majufculum fuperabac, vafis-&)guineis & anriculis infigniter turgentibus.'
p .gj multum fanguiflis erupit; interiora autem hujiis Ventricifli
Ijvetit eruor, iiib quo felyfus fpecie finguedinis , late per omnes columellas Si. cancellos
Xenchyfflsus cxpanliis internos parietes occiiparat. lu dextro f'p/>tric»/o itidem Pinguedims
^iciefoly^Pt , {ed lauor, brachia cruenta advenam cavamper auriculam, & ad pulmones
^arteriam pulmonalem extenderat , quibas arreptis integer a nobis educebatur.
^Or principmm re/piratimis , adeoque fflo* non in culpa fuilTe conflat , quum anatomiat
pohamim.eSe intelhgi poceft, par- oflenderint . libero refpirandi riiunere, Pnfiiio-
tini ex difficultate refpirandi propter Poly- -nes fcirrhofis glandulis fiiiffe oblitos. ]
pumspattin' ex generatione fcirthofatumglan- ^. Cor ejfe princifmm mmtKnit , itidem exBac
dulafutn in pulmonibus qua; citra dubium ab -obfervatione-colligi pocefl j qui enim faSum
impedito, per polypum cordis, motu, fla- ut pinguedo defecerit . reliquis omnibus ‘par-
«oante hinc inde fauguine exorta: funt. tibus , excepto corde , refte 'fe habentibus?
^^AjthmxtisxmdifpntetcxufamnJempeTmfut- D.^Philipp. Ixcth. Hxrtmxtm. MifcetMt Xutiis.
^«arearia; quippe glandulas fcirthofas Aao.ij.Deeur tij,
Observatio XXXIV.
7* juvene Afihmitico Pericardium totam quafi thoracis capacitatem vejliebat ^c.
A N. Idpi d. zy. Maji invitor ad inlpicicndum corpus juvenis, qui Chirurgiae dans operam,
^/^^perculTas a Domino, in leihalem morbum’ incidens , pofl paucos dies vita defun-
ftus erat.
Prarlentc Chirurgo t»rpus conftituiwr, nullum livoris aut lugillationis, aut contuflonis,
vibicumve fignum extus , C in thorace , f io abdomine , adverto.
Ad compreffionem diaphragmatis & abdominis , fiuma & fanies ex naribus (jr ore, erupit,
Aoerto abdomine macies ubique ; nulla fub cute pinguedine ; Omenti membrana lurida fuper-
erat : czteta quidem vifieraiaicga , kd minime vivacis coloris , qaum exanguia ferme coafpl-
cctcnmr.
Thoracem patefacimus i remoturi autem flernum, dextrum Pulmonem pericardio accretum
experimur.
Pericardium p.n.pcovCas, ctaflaalba tunica conflabat, cxpaofumque ad lummum os flet¬
ui ufquc totam thoracis cavitatem invefliebat , parum aquz continens.
Cor vaftum amplitudini Pericardii tefpondens .■ iacijis Ventriculis dilutpm lerum iangair
neum, non vividus, nedum purpureus (anguis difflaxit-
Pulmo jinisler liber erat : nid quod a Pericaidio & corde coarAatus atque ad anguflias reda-
fius.cllet.- Saniem ^ (pumaniem ferofum fanguinem apertus effundebat ; potiffimuin
inhronchialihus vajis (iagnantem invenimus : Cphzrebat UPcacaudhacPulmofiniJler , nec ad
conttcaationem diffluebat.
DfX/crpa/»*« quantus quantus f/rara non minus (^ca pericardio adnexus etux,va atgrc vi di¬
velleretur. Exemtus totus Jpecie d fimjlro differebat : compaSlus (p denfur,fuhrubro. pallidum hepatis
pmnchjmareprefentabat-, nullos tamen nodos fcirrhofos ulpiaro obfetvavi; Atque in diffeil»
magis confpicua erat ifla pectes hepatis , nifi quod in globo fapremo rarior effet textura , nec tamen,
wifoletfn. proriusfpongiola; atque in hac parte aliquid (aniei flagnabat, qmasia hronchia-
ba vafa inquireremus, nulla in hoc pulmone obvia facnat,. /ed alba ligamenta infolitb paffin»
ttagno numero in vatie difeiffis fcuftis animadvertimus.
"• .f^Uod in pulmonibus mullum fit (itum ai lem .degenerare, animadvetti,„Quis negaverit
utriiionem perficiendam •• nudi reSe in memorato dextro pulmone, .quero coihpa-
‘aooiiiomsulimaOrganaceiecuaiac. , iflum hepatis, vifens haberi poiuifl'e dilfetui,
t- Quod Hasmopioioi & Phihijici fanguinem & aliquid rtgeptratum! Si quid regeneratum dixe-,
W.Sea bronchialibus immeiiasi ejiciant aut ex- fi,? & quid .regeneratum dixeris? noncamem,
J^ent i fneratenim juvenis nofterolim Hamop- qad pulmones deftituuntur i nec cutem qui
& Phihi/ieus , Scpotiqinm ah Hamopsoe/p' parenchyma ipfomm minime conflat. Ergo-fi-
bihifi quomodocumque convaluerat . afihma- bras , membranas , vafa fanguinea , regene-
neaseva(i[, ,it3 diifoluta indulgendo inglu- rata coucelferis, broncliialia enim ««#“«» «-
tf* • fsninns ut Patliifcos malum uaiainveni , fcd potius ipforum corrupta & la-
3. spermaticas partss, a atPereutur , non regene- vit, quumorganica cotporaiointegtumretti-
'^I ooc ytre uniri pniPe , vlilgo ftatmmt. DD. ‘
partium divifionem in fpcrmaiicas & funguincas
^-UMu-m probavi: nec alf-rto^jlti , J^erMar/ma
Anatom; Pra<aL Ljfe.^il. Se^el.
natn p artent ; «cf<Der»w ,
,:dtjvitam , recuperandi .qualentcunque jaiii-;
h9c.documencis,fide dignis confirma,
‘n.p.pK.iii' . 7 ' ' ■ j ’■ ,
' “ 6. Phlhtfi»! "qiii ie fulminum fxhJlMtUf 'gXai.
‘riiinufve e*crei'er»»< , nanq'uant pertt-ttuih'
-teff irationis-ufum reftitut pslfe/ quod-brcin-
clualia vafa. regenerari noneonrit^at. : , ....
7. Infidcm «rilluUrationem harum propofi-
- Verum Crumrtm & itmfum fitiiii, furuUm^
:M«WM,/t,;fa:pius:r£Oiifuitus & hccutate perih
Itrans-i pantcUUs irotvhhrum uvulfiis ©• "
non utras cputpexi : Cr«.r uutem iufiur u'
•concreverat, atque divifes rignoaut ferro co,
bat rurfus & coiigTuf fnabatur, quafi. '
Curatio propitio Numine illis remediis fiiit
.peraaa-a-quahdo primis diebus mnscimus
Hximfues^ luvalerat, centavi coagulando fan.
ANATOMIi^ PRACTICiE
LIBRI SECVNDL
S:E<C T I O-n- "
D.e S VE-F O C ATIONE.
.0,B^.ER VATIO I.
Suffocatio Aa^aofa a "Cofflriciiont Venarum lu^ularium orta, .
■ A UD pridcm venasiogulares , fofadufto ns -filo in cane arde ligaveram , &poft
aliqijot horas partcs omnes- fiipra ligaturam mire intumefebant & intra duos dies
canis-qoaffsngina fufFocattJs mtsriir ; ab impedito -languinis 'ab aitcnis in venas
•e\ioait:y&hafduiiivhi}v^radi.'M'^^^
A Carotidum afteriarunnfcniH''cbnftrfaio-'' : lib^ -t;- fed. lyiisblervation. ! i. & fequ. PertineE
nerotririrfopqretni-iadiillU notiieiij often- hiic •.& acc , qui;'aEttahicur;,^ Yej-.rilanda calori
4efojtlfOi§5 mepcps,Sc fuftqcaas j- qualis eft: ille^qui e ear-
turautem homo cumaerssejicilaado calori cor- p.oiiuS,u.si > . cioacis », mulio, 3cc^ exhalata qui
disneccirariu? npnatVrarutufjaic-SiiJxii-wrPraa. quomodo . fuffocaciohetn inducat, vide infra
rerrto, fuliginefquccali- obfervat, 40. ; ^
, da expiratipnC iidn ■bnSraBitdur e -lithoppiumo ; •CJudinodo' aut-eiti 'a venariim -confiriSione
cniftvi^-aerilattriheada-dteata-ioqeliiilttitnrrj^-ftiFcieatio induckucollendititiOEver loco fo.pe-i
qiiod fit interdum:, Qrc.'O.C.cfoifefcu qfefttdSo , . .rms^addu&o.-. Quanadniodum , ait, venarum
cCmalqiie;e3r&us;nmcq_:obtU£atis ciUnde :inter- .alicubi dilatatiofengiinis fupplemeutum-& ia*
..dumapGjiie.&icis.|^eniljcnti.cis p,e.ricufdm fufid- . fiuxum debitum diveteendo-., cordis motum
caiionis.imminetrSecundq'!! f^cesV.pVifer- valde diminuit ita ub-i yehat in angudumadeo
'}im circadaryhgefn'btcluduhnir’i'-id quod fifiu ambitum compinguhtur', ut faugium commea-
tiiiiidribuS^ 'mufctilofiirii rriucium-y-ilSiryifgis-i -tum fitis liberumnon concedant , idem omni*
vertebrarum
facile-hoc.no
difleda enim primum cute fecundum loogicudinetn corporis j.^x hoc aditu faSo i-refolii-
ta tranfverfim trachea , qua bronchia per (vnchondrofin eonoedontur;,; confettim & fubito
vifus eft humor prodiifTe. cum (puma', auditufque fragor fpiritus vejuti diflilienti ab angufro
cODciufoque loco: Qua re iic plane cognita, pratfentes cenfiienJUfvafd» probabile ut vi-
veoii jam ad prorogandam fpiritus uforatn cjufmodi pertuiio fubyenfura/Cniul.aritei fri%'
Q^iod autem magis optandum erat , nunc vero lantumdem dolendumeft; fottaffis quoti¬
dianis epidemica: anginie cafibus conclamatis, eo, exemplo Medici noftrates anunad didi-
ciflent aliquando (iiccurrerei-
Sed hujus cjufdem hominis vifcetibusexfcdis, qua: offenderimus enarrandum-' Repeda
dextera cordis auricula durior & cartilaginea , plurimo atro fenguine difteota fic ut pugni
magaitudinem atquaflet : qua: .diflcdia neque refedit neque reprefli) cft , fcd eodem ir.odo
fomieara perftitit , velut obfitmata hjiic.ftatui & vclut tigijlis affabricata : finiftra quoque au-
ricuia nil a priore, varians : inteftina fibris quibuidam velut laciniis aut apqadicuTls oifti(!&
luteis, quas-& in hominis fufpcnfi cadavere fcdo per nos anno i63o,obfetvavimuSi ll-M-
Ss^m»usdeKsceiidiuAl>fie£attmdoiiriatf;m.'i9i,.
.1/ "De Suffocationi; ^
O B S E R. y A T I O 1 1 1.'
.Anutome Sofic/ttii futili tSidi , oh efiufum cOfioft cruoreuf e Pulmonibus j
ajftrum arttritm rtf lentem.
Alsino liyS. Junii menfis initio , Filia Gener. Dom. dc Sergy , in Prifeftuta Gieflenil ;
annos xiij. nata Genevam adduda cft , ob imminentem tabem , mczqac turx cbm-
jn-fle eft •• habitas illius , ficut & patentis (pSwaj'»?, perpetua tiiffis mblcfta erat, per quam
pnnilenta eopiofe , citra prxcedentem bxmoptyfio , excludebantur ; De gtavativo dd-'
Lead ftetnum imum querula erat ; anheb in acclivibus & ptoduaiori deambulatio¬
ne , dfsfintotS medicamentis ottinibus infella r ibla jufcula , eaque rato , Cbina, rad. piib-
piaell. pulmonar. capillo ven. tuffilagine alterata admittens : Ideoque ladis muliebris
nfuife dilponcDS, eadem dic qua difccflum ia domum paternam meditabatur, medio iii
prandio, quidpiamin pc£ldte iftuptum efle exclamat , fufotari fe fatumque inftare, &
VetboemiflbDei milcricordiam implorans j poli excretum paUcum ctuorem , fuffocata
extinguitur. - . , _ . ■
Qdara poft hora a Mag; Danelld , Chirurgo peritiffimd ; dilTecatuc cadaver i referato.^
qae peflore, primb illius hydrops deprehendirat i' plurima enim aqua cruenta in eo eon-
tinebatiir , parte prxlcnim dextra , cui pulmones innatabant •• Secundo remotd ftetnd , glan-
dulorum corpus fe exhibet , fcirrhofum i album i cailancam mediberem adarquans , uttin-
<jne depreffum, extremo unb pulmonis dextri inferibri lobo affixum; altero mediaftino Sn
diaphragmati. Tertio , dum examini fubjiciuntur pulmones , fimile corpus ad dorfum j
latete dextro, iliis ii pleilrx cohaitebat •• Utrumque diifeflum glandiibe indiiratx formam
referebat/ Quarto, pulmonumlabes infignis. non fuit, varie tamen exterius colorati ; dif-
fcdi & compreffi cruentaro purulenbam fundentes ; fubftantix quam decet denCoris."
parte pbllica levitet ulcerati : His Icviffimc compreffis (pumeus eruor plurimus ex otc ma¬
nabat ; ance anatoraenipuraa alba fpdntc diffluente: Mitum vero nec vel tantillum illius ma-
terizjquam copiofe dum in vivis erat; expeflorabat, in Pulmonibus animadverfem efle :
Quinto, Tumidum valde occurrit pccicatdium , c quo dilfeao feri cruenti fxvj. effluxe¬
runt , ejuldcm conditionis cum eb quod capiebat thorax ; Sextb , extima cordis fupcrficies
lanugiaolb panno omnino fimilisj aut intimx ruminantium animalium ventriculi tiinicz ;
quafi corrofe , probalduhio a feri acrimonia intra pericardium conclufi. Septimo , trachea
arteria fanguine femi concreto infarta erat , qua: Suffocationis caula fuit : Reliqua fetutati
iion, heuit , ob Parentem in proximo ciibiculb lugentem & infeium.
Ab infigni (anguinis , elufque. feri acrimo¬
nia, potius quain copia referatum fuhfe
iiiligne quoddam pulmonum vas,idque trachea
arteria proximum j verifimile eft : Primo quod
iiullus ftaghans in eorum parenchymate appa/
ruerit ; paucus in cordis ventriculis : Securidb.
ex conftitutjone puella tabefccntis & exanguis:
Tertio , ex conditione tunica cordis atque yx-
tinue fubftantia ; omnino corrbfa: , acerrimi
feri affeftus ; pericardio iriclufi r iit affefium il-
lumjure merito cum Hildaab cent. i. obfervat;
43-HydrpcardUffl , aut Cordis hydropem vo¬
care polfisf ante tres hebdomadas a me in uxo¬
re Clariff. Dom. D. Creiiim , obfervatum ) Mi¬
rum vero • jgmoptyfin , prafentJbiis caulis, non
PrarcelfilTe , Id quoque' -mituro Hydropis tho¬
racis, prater dvipnoeam , nuliaalia fe eXhi-
uuifle indicia , cum decubitus in omnem par-
tem facilis fuerit, fommis prolixus & in miil-
tani lucem prddiiaus, citra fufpiria, quia noti,
prafertim m.oirbuS ille fe profert : A tuffi enim
nqlUim indicium defumendum erit , qu« illic
fic.ca eft ; puella vero perpctuoTiutnida : Nec
minus miruni de cordis palpitatione nullas un¬
quam fuiCfe querelas , quanquaii caufa id op¬
primens, exuberans ferum adeffet : An quisf
feiilim aggefto , illi tandenj aifuevit, ab aifue-
tis autem non fit partio ? Jampridem vero ibi
congeftumfuiffe palam facit cordis pafllo , iri
fuperficie corrofl ac tunica pene deftituti: Ta¬
bis autem polroonarir, cum dua prafertim, af-
lignentur differentia , una qua pulmonis ulce-',
ris fobolesert; altera qiia' ialitarii illius debi-r
licatem infequituf , ab hac poftrema caufa or¬
tum duxiffe dubiam non eft ; Notanduin autem'
Nob. puellam rufo fuiffe capillitio donatam i
quibus autem cale obtigit , ii acerrimos plej
fumqne humores congerunt/
(3 6 s E R V A t I O I V.
Suffocitio i Slfumi interno abfiOiidito ' circd jtigulunii
^llfes Marci Perefii, quinque meofes natus , bene habitus, nullb prxeedente alio afflcflii,'
-L fubito cum ftridore & tefpicationis difficultate , h medio fublatuS eft : quo genere
roortis prius quoque cum duos amifilFet filios, cacifam feire cupiens,' ipfo rogante peclus
Aperuimus.-
In regione iuguli glandulam illius ibei , in ftrumaro quandam magnam > unciam unam
tuinj femifle pendentem , fpongiam , venifquc refertam , & qua: beneficio membtana-
Anatomio Tom. I/ .C c c rnta
f/S Anatonii Pra^Sk. Life. 1 1. Se(5t. 1 1.
rum dumtaxat vafis maximis ilUs eicca jugulum afccndentibas adhzrebat, excteviff-d
hendiraus , carniformi quadam-mateci^ & fanguinc opplcta , quo fubito irruente
lamque illam.dilatante , adeo ut vafa illius loci premeret , fufFocatum fuiffe infantemiuH-
\;imus. FMittnus'ohferv:lib.l.fag.i%^. ■
GLmiuUm ilji « hei ) Thymu» incelligit , de afpera arteria. Hoc.in infantibus facilius ,
quaWarthonAdenographi2cap.xvi.Huic cidiri quibus Glandula illa ouam in arfi •
quatuor genera vaforum affignat , arterias , ve- multo majoreft. In allato exetiplo augmen^
nas, nervos & lymplraduans-,. quos vidit fre- accepit afatiguine pc-raftetias delato^ “
.apienter per hanc partem decurrentes. Ex qno-". GUniaUmiiUm iiUtimte')F.i, tumefaSafl
tundam judicio- Glandularum, teifius corporis gulationes.etiam viris poffunt accidere fe!?°'
rhunus eft lymphani tranfcblaVe ,, quo munere , m.ulieribus.hyfteticis frequentius extumefr/“
nifi fungantur s cfaffefcit lympha, 'glandulam- ipras fuffocat , nififedtavenafuccurratur fi/ '
que intumorem attollit, a qua"cdmprimitur ,»K.ta!«/Arop. /.j.c. 9. ‘ ■
Suffocatio a fituiht vifiida cepia ad uvulam delata.
A Perui corpufculpm filioli D. D. qui die prsccdcDtl ex improvifo , poft redam & colli-
gatam filTutam 'labiorum interiit.
Caufim mortis tam inopinatxfctutatuti, invenimus in palato, feu ad uvulam, fetismag-
harn pituita vifcidx copiam, in qua fulFocatus videbatur ; qua: forte ob commotionem , eju¬
latum & ploraturo , ex operatione caularum, delapfa k cerebro fuit : reliqua: enim omnes
partes & vifecra £ana erant r Erat autem & palatum fiffum ufque ad fellaro Turcicam , quem¬
admodum ftylo percipere potui : gingiva quoque non coibant invicem ex parte illius fiffuta.
Io. R.Salt^auuus oyirv.pag.^-2..
Observatio VI.
■ Suffocatio a caritis frujlo devorato ffuhjijteme inter epiglottida ^ kryngts rimulam.
SUenoOlai, juvenisrobuftusjfed pallido faciei colore,a.nnorurai5). cum in cosna convi¬
vis, juffu holpitis infetviret-, lingua: fiuftuliim bubule, in patina rcCduum,clam & fefti-
nanter ori injecit, unde ftatim vox fublata&refpiratio, nec caro deglutita conatu ulloautvi
ulla potuit elici. Antequam advocatur Chirurgus , fufFocatur.
Poftridie cadaver apertura fiilc, invcnmmquc cft frulluluaj illud lingua: bubula:, pon¬
dere mctiznaX'.i% caca iimiiiu, inter epiglottida^ laryngis rimulam fe infiaualTc, totamque
laryngem obturalTe , tam arde ut vix manu eximi potuerit : unde mitum non cft 'fubito 8£
vosero ceirafTc &: periifle tefpirationem : Oelbphagus , quanquam ex vicinia comprimen¬
tis carnis anguftior fuerit , ex ventriculo tamen potum regurgitautem per os njreTque dc-
funift! admifit. Pulmones a naturali defecerant ftatu , colore lividiores & flaccidi , unde co¬
lor lividus faciei.-& dubio procul exiguum vivendi (parium fupeifuiflet, quanquam vora¬
citas defuiCTet. Hepar fo!idum& liene duplo majus. Th. Bartholinus cent. i.htjlor.xi.
Observatio VII.
Suffocatio ex frujlo rupti Pulmonis in Trachaa arteria fuijijlente. - -
V Ir quidam 3e.,'anriorum , calidus & ficcus, phthificus, morte repentina emoritor pe¬
nes fuam uxorem , hujus mortis inlciam , qua: necquidem tam funeftum cafum 'fibi
imaginabatur.' Mane ea (urgens maritum (uavicet quic(centem a (bmno excitare noluit,'
fed tandem impatiens longioris fomni , adhibito omni conatu in eo expergefaciendo , illum
mortuum invenir. ' -
Apetirur cadaver ad caulam (ubitr mortis inveftlgandam, in cujus cadavetS nihil no¬
tatu dignum repeti .• Ad thoracem accedens , vidi primo iSu oculi circa cartilaginein-
arytaenoidem collum inflatum ad inftar ftrumz , quam inflationem vivens non habeban
Aperto thorace inveni pulmones exulceratos & pure repletos ; ruptum autem erat ulcus
illud, quafi per mediam partem (iniftri lobi, eum depetditioue fubftantis& alicujus par¬
ticula: quam ibi non inveneram : Ex hoc fuiFoeationem mihi ftatim imaginabar , adeo-
que totam afperam arteriam , in -qua illum tumorem tum temporis invetii extraxi una
cum pulmonibus & corde : his extractis volebam folle pulmones per a(pcram attetiain
inflare , fed nullus halitus aut aer tranfivit : Digito caulam refiftentiae indagans , inveni
illud fruftum rupti pulmonis in alpera arteria ita infixum , ut uncis illud nonnifi luuu"
ratum extrahere potuerim , quod tranfitum aeris impedivit , adeoque fubito fuffocati
-- De Suffocatione. 579
neecfle fuit : Poftquam autem fruftum illud extra£ium erat , pulmonem inflabam,
. ijmu tantum non finifitum, qui erac lacetatus ) magna tamen cum diiEeuItate obeo-
•am pumlent2S£''ifcid3e materix: Sed multo mirabilius in hoc cadavere inveni, RefeOris
p intonibus Cor aperui , in cujus dextro ventriculo foliolum integrum vitide lifymbrii , per
odum acetatii piidie vefperi cotriefti ( ut referebat vidua ) & fapoie 5£ odore inveni Ex
'^^^ytt.loh.Gmg^GrtifihiMed.rieancnfisinmifceU.cuT.nanilSya.
Observatio VllI
Sujfdcitio ab alimenti /ordibus ajferam arteriam occubantibus.
NVper in vitulo morticino caufam mortis inveftlgans , eam inveni ubi minime lulpica-
bar , habebat is afperam arteriam feno permixtilque aliis fordibus ita plenam , ut animas
inferclufus fuerit exitus •• erat epiglottis ei parva, adeo ut vix medium trachea: hiatum obte-
geret : hinc feno paulatim,- ut ex fubftantia ejus femiputrida apparebat, obturandx arie-
riz feerat copiam. Nec in brutis hoc tantum uluvenit. In pucio triennali alias tracheam
coirupti alimenti fordibus oppletam teperi, cui & cpiglottidcm fuiffe, qux non clTet op-
plendo attetia: illius ofculo pcrfpcxi. Th. Kerckrengius Ohferv. Anatom. xlvii.
Observatio IX.
Suffocatio 'i Bronchocele ajperam arteriam prominente.
g j, Ilia qiixdam Bronchocele laboraverat , qux In parte colli anteriore nata, trium
circitet menfium fpatio ita exctcvciat, ut longe ante mentum ptcmincret,mileram-
que tam przcipiti augmento enecaverat.
Nobis quomodo id fictum eflet poft mortem inquirentibus , Tumor hic , fubftantii glan-
diilofus, vifuscft ita afperam arteriam colli vertebris apprclTifle, ut inde Prafocata fuerit.
Quod quia rarum videbatur, hic annotandum putavi, ne lenti nimis in fimilibus tumoribus,
fubicoincrelccmibus , naturx arbitrium oriofi expedient Medici : przftitctat hic humores
imminuifle, reliquias eorum alio <iivertlire& localibus adfuifle remediis, quam peimittete
ttt mifctamifereftrangularctur. Th. Kerckringius Ohferv. Anatom. 74.
§.2. Bronchocclcn in theatro P. Macchettus propofuit , ubi glandulx diverfe alpe-
rx atterix aJftabant , quarum quxdam fero copiofb turgebant ; quas fi ante mortem
diflecuiflent , 'mortem ipfam cvafilTe credidit tMarchett. Henr. a Moinichen inEpiJl.Bar-
MfniCent. t.. Epid.
Observatio X.
Suffocatio .2 lapidibus ajperam arteriam prementibus.
Quidam laborabat magna dyfpnoca finetuffi. Lapides varii afperx arterix incum¬
bentes immediate , ita eam opprclTcranc ut tandem hominem ptxfbcavctiw. Ei-^
de ut. de Dyjpttoea. ' ■
Observatio XI.
Suffocatio a colluvie purulenta in ajperam arteriam confluente a vomica
Pulmonum dijrupta, drc.
ANno Dom. 1574. pridie Calendas Junii , facia cft difledlio ; corporis Caroli I X.
Regis Galliorum , Cujus Pulmo, qui in partem finilltam thoracis incumbebat, a
collis illegitimis ad claviculas ufque totus lateri adhxrebat , ita ficmiier & obftinate ut
, avelli non potuerit fine dilaceratione & difecrptione cura putredine fubftantix , in qua
prodidit vomica rupta, e qua colluvies purulenta , putrida & graveolens effluxit, cu¬
jus tanta fuit copia ut in afpetam arteriam redundarit , & prxclufa rcfpiratione prxeipi-
h* St repentini interitus caufam attulerit. Alter Pulmo fine adhxfu fuit , magnitudine
*-nicn naturalem conftitutionem, turgidus & diftentus , fuperans , ( ut finifter fiipera-
vst in fubftantia , infigneoi corrupteLiro prx fe ferens ) parte fuperiorc putris , refertus Si
^onfpurcatus humore pituitofb, mucofo, fpumofo, puti finitimo. laCebus Guillemau ,Ope-
pag.%^6. .
580 Anatom. Pra(^. Lib. II.Se<^. II.
Obsertatio XII.
Sujfocatio a ferofo humore, t^tumicyaiferefo humore fkna, in terebri txtima
ferte file deUbente.
RBatricre dcftillatioiperpetua ad nervos lingaa; loquelam quamdiu vixit, impedivit q
• tandem auda Suffjcationcm intulit •• Aperto cranio j in cxtima cerebri parte, in
pedum venit Cyftis robufta inembrana contexta, undique fecofum humorem continens'
in fundo exiguum foramen habens, yide Tu. de Lingue affecimus lib. i. ’
Observatio XIII.
Sttffocetienis fienfus e liquore f. n. cyfii contento, tertiem circiter thorecis finijlri fertem occufame
PUclla i8. ann. languida rtat adniodum obfttudo thorace : domum egtefla tempellate
ventola, cogebatur domum ptoperare , paturoenim abeffe ajebat quin venta ftranga.
lafctur. Mortuae cavitate thoracis aperta, evaporabat faetor olidus admodum. Dextrum
tantum ejus latus erat integrum : In tertia circitet linidri parte aderat cyftis plena liquoio
cremori limiii , ad quantitatem trium pintarum, yide Tu. de ftdotis dolore.
Observatio XIV.
Sjifocetio excitele eb infigni Aaeurifmete in Arterie megne fropem jugulum.
Quidam Juvenis, vix in curationem recepto Medico , derepente Suftbcatus petiit;
Cum dc caulis mortis fubitanez dubitaretur, pedus poft mortem fuit apertum, ubi
tumor Aaeurifmitis infignis, in arteria magna prope jugulum deprehendebatur , ob fin-
guinis ebullitionem Sc incandclccntiam, fuffoeationi occafionem prarbens. Greg. Horfiius
Qhferu. I. Itb. 9. . .
IN internis partibus Aneuriftnata fepius in- Similem obrervatidnem hic in Nofo-
curabilia fieri , non tantum Authores , fed comio Gallico quoque notavit ordinariiis-Me-
etiam experientia confirmat, inprimis in iis dicus inpra^icio i»ve»e , qui vix in curadooem
qui litus atque fudores ad curationem morbi receptus tepente fulfocatipue petierat. Ideio.
Gallici toties fuliinuetunt , ob fanguinem atte- Pmpe ptgulumy Parteiii a^efiain fiEpilTime,
nuaciim St incaicfceDcem , arterias majores in imo fere femper > ob arteria» carotides CSl-
amplitudlnem p, n, dilWndearem Pertiui» Ium efle obfetvat; <P. Serbeiie prex, lAtd. lib.
tadaverKHiiifdemviJlleriidefirehenMt, tjuitjufmo- 1. cap. ■}.
di encurifiaeu arterie venofe repente rupto Jubito inor-
ObS ER VATIO XV.
Sufiocetio eb equerum cefie in thorace induBe.
§. Ups’’ diliccui Nob. ihulierem , quz viginti quatuor horis a partu deceffic h vivis ,
Aquarum copia, quibus abundabat thorax, cordo fuffocato. Riolanun.yisthro(.
Ub.ij.cep.l.
§1. Virdodus fenfimin cachexiam incidit , undem fuffocatus obiit,Thoracemaqualaa.
guinolcnta omnino plenum reperimus. yide Tit.de Dyjpnaa.
§. 5. Infans variolis infedus liilFocatus interiit , Thorax aqua viridi plenus cernebatur.
§. 4. Plurimx hsorborura cau£e , qux continentes vocantur , ac immediate morbum P®^
ducunt & fovent, plerumque fenlim coacervantur. Satpc diu in corpore delitefcunt-i^
lafquc moieftias exhibent , & non taro pauca liii indicia praebent. Aut fi quandoque molcl
fint , nondum tamen illum morbum efficiunt quem paiiturx funt , fi vel virtute yalidiO'
res , vel quantitate abundantioresevadantivellepultae quafiab occafione aliqua excitentur.
Tunc enim fepelubito in adum deducuntur, morbolque gignunt .• Fidem facit hydtopsp^
.doris, in quo aqua fenfim cumulata , primum parum vel nihil molcfta eft •• hinc crefccn
& acrior fadatuffim ficcam efficit: adhuc abundantiorrefpirationem difficilem reddit, ps'
pitationemcordisexcitat, tande'mque quantitate major quam ut pedoris cavum eam csp'
re poffit , prelfis undique pulmonibus , fiibito hominem , nondum id timentem fuffocat. _
nuper admodum in juvene quodam Philippo Sparrlinp obfervavi , qui nullo in pulmonibus «-
, fi compreffionem excipias , apparente , fubico , ab aqute copia in pedore cun^.ulata
catus obiit. l.Iac.fVepferusExercit.deAfofUxiefeg.^iS.
Otiti*
De SufFocatione.'
Observatio XVI.'
Suffocatio ab Vterim hydrope S" "thoracis.
r Ulier incurtit tumorem ventris Afciti vel Tympanici limilem , &c. In thoracis ca-
jyl aqua erat copiofe, qua: potuit t ffe cauta iufFocationis, &g. Ex abdomine efflu-;
^tuocaqu* circiter libra: 75. Ifta aqua omnis in uteri cavitate continebatur , &c. fftdeiibi j:
%s'deventrUTumoribus.
Observatio XVII.
Suffocatio a materia purulenta bronchia oplente, Pulmone dextro tnmidok
APerto corpore Phthifici , dexter Pulmo tumidus inventus , adeo ut totam illam iiriple-
rct cavitatem. Ineifis bronchiis, alba materia & parformi repleta erant, qualem an¬
te ejecerat, quam fi extuffite pocuiflet 5 SufEseatus non obiiflet. Vtde tit. de Phthiff.
OSSERVATIO Xyill.
Suffocatio a carunculis in bronchiis Pulmonis obortis.
F Amula N. diu pedocis anguftiam peffenfit, tandem Eturata de menfk furgenS j auftd
pedoris anguftia , fuffocata obiit. Pulmo deprehenfus coloris lividi ; atpera arteria dift
leda , catunculz quamplutima: nigrx inventx funt. nde tit. de Dyfpnoea.
Observatio XIX.
phthifici (uffocati moriuntur aliquando , ob materiam vifeidam bronchia obfiruenum,
Modus terminationis ad mortem in Phthifi eft 1°. diarrheea j j. aph.iz. x®. Suffocatio J
cura fputum fuerit retentum, aph. 16.17. Tamdiu vivunt, ait Galenus, quamdiu ex-
tiiffice, & per fputa pulmones expurgare queunt; ubi vero intus remanent, refpirationis ob-
ftrauntut vix & fufiocantur. In demortuis apertis illam a purulenta , tenaci & vifoida ma¬
teria obftrudioncm bronchiorum fxpeobfetvavimus. Rolfinkius meth.partic. (ffc.lib.l-parti
i:cop.6.
Oeservatio XX.
Suffocatio ob Pulmones variolis ohffffos.
PUellus variolis oblitus fiiffocatus obiit i Pulmones ita undique Variohs intus Si foris cranfi
pleni, ut nil plane fani confpicerctur. VideTtt.de Febribus.
■ - Observatio XXL
Suffocatio d Sanguine univerfo ad pulmones confluxo.
E% rupta vena fuit fuffocatus liibito G. Ulrieh. Aurifaber. Sedo ejus corpore, omnis &a-
guis repertus eft in Pulmone. Ex obletvat. loh. Hefft Medici Norici.
Suffocatio d turgidis ^ fanguine diBentiuvenis internis.
/T7 Grum morti proximum , Icmifopitum , fine feniu & motu xxx. circiter annorum vidi*
aIL cumque aliqua fpes in phlebototriia illucelcetet, quoniam corpore effe t quadratOitamen
renuente feniote medico, phlebotoiniam confenfia ipfius reliqui , ipfi adrhiniftrando , ut calor
nativus, (ut illeajebat ) excitaretur i^.clyfterem , ligaturas dolorificas, cauterium in nucha,
veficantia brachiis & tibiis , columbum per Jorfiim difleftum capiti applicatum , epithemata
cordtaiia teftibus, extremis partibus, cOrdi, quibus omnibus optime paratis, zger nlortuus.eft.
Sedo corpore , nulla in hepate, in cerebro-aut corde flethiis noxa percipiebatur, ftd vena:
qtnncs turgidz iupra modum ad immen6m molem excreverant ; ita ut aliqux venz in aliis
corporibus exiles ac parvulz , in ifto cadavcrejcraiEcudinem pollicis xmularcntur. Hom.Pi^
narolas Pentec. i. Ohfert/. xiii.
cataleptico fimilis; ra die incolumis ad officium rediit prifli„„„ '
lum turgida: erant, uaam. .
Observatio XXIII.
^ Jlraagitkto Pulmones Sanguine J^umofi flem referti.
ANatomen virilis cadaveris ob furta ftrangulati , hominis proceri , fanguinci , habitnqoc
corporis robufto inftituens, Inveni pulnioncs grandes , variegatos , cosculeos, tubu¬
re infperlb, marmoris inftar i leves & ipongiofos, fenguine fpumofo tam plenos , ut noa
tantum externat venae tumidm ubique in membrana apparerent , /ed in diiTedlione cordis di'
monftrantem me fere impedirent. TA. Bartholinus Hifior. xxxti. cent. i. §. 51.
Observatio XXIV.
, . In Strangulato fijiula Pulmonum Sfuma refleta inventa.
Virile cadaver, hominis faniffimi, ftrangulatum a me difleaum eft anno 1656. Fillula Pul-
monum Ipuma copio& erat impleta ex ftrangulatione, Barthol. centur. iv.hifitr. vi.
Observatio XXV.
Suffocatio a craffo nigroque fucco cordis finus infarciente ac fofieriores lobos Pulmonum.
IOh. Gingk annos liipta 50. natus, crure dextro paulum infra genu ante circiter xxx.
annos refeSo , mutilus : homo dSaaf/M- & robuftus , allato in prandium pane , vino¬
que jde more haufto; & quidem adhuc jejunus , percepit obrepentem fibl iubicor C citra
tamen, tuffim j vomitum , naufeam aut leipathymiam ullam przeedcntcm ) refpitationem
difficilem cum anhelatione , ut denliffime, nec hili ftando fpiritum ducere quiref, Stfuf-
focationis ptrefens periculum fibi ingruere videret mente integra. Advocatus Medicus,
peSoris anguftiam magis magllque augelcere thoracem coihmque intumefeere , adeoque
mammillarum loca in altitudinem panis domeftici turgefeentia confpicatus, ideoque vene¬
ni fumpti fufpicionem habens , thetiaces ji. ex aq. card. bened. liquore propinat, & fi-
mul mortem prarvidens, de Medico anima: accerfendo , hortatur , aeger- ihterim, & qui¬
dem paulo poft horam primam pometidianam, animo conftans loquepique,,. fuffocati in
modum exfpirat.
Ante cadaveris apertionem, (qua: interj. 5:4. horam velpettinam fiebat) utraque palpe¬
bra in altitudinem ovi gallinacei indurati , per medium in longum feSi , tumebat , co'ore di¬
lute flavo : tumebat & tota facies-, mala:, frons, capillitium , cervix, collum , humeri , peftusj
fcapula: , brachia , dorfum , venter , nates , femora , ulque ad genua , in quibus tutgidita.s.defi-
nebat. Tumor piillando concavum tympani fonuth referebat, in velletis ovilli, a lanio ad
deglubitionem faciliorem inflati modum : Tempora, cerrvix, foapute, humeri, dorfuma
non folumlivclcebant, fed nigrelcebant potius, lividum hunc.nigrumque colorem ante ho¬
ram IX. mane ejus diei,jam animadverterat Medicus.
Difleaopetitonseo, ventriculus i inteftina , hepar , lien , culpa vacare videbantur ,ftx-
terquam quod ventriculus cum inteftinis pauco flatu turgebant : lien nihil livoris naturalisha-
bebat, verum rubicundior quam pro natura exiftebat : Venre ventticulo, colo aut hepati
inlitJE nigrefeebant rfcllis folliculus multa bile ac pallelcento plenus., coque colore intefli-
num jejunum tingebatur, peftorc rcclufo , anteriores pulmonum lobi , dexter atque fa-
nifter , latis lani apparebant , verum pofteriores ad dorfum politi , dexter quidem, atro
totus fucco atramento limili , turgidus ac . fubdurus -erat : finifter autem fimiliter , »
paulo minus nigrelbcbat i Pericardium nihil humoris continebar : At dexter cordis unus
atro 3 craflb Si fufrli languine fcatebat-, finifter vero nigricantem paulo minus habebat.
CAufam dyfpncese , orthopnoes; & fuffoca- uterque cordis finus oppletns fah, qaJ
tionis.utriufquepofteriorislobiinfardum, tuih vitalertrAppriniebi-, quem fibris j.
Subitanea autem mortis culpam in craffum ni- tum & putridum veneuatumque facultas oap
grumque fuccutn conjiciendam puto, quo ttix, theriaca pauxillum quidem adjuta, .
Obs
VATIO XXVI.
Suffocatio ab utroque cordis 'uentriculo tenui fanguine dijlentt).
idam ex alto decidit , &c. Ventriculus uterque cordis tenni Snguine diil
ade fuftocatio acciderat : Rcfpiratio viventi niagna erat & crebra ld>,
Observatio XXVII.
Suffocatio eb pericardium ^ cordis regionem finijiram affea reddita.
XXVIII.
; Galenus enim 5. de loc. aff. 2. ait nul-
XXIX.
XXX.
/» juvenis ib iclu ia fetiore refeate psffocati cadavere , reperti Pulmones plurimis Ih .
vidis maculis coafperji.
IUvenis temulentus, iftus vehementer in peftore , concidit repente attonitus in tetradi
ceu fiilminc conftetnatus, & eum fpiritu gravi, vomitu frequenti , voce fupprefla, K
584 Anatom. Prad. Lib. 1 1. Sed. II.
pediret, idque tandem repencinxfufFocationi caufam dediffe creditum eft; namalioa -r
lubecrimo temperamento, nullaque pars in eo non maxime fana erat, nifi quatenus ^ h
Ipitituum fttangulatione vexabatur. Thuanushifior. lib.ivL.p.m.i6si. etebta
HIppocrat. lib.de corde. Cor murculum ait tis interceptio accidit, cujus primarius rff ■
elTe validum, non nervo , verum carnis ^us eft fanguinem cum fpiritu vitali diftriK^'
fpilfamento , evVojtMo)’ , quod fubftantis qui- . fecundarius finis, feu ufus eft .uV» n- aa7 J?'’
dem foliditatem requirit ad motus perennita- & a recrementis repurgatio • Ventilation
tem , ac non eam qu*conftriaioni& dilatatio- fuligines pulmonum exfpirationedifflantur^m^
ni , inhabilem reddat , hinc pulfificE faculta- cohibits fuffocationem invehunt.
Suffocatio ab aaeurifinate aperto arteria magna fub corde.
RP. Franc. Bettotus Metaph. Profeflbr , «tate 56. annorum , 10. aut iz. annos pulfitionem
. p. naturalem in finiftra thoracis partCi ubi cordis pratciptie pulfus micat , paffus eft
qiiie abanatomes ignaris Cordis palpitatio cenfebatur Ego vero accitus, conjeci ipfumlabo-’
rare aneutifmate j ex quo poftmodum, multis incaflum tentatis remediis , noSu fuffoca-'
tus obiit : ■
^ DifTeao cadavere , cavitatem thoracis dexteram languine refertam obfcrvavi, cui copia
fcrilupcrfufierat. Pulmonis dextri fubftantia confumpta & folacjufdem fuperftitc membra-
na, inftar facculi ; qua difleSa patuit membrana interna artetis magn^, prius quidem laxa¬
ta, poftmodum veth, cum dilTcaioni nullus cflet locus, difrupta : Aneurifma itaque ftiitia
arteria magna , extra cor duos folummodo digitos ttanfveos : quo loco fanguis a finiftro
ventriculo effufus , valido impulfu prius internam difrupit membranam interna dilatata .-qui,
cum nullum aliud pateret fpatium, intra pulmonem dextrum fibi viam fecerat, ubi calore,
motu & compreflJonc fubftantiam ejufdcm confumpferat. P. de Marchettis obfervat. 48.
ff~'Ordis palpiiaiio cenfibatur ) Quod conjecit 1
Suffocatio a rupta vena ia Pulmone ^ in eum effufo [anguine.
TX tuptavenafiiit fubito fufFocatus Gafpar Ulrich aurifaber: fedo ejus corpore Omnis fan-
^guis repertus eft in Pulmone. Obfervatio loh. Hefft , Medici Norici.
Suffocatio d Pulmone inflammato , finijlro latere copiofa aqua innatante, dextro
coffs adharente.
VOcatus Chan ad Priorem. Dom. de J-aillon , laborantem defluxione in PulmiS»
fcapulas & thoracem , ruffi , tenfione ingenti ventriculi , ruftibus , naufea ; przceei.
diarrhoea •• alcvi medicamento excrevit magnam copiam humorum biliofotum & pituito-
forum foetentium : Nephriticus ac lithiafi nonnihil quoque Ium vexabatur , arthritidi obno¬
xius April. 13. ftibito fuffocatus -• adveni paulo ante mottem cum eflet in ftertore.
Aperui cadaver. Pulmo dexter undique coftis adnatus cernebatur, tumebat, acdatiK
ab inflammatione , in finiftro latere bene habebat , innatabat tamen copiofa: aqua: fangui-
nolentz , quod a me nunquam fuit vifiim : In rene finiftro aliquot calculi, & unus magnus,
occupans ureteris principium, deprehcnfi, magnitudinis amygdali cum cortice •• dexter tO;
tus confumptus, in abdomine aqua.
^ ibdmaitie humere dijlexte.
Kgrotans , ex ingemi cotporis iatumcf-
crenn'a iuperance, multis ab aliis inca^
IbiFocatione cxpiravit:
ferofi fcd mufti inftar effluebant : Onjcn-
icinz naturalis vilccribus optime conftir
, non confufas nec intricatas , fed levi negotio foperabiles dc
, dexter thoracis lobus ita eoftis adhaerebat, ut vix violente
poflet : Cordis corpus gruraofo repletum (anguine , quod ii
fraxis tdmir. lib. i.eb/^ 6}. ex Mic. Rup. Sejlere.
ordU ^ vtfi , aqui & finguine gr»mefe ^ nigro difiente.
m moefta aut (iifpirabunda fuerit , neq
Anatom» Pra£t. Lib. II. Sed. II.
pe, leipothymia, cardiOtjmo , palpitacione
cordis , aut ahis thoracis affedtibus , ex qui-
bus j veluci propiaqu* mali fomite , ia cor
cohtiiiuo St veluti ia otbemTcaturic conqueten-
tes audivetuot ; (^id ergo dicendum de hu-’
jus SEgrs fubitanez roorcis cauta ; Eum non ad
‘cor, fed ad pulnidnes , cacarihali maceria re¬
fertos referendam dicerem , Gc 8t ad refolu-
■fidncm, debititacum cerebrum Sc catatrhum
fulfocacivufn ; C^id enim liiitum hinc refolu-
'tibne cbucnffam St cerebro patcibufque anima¬
libus debilitatis , multam 'pituitoG fansuinis
& crudi faburtam progcnuiffe , qua ih pulmo-
‘nes delapfa . utpote debdes 8t magnum cbn-
fenfum cum partibus netvoGs habentes» Cubi¬
tam mortem f negito aere Ubero cordi) intro-
-duxic : Et cum hac in taura copia , materia
ichotofa 8t cnidiin pulmonibus impafia eff -
eam ultimo conatu , violentoque motu o™
expelleret natura ad cor Gbi vicinam eiuS
ventriculos expulit, unde Gnus cordis diUcM^
ti, yafiditrupra, ScGc magna fanguioiscruS
copia in corde.inventa eft : Neque bouumar
gumentum quempiam feciffe puto » qui mor'
ris caufam in cordis affeabm retulerit,
cor duplo amplius inveiirum Gt » & auricufe
e jus majores quam in ftatu naturali , neque enin
exiftimo citra noxam ullam / ut dixi, auraffei
ftum cordis potuiffe vivere filiam , quin de eo
conquereretur : Mitefia ergo catatthofaincot
iiifiliens mortem acceleravit , non concretui
niget ianguis , aut ichorofus humor , multo
minus cordis moles , quam ego naturalem luiS
fe non dubito ; /dem ibidem.
Ob servatio XXXIV,
■'iffocatie i copejiore pericardii humore induSia.
Ab iftiiis aqua augmento Cordis p ilpita, aperire intervallo pollicis a cartilagine Xiphoh
tmnem oriri voluere Galen», j. de loc. aff. de ? quia p.ricardmm ibi adnexum ad fufpm-
A SpigeUus. Verum copiam iftius aqu* potius Conem cordis -■ Dubia falus certa dcfpetafim
cordis motum impedituram elfe non aucturam ne potior : Satius eft anceps remedium ejpe-
olieaiit Riolanus , confentiente HighMor». riri qiiam nullum ■- Ubi nulla fpes falutis nifi ex
Ccr obruii) Sinon polfis exhaurire illud fe- roachiua Deus affulferit. RitUms ibidem.
Itum per faydragoga, licetne Terebra ftetnum
Obssrvatio XXXV. ■-
Suffocatio d materia alba circacor ia Janguiue contenta. ■ - i
INtetfui apertioni cadaveris virilis in'Ho(pitali aulico Vienna:, in cujus dextro ventriculo
cordis Sevalis Pulironicis, vena cava, portiones aliquot materia: cujufdarn alba:, teretis,
tenacis ac vilcofae, fpiihamm circiter longitudinis inventz fuere : Similes quoque portiones,
e cadaveris cujufJam corde ac vafis Pulmonalibus cxtiaSa; , ad theatrum Anatomicum Vien-
nenfe detuJitD.D. Schubert. Ego materiam illam pro chylo craflb ac vifeido habui, quiob
fermenti viulis vitium ac debilitatem fpirituafcctc , volatilifari ac in fanguinem elaborati,
jicc ob craGiciem debite circulari poterit .- unde in vafis l.iis ftagnans , formam illam oblon¬
gam eoatraxilTe videtur : Nec dubiio materiam hanc in cordis vcntiiculos vi propulfam uni
jlifFocationis ac mortis caufam non minimam fuiffe : Exobfirv. Georgii. Sebajl. lungii MtM
Viennenffi iamifieB.cur.anail6yo.
OBfervarimt jamdudum quoque£,-,iy!<tecon- las cent. i. obf. i5.narratvirofebre maligiiade-
cresionem i.i corde pituitolam fiavefeen- tento, vena feaa fanguinem miflnni albedif
J- De Suffocatione. , : 5^7
■fffe ob menlirii2 fuppreCfa Aliud -ibidem cura in vas delabetctur , erat albus.- caulam
jempiumTom. i-n. S.p. Iip.riaiaj! Dy, reddebat Medicus quod zger multos ediffec
batot laaguis . qui erat albus iriflar laSis, 'pifites ; In fcabibfo fanguinem lafieum notavit
""'^exiret e brachia dilute rubebat , fed mo-s, BortlUa Uh. i. oh/^ 25. Alia alibi proftaut exempla.
OBs^ervatio XXXVI..
: Suffeottio animin ia telo_p^uedims redmdamU.
« yrAcieconfe£tum'vi<}imus puerum biennalem, vide tit.de rhthifi. Exsmiflemus nunc
ly^pjnguiculum&ci-affiulculum , medio anno {eaiorein i qui nclcioanalio motbo quam
^jjj.jgsnguedi-uis copia obierit: Vidi candelam nob raro nimia fiia pinguedine extingui,
orderW dum flamma ellychnii exigua debili.qr ersr quam ur affluentis livi abfumeret co-;.
piatn Idc® his fa&um fi affirmem , omnes corporis partes larix & integra: , fcd pinguedine
^iqVe obtutz , mex fufftagabuntiir fententiz :'Si enim pucii exterius pellem tangeres ,
iadiccmufquead.ptimbartieuii finem, imprimebas, 'interius autem exilds mulculos pingue-
db'copi6& circum4abat , Se abfeondebat Aperto thotace,^ cor abefle iacerdotum veterum
q!jiipiam,-..qui populo imponebant j.cxclamaflet,. latebat enim ita pinguedine
obvolutuin, ut non appareret, hodieque a me afletvatum fub eadem pinguedine deliteibit,
qgjj pericardium, cpjus membrana vix confpiciebatur Inferior ventet vifcera omnia iana,
fei omnia vix femcftris pueri magnitudine m exx.quantia dabat , ita erant omnia una pingue¬
do, Omenium& meienterium adepspura: cumcetebro autem flaccido ventriculis incluia
erat aqua infipida plexus choroideus obfefliis hydacidibus, quarum una ad nucis avcllan»
«creverat magnitudinem : Theed.KenkringiusohJ.Anat.i6.
Suffocatio a nimia pinguedinis mole . & incre- ■. ,.cere aptus eft , adeoque morti repentius f prz-
niento contingit , quia fanguis pro motu fertim quibus a natura cor vegetum et robu^
coriUs.cp.ittiauaftdo debite fuppeditatt non po- ftum non eft) obnoxios reddit. ' -
' ttft, fibindeip vajs fuis ftagnate &.cpncreC- .
§. a. Si vifcera interna propter pinguedinis copiam comprimantur , eorum afliones
laduntut" :' Id quam firpernitiofum vidi Coloniz Agrippinx in llluftti quadam' femina,
quam diuturno morbo -mortuam eflb nonnulli Mcdicomm , qui ipfi multa vatiaque medi-
‘cimema ptxfctipferunt , cbnftahter afleveraf unt , fcd perperam. Ego enim cum Clar. D.
D.Joh. Slotano , Coionienfi Medico, vocatus ut cadaver condicemus, finfe affirmato
poffum' vifcera omnia- tam integra inventa fuifle, ut fcniora in corpore videri poiTc vix cre¬
dam, “pinguedine, vero erant adeo onerata Si comptefla, iit efficio fuo fungi non potue¬
rint; ut ctiim de moriflrrofo omento taceam, pto certo affirmare peflum .e regione linea: al¬
bi, /fecundum longitudinem abdominis fadaincifipne , pinguedinis fpiffitudinem fpitha-
mas duas exceffifle : Pinguedinis itaque abundantia potius quam morbi violentia extinflara
foiffe matronam hancee a D.D. Slotano, aliifquc multis qui diflediioni interfuerunt , ftatu-
tum fuit. 'Fabrilius HUdaa«s’cent.6. ohf.gy.
APPENDIX.
OhjeJitas nimia Sujocatiamm minitans arte cjtrata. —
§. I. iTj iRibunus milicaris fcxagcnario major , abdomine tardus , & pinguedine nimia dilien- •
JL tus aliis gravis , fibi invifus fit, cui malo cum varia quzfiecit remedia , inediam, acida, -
Kereitia,fcufl:raneo eventu, noviffirae in mercurio dulci opera invenit : Progreditur enim-
pilulis mereurialibus adeam paulatim dczin, ut aperiis gingivarum laxitatibus Ptyalifinus
confequatur, necis perfiinaorius, fcd qualem inaduftis Veneris nepotulis efflagitantrae--
demes utfedam luem exipuant : Per has viasOmafcm fcfc exonerat & alacrem Tribunum
ed munia fueta reddit expeditiorem .- Ex eo triennium integrum exigit ab infefto aqualiculi
pondere liberum : Tandem redit fcnfim malum & quinto poft anno novam curam depoP'
W- Bartholinus in Aais Med. anni 1671. ohjerv. 74.
s.i. Scipio Vitellius , celebris in hiftoria Belgica , cum fub mediam fermextatem, incref-
nente adeo corporis mole, ut fafcia c collo demifla fuftinendus venter eflet , immodice pro-
lectus, videret tardiorem quotidie reddi fc ad belli munia , homo ad tniliciam oundarefe-
■^ens, vino fua fibi fponte interdifto, acetum exinde bibere ad vitx ufquc finem perfcvera-
'“nnicquc ut dctuniefeentc abdomine, defluenteque ventris pelle , qua ipfe fc thoracis
■?‘^,°^''ol''ebar , octoginta fcpxem librarum dectevifle pondo compertus fit : Strada i.
Mlo Belgico %.
CassAa
Anatom. Pra^t. Lib. 1 1. Se6b. I L
Observatio XXXVIL '
S4<>uthnitfe^fis^^bfcejlkfub difmifirt, , Su^fumio^fepi tnnfuerft, Heuu vitidl.
^ Tlrgofxvis aoloribos fub ala finiftra cruciabatur , exporreais ad thoraofe verrrK
Y imum ventrem, & non raro fufFocari videbatur. Inventum eft feptum tranfve^*^
intcriorrparrefiippuratumj pleura contaminaca relaxata , cum abfccffij fub ala finiftr
tit, de Litem do.kre. ^inde
Observatio XXXVlII. ^
Sujfociih ih hydrep themis, tympnite ibdomims, Vulmemm viiU, ^
fi in thonce finguedinci
APeruimus D. D. Diuekclius 5i egoPucUam hydrope thoracis fufFocatam : nil aquaraifi
abdomen inundaverat , fed Unu flitunm moles iatef im difiendent, ut vjx aaoo
muiculosforamine magno conatu conteaderint fotas : Thorax plcniflunis 'aquis: Pulmo^”
mukis.parvulis hydatidibus referti , pfeffi leniter copiofam faniem fuderant : peticardiuro*
mediaftinum , quin omnis fere thorax- pinguedine obfidebatuf. loS. F^tUins ia
med.ThimieBmhol.iaa.\6'yi,.7^-&y6.f.i^i^i ‘
Observatio XXXIX.
/ §- 1. A34tome inftmis repme fnfocisi, mj«s Pdmones Uteri dextro cehmbtm'
cum leceris priteraiturdi mignitudine.
ANno 1674. menfisFebruar.il. Colonispuellus anniculus, filius Illuftr. Dom.Ezeebii*
lis Spanhemii , S. S. Eleaoribus Brandonburgiso & Palatino a confilils (aq. Foftquai
ti i Juanarn atgtotationem fufFocatus interiit.
Aperto cadavere. Pulmo dexter vitiatus deprehenditur , coftis annexus : Jecur autenl,-
pro artate, juftam magnitudinem excedebat .- Quare judicaruar Medici interitus caufam',
tum comprellioni diaphragmatis ab hepatis mole, Tum pulmonum vitio accoluefioni, ob
quam libere expliearefe non poterant, adfcribtndam efle.
§.i. Vidua N. diu decubuit aifidua febre affe(3:3: percipiebatur tumor luabdondueverfus
umbilicum, ad dextram partem inclinans : Aperto cadavere, inventum Hepar tumoribus
fcirrholis refertum : Totum pendebat lo. libras & amplius. //4.5. 75/.
§.3. Adolefeens Tertiana laborans fubico fufFocatus interiit.- Hepar immani . tumore dh
fiemumerat : In Pulmonibus vomica pure ptsrgaans. Fidelib. tit.de Febribuj.-
ObservAtio XL»
Suffoettio ibiajtgai abfiefuum magaitudiae h
firfum corapellentiui
10 veatre, diiphngmt. .
FliioIaN.infigni ventris tumore & tenfionc vexabatur, &c. Diifcdfo abdominea fioiltr»
latete immenfie molis abfcciTus repertus , ab apophyfibus tranfvctfls verccbranim lum¬
borum ortum ducens , deinde fub liene tranfiens totum id latus occupat Scc. A dextrflunt
duo itidem dii &c. Abfceflus illi ita futium ad clavieulas diaphragma impulerant , ut duo¬
rum digitorum fpatium pulmonibus non ellct reliquum ad motura , quod eaufa ut velut fufo-^
cata obieiit. ride ld>. 3. tit. de ventris tumoribus.
At) claviculis diiphngmi impderaat &cYAir. phragmatis , hinc cordis pulffioniim motu , ftil
Bartholinus centur. 3. Epift. 78. dubitat an copiofo chylo, celeriter propter aviditatem w-
externa Hepatis compreffio cor ita pollit ad- ao,& cordi infufo , cujus partem ppluipixs
flrineere & ili anguftum compellere , ut ilatim obftrufli nequiverunt recipere ali6'qui fi tit-
eius motus impediatur : Premi quidem ait in diot fafta fuiffet coAio , vel diftnbutio . dw-
hypochondriacis, fcorbuticis , hydropicis, tiusque moram in laAeis trairiretalimeMum..
firanoulatione uteri , fcd Cum vel lentam mor- copia pulmo & cor obtutum nonfwflet.- Kerer»
tem inducere , vel interno humorum vaporum- autem fi ad eam altitudinem aflhrgat diaptrag'
que affluxu accedente nec.m accelerare . tum- rna , ob affeAus inferioris ventris . «t
queeop afua vel cor vcl pultnones implere.* mocus omnino prohibeatur » uc neque
Piftorem afthmaticum , fumma ingUivic copio- di libero motu frui concedatur , fuffocacioaefi*
fius inaefta , coaaf:il. cum pane cetevifia, fuf- abea eaufa polTe ozin qaU dubicavenc /
focawm obiiffs exiftimac , non.intercepto dia.
in intercepto dia.
Suffocatione.'
OBjERTATlO Xtlf'
2 (euuiam tnuflinmmfer vulnus t&t^hrsgnutis , in thtrtcem inirtjfu,
.y_(j;jjtn«!te!lus raferqaarcaro & quintam coftam adigitur : Inventainfuit diaphragma
■ (joinniBo pcrfc^m , teiuiraque ioteftina In diorads cavum irtepfctunt, Polmonemquo,
jjcorfiiffjcarunt. f^n/c lA. +. tit. de vulneribus.
Observat io XLIL\
SufacdtU erti ab utriculo utero aduuto, diafbragma opprimente.
FOcminadiu ventrem tutnidam.gcffit infti, pra:gnantis , atque obiit przfocata brevi
letnporis fpatio: Uteti fundo extimo adhzrens crat utriculus, ventris capaeitaicm exr
plens St diaphragma premens. f'ide tit. de ventris tumore.
Observatio XLIII.
Suffocationis [«fficip tn infante , prafentibus illius notis , mortuo ob comprejfum manibus caput.
MEmioi me ante aliquot annoisin curiam CaiTellanam vocatum, ob infantem nupetrinjo
editum , mortuum j & in fafciculo ftramineo repettunii, 'cujus caput , liumeti St pe&us
plane nigra erant j nares fanguine ftillabant , propendulum; .inceftiaum redum extra abdo¬
men : Apertum corpiifculum vifcera omnia opeime confticuta repratfentabat , nili quod pul¬
mone flatibus turgidi erant, tumidi Si nigra etiam lingua, Si circulus rubicundi coloriscir-
acoitom, itautEgoSi Chirurgus judieiuro de' fufFocato infante tulerimus, licetpuerpera
poftmodum capta Dofttum errorem ipfacnee detexerit , & fe tenerrimum infantis cranium
Bjaoibusconjprcfliire, Si ita occidit confefla fiierit .- quod noftrum erroneum judicium ia
eoexcufitionem merebatur, quod Judex apertionem capitis concedere noluerit , qubniatu
ittSans ante occafiim fblis adliuc erat fcpcliendus , vefper appropinquabat , Si ne parta: civi¬
tatis clauderentur metus erat , fufiicientia fatis fuffocatt infentis indicia adefle putans. Si adhuc
infelix illa roe/etrix tam allute Si ariifierofe iterum cranium adaptaverat , ut exterius , extra
cutis nigredioem , nihil vitiata: coafocmationis in con^edlum venerit. Ex communicatione
Excellent. ^ Clariff. D.D. Latdov. Hermanni Combach, aula Hafiaca medici , die ij. Mar~
is caufa a compreltione capitis , vafis :
iuram cefferuut, hinc luoditi cerebtij quierit, mde iliorum tumor; adeo ut infans
fmus, per duram matrem excurrentes, cum : c'oriim more interierit, quos fuffocans conficit
aec fiinguiaero pet arterias adve&um , ob angu- Catarrhus.
Observatio XLIV. ,
in aquis qui fujocantur, moriuntur, non quod aqua multe ventriculum fubeat ,fed quia
aer ad rejpiraiionem necefarius pulmones non fibeat.
E Os qui aquis immferfi moriuntur , noq quod aquam affatim Si nimiam bibant , u£ vulgo
creditur, fed quia fiijEicaniur , extingui fic probatur ; Quod aqua nonnifi per degluti¬
tionem ventriculum noftrum fubirc poffit .• deglutitio autem , cum motus fit ex arbitrio no-
ftto pendens, cohiberi ne fiat, afquean aqua atque extra cara, nec ad eam mneampeUi
Pnffit, ctfi forte aliquid deglutiatur , io hac ncceflitate St agicafione tamen parum illud efle
iquet, quod patientem tam cieo interimere minime yalcrct, Sicuti in foffocatorum inaquis
'>e«trUal,s objetvatum , ame ahuuotus fuit , in quibus paululam aqua fuit inventum, fiaroquo
2quam qua: invjsrfb corpore ab illis qui ex aquis extrahuntur deftillat, a veftibus potius de-
.fluere certum cft : Ojiamobrcro quod aeris per rcfpiratipncm ab aqua iiiterccdente qt-
tradio impedita' fir , cum aer attrahi deberer , atjua illius loco in afperam artetiam illabatur
«ufa fuffbcationisiliius , iliaque mortis exiftit, ElaterusQuaJi.Vatholog. 5i.
.Bmtti Anattmia Toiii. I,
Ddd
P.SEXt
De Suffocatione.
■ nt seaibluiM) totum ab<3omen , ae prxcifuein finiftro latere ihgiiina ulquo-
^pendens, &d etiam majorem partem thoracis {iia oeeuparct aroplirudiEc , neo ceibphagi
.'IteiB} “t‘ naruraliter fit, pervafit diaphragma, verum indiftinao modo, diaphragmate
• imrnenfum dilatato, quod circumcirca vix confpici potuerat, ejuiHem capacitatis conti-
**'oda8:u, cx ventre inferiore per totum pcdhis progte^endo, lenfim fauces vetfiis acumi-
*abatBr : Pulmones putrefaSii & fete nulli, cor debito longe minus , Hepar corruptum , i
L^igrandi hoc ventriculo prorfiisad latus dcprefliim eique firnyter adjunaum : Lien mini¬
mus, ventriculo adnatus utrumque vifcusfubhoe plane abfeonditum, omenmm aderat nul¬
lam > nec Pancreas j inteftina tenuia inflata, omnia in latus dextrum fe polita , cral& om-
pino^ubique inania; in colo fub ventriculo abdito latente, durities gemina j fogillationi fimi-
)is, externe fiiitdcprehenla.
Ita ut hifce omnibus penitius petlpedis , Juvenem hunc pt* nimia inflatione ventriculi;
jjjjniinani crudorum (uc pote qui prius egenus, diu hinc inde in campis ae lylvis oberrans ;
ad explendam famem radicibus ae herbis nutritus , nunc in Divctlbtio toox una vice variis
crudorum efculcmorum quilquiliis fc nimium infatfit) inguegitatione profeSa , derepente
fuffpcatum fuifle, lat luculenter patuerit : Gui inliipcr m^crem adhuc fidem tribuit, quod
cx rrentriculo , cafu ipfius tunica dilTccla materia exorcmcntilia , ut qua: ex omafo animalium
aaminantium, affatim effluxerit plane fimijis, nullius gravis odoris; ac fi gramen aut fxnma
digluiitum fuiflet nondum ruminatum 17.
Observatio II.
Sufflatio a flatibus in monocak ceihitis , hinc ad vifcera omnia difluflth
C' tiJovicum Nlcollnum vidimus , qui cum fo!o vento , vifcera & ftomachrim irapfeteil-
te; adeo in monoculoafflldareiur, ut dum pari patre premitur, exito negato hinc inde,
nonfblum vifcera^ Si pedtus fedfcapute etiam incredibili extebderentur dolore & Ipititus,
imgna ac miferabilis fieret anguftia. Tortio denique, nihil conferentibus auxiliis, evita
migravit. ^ • ' , ,
incilo «adaverc , &vilcera omnia vento plena confpeximus , & in finiftro cordis ventricu¬
lo obduratum callum invenimus , qui nucis magnitudinem xquaret: Qiiare ut ventum mor¬
tis ipfius , ita callum ad veria: hominis valetudinis caulam fuifle aibiirati fuimuS; Senivenias
ie Abditis caf.'%y ■
Observatio III.
NVpcr diflecui nobilem mulierem qux 14 horis a partu decelTit e vivis , aquqriim copia;
quibusabundabat thorax eotdc fuffocato. liidtanas Amhrofogr.iib.^.%.i.
Observatio IV.
'Suflflocationis rara cattfa a mile caraed, coflis dr fleara fendula.
PVer quidam nobilis , poftquara ex lapfu graviori pcapris finifttum latus non pafuih Iziifi
fet , de dolore pedocis obtufo per pluies menles conqueri cepit , cum aliquali fikeni
felpirandi diffieultatc , appetito interim conftante , pueroque in exteris latis alacri, adecS
ut parentes eum magis morbum fingere , quam revera xgfotarc exiftimarent; donec tan¬
dem dc morbo indies in crefccnte melius iijformati varios medicos coniuluetunr , mediea-
tucntisqueufifeleaiffimis; fed fruftra gc fiue ullo levamine ; poftremo morbi oceutfu,fbm-
uunjnifi fflenfe decliviori inclinatd capite capeflcie potuit , cumque aliquando Uvas libcra-
husingurgiraflet , fiibito fuffocatus periir. Reciufo thorace , mtrlem quandara carneam pen-
ouUmpleurx&coftis proxime adhxrcnrera invenimus, qux diifcaa duo officula perfimi-
ha illis, qux in corde cervi repcririfolcnt, primo non adeo dura, fed nuneduriffima, exhi¬
buit ; ab hoc fane corpore in pulmones incidente, cofque comprimente, & refpirationeul
itapcdiiam , & mortem illatam fuifle certum cft. b. Uertius Miflcell. carios. t^nn. iv. Decur. Ijt
Observatio V.
Sufficati/iin qua dexter coj^dis veniricttlas folypo gelaiina flmUi repletus &c.
repertehaSur.
r^Ieaj.Aptjl. i£89. in icciione fabri lignarii.ip circirer annorum , poftquara per aliquot
/■menfes febri quartana laboravit, tandem fuffocatus obiit ; reperimus in cerebro vafa
imii yApuitmit lom. 1. Ddd z fangui
jpi Anatom.Praia.Lib.II.Sc<^.II.
fiQgaiferaeoagulatofanguine turgida, cum lympha admodum tenaci anftaftibus eereKri-
fixa : m ventriculis cerebri quantitas feti &is ingens , nonnihil linguine tkai fiuaua^ i?”
nus frontales ambo erant confpicui; quorum uterque per duo diveria foramina flatuniaJ
res permittebant. Inthoraee, pulmones undiquaque ita firmiter adnata erant, tam «le
quam diaphragmati , ut vix abfque parenchymatis diUceratione inde fepatari potuerint"^* ‘
loris erant fubcincritii ad medium ufque parenchymatis exangues, cultro verb ptofiinH"
adaao.fanguinem inftarlotqrx carnis fundebant. In dextro cordis thalamo f auricula vae'*
exiftente J reperiebatur polypus fatis ingens , cujus eonfiftentia nihil alind erat , qulun lymah^ '
coagulata , ioftar gelatinx pellucida: diverfos furculos in arteriam pulmonalem fatis profiT
d£ extendens : In finiftro ventriculo ejufmodi coagulum quoque videbamus , fed quantita'*'
multo minori. In abdomine , ventriculum cum inteftinis omni muco fpoliatum confplcicba-
mus, eora nonnulla inflammatione tunica: interioris ; pancreas erat fatis induratum; d:^
flus ejus multum patulus , exquo, a latete, facilis aditus erat ad duSum hepaticum , via autem
ad vcficulaorbilatiam plane ooclufa erat per corpufcula calloS exterius hinc inde citeumpo-
fita. Mcrentctii glandulx paflim fcirthola: apparebant. Hepar magnitudine & fubftantia na¬
turaliter conftitutum, qolot autem erat fubpallidus. Lien fubniger in tantam excrevit mo¬
lem, ut ultra tres libras ponderet, & figuram fere quadratam referret, parenchymate fitis
folido nulla praeter naturatfi duritie apparente.!). Itkucob. Htrdefus MifctlLCur. ABBjxj)tc.ij. ,
ANATOMIiE PRACTIC.E
LIBRI S E C V N D I
S E C T I b III-
De T U S S I.
Tu^is exciUUlvttisTulmoms dextri, froft ebfumpti, finifiti inflimmtti
agglutiaeti, Peiieris hydrefe &c.
g E O R G I U S N. Tuffi aliquot menfibus vexatus eft. Inveni peSus plenum ferofi
g humoris: Pulmonis dextram partem prope abfumptam j Siniftram non mediocriict
^iiAiiarmata. ride eit.de CordUPalfittthxe.
Vel cojlis firmiter annexorum > vel ianier»
ir dejicientium.
Pulmones vel deficere obfetvavimus j l
Uiiolus Nobi!. febricula , Dyfpnoea , TuiTi Sec. fatigabatur •• Pulmones illi Janguine fiag-
nante infarcit reperti funt. P^tde tit. de Dyffnxa.
y/raouii «fit-a»] Tiiffis ficca rat.pan. i.f.i.cap.^. Quod fi beneficio turtis
interdum narurse infiindu, vehit anriitc Io fautruinis Iraitnatio impeditur , cur huic puel-
txcitiitucj nimirum ut fan^uis, vel ob pro- lo accidit? iPic caulas qux fanguinis liberum
im liyfcrafiain , vel ob vafa pntuinoaica non exciufum prohibent , angiiftiam Icil. vel fin-,
> patentia j putmones zgre pertranfienSi guinis copiam . validiores fuifle , 'quam ntTu£=
tium harum fucculfu promoveri , ac in mo- fis illum promovere , vel urgpre potuerit:
1 rapidiorem urgeri poOit : IVdis Pharm.
A P P E N D rX-
fitjftm diuturnam dilatatio varicoja vafirum Pulmonum JequiHir.
|U'iiio fepe Tuffi vexatur j modo mediocri, modo veheiiienti, qua: anhela eft j ac penei
lufFocans, a catarrho ferino i five fubita fluxione & copiola : Inde ex Tuffi moleftiffimd
itieote Pulmones oritur Spadonvafisrum, live dilatatio varicola, Qum Ipecies eft Aneur
exoa^
''«opaiJ
maxime 05,
596 Anatom. Prad. Lib. I!. Sc(9:. III,
ier adpellus d" ad pedes , fipe etiam (tumoris mate- priores occupant fede<
ria ) in caput decumbit , (fr wdere non potefl pra dtf- rent , ese falucares effe
lore 3 cum labor habet a ^ corpus fubpaUiduM & ve- mones obfident, parte _
Mi infiummau , aut nigra extenfionem patiuntur ceflariam . eo in cenfu habendi non
»/) ipfi corpore. £x venis autem vancofis , qus . ‘
Observatio VIIL
Tups a luhercttlo Piilmaai adnato j cumfttiguinis coftt ad fulmmes affueate.
DN. incidit in fputum fanguinis cum Tuffi &c. Inventum tuberculum crudum adnatnta
• Pulmoni , ex materia tam acri natum , ut adjacentis cofts fere mediam partem eoa-
fumpfcrit: Omnis etiam fanguis redibat in pulmone collcdus, cum c*tcrac pactes videren¬
tur exangues. rr<ie«V. de
Observatio IX,
Tups i tuberculis Vulmones olfidentibus.
NObii. N. variis afFc ftibus , farigarus , tandem dyfpncea , Tuflis continua & violenta,
hinc tabes lupervenit, &c. Huic Pulmones utrinque numerofis tuberculis, vari* mag¬
nitudinis , i.-iftar cotyledonam vaccarum , fcatebant, quorum unum uncias duas pendebaj
Uc. yide tit. de ehthip.
OsservatioX.
Tupts aVermimlis inipffmet Pulmonibus genitis ^ contentisr ■
TUilim aliquando fieri ex vermiculis in ipfirmet Pulmonibus genitis & contentis Icribit
lohannes Serratius in prafatione Ohfervationum capitis.
Fit Tuitis quandoque etiam ex vermibus, - Tuftim Vermibus os ventriculi vellicantibus:
quamquim de loco & moio fecundum quem In qua tamen fententia video ex recentiorib.
Stucr quem fiat TulTis ex Vermibus aliquafit dif- perllitiffe Chr.Vegam. lib.de art. medie, cap.
ficultas : Galenus comm. 17. S: 241. 6. Epid. ubi 10. Ceterum eao quidem vidi TufTes excitatas
Hipp. mentionem facit Tuflis ari is faSs non ex vermibus, fed afceqdeutibus ufque ad fan-
ferino fed fpiritu. inquit quod etiamfi perferi- ces ,& ticillationem inferentibus ‘in ipfo afpc-
“ s , nihilominus fal- rs atteris initio, qui paiilo po[i ejiciebantur.
11 qui pacant excitari H.SaxomaTraltS. PraS. part.i,c^.i$.
APPENDIX., . ’
fam eflb illorum fenct
Tufis a nucleo in Pulmones illapfo , indequeperbecchica edulio.
Mulier Patavina poft nuclei avellana: deglutitionem inter ridendum, inTufliminfignem;
incidit , qu* per bimeftre fpatiuro mifere ipfani vexavit cum febie & rotius emaciatio-
ne : Medicus vocatus Phehilin fiifpicabatur : At fubaai judicii vir J- D. Sala febrem animad¬
vertens adefle non continuam, nec fputum Cruentum , aut pure inquinatum , fed refpitatio-
nem liberam, aPhthifi immunem pronuntiat; Interimde caufa quadam occulta, faculta¬
tem Pulmonum expultricem irritante fbllicitus, poft varia qumfita,- tandem ex refponfis
aegra:, intellexit nucleum efTe devoratum.- Unde vomitorio cx meile rofato cuin pleo com¬
muni fruftra exhibito , larabitivum addidit ex oleo amygdalarum dulcium ad expulttlcemit-
fitandam ampliandafque vias : Tandem nucleum olim dcglutitum cxfpuil , priftinzque relB-
tuta eft faaicaci. Bartholinus ceat. 2.. hiflor. 27.
Observatio XI.
§. I. Tufis excitata a lapillis in Pulmonibus inclujts.
CT Falloplus invenit in pulmone juvenis quatuor lapillos ; querfcbatur hic de anhelo pefto-
J* re&anhelaTuffi. Fide iit.de Phthiji. In alio adolcfcentc diu Tuffl vexato, inventu*
eft in finiftris pulmonibus lapillus in^qualls, afper. ,
§ 2. Lud. Rochaifir.gerpct plores annos afthmate &:Tufli laboravit: In Pulmonibus luO'
ftantia lapidem praedurum & undique afperum , nucis juglandis magnitudine, validiffimu<“'
nica carnea inclufum inveni. Fide tit. de Bpfpnata. Cbse»--
De Tuffii
< t lBBi!feeU-*“t'AnnIilj.obCi!j. quidam TulfidiatotnaCiim macie ve»batur, iniiis
\]^iemcdiiSiqvh4 maltlm cxpcaotantibus & tcfolventibus cgece ecnfetst AI. Hcrm. Cunj
fingulis diebus jejuno ventriculo 9i falis mund* in aqua feniculi pfxbuit, cujus
Icaria t°^ «iduura natura irritata excrevit tuiS decem fragmenta materia: eujufdam gypfe*
picantis J hinc linfim priftinum habitum recuperavit. .
APPENDIX;
Tupsftccii ‘Oejicttiis fiuggiae ^vel ichare ^lenh excititi:
Uftica ex obfttuaionc menCum in Tuflim ficcam incidit j qua continuata iiltra irintlrtt.
K affligebatur & ad extremam maciem redigebatur i Aliquando eum aeri plus fblito rigidd
j-j jjponeret , TuflSs confuetaadeo invalefcit, ut aliquoties exinde animo linqueretur: Vcrunl
infiimmo hoc conatu excernere cepit veficulas finguine plenas diverfa: magnitudinis : Sed
jiptoforian magnum iftuni inter tulficndi conatum vafe aliquo vel pulmonis, vel ventriculij
Siprotitatismenlibus, vomitu languinco & hatmorrhagia uteri correpta; quatuot poli dies
purpuream mimam cmifit.
Aliquando pro legione publica D. Guetnerus Rolfinfcius referebat, civem quendamvi-
luticnfcm continuaTuffi- aliquot leptimanarum fpatio aiHiiftum j tandem excreeifli vefi-
C3S exiles ioho'rclanguiaco plenas plutes una nofte Sc liberum cvafilTe. Al/rdus tiermtiiHiii
CimbnusmiJceS.ciinMnii. ebf.u].
XJtjuuUt Smittine pUnas') Juxta malpighi; Ideo non mirum quafdam veficulas a reliquis
.V uc» fubftantia Pulmonum non caro eft , abfcefifle & cnfii rejeSas fuiffe; finiftro eventu
idaggregatum quid ex leviffimis & tenuilfiiiiis in muliere ptadiSa ob accedentem vomituiii
merabranis, qus exren&Sc finuara peneinfi- fangameum& hamorthagiam uterinam; pn f-
tftas 'veficulas oibiculares & finuofas effor- pero in cive vinarienfi , quod confolidatio cita
inant, velut in apum favis alveoK: Tafem ha- fucceffetit , nee alii pernitiofi affeSus comites
btnrfitum & connexionem uc extrachea in ip- fuerinr;
jh, mox ex una in alceram parens fir aditus-:
O B S E R V A T I O X I Ii
•- ' Tupsjiccaebduritteptfalmmumlapideiim.
'Uliet Tufliih ficcam per plurcs annbs cum dyfpncea paiTa eft .• Tres Pulirionum lofci
m
leo indurati erant ut tophos referrent potius quam carnem; f^tde tii. de Dj^aceoi
Obseryatio XIIL'
Sdcalerume feMert ejeciio ix ia falmeaibas geaiterami qai ieauaeris /edtebeati
CAlculos in omm’bus ferme corporis humani partibus genetari poiTe extra Controverftanj
efti Hinc mirari non licet etiam in pulmonum fubftaniia talem interdum reperiri lapi-
dicinamqua tot lapilli eruuntur, ad corporis fabricam potius , diruendam qilam conftfucn-;
dam comparati ; Proinde haec calcii lola fruticatio; &'calamitola feracitas, ptilertim in ju-;
teaill state adhuc conftitutis fubjedtis , maxime deploranda eft; Studiofus quidam annor;
io.namineJofa.AdamusErhartns, ftudiis gnaviter indulgens,- nullis antea divcxatus mor-;
bis, tempore byemali de dtf/areylaOTaf&conqueftus, necndn inter lopubfationes CxpeTup
/fM correptus, fcabiCque paturn inferus, tandem patrios lares repetit : mox in confiliunj
ritotus fui , & cura ab-mgro in fingula diiigentct iaquirereni , medicamenta qusdam ptsf-
oipfi, quibus affeSum mitigatum iri fpetabam, fcd liialo in dies , fatilcentibus fublnde vi¬
tibus, ingraveleente , ligna haud obleuraineipientis fhthifies apparuere : Quibus petlpcftis,
birationem fecundum methodum medendi inftruendarn/eoquc dirigendam clfe judicavi,
stffialumliquidemin atris potcftacc, in prima quafi ( quod dicitur ) herba fulFocatetur. Sed
®iiuscura:aolpicio & initio, pratter omnem Ipem & opinionem , patiens duos calculos inter
•uffiendurame praffente rejiciebat; cum materia purulenta cfuotc nonnihil tinfta ; Hilie
»ifis& pcfluftratis , pulmonum fnbftantiam iTujufcenlodi calculis refertam efle , haud obfe-
Colligere potui. Quapropter cum plures fubinde ejufdera farina: per intervalla dierum te-*
l"cteatut calculi , materiaque purulenta , virideni & lubliavum referente, colorem, feto-
tufaud expertem; exulcerationem pulmonum innuetet, in tam incipiti calu alium etiam
tbcdieuin accetlendum curavi, communicato invicem edr.lilio, dubizqiie fpei relido prog-
^ftico , feledilflmis & pretiolilfimis contra hoftem hanc pugnatum eft remediis, led fru-
•fr ^ tentatis omnibus. Quippe per ododeeim feptimanarum fparium durante
'««u, «oneurrente fub finem tMtbi&E vitae etiam tamen. Hydropem
sfcicen
Anatom. Pra<!i:. Lib. II. Sed. III.
aiciten prxfaglente , omncmque medieaBaentorum vim cludewc , «ndem ftruehacaaloi.
lorum (prout oculatis inipeSio doeuit) opprefliis , membnique omnibus fcffus
iftc diem fuum obiit. ’ ^
Aperto cadavers libras aliquot aqux in abdomine fluauantls emifimus; Demum infoefc
diligenter vifccribus , pratfertim Pulmonibus , proh Deum ! tantum ealculorum dit^
magnitudinis agmen , in illis maximam quidem partem exalcerutis , repertum eft , ut aliq"*
centum eruere ex iifdem quis potuilTet : Imo , vera feribo , in tanta copia sppamere,^
manu leminantis injedifuiflent. Hepir.iadurttum^qaiifi elixtlumcovSfieithUia. Cztii-
vifcetibus, quantum judicare licuit, falvis & illxfis. •
§. a. Non abfimilem in fubftantia Pulmonum germinantem calculorum prolem aluitPj.
rens defunfti ftudiofi. Idcirco ex Icmiae, mqrbofis hujufmodi tinSuris iaquinato , pe( j^"
rcdiiatiam dilpofiilonem in filium etiam hunc afiedum derivatum & ptqpagatum clle nema
facile negatum ibit: Huc quadrare videtur illud. ,
viret i» foliis venit a udkihui humer,
Sufitruminnstosvenimteumfemioemerhi.
ieh. Frider. HMemeiihius ia mifeeU. ctir.etm. 6. ^ -j.f. pS.
Observatio XIV,
‘Tufis tasdtiflius tidmeaurn affeBsis fequuta
§. I. T^Uella paulatimintabcmrncidcns, Tufficula vexabatur continuo. tndexttoPulffioi
X nis lobo ablcelTus erat putridusSC foetidus ; iu quo continebatur pus membrana con-
clufum , ad libram unam & ftmis ; Erant & ftcomata- & multi fcirihi undique per fiibftaiw
tiam paimonis. Vide Tit. de Phihiji.
§. z. J. Spoerlin, frptuagenarius anno vitz ultimo Tuffite cccpit, & purulenta exipuit:
Pulmonuni fupetiores lobos utrinque accretos itivenimus , Ambo lubduti& cbmpafli ctaut,
nondum tamen ad illam duritiem pervenerant quam alias in phthificis obfetvavL Ftde
lib.i.tit.dePiraljif.
Observatio XV.
Tafis ficci , eh tres Pulmeatsm lebes iaduritti, ;
Mulierem diu TufiIsfioca& dyfpnoea fatigavit. Tres Pulmonum lobi adeo etantinda-
ttzfaKtS. Fidelib.ytit.de InuppeteatU.'
TUffis ficca; quoties pulmOtmra idiopa- alia przternaturalia , ' quia fibras nerveas per-
tliica ell, plutibu^modis. & ob varias petuo irritant, Tuflim ficcaro '& in^ne^ j_fe4
THjJicHU ab impoFle traehes arteria efkulei
□er Septennis offam comedens officulumdeglutit, quod' in tracheam deerrans, illiaff^
xum manet, hinc Tuffis , dyfpnoea, mors. Aperto cadavere tepertam in afper*^
medio officuluro, planum , triangulare , angulis lateribus ejqs affixum, yide hijtetu^
de Dpptea.
Tssfts dkierfes affeUsts Pulmeaam feqmta,
■VOinquagenarius tabi opportunus Tufficula tres, annos laboravit. Inventus Pul®®
J[aridus, fcinbis plcnus , Sic. Vide tit. UPhtfif. ' - •
•TJe TiaflL-';-'!
't i. fisfcteteBMfbsfuitjTaflicd», fed ttr», PulfSioiflfigniter erat tumidus, qu»
^^0^6 'exeios, cum humoire albo tenaci, paralcnta.rj^eA 4.fie.i/e FeM/is.
I j. Qaidamqucrebstarde tumore psulo infra inguen oborto , diutiflimaq; Tuffi vexa*
iitot , inventos eftputfls e regione ipfins miH."#®? 1 4^ tit. de Tumoribus.
<.4. ^ntjo.^oij.in Duc^qljibini, tqtaquePiccDi regione , gpail^aiuur Tuffes. Sedis
^'laifribiis fefcrti iunn PuTmbnum aBlceiffis, ex'quij^^diulta materia foetens Ipumofaprtt;
aibat.
' i 5. 'Nob-S^A T mbieitam cuin- pedoris dolore Si gra¬
vitate. Pulibdnesionpuruicnti inventifunt; Inhis juxia dayicujas dc^tchenlus fkcus pure
■§; Ii. Nb.bijSpi crurum, ac.ycksmcdti auirisiconftcrnationeTuffi
fuitebrr eptus.” in jpulmonibus magnus abieeiTus Tuit invVntuSjin quo putrida materia' fere libta-
- 5 ''f. Q»idanv rabi opportunus Tufficula,.&:c. tres annos laboravit. Inventus mortui pulmo
aridus /fcirrliis plenus, fydefata 'pars'
§. S. Pidor cum vaiida Tuffi fimguihena ccjec!:rat..,lffi Pulmpnis pars quardam nigricans re-
pcrta&^hacclo correpta. Videtit. de Hemoftjfi.
§ j. Mulier dcftiBatione.A!eferivin pulmones laborabat. In- Pulnionum fummo, ad arte-
tiaiB, vomica purcplena erupit, Exulceratum erat guttur. Fide lib-i'. ttt.de Partu d^tcili.
in cadavere mulieris tepfcri in lobo- dextro pulmonum fcirrhum ovi gallinacet mag-
Ditudine j- laboravitbarc febricula -, nec non Tufficula. W. <de
§. II. Miles per annum diarrhoea , Tuffi ficea, &c. affedus fuit. Dexter lobus pulmonis
cofts&Jcpiocratadnatus , ut mvieem concinui efle viderentur, uliis eratdiulcpoic marino,
Paitaoiiibus infcfttil rinVe l3r^»<e<r. "'''T ' ' '' ’
-> ^ V • 0'bSER VATI-O -'XVIII, -
■ri-.Tufisa-.vio.iisP.ulaniuuTn i". paiitiumihorackaruMvUiis excitata.
5.1. 'T TldujN.cumqraucis induta' veftibus e ledo ia fenedram tranfiiflet circa mqdiain
.V nodetn,,.iHi€o .correpta cft Tuf2.,-id5;lpncea, febre , &c. Invetitum cft medtaftimrtn
pltnum,fcrofanguinco, fitPulmonisuniverla.fabftaiitia referta rjiatetia purulenta. Vide tit.
iefiSorisjdslore.,,.:.,..^., .
J. d "Quidam per miiitos annos Tuffi , &c. laborans .tandem extenuatus obiit ; In Palmo¬
sis fubfbniia lapidenarnveni 1 ptartetea tubcrcujl^pjurimain^fcuf hos concreta : In pericardio
ad libras doasaqui : uti& muItUm inpcdore.
'Virgo annorum xi. ciuciatur doloribus fiib ala finiftra & ad coftas mendofas, ad tho¬
racis vertebras & imum ventrgnic^rredos j cur» 'Tuffi, Inycntum diaphragma ia interiori
parte fuppuratum, ulcufcuiis refertum.- 'Tota picura contaminata S: relaxata, cum abfccflii
Videtit.de Latidolore:^'.^ ’ .
§■ 4-. Sereniffi N. Tufficula laborabat cum difficili in latera decubitu ; Cavitas pedoris con-
tinsbarlibfasquatiibi-aqupfacmatclia: r Dextra pulmonisqiars'^ erat flaccida, muco oppleta.
Sniftta -refbluta in fanierri', fupcrftite ibla membrana, /ri- <de Fcfcii»f.
^- iiidbbill. N.cam^edorisanguftirTuffi affiSgitut .• Pulmones ficti effuderunt cruoiem
SBwn & pijuitam. In Thoracis cavo aqua ioerar. Vtde Ub. 5. Tit. de ventris dolore.
§-iS. Uxor N. morbo intricato affci^, Tufficula, dyfpncea, &c. laborabat. Pulmo tabida:
■sortua: dextra parte materia purulenta ac foetida; Sioiftca humore ferofb imbutus erat , pec
'wanj eorum fub ftantiam feirrhi plurimi , colore lividi , in. quibus materia pigra atramenti
™tar contenta fuerat, confpicicbanrur. Lapides plurimi hinc inde per pulmonem, diverfi
^tk,.p^y\timcii. Fide Tti. de Pbibiji. " '
, 5-7- Vxor N. curo dyfphma , Tuffi.infcflara fuit Illi thoracis dextri fpatium aqua: magna vi
dilreniunj erar. Pulmones rctiTridi & multo puruierrto rabo prtegnantes. FideXit. deXsylfniea.
S- 8. Filia D. N.fcbre c.orrepta, non potcrac.in (inilirura larus decumbere , quin fiatifn
_ ‘‘i3lgia&' Tuffi corriperetur, &c. Pulmo coftis undique& diaphragmati adhaerebat , tum'
uni pericardio : Cor media iui parte fere exefiim & exulceratum , &c. Ftde tit. de' Ha-
;
5.9. Virgo brevi morbo fublata, ante obicum febre continua fuit prehcnfa, decumbens
ii°’^’‘^ul'ficbat fine fputo. Thorace mortuae inciC), ab utraqueeavitateaquasvirofemag-
n copia. Pulmones fyde-rati in-Jcnti ftinp In ambitu paffim pundaalbicatilia , qusf
aiBotadu'difiupta tabum crudabani.
OiSER.;
Anatom. Pra(S Libi^n. Sed. III.
POilla Tu%ula continua vcxatour/ingens aSfccfliisfiib axnjaiinift^iV &qBiiem • '
pkuram&coftas^nvenras. ' . inf^
§. z. 'Vir^dolebatfubala finiftra, ad coHafinendo&scumTuinj febre). jcc. Inve' *■
cftfcptuni tfanfverCim iifintcriOn' pario fuppucatuni^ j^lcujculir rcfertuni^/Afifecffijs
'hde Tit. de UaterU dtlore: : . ;
^.3. Filiolus Nob. triiuus gravi anbelitu&i Tuffi licea ad cbituED ofqbo deteams {ult i
fipillca fi^he obviabat' magna' diaphtagmatis propendentia inftar facsij ' a lidtulcntia findit *
jobi pufjildnis. rtdem.debyjpnie»-. ■ ■ ■■ .ii ^
§. +. Juvenis inter 6,& 7. coftas vulneratur. 'Sequitur febris gwitas in ' parte VTuifiiu],
ficca. liigens inventa copia pueis intee thoracem & Pulmones, risfe l- er tit. di ■vulneri '
§. I. /^Adaver fccuicuiufdam qui crebra -Tuffi fatigabatur. Repertus pulmo confunipitut,
V>Thoracis cavitas plena fanguinc putrido & concreto, in Pericardio pusaibuai,
iieparmsxiaiiim. TraV
§..z. Vitior2pe_aoris;figurre.inRachiciicTufficuIaficeapIeriJimqttecomeseft. Jeeatquo-
que imncnfcadauautB diaphragma & partes ipiritaies impedit, ride lit.deGihbefiuie.^
§. j. Puella cachcaica pulmones habuit intus & extra corruptos. Hepat valde magnuffl.
Ad abdomen fcatebat materia aquoik multar Hxc erchtq luffiebat, &c. Fide lij/.y Ttt.tU
Cichexii.
§. 4. Puella heaica , Tuffieula affrAa efty.dic. Heparper matotiara gypfcam tenaciter
hepati adiiati cbat. Thoracis vacuum aqua limpida implebat , Pulmonis fubflaptia mateiia
purulenta imbuta, &e. r/de «t: de
§. 5. Puella in febrem ephemetaro , mox^ in' hoaicaralncidit cum TulKcuIa , &c.- Hepar
mediante matefid gypfea tam tenaciter diaphragmati adnatum era* vix nt avelli poflci; Tho¬
racis vacuum aqua limpida pienum > Pulmones iubibaotia mueria purulenta imbuta , cum
fieafOmatisnucemaequaatibasj &c->/df TJt. deP^/b.)/?.
§.'(5. Pueri dsm TdffiSctibt detenti obierunt, inveni in Jecoie & Pqlmone puftuias. Pi/r
Tn.de.-Vhthif
PUcllaTufu grayiihma per dies aliquot ante obitum anecta tuit. Oubltantia pulrnoois ma¬
teria pueuienta imbuta erat , priecipue ex finiftra parte , ubi ob ipiaa; iaeut vationem oom^
prelTa, idebque magis livida quam in dextro latere conipiciebatut , & ptinsipium iphaccli
ibi fuilTe color oftcndefaat. P5de «r. dk
%l.Tdps Ahydropthon
Virgo. 5t. annor, poft profufam narium hxmorchagiara cachoaica fefea , 14. die ante iil-
tetiturn corripitur Tulli moleftilfimaae ficca, &;e. In ejus cadavere Thoracis eamcip?
dcxttaetataqualnbnigtaStputridaplena, ad cantharum unro &: dimidium. Paimooisdet-
tra pars, in ca cavitate coiloeata, cum pleura corrupta ac nigta fuit , &C. nde^tih.i-ii’
de Fehri. -
§. z. Thomas Gartier PatifienCs annos natos 57. temperamento languiiieo biiiolb , v«'
sente ad atrabilatium, Uhorahit TusficaU febricuU. Vtrumqac lyroptoma adauS“®jn
cam magnitudinem ut coaflus fuerit decumbere. Febris ooSurna gravior cum anhelitus «>'-
ficultate pene fuffocante •• dolor etiam per intervalla acutus ad latus finjftfum fiipra rcgioacin
lienis ; Tumor pedum neque die neque nofte dcfincns .• adauflis omnibus fymptoni«ibas
fucceffit ftbtis scuta , continua, maligna , qu* hominem ante feptimum diem fulbiht,
Tduaiuor menfibus ante mortem,, orat piane do-fwT®-. _
In difleao cadavere dcprchcnfx (iint in toto thorace fluauantis ferofi humoris, P“.st’5
fc graveolentis , iibrx Parifienfes decem. Pulmo totus puttilaginofus , ptxfettiro i.n P^te
venis ^ fleure cerneftiene, tk- .
irchagiara cacheaica feSa , 14. die ante in-
i , Sic. In ejus cadavere Thoracis eapjcit»?
feitoa. Li«“ qu®q“® mafore fi! parte putris & fetido iohore plenus. Atripv^lai nulk alia
^ [,’enfa fuitcaufi prattctx. aut xii. grumos fanguinis cralli , nigri, coacicti, coIleaiS:
fabatis ia ipfo duSu aortz prope Cor. Tk Btrtholinus cent. ii. Obferv. vii.
» Comipemora- receptaculum potulentorum .& efculeutorum;
J^^j-gitiocus apud Eallouiumlib.i.Ephem. 'habee evacuationes & xny^ffi^w. liiem aliis
Jactati poteil : In morbis , ait ..Medico mul- externa , laxaris veluti fibris, exonerare fe vo-
cft negotii -fepe» Kon folutnenim ei cura liUit : Hinc Tuifiendi diuturnz moleftis, deSu-
^bendaeltMefencerii.fed Pulmonum, capi- xiones ,, diatrhees , - & in febribus iongisf»!-
jis, Etcnirniquo.d' alvo contingit , idem&c*- /aBWjili: Et id valde acnotandom . utreddatut
tetispartibus. Alvus iape, quia commune eil ratio 'ws rup-a-Wr » ^rsci/aiW
Tujfis ab Hydrope Thoracis excitata.
j V Tldimus duos laborantes hydrope thoracis & pulmonis : , iii altero aperta eft via , -
\j obotiaqucTuffi&vchemcnte liti; arefaSis fcil. pulmonibus, rnortuus eft. Alper
non fiiit feSus , fed tandem intetiit , Sc illi inventus eli Pulmo omnino cortup.tus. HoUerius
cemmtnt. ad Aphor. xiv. lib. -vi.
NOnfait filias ) Paracentefis thoracis iiiflitui tiliS eft, ii vicium eoncepere Hydropicos .v- in^
debet vifectibus adhuc integris , alias mu- quicHipp.d.Epid.fea,7-ce!erjretfecarcopbr'eta
§. ii Cachedricus quidam Tuffi alpeca line ftettore & protfus licca laborabat , Thorax uni-
verliis aqua cruenta repletus repertus eft. yide lib. ^.tit. de Cachexia.
Observatio XXIV.
Tu^is a mediajliiso inflammato excitata.
Ndb. cum febre acuta detineretur, Tuflis initio licca fatigabat, quz pollea lublequuta
efthumida. Sc£to ihottuo , inventus eft in membranis interlepiencibus tumor inflam¬
matorius fatis notabilis magnitudinis. Vide Ttt. t^e PeHoris dolore.
a a pericardii inflammatione.
m fecit adfuifle Pericardii inflammationem. Ftde tit. de Lateris dolore.
Tofis a laculi parte is Diaphragmate latexte.
PAftoris in pago Cimbriz noftrz Hur.llund, vacca tuflica diu vixit, fevitio Pulmonutti
laborare credebatur, quod ftequens hoc 1660. anno inter pecora noftra malum fuir , plu¬
rimis da.rnnofum. At quum vettente anno ad u Ius culinarios maiftatetur vacca. Pulmones
finevitio inventi,, fed in dlaphiagmate repertum ferri fruftuium , digiti longitudine , jacuit
forma, anguftum & ctufta lapidea obductum , 'quod tubere lingulari diaph.agmatis carnofi
craffitiem ad tres digitos extenderat. Divinare nefeio qua via fertumfliuc pcntcravcrir, an
deglutitnm, an lagittacxtrinfccusimmiflura? quameumque enim eligamus viam plenis obli-
t» ctit difficultatibus : poftrema tamen eft verifimilior , quanquam cicatricis extetnz veftigia
rudior Sc incautior lanii manus neglexerit. Paffira criira infolenriores Satmafz, in exercita
fcederatorum , lagictis obvia animalia quzquc inftfiabantur , & carnolz fepti tranlvcrli pattt
fscile infigi jaculum poruit .• Naturz vero ftudiuin admiramur, quzquumnufquam infehrath'
tejn poflet expellere , indudo quafi operculo muniverit , Sc annuo Ipatio pertulerit. Bariholit
cent.vi. hifl. xevii. i , .
.Observatio XXVII.
"S TIrgo Caebedica tandem Tufficu!a,dylpncea, febricula, &o. infcftabatur; Jecur ma-
V 1<= coloratum erat , velicula fellea liquore higricance '& Ptuftulis libulolis referta:
&LC. Fide lib. t:. tit. de cachexia. . -
^01 AdatotniPra6J:.Lib. II. Sed. UI.
§. t. Ciiidam dluvox raaca , TulGs, Sic. Ia ventriculo
i
i. 1. CuidatBdiuvox raaea , Tuffis, Sic. In ventriculo reperta materia nisra I .h i
Fuit abiceflus in ventriculo. Viielih.yTit.devtmrhaliAolore. ° ‘“tuleat,^ i
§. 5. Vir quidam { dt quoM. I. Tit. de Ptrdjfi. ) quotidiana: bilis vomitui obnoxius 1,
pentorupprefla, ventticulidolor prehendit cum Tuffi inani. Deptehcnfaeftab obirulT "■
cera , eaque praffina, , circumjccoris cava, librz pondo, membranis coercita
§.4. Quidam tumorem durum in hepatis regione habuit, levi Tuffi correptus x,
venta vomica fima: parti Hepatis connata , fatis maena atque aperta , reliuua fif.-c r ^
lib. 3. tit. de Hyfochoadr. tumore.
■Tuffi continua afficiebantur. Vide lib. 4. tit. de vulneribus.
§. «. Quidam in magno aeftu fitiens , exhaufit prargrande poculum vino frigidiore ple
Mortui cum tenes inveftigarem , inveni cos jecori per membranas quali adnatos
deTebe. '
§ 7. M.3.kocc ( de que ttt.de Ventriculi dolore) in regione ventriculi dolcbat, accedit F
btis. Sitis, Tufficula arida: Pancreas magnitudinem naturalem multo excedebat, feirrh*"
Ium omnino. Pulmones erant naturales. ’
§. 8. Jutilconlultus ficca Tuffi vexatus, tabidus tandem obiit, &c. Obviam fecantifeob-
tulit tumor pendulus Si annexus latetis dextri mufculis lumbaribus, cum plurimis adn,rri
cyftidibus , Sic. VideTtt.dePhthtfi.
Observatio XXVIII.
Tu/u continue d' fice e grevi Ventriculi egedu , felvis Pulmonibus.
CUra fepiufculc Friderieo Slefy vici StHolfatixDuci, &c. valetudinis labotumque Chy-
micorum caulaadeffem , fepe per jocum mihi Medicorum errores objiceret, hanc
identidem in fidem rei exponere hiftoriam folebat , nimirum Sereniffi Patruum, Johannem
Frideticum, Epifeopum Bremenfcm , &c. cum ex Tuffi continua & fieca, eaque poftfom-
num invalcfccntc diu laboraflet , & tandem contabcfccrct , ' a Medicis pro Phthifico fuiffe
habitum , adeoque omnem curam in evertendis fimarjdllque Pulmonibus collocatam.
Et hadenus ea quidem (ederat fententia, ftd cura deinde pofl: mortem in eaulam mali
paulo accuratius inquirerent , Pulmones prztct omnem opinionem intemerata lubftantia fil-
‘ vos repetere. Aft, quod iiiinus erediderant. Ventriculum tum rade affeSum , ut facile ii
fidem fecerit omnem ab eo mali eaulam fubortam fuiffe , tantam nempe putredinem coBcc-
petat , ut etiam ad levem contredationem in Iquamas & membranulas abiret s Tantum quo¬
que is faetorem , ut Chirurgo manum commodanti olfaSum omnem abftulerit, ita utneS
medicamentis, nec mora temporis , quamdiu vixit, in integrum rcllitui potuerit. /«/
Observatio XXIX.
Tufis ilUfi Pulmonibus , fervorem hefetis fequute.
Filiola Dom. N. duos menfes febricitevit. Inventum in defunda hepar incanduiffe prX ca¬
lore. Pulmones aliquantulum adhxtebant, at integri. At credo Tuffiendi inane deii-
derium a fervore hepatis fuiffe. Vide l. 3. tit. de Dierrkeee.
FEbricitavit ) Sennertus tradit Tudirn qus fe- inficias non ibimus catarrhos fociari interdum
bris infultu oritur ex deftillatione capitis febribus , ut materia de capite per venas relabi
pendere : TulTim , inquit ille , excitat materia polTit, quxtufiim incipiente febre ciere queat;
quacunque in pulmonem & afpetam arteriam At negamus id feroper fieri , nam qui febribus
incidit, auciueap. n. continetur : Materia au- tenentur, ii nunquam culfiunt, nili eo teinpo-
temhaevaria eli , catarrhus nimirum a capite re quo fanguis infultu febris quali ebullit
defluens, atque ita omnes caufc quas catar- dendumefligiturfanguinemdemalfafanguinea,
rhum excitare poffe diXimus , etiam tulfim ex- febris initio in pulmones exaftuare , ut tuui.,
citare valent : ut & humor aliquis in cerebro talis increfeat qux ficca aut arida in vulgus uf-
collefeus, qui per accefliones febrium move- citur. SiAcatattho oriretur, materia ejus te}i‘.
tur& a calore febrili funditur .• Equidem nos certem. Sehntiderus.
O B S E RV A T I O X X X.
Tufiicule ob Renes lecori effiixos.
Quidam in magno zftu prxgtande poculum vini exhaufir, hinc (enfit przcordia libi coi'
labi, incipiens Tufiire Tufficula inani , &c. In 1 horaee & pulmonibus nihil fete vitii
prehendi , Renes veto jecori per membranas quali adnatos , &c. Vtde ttt. de Tebe.
Tufis iPdmne •OitUto i cojlis , fefto ^ pericardio idhireate , cum cordis ulcere.
Filia N. patiebatur dolorem in fumtnafcapuk, oumfebtc, Tulli ficca, catdialgia, fputo
(anguinis, to. Inventus cft pulmo colore albicante , coftis undique & fepto adha:rens,u(
^pericardio : Cor etiam media parta cxcliim, iac-Vide Tit.de Barhopty fi.
PVlmo ctjlis aihtrens') Tulfis ex fanguine ex- Pulmonibus, potius coacervari , quamjitho'.
cremcnticio, etiam citraexulcerationemjin race per pulmones tranlfudate Tuffimq ; conci-
Pulmonibus colleao , gignitur : qua ratione tate cenfet Platerus. Vide tit. de Pleutit.
jn pleuriticis & peripneumonicis , inflammatis
Observatio XXXIIJ
^ Tufis ilhfis pulmonibus fatigans ob nervofium geaus affeclum.
OLim pro puerulo nobili conCilui , qui iz. circiter menfcs natus , paroxyfinis cbnvulfivis;
SequafiEpilepticis, a quibus brevi fatum obiit, gravillime affligebatur : fepius obfer-
vatum quod dum fpalini partium exteriorum remitterent , Tuffi immani & fingultuola corti-
petetur : unde fulpieio fiiit materiem laorbifieam haud minus in_ peSore quam in cere¬
bro defigi.
Poft obitum vero cadavere aperto, pulmones ktti te£li, vitio quovis immunes appare¬
bant , ut manifefto liqueret Tuilimiftam propter nervofi generis affeflionem excitatam fiiiflc
ThmasWillis Pathol. cerebri cap.xij.
PRrepter siiriocifi gemris ageUiooem &e. ) TuCfim refpirationem impeditam , & fangninem intri
aliquando Gae magno pulmonum vitio , prsccotdia cohibitum , ptoindeque in aliis lo
6o6 Anatom. Prad. Lib. II. Sed. III.’ ]
calore p. n. fenCm inetaffata: vifeofitare , pleura: coaluiffe pulmones fufpicio tandem inrac
unde matutinis fingulis , fricato U unaopeaote, manu dextra finiftrum apprehendi tal
& finiftta dextrum , inverfo in poftetioraeorporo cogebam. Inde ingravefeente malo
ais jugiter craffisincerefatumfumisj illius frigiditate tefolutis , aceeffit comatofus al&a
Suppofitoria, clyftetes, tydrophlegmagogo , cephalica , vcficatoria , fternuutoria (T'
tifica , corroborantia , methodico pta:fcripfi , non negleao affeau primario , varia
diri autem paterna cura & Medica arte non potuit , quin expleto femi anno zs. Mattii lest
obiret puella ; Diagnofeosin cura inftituta probe quidem mihi confeius eram.fed ut omnem
fcrupuluma mente mea amoverem, Chirurgum a prandia vocari jubeo: Huic filiol* defun-
fla: tam diuturna: & incurabilis Tulliscau&m , coalitos Pulmones dico , ii ibpotis, mottU
tandem, Seri vel aquz citrin* in bafi oerebri forte cochlearia duo, fenfuum nervos & ani¬
males fpiricus obruentis : corpufculumque me prafente Si prarmonftramc aperiret togavi*
In abdomine omnia probe conftituta inventa iunt : Aperto thorace, uttique pulmones
tenacis & fpumofa: pituita: gluiine, ita codis toti coaliti inventi funt, nt ab illis avellendi
a Chirurgo omnino dilacerarentur : Superjacens thymus, fpongiofus alias , plane offeus re¬
pertus ed : In orbem circumcills cranii involucris &aanio ferrato, dura: matris incumbentis
aqua: dimidium fere cochleare erat : Ruptis meningibus & fcifla tranfvcrlim cerebri fubftan-
lia, eo ipfo in loco ubi pt edixeram, eadem propemodum quantitate, dagnames aqusci-
trinz nervorum conjugationes inundantes nobis paruerunt.. Hoc ubi ex Anatome obtinuilTem,
& in diagnofl mea ita confirmatus fuiflitm , Deo M. gratias egi qui incurabilibus affedibus
laborantem , nec nifi , fi vitam diutius ptotraxiflet , miferrime vitduram puellam beatis fe-
dibus donaflet. /. Nic. Bwaixgerus CeBt.iii. Obfirv. xxx,
STagnmus aijut nervorum coti)Hgaiwnes inuniun- ac fibra nervea ad fpaffflos pradifpofita , quo!
les) De Tuifi cunvulfiva , five fuffocativa , ties irritantur, tulTim non regularem, fed con.
infantibus & pueris familiari e jufque genera- vulfivam , ic ordinatio refpirationis muneri op¬
tione^ fupra aSum : Ad hanc pertinet Tuffis politam aut injuriam accieant. Materies pui-
Epidemica , GallisQuinraua diSa , cujus ori- monem ita crebro in tuflim irritans , videtur
go ex BiUonii fencentiarupetius adduSaefl, efleferume mafia fanguinea , propter cotupa-
Anglis Ciacouk.g de qua 'WUlit Pharmae. Rau gem ejus nimis folutam perpetuo eiudans, at-
1. cup. S.feil. I. Ad hanc claffem uit Ubi de que peftora moleftans : quatenus pet arterias
TuCfi , qua: nondum phthifis eft , agitur referri tum tracheales in afpera: arteria cavitatem de-
debet Tuitis puerorum coiivulfiva, feu fufFoca- ftiliat , tum per pneumonicas in duSus quot
riva. Morbus hic pueros & infantes poti Ifi- que patentes copiofe fuCfunditut : Partium
mum inceifit , & quibufdam temporibus , fcil. motricium diathefis fpafmodica < ut in aliis af-
vere^prafettim & autumno , Epidemicus effe fefiibus convulfivis , procedere sidetur a. ffla-
Dc TuffiV ' '6^,
ft: cotceptus eft, & b/cmojta. St ab i!Io rempote mtleJlUm cinipcSluf
fenfit j oibUominus fungebatur munere folito , St poft clapfuni annum uxorem duxit } A ccle-
l^jtis veto nuptiis TuiEs magis f^viebac , an i Baecho , Venere , tripudiis, vel a fufcepto fil-
-jjuje latet : Poftquatuor dies ingenti dtlore Uteris iexxA anheloia rbipiratione & febr»
^Btus Dom. Morton ut ipfi medieinam faeetctaocerfit: A datis medicamentis dolor illo
jjgj-i, iens evanuit, yiiw vero importunaTuffis ufque perfevetabant: In tantum veto
oaandoque fatviebit , ut etedlo corpore per longum fpatium cum maxima violentia segrun»
^^atct, Incaffum veto centatisvcl optimis medicamentis, & habito jam ptognoftieo,
expirarsferetandemmcdieumadmonuitdedeglutitis, utipfivifumeft, clavis:
paTeflo corpore , dextri lateris thoracis cavitatem materia purulenta repletam ofFendi-
cos: Plente ^•‘^‘‘"'gniterctafla, albaSc putridafbit. Si membrana dextrum Pulmonis lo¬
bum inveftiens ejufdem indolis : In eodem lobq cyftidcm obfervavimus pure valde fartenre,
fl inftar mtUemdis repletam : Pulmones difcolores fuerunt. Si fete nigricantes utrique lateri
jdhzrebant, Si fanguine Si pituitofa purulentia multum infarfli: Juxta trachacam ubique
glandulas frequentes advertimus , vifcida , qigricante materia obfitis , Si in ipiis Pulmonibus
Jias infignes materia fteatomatola turgidas : In cavitate vetoTrachex intra Pulmones, ubi
(e ia bronchias feu ramificationes filas diffundit clavos iftos duos juxta fitos , purulentia qua¬
dam oblitos &rubigineobdu£i:os, miferi hominis fati mifeticordes invenimus. EdmirdTjfi».
in ASis medicis tnni \6-j9. Obferv. xxtx.
Observatio Ili
Tufis ficci & ixdeJiMXs eb vitium Pulmnttis i Utere fiaijlro muterU gjfjeu referti, coHls s^ixi.
DGendroTt Chirurgus Parifienfis , anno 1679- menfe februar. aperuit cadaver puella:
•triennis, poft diuturnum afthmaextinfta:, cumTuffi ficca indcfiiiemique, plurimif-
que fcrophulofis tumoribus, in pede dextro pus effundentibus; in quo carkvete nullum
Pulmonis veftigium deprehendit latere finiftto , fed tantum materiam duram, gypfeani, co¬
dis affixam , membrana obduiftam , nullius vero forma: definita:. Nit. de Blegny Zoditei med.
Giltici(. 96-
Observatio III.
TujSs juffocitiVi i ptuitd crafifiimi mignitudine pifi Uter fecundum & tertium ufperu
trterU annulum firmiter impaSld.
CUm repentine pra:cluditur animanti aura vitalis , morfque inde fubfequitur , live id fiaf
ftertoie, tuffi, aut aliis fymptomatibus, qux , tefpirationcm concernunt , vulgus Me¬
dicorum catarrhumTuffocativum culpat : vetum cum talis vita: terminus non Icmper ab im¬
pera humorum ex capite in fauces, pe3:us, pulmonefque fubito tuentium, proveniat, quod
vulgo eatarrhum vocamus , manifefte mihi innotuit ex obfetvatione fequente. Anno 166^.
dieiS.Mattii, puellula duorum cuna dimidio annoruth, proxime a:des meas altera filiola*
lubiciniselcaoralisN. Entcr ( pra:lente matre , fedentc&: nente) vegeta & lana cum Ibrorc
tianatu paululum majore ludens in bypoeaufto, improvifb tuffi corripitur adeb valida, ut
etebrb Si uno fpititu elifo , nullo veto per refjjirationem redeunte , mifella , nunc in matris
gremium irruens , nuDcfubmenfam, pra; anxietate. Ce prarcipitans , fanguine in vultum fuf-
fidS (licet mater fuccurrens, ut mos eft, tergum crebrb percuteret) moritur ftatim fub
ttenlL Fit a matre ejulatus , accurrit ad me , enarrat plorans cafum , oblectat prxfentiam,
tnxiUum. Aiftutum mulierem comitans , inveni puellam fub menfa jacentem, vultu brunnd,
«tangulatx Cmili , plane mortuam. Quo vifo , matrem conlblaius , quod catarrljus fuffo-
“ttvus ita puellam fitftulerit , abeo. Interca cafum hunc abiens vatiis dubiis mente dilcutio»
“fum talis catarrhns defuper in fauces & pulmones tuens, fpiritum omnem ad mortem uf*
quepra-ejudere polfit, tuffi exiftente tam valida, qux potius fulFoeationem reprimere quam
vteerfere potuifTet, Si anuon potius ex pulmonibus furfum per tulfim craffior quxdam pituita
^“beam occludere & fpiritus attraiftioncm pulmonibus denegare valuiflet, qux lanior vi-
'batur ratio. Hujus rci uc certior redderer inftanter rogavi matrem , ut filiolx cadaver mihi
nreas transferri concederer , quo caulam morbi per chirurgum vicinum legione par-
^«xpiorarem. Annuit mater ; aiFerri igitur per famulum meum parvum cadaver, accerfb
j 'turgum vicinum, & enarrato cafu jubeo tracheam perfecarc paulb fub larynge, ut con-
vwtan in ea parte aliquid hxreat , quod tuffis elidere non valens fpiritum prxcluderc po-
1^' Id cum dexne peregiffet, inter annulum cariilagincum fecundum & tertium fub
^'Icge , Sc (cutifoimi cartilagine , ecce pituita quxdam craffiffima magnitudine pifi , ea ipfa
f^Kfdeo impaSa hxtebat, ut fumma vi illa atclius imprimi non potuifTet; undcpuel-
I lam,
Anatona. Prad. Lij. IL Sed. I V.
Jam , Jpiritu fic tilterclufo , neeclTario fuJFocari & mori oportebat. Felici facceffu 'peccan
materiam oultto fuq attigit , uteamteda per medium feearet. Notandum auteVS®
hdc Cibjcao, afpetaartetUade6exais& tenuis foerit, uteujuflibet anferis trachealmf
cile craffitie fuperarit , qux caufa forfan etiam fuit qu6 minus fruftulum illud pituit* c ™
. «onibus elifz potuerit per laryngem in os ejisi. Z). chrtfiitms anem^lius OHi/ccUm cirir
Aa. IV. Dtcia. ij. ‘ "J'
QUbd, etiam in majori trachea fuffocatio- rura agonem non klid ratione quim morter.
nem uiducere valeant nimia: pituitz obdu,- pentina , finiturum , faceret : venim inde f/
.rata.molecula, mihl non femel commonftra- per liberatus eftper exclufionem grannliun!"'
-Tif, Siobilis quidam miles Gallus, qui in Afth- pituita admodum obdurata , miii; [■
-•thatis vere fuffocativi curam apud me per men- niukb fane 'minoris. Non iraque
. fes dpos commoratus , fepiusin eam ftrangu- tantum , fed przcipue (itas , imb & actimo **
_lationis periodum dedafius viius eft, qua ve- matctizpeccantis,fuffocauoncmexcit.arcvaler*
ANATOMI.E PRACTIC^
LIBRI S E C V N D I
S E C T I O IV-
De Pedoris, Laterum Sc Dorfi Dolore.
•Observatio I.
PtBiris doler ^ gravius oh ferum intra mediaftinum conclufum , Materiam
jurulentam in fulmonihus.
al D U A D. N. anno 1S31. 8. Apri!, cura paucis induta veftibus e leflo in feneSriiB
cranfilifTec circa mediam nodem , illico correpta eft magna dyfpnoea , aftbmatis pa-
roxyfmum armuUnte, cumtulfi, fputocruento, febrc& faciei rubedine: Vota-
tus ego venam cubiti dextri aperiri jubeo , hinc ftatim fpitandi difficultas quievit; ppftdy-
fter laxans injcdiis, & julcpus refrigerans exhibitus ; Dies, eam invenio fcbrieicintcm cuin
«ulfi& fputo fanguineo, tum pondus grave featicbacinmcdio pedoris eutn ardore mtereo
& punduris in variis locis : Impero s.m. ex brachio finiftro, clyftetis ac julepi iteraeioaem
& pedoris inundloncm : A. V. S. ftatim levata & fenfus ille ponderis cum ardoris feofu da
thorace valde imminutus : hora quinta vefpettina credens ab inferis partibus vapores & hu¬
mores in thoracem transferri , quod orthopnoea illa indicabat , prsefctibo roiffioacm: fingiii-
sis ex fapheaa , ex qua etiam melius habuit : Dic xl mane melius habuit , febris & reliqua
dymptomata valde remifla.- eirea tertiam vefpertinam levem refrigerationem cxircinorM
pafli, cum fudorcleviffimo , in pedibus Sz volis manuum, inde febris audi, puMus
<L>pprcfIus& gravitatis fenfus in thorace plutiiaum adus : Vocatus In confilium D.Saaehisis,
«enfuitaffedumefie pleuritidem anteriorem ex inflammatione mediaftini, & excoipmuni
eoafenfa miflus fanguis ad |vij. ex brachio dextro , unde etiam melius habuit, tcliqhd re¬
media continuata, & ftidlones, ligatura:, cucurbitulse in partibus Inferioribus : DietI-
morbi iij. 'commotus iis qua; obfetvavetam in alio morbo ejufdem xgix , in quo fluxa vn
teoeimode & catarrho in pedus viciflim affligebatur , ita ut quoties alvus reftitatcf, cwai
thus graviter affligeret ;& fluxu alvi redeunte, ftatim catarrhus cefTatet, fada palindu^
me ad inteftina humoris in pedus defluentis , cenfiii purgationem ipfi fore utiliffi®^® ’
qua multa pituitofi, ferofa ,'^acria foetidaque excrevit; nihiihominus exacerbatio eit ^
vefpcram rediit , ut die prarcedenti , attamen pullus non erat opprefllis ut antea,
vitas pedoris minor .- fed dolorem percipiebat circa claviculam dextram , qui etiam ca
exaiperabatut : Die 4. morbi , cum mane febris & dolor ad claviculam perfevcrarcDt ,
ceffit maxima palpitatio cordis , qu^ etiam apparuerat In hypochondrio dextro, ^
etiam in latere finiftro, fed exiguo tempore: ac in regione cordis permanebat >
mallei violenter percutiebar : Cum fufpicio effer vapores ferti ab utero ,
fter hyftcricus, cucurbitulae in partibus inferioribus &c. Die j. morbi mane eatn m
cuas exigua febre , fiuculla pedoris oppreflione aut dolore, St exigua cordis
&c. Die?, alvi fluxus tenefmodcs levis, quo pituitofa & pauca dejiciebat, &
Dc Peloris ' Lacerum & DorG Dolore.
iiigam per tejeeit amara multa Dic lo. alvi fluxus minor , veipare bmiindilitiftirit,
fcbfis tmiii > iade orauino convaluit : Die i?- ejufdcm menfis, cum optime fi habere vldote-
tiir, jtnegotia domeilica ageret , fidens in fiiluia , fibito in terram considit exanimis S: ve-
re emortua.
Aperto cadavere, inventum cft mediaflinum plenum firo finguineoi quod forte rupta
-embrana verfus partem fupetiorem pulmonis , cumque atque aiperam arteriam coinpri-
raens, fibito fufFoflavetat, Prarterca inventa efl: pulmonis univetla fibftantia referta materia
.unileataSt gravitate inflgni praedita : Tum etiam tefticuluslmiiier exigui ovi magnitudinem
Luabat, colore nigricante, eoque aperto, fibftaatia Illius Ipongiofi, nigra & veluti gaii-
jr*Baarfci3:a, vificli: imo vero ftatim ab apertione excidit a tcftiouli medio materia qux-
Jam nuclei inftat. St gtumo fanguinis putrefaSo fimillima : Inde oriri conjecimus afleflus
jiyftericos quibas erat valde obhoxia : Imo vero fotfin cordis palpitatio inde 'oriebatur, ^
taris nempe vaporibus ab ca elevatis. Riverias ctut. I. Obfervtt. Ix.
OesBry ati O il.
Peiieris Delir Sr irioriUedUjUmwfiummitiont.
Vidi Nobilem Janucafim , qui cum febre acuta detineretur , ad quam inquietudo mag¬
na, ingenfqiie litis confequcbatutjSt extera qua: febres ardentes comitari filent (id
bis fpiratio frequens admodum & celet ctac ) in thorace maximum aderat incendium , undo Si
fiigidum aerem iolpirare dclidcrabac. Si calidum ipititum reflare : Nullus in thorace ade-
tVLdobr inftgsis , frxterqutmtdfltramn , ubi xngaJiUm 6- tiffendiculum quoddam inlpirandd
podus , quam dolorem perfintiebat , TulEs initio licca j qux poftea fubfiquuta eft humida:
. qiu:pertufllm excernebantur, erant colorata, vel rubra vel flava, plurimum tamen flavi
coloris, pauciffima rubei : Puifus qualis pleuriticorum clTc filet , ut fi dolorem lateris habuif-
fct jjcerto plcuritidc laborare judicaflem : Hic, inquam, cum omnibus his fymptomatibus te¬
neretur, Si ad oblata exteraque cimnia tamen belle fc haberet, lotiaquc admodum laudabilia
effenicoaionemquc indicarent, quorum metito judicabatur ex morbo cum convalicmutri;
csinfperato prxcedentibus nonnullis fyncopis , nona die defundus eft.
Cum dubitarcturinter Medicos dc morbo , Se ejus amici fulpicarcntur de veneno , ob lyn-
copas didas, fidus eft, in quo nulla alia re p.n. prxfente, inventus cft in membranis in-
terfepientibus tumor inflammatorius fatis notabilis magnitudinis j qui etiam inpartccom-
inunicabatur pericardio. P.StliusDiverfus dexffeciibuspdrticul.ctp.i^.
«I* > ^Anatom. Pracfctib. II. Sci^ IU.’
»«l£us omnino durusJa hoc codwcaruacce-; .lis in pleuriticis videri foletjiiid, •
dic.quu genita inflammatione in corpore »^H«r»;«comm.adapb.a4.rea.s
■membranofo , cujufmodi hac duo funt . necef- tiam juvenis ab ejufmodi inflammati^ ™"-
Sttioin arteriis talis durities imprimitur, qua- tui. ' ‘"^‘“«wne mor,
Observatio III.
Dtxtr* Thtruis ftstis dolor Jo ohfiejj» fib imegurneatis comamuihiK ,
ad fiaem taufculi Serrati minoris. ’
E Minentiff. Cardinalis Meltius feptuagenatius, jam menfes aliquot de ohtufo quod
dolore in dextra thoracis parte ad claviculam conqueftus, non fimplices catarrhi qua
vis levioris, moleftias aliquoties perpeflos, aliquam capitis debilitatem advertit, quf^
febris foeiam fe fupetaddeos , 14. ab invafionc dc iEgtum h medio fuftulit , quam coavulfio
pridie prarceffit.
IndiiTeflo abdomine nullum vitium notatu dignum fe obtulit, nlfi quod femiputtid
Lien fimplici atta£tu inter manus, nofttas colliquaretur , tunica a parenchymate i^nte dif
cedente : In thorace , fub integumentis communibus , ad finem raufculi ferrati minor'"
antici , inter primam & fecundam legitimarum coftarum , abfcelTus erat non ita maenus"*
pure pauco, albo, iqUali & minime foetido fbatens , quod iilarfa pleura primam odftam
corroferat actranfvctfim diftuperac , fine ulla tamen coloris mutatione: Diftabathicabf-
ecfllis duos digitos a confinio prima: fterni cartilaginis , in dextro latere ; Dum vixit in
cute nullum hujus abfcelTus indicium, etiaja-diligeniiflimo intuentibus apparuit ; Plcuta -
fana , pulmonis tunica abfceffui propior fibris pleurr adhaerens, callo obduSa etat: Pul¬
monum fubftantia pure referta.- In iupetficio Cordis vclicula erat: In dexuo ventticulo
Polypi duo, tendinibus mitralium valvularum implicabantur, digiti minoris craflitie, quo¬
rum unusc fundo ventriculi in venam atteriolam ramos aliquot fpargebat, alter in veqam
cavam : E finiftro ventriculo alii duo prodibant variis fibris annexi valvulis tam tritJllpi-,
dibus quam femilunatibus : major, in arteriam aortam jufto araphorem ad o^o digitos ex¬
currebat: Nontam frequentes alibi ac hio Roms vidi Polypos cordis: In arteria aorta plu¬
rima apparuerunt offis rudimenta , qualia etiam in figmoideis fuere valvulis : fpatia erant
h^c fruftula oflea hinc inde per arteriam ad diftanriam trium a corde digitorum : Granio
aperto , plufquam libra feri tenuioris , inter ducam & tenuem meninges , diffula videba¬
mur, quo turgida pia matec Iblitam crafficiem quater fuperabat -• Eodem fero , fed rubi¬
cundiore , ventriculi cetebii erant referti. Hesricus a Moniche» Cemur. ij. Bf ijl, xxi/fj.
Bartholittas.
Dc Pedorisj Laterum & Dorfi Dolori iU
'■■■ ' t IL* '""
O B SBRYATlOiy.
feUoris dolor aPeriardii df Pulmonum phlegmone dr fuppurktione.
TAcobus Ruanus agricola, annos natus 45. platJftrifoetjo onuftieverfionem rninatnque iri
I fcpaffuS) dePundorio, fimuique gravativo doloris fenfu in pe(aore, nec non de quadanl
cordis coroprcllionc & fpirandi difficultate conqueftus eft : Thoracis vertebra: j qua citra
ullam coftarum frafluram contorta: & fubluxata: confpiciebantur , ievi negotio opera Chi-
[ottri reftliura: fuerunt, ipfeque a:ger poft quatriduum adeo levatus , ut ad confuetos labo¬
res tedierit Verum aliquot clapfis diebus ardente febre confliflariccepit, cum afthraaref
deliratione , vigiliis perennibus , fici maxima , genarumque rubore Sc leipothpmia fibi mu¬
tuo fuccedentibus , ita demum ir.mqibi dic' f cumptaefettim a viniufii, conjugis indulgen¬
tia non abftinuilTet ) vitam finivit. ‘ ■ • ,
Aperto cadavere , id inprimis rarura innotuit , Pericardium Icatens pure copiolb, cui
vclut immerfum cor, magna fui parte, ad utramque pqtiffimurh auriculam, partim exe-
fum , partim etiam marcidum vifebatur , quinimO contagium fupernam. finiftri ventriculi
regionem jam invaferat ; infuper & ab ipfo corde , dum Chirurgi manibus coraprimere-
tur, laniola qucedaro materia exiliit : Pulmo ejufdem labis particeps, aliis interim vilcecibus
&li:atunaturali parum immutatis. Fahritius Hild.cent. n. objerv.zj.
O B S ER V
V.
AgtUtio dr PeBoris dolor d. Cyfii maximo litjuore cremoti ftmili plena , a
humero ad extremum lateris dextri diaphragmatis exten/a dri-
PUcila Rumburgo ^uffolcicnfis 15. circiter annorum , abhibitis riiedicamentis clialy-
beatis contra Leucophlegmatiam feu chlorofin , remiffionem quidem fenfir motbi , f-d
foftmultum laborabat bbftruftlonc flatuum : Ab anno 16. ad iz. Icraet fummopete affli-
gebat/ob obiciina parentum &: corruptos mores Fratris : Interea fingulis annis uno duo-
busve morbis acutis laborabat.' Anno artatis 18. languida admodum erat , obftruQo ? ho¬
raee & melancholica; domo fortafle egrclTa tempcftate ventofa , cogebatur domum pro¬
perare, parum enimabefle aiebat, quin vento lirangularetur: ffigre admodum & lente am¬
bulabat, magna cum difficultate afeendebat in montes, vel per fcaias in contignationes fu-
petiores; Tum obfetvabatur magnopere premi fiti , cum foletet bibere cubitum itura ,■
riecnon aliquando noau , nili vellet , ut ipfa ajsbat , ficcitato fulFocata perite : Inter annum
zi. & 2Z. aetatis lu£ defeendens de fcalis , perfcnfit horribilem agitationem in peSo.-e fuo,
quod tum aliis in eadem domo fignificabat , ir.onfttatoque iliis modo agitationis illius
ffiotu corporis fui , fecum omnes in admirationem ejus accidentis pertrahebat , qui judi¬
cabant (ptoutpleriquc omnes ex fremitu judicabant) PeSus ejus totum fere aqua efle re¬
pletum; Utebatur variis medicamentis fex circiter menles ,finc fenlu rcroiffiouis morbi:
Dimidio poft anno , iiiitio Autumni , levi frigore affcfla , tantam palla eftobftipatiorierui
ut nihil nili muffitare valeret, nec poterat proftrata cubare , fed fedebat ad a.ngulum obli¬
quum luftulta cervicalibus : Ego accerfitus , extemplo venam fccari curabam, cum phle¬
botomia fit remedium procirrandx liberiori circulationi & fpatio extricando quo natura fe-
niet exoneret : Intra unius horae intervallum fpititum recipiebat, priftinamque conditio-
Btm recuperabat non multo poft : Airctebatfc nunquam ludafle, neque ci fjclorem elici
potuifle pet vulgaria fudorlfica- : defiderio remedii empirici prxfciipfi pilulas Malchsi,-
qua: illi facile ludorem eliciebant , ultra memoriam ejus : Singuli quotidiana: dozes pi¬
lularum Lockicri quaternarum, agitationem illam io pedore removebant , ut ajebat , decra
fum magis diaphragma verius , Cum metuens hypercathaefin pilularum ufum ad duos tresvo
dies omitieiet,& deinde denuo reiteraret, nulla ulteriore agitatione pet illas induda .'Nun¬
quam finiftro latete proftrata jacere poterat.- Anno 25. ztatis , tempore. Brumali, ptricu-
lofa laborabat Febri, comitara Diarrhoea, fed convalefeebat.' Ann0 24 hyeme rurfus fri-
‘ ?'da , Gravedo illi totalem oblllpationem inferebat , & poft quinq-ae lexve dies convul-
j fionem patiebatur, antequam vena ei feda fuiflec, per negligentian familiarium ejus.-
neta nimis phlebotomia ftatim paffionem levabat , ipli vero vefpcri quidem hilaritate
! putfiuebatur , at poftridic illius diei moriebatur : Ipfa adhuc vivens , ejulquc conlangui-
permilerant mihi corporis mortui ledionem, quam etiam perfeci.
Quamobrem primo os pedoris feu fternum diffindebam, a cartilagine enfiforthi ufqua
®d collum: Ibi tum cavitate thoracis expofira , evaporabat primunn fetor olidus ad.mo-
_um, non obftante rigido gelu temporis illius, quod erat circa Natalitium diem Salvato-T
j nofiti : Deinde ubi viam parabam , exponendo uttique lateriftcrni , cum ftupbte vide-
£iz Anatom.Prad.Lib. II. Seft. IV.
bam, (ut pra:feti(eram, totam fere cavitatem thoracis fuperius vacuam, cadavere fupin
jacente ) & inferius nonnifi craflb laSe repletam'.- Sed ulterius inveftigando coinperi tan¬
tum dextrum latus Thotacis integrum , & tertiam circiter finiftri partem ita fe habere-
Extendebatur in parte collum verfus latitudine palmi , & excurrebat in craffitiem digim'
rum trium, ad dextrum latus roediaftini t^Liquor cremori fimilis erat, vel potius glutinial'
biHifpanici, feu cetuflz diftiniftx flavo , inftar coloftri : Immiflb enim cochleari extrahe¬
bam ex fundo fpiflam , liihofamque materiam , fimillimam cerufli , qua: fuhfidit in ftndo
glutinis.- Quantitas erat circiter trium pintarum, continebaturque in ficculo,- qui illius dui
pium & amplius capiebat : • Sacculus porrigebatur a finiftro hunlero ad extremum Uteris
dextri diaphragmaris , non direfte in longum, ncc firmiter extenfus, fed ad palmre Utim-
dincro ab ortu direde defeendebat ad diaphragma , eum quo in longitudinem occurrebat -
Cutis ftu pellis ejus craffior erat pelle ftomachi , ejufque capacitas amplior quantum flexu-
iz coftarum illi adjacebant , &.componcbantplusquao) dimidium circumferentis: Ubiad-
hsrcbat diaphragmati , digitum fere crafia erat: & in loco quodam , in quo' fcpararceam
conabar a diaphragmate., offendebam tenuiorem faceulum , unde effluebant duo triave
cochlearia aqua: purz, qua: qua via eo penctraflet , invenire haud poteram : Mcdiaftitimn .
vel toraliter fuerat ahfumptum , vel intextum irr craffirudinem Sacculi , 'quod obfcrvahani
accidifle ia pleura , quoufque facculus pertinebat.- Porro facculus ille fo!otus & rcmilTos ja¬
cebat ab axillari finiftra ad Pedus , cum ante fuerit repletus aut diftentus vel venro vel Ii-
quote.- Tota cavitas erat inquinata circumcirca agitatione liquoris inflat alga: limofa: qus
sftui matis eft fubjefta : Lobus iile Pulmonum qui debuerat cxtiiiflc in latete dextro, pe¬
rierat totus ; dexter autem tertia fere parte mutilus erat 5 In ventre inferiore omnia fe tede
habebant.
DOftor S-cvwaitfe off-ndiflcfimile quidiii Agitat-o fimilHma erat agitationi aquivelta
Authoreltalico; Ipfieratfententiafaii-.au- 6tis.-. Hrc fce.riia pUiio peaoi'e.inftat,!parh
di eam.- Ego meditabar ParacentcGn -. nam ex przdita erat: Qi:zftio eft.an !iqir'orpo:'eftrit .
fremitu liquoris , & eo quod non poffet finiftro exdelapfu chyli-ab axill aribus, 'quod videtur ali-
latere cubare, concludebam quodeffet cyftis oua ratione probabile : Obfer.v.NathxoatlisFm-
iii dextro -. iedfiid facfu.m fuiflec ,faccuio nsmis fnxin ASis Phllofiph. Smieiads An£lic‘>»f‘in,.i66j.
craffo exiftente , mors forian iiifeqiiuta fuilfet,
O B,S E R V A T I O V I .
VeclorU dolor nb angue in lavo cordis ventriculo contento. . ' '
§. I. Ob. Anglus, nom. }oh. Pennant , annos natus it . die 2,0. Nov. 1559. firo funSusflh
Londini .- Hic adolcfcens toris tribus ante obitum annis perpetuoaeonqueflusfuerat
de t eoioris injigni dolore ac gravitate in fimjhsim latus divergente.
Aperto pofl obitum corpore , repertus eft in ipiius cordis b;vo ventriculo anguiculus , ea:-
tero quidem corpore apprime candidans ac lucidus , capix vero rubro : cauda bifurcata erat,
finguli autem caadz rami quadripartito rurfus vifebantur dirempti.- Zacutus LefitanusVra-
xis admir. lib. z. obferv.no. ex comntuaic. Clanjf. Dont. D. Carali Sponti Ued. Lugehnenfs i Fice-
Decani Excellent. ' ■' " - ,
§.z. Hie producitor hiftotia monftrofi corporis, quod ia fiaiftto cordis ergaftulo erer
tum as forum aliquandiu , mox conditorem aiumnumque fuum quacunque fera fetius mi-
fete perdidit, cujasque hiftoriam cx Angiia nobis cum inconc tranfmiflam tibi BcL. 00
oculos prius proponere libuit .- Londini in Angiia anno iSjy.Eduardus Maii, Vir in Mcdrci-
ns arte undique conlpicuus, Johannis Pennant vira fundi Eratis anno u. cadaver magnis
impellentibus caafis aperire voluit : adfcitoque fibi primi nominis Chirurgo , fcdioncn»
aggteflus e!l: a regione naturali : 'Veficam ulceribus plenam &c. invenit : Tum ad
regionem accedens, altius omnia ferutabatur, & in Pulmonibus quidem minus Isfionis
apparuit , cor veto globofum & in latitudinem magis quam in longitudinem dedufluffl,
cujus dexter ventriculus cinerei coloris, exinanitus, crilpatus , contradusque ad crumen®
coriacea: formam repertus eft , abfumpto penitus pericardio : Sinifter vero longe altem
major atque in lapidem obduratus, ex quo incilo tanta vis fanguinis effluxit ,ut toto e^
corpore ad finiftrum illum, cordis ventriculum confiuxilTs eredi potuerit .- 'Verum fide m»
jorem partis illius craffirudincro ac duritiem admiratus cximiE vir peritiE Eduardus , ejes
orificium latius aperiri jubet : Inde ( mirum didu ) carnea quzdam fuhflantia, in gytosco
leda , ferjicntcra referens , fefe oculis objecit , cujus formam lequens figura teptzfcDtUr
Serpentis deinde cxtcnfi dimenfidnem & partes ex altera figura cognofccs , mooftri
memorandi color omnem humanoruna corporum albedinem excedebat : peU'S etisB>-
tens more imaginis recens iiluftratE .- eaput fanguineum & ferpentioo fimillimon^
tami , fibrx , nervi , ehord* , vel quiequid fuerint , carnis omnia eoiorem tefetebanf-
De Pe£l:ojris , Literutn & Dorfi Dolore. iSij
am tio^^ a<3coquc obftupefcendavix libi credens Eduatdus , nc velfibiV vel aliis de
** ycricste dubitandi locum relinqueret , fufpicatusqne ne Inguinis concreti , aUusve alte-;
rei fpccies aliqua oculos veluti ptzftigio oaperct , rem exploratus inquirere aggtef.
“jUj quare attentiffime omnia circumlpexic, caput dorliim catteraque diligentius fou-
l^s. omuia ferpentis reperta liint- caput denlam , laoguineam > glandulofam fubftan-
ferebat, collum ('utcredidit) ex violenta a corde feparatione aliquantulum
Lniuluffl ) corpus muliebri tenuique capillorum difeerniculo tentatum folidum vifum eft, ve-
jain tamen vel arteriam habere videbatur, qua: ad natutx beneficium fetviret : Qua: om-
gia fidcUUimc , ut coram teftibus bonx famx, ada fuut > ita hartancur. (JU. AmtliutSe-
ttrinas dt i^bfiefthus p. m, z8l.
^-tOmpertum eft , quicUnque fit ottus rerum ris throno inferi , fedatuth , it immobile ffli-
l^alienaruffl noftro corpori , in hujus finu- nus moleftum : Tertio forma £c figura bifida,
bus pricipue no“ obfcuris neque exilibus fie- & in plurcs poftreroo foboles diffiCTa , reSc
liiBinurum inquosaut affluere autcongerifa- quidem vegetabili adaquatur, inepte anguii
potcft, ad generationem accommodata;: qui monoltylos i. e. fimplicis & unius eft dit-
Adde quod ih hifce locis fcatet vagaturque iSus; Itaque fi defixeris humo caput, vel radii
plntima fpirituum copia ftabili natura: lege , cem , refidus meo judicio fungum fublato trun-
quam annotavit oculatus Galenus alicubi: do, & affurgentibus hinc atque inde ramiss
, Kefpoodentibus igitur 8c fubjeCta: maceria nu- qui in futculos plurimos finiunt , fic appate-
' cxiis St e&dtotis viribus in loco , pratfertim bit phyreuma planum , at me ineptum futu-
covgruo , & naturalibus illiciis festo , reli- tum etiam eft hoc non folum , fi nos atbitea-
quuBeft fnbinde ut prodeat exiftatqne foetusj tium illum litum extra cordis fyftema parfis
tivenS inquam fpectes , non tantum vita ex- mus; verum etiam eundem ipfum natura indi-
pers : fic in alvo afearides s in uceco non in- cum in cordis clauftrq competies , qui adver.:
folenti ritu monftrofa corpora, ,qua quidem cetis radicem non alia , ptaterquam bafi vit.
procreationes fune ferme frequentes : Cate- ceris parte inhafiffe , qua bafis inferiori munv
lUEuinfrequemiocis ordinis vifuntnr , Sequam di loco, hoc eft , terta refpondec , maxime fi
(crebri latebris , & qua in auriculis gignuntur id fpeaes quod hoifio ftirps eft inverfa: Pratei
beftiola, dt qua in manibus cirones , St in rea vero inani corpore conflatum fit hujufmo-
trnribus dracunculi vocati antiquipus -• Viden* di eoncremeuturo ( id quippe oftendit iattufa
tutantem maxime ex putri , aut ad putrem ac- in ultimum trunci diremptum , dirigente ma-,
cdenie materia hac^exotiti : quanquam hanc nu , virga J haud videtur fane ifta vacuitas ani-
Sibputrem affefiionem adeo exilem judico fis- mantis cujufpiam effe ; Verum enim vero pro^
»c, iit aut non lentiatur- interdum , aut inter- ptia eft planta , ex quo genere novimus ik
Sum etiam fecilc feiatut a compleSente parti- trunco ad ramulos inanes, nonnullos, ut fce.
tnlaprafertim robufta : Nota autem funt qua niculi.fionis , cardui cujufpiam : Denique an¬
tetulit Joh.' Schenckius ubi de corde.- notum guis. omnis ftabili quadatn lutura proprietate
quod protulit Hollerius de Scorpione orto in a cralfloribus & capitis & ventris initiis mu
£nn cerebri.- notum quod arbitrati funt noftri noribus perpetuo momentis in exiliora tc-
foiptores de atheromatum mareriebnsdiverfis, nuatur; contrario vero modo ftirps (juaenna
ronomateriaumvetfa, ex quapiincipio mun- que j ab exilibus exorta fibris , perpetuo ia
ius conflatus eft, refpondeiitcs varii genetis fpatia latiora divaricatur , atque planta mo-
pottioaes , atque fegroenta in uno homine do non anguis fane procedit ejufmodi germen !
nudiofe narura parens complexa eft, nimirum igitur planca potius quain anguis St crederis
i qui toto retam ambitu nunquam intermit- duro nominauduin eft iftud. ^as ob tes
lente viCjntiir nutu fuo generationes S motus, pace 'primi obfervatoris , quem virum de had
bos omn.-s in parva uaiverfiratis imagine men- edita re plurimum laudo , quod anguem indi-
£t4 *Anatotii.'Praa.Lib. IL Sed. IV.
Sspe vermes intra peri- vini albi acerrimi incodis &e„m v,
cardium gigni tradit RichariusJUmer , TraS. de thtidatio miatis 5 quod regioni
nrde cap. i. Signa ait effe ejns tremorem , pul- plicatnm animalium catervam diffip ““ “P
S. I. PeUmt Pulfitivtts ddor ai aneurifitate arterU vemji.
ANeoriCna vidi arteria; vcnofe , qua; in eam amplitudinem diftcnta erat-, ut a
in pugnum complicatam capere potuerit ; Tunica autem illius interna oflia
rat. Pareies Hb. 6. cap. a8.
§. t. Nos fimilera cafum ante duos annos in hac utbe vidimus « nempe Aaeurifm, •
poaote, ex arteria; dilatatione , qua; pueri ij. annorum pugnum recipere poterat • T™
nica veto arteti* cartilagineam ctafEiicm ac duritiem acquifietat. La^ar. Rivemir, a
lib, II. cap. 5. •
ObSE*. VATIO VIII.
feclaris gravitas, cum fluUuatiottis (inf», eb hydropem Pulmcmnt.
NOs binos ttaSavimus Pulmonum hydrope laborantes , In quorum thoracis cavitate
duro fc hinc inde moverent , aqua commota fonitum edebat qualem in utre avita!
to fieri obfervamus : hies quoque in dits fenfim & fcnfira per univerfum corpus difle-
minata cft ac difperfi , ita ut primo abdomen & facies , mox coxa: & crura pedesque in
maximam molcmcxcreverint : Altera mulier fuit B. Lancini uxor : alter vir F. dei Reame
didas 5 qui ambo nullis proficientibus auxiliis interiere : M. limatus htjler. mir. lib. j. t^.p.
Observatio IX.
PeBeris dolor a. variis Pulmonum & Thoracis afeSlilute,
§.t. TVTOb. Mulier a fuppreffis lochiis in Pedoris dolorem & gtavitatem Incidit : Pul- .
jJ\| mones toti puruleaii funt inventi , cum facco juxta claviculas puto referto, f}.
de tit. de Phthiji.
§.i.GafparujN.poft multas regritudines fenfit dolorem pedoris ad pulmonem dextrum:
Pulmo dexter parvus , ad jugulum erat tetradus, & pleura: ad claviculam connexas. PiJelii.
l.tit. de Uypothondr. tumore.
§. j. llluftr. N. diu languidus fuit cuna tullicula & Pedoris oppteflione : Pulmones citra
nlcus fumme graves eram , qui ftateta: impofiii Jlxxx. pondus exatquarupr , ob humorem
intulenium in iis conclufum. Fide tit. dePhthifi. ^
§. 4.. Poftfinguinisfputum in pSn'cad'w corpore, ingentis in dextro pulmone ponderis fen¬
ilis animadverfus Aperto mortui thoraee , dexter pulmo tumidus , adeo ut reum illam im-,
pleret cav itarem •• Eo incifo fanguis craffus efiJuebat &c. Fide tit. de Phthifi.
§. 5. llluftr. N febre affedus fuit cum tuffi & Pedotis gravitate quadam: PulmoBesfiietmit
inventi tumentes & pravi coloris, f^tde lib. 4. tit. de Febribus.
§. 6. llluftr. febre corripitur cum dyfpnoea, tufficula ,& Dolore univerfi thoracis iuperia-
ris : Pulmo infigniier tumidus &t quodammodo exefus repertus , in iifque unus humor albus,
tenax & purulentus. Fide tit. de Febribus.
§. 7. Vir Rever. febre aflidua prehenditur cum dolore finiftri lateris & dotfi: Repetu
eorruptio pulmonis In parte finiftra verius dorfuro. Fide tit. de Febribus lib. 4-
§. 8. Vir. llluftr. febre afiidua ptehenfiis eum tuffi, dolore non ita intenib ad mediam
thoracis pariem vergente .• &c. Pars dextra pulmonum fuit inventa corrupta , Et ejosdtm
lateris Pleura male afPeda. F/de tit. de Febribus. '
§. 9. Nob.N: cum febre incidit in pedoris anguftiam , dyipnoeam : Pulmones fangui"*
Crafflori (carebant , Extrema: eorum parces indurata;. Ftd. tit. de Febribus.
§. IO. Rev. P.fcbteaffidua prehenditur cum fenfu gravitatis thoraci incumbentis Stc-b'
venta eft altera pulmonum pars auda in magnitudine, ut quadruplo major cilet altera, Sda-
rior : e qua feda mulca aqua fcEtida exiliit. Ftde, tit. de Febribus.
§.n. Puer RofTaliis. affedus de pondere intra Pedus conquerebatur cum ftertore : T'’'*
pedotis cavitas aqua cicriiia referta Pulmonefque lividi erant, %3sigcxno& SCG. Fide ibid‘”^
§. N. Curfu fatigatus &; calefadus , copiofe bibit , hinc fenfit dolorem thoracis m'"
fterni dextram partem, &c. Difledo fterno , inventas pulmo dexter totus fcirthofiis,
tus diaphragmati , plcuta: Scc. Fide tit. de Phthiji. §• B-
De Pi(S£aris i ■ Latiriim & Dorfi Dolord
Cadivet fefluin in quo thoraeis cavitas plena finguinc concreto , In pericar- '
meafura puris, TdU cordis ifupcrficifes abidnipta'^ Hepar maximum.'
O B s E R V A T I b X.
Doior circi nummum dextrum vitie^jecBris lapidibits ohfefi ortus. ■
Ffidc'W Clegeri, diuturnis dolonbus circa mammam dextram vexati , Hepate vi-
gjnti quinque lapides deprchenfi funt i quorum minimus ffiquabat fabam pondus. om-
uiarn unciz du* & drachma: tres , forma faxum cornutum tufum , ( vu]go rother four^ets)
Ifcrcbant', duritie veto fmitidem. Turnetferas.
PjEpe c.icochyroia imo ventre concepra i & exciendis maxime valerilliid qiiod dicitur fo-
Jjofaliruftio hypochondriorum dolores facit.' tuiti corpus confpirare ac;confluere', nt fepe
i niaiime apparent. & proferuntur in peiio- dolor alia in parte extitetur quam ubi" cauS.
K ob confen;'am diaphragmatis, & quia iq prima, ia (if: An.ftatiiri in ejurmo"!! ddloribiis
thorace . communis eft membrana & Isterihiis: a"d fangumis m.ltiQtiein recurrendurn i quod
ti 'diaphragmati parte convexa : Sic in fis plerique 'faciant ? Nf quiqtram i ofteiidic eriim‘
dui affe^iohi hypochondriacK obnoxii Ciint e.xperientia fivel choi,.ra niorbus fhcCedat .vel .
circum mammas’ & fteronm & latera dolores alvi fluori folvi ejufmbdi dolore s i frijopo-
furvuiic : Sic initio paroxyfmotnm & in .Ipecipi fius de eva'cuatione crigitandum pef.p'uigatib-'
ihcfibi , & ' contumaci obltf ufiione vifceriiin ,; liem , ' & d'e 'aperfione Obflrudtiohnih. -
Observatio Xl . , - . .
- Peiiorh doler pb ventriculum frccibtfs ^ flatibus dijlentum. -
V irgo febre maligna 'affli£i:a, in PcQbrp & hypocbpr.drio Smllrro' maxinififfi (cotiebaf
dolorem ardum ; nulli lateii incumbere potuit '.- .mortus ventriculus rnifum in .mo-;
dum copia,tum fecum, tum flatuum inflatus erat ac.tuaildus. fide iib.i^. tit.de l^ebribus.
rJud obCervandum im affeflibus hypochon- .. nari.Medi’rf ad remedia 'male'*GcnfugriJntip!eu-
driorum f ne fitniliru.dinis. c.rrqre, decipia- ritidis cum dolor ille. per bypocbdiidrij . fym.^.-
luur ) quod in thorace dolores^fentiuntur ac_ pathiain^ Oriatur ; fljdshifior, iis. a.so^il.
fi pleiititidis argumenta aliqua, forent ; 'Et ig- lenii. r,- -• ' ' -‘ l- - c
OB S EJR.V AXI o,. XIL , .
Dolor ad Peelus eb Renum vtiiam. ... ,
T T Idua N. fepe nepliritica erat , Doior ad Peaus, ,^cn Cniftci obfcffiis erat lapide exi- ,
V gno > m magnam.niolem undique ir.crcvejiaci.-.adsquabac. renem bubulum, magni- .
tuaine; Dexetf admodum parvus. ytdeltb.^. Tiu-.de.Febribus: :y..^ :.. n
• • Obs er va T I Q X in.- j ' ‘
Peflofis 'dolor ^ feifufarim a flitd^vifceh exieMinti^^''
LUdov.N. vifeera omnia vento plena confpexlmus , qub cum “m^-moilbcuIo 'affliaarftuf3
dumpars pane premitur'-, exitunc_gato,bincin/Jc,j})on .folun),vifcera 6i peai.is,rfed fca-
fklx .iuiW,-iaecedibili^extcjfid^b!icitn^^id^i^!.Rii^ib..j.flt'.de veniflsfloJo'rei .
i ■■'■'X.I-V. .,.^1
§. I. Pleuritis fedem 'aS^Udn^o'7nJo!a'’pieuPd babet 'non "
BLennaiis ( quotfe^jaqrBjis . pfl.gj3gi,us. & (bhtatius.exiftrt ; felem in pleura, fcunaeiir^
■hrana mcecna cofta&.fuCGingente conijftere , jlim cdoloris fenfus^ tum ob^!;vAtiencs“
matomicar-PleuiiacoBttn diefunflorumjhabitJC plancttcfl^iuur. ynlkt Pharma(._tat. bb. a.-.:
tap< gi -.-.....i - .r.j...,. , ..... i c ;.;co .. ; r- . i. .
"J- 1. Videmus in Plcutitfciscadaveribjis-PleuratirfPderatamllceuplo craffiorem-,'Efgo in-
® morbum, continebar ,.Non inficior. pqfl’e‘"commuri’iifati'Pdi'tndfalb&'’;& PJ[^riSdem;^dc-;'’
gencrarc.in;pcripneumbniam..-iJ/«fii»«j;^fJem. • “i
8 ^natom. Prad. Lib.lL Sed. IV2
§. «.SubnofbilistBHiiea thoracis caviutucfpondens, tenu:
r tamen eiteadotfum; atque in thoracis aocbisquibufdain ita fsepe i
decuplo crafliorquaffl-eum fana «tat, ficutobfervavimus, evadat: P/
■frisfahrk*. />. 168.
Leura ubique duplex eft , ex quibus illa pars brana inHammatio nafeitu
- . . - ». <1“® partitn ab intercoftali pus ipfum coacervatur . fed pluries fere [ntlJ
ramo elatiore derivantur , ut dus fuperiotes: duplicaturam hujus membrana , per quarri vafa
Mttim a vena fine pari , ut decem inferiores : incedunt , & qua ftabiliuntur. SpigeUus Ana
Totidem quoque funt arteria:, quarum quatubr lih. g. cf. j. Duplicem cur fecerit natura hanc
fupetiores ab intercoftali fuperiore , coftarum membranam, rationem reddit Columbus Anat
radicibus attenfa, nafcuntut: Inferiores oSo lib.i.cap. ob offiumfcil. duritiem, ne inter'
a pofteriore fede trunci defeendentis arteria na, eximii fenfus , ob pulmonis indefinentem
magna : Quia autem plurima hac vafa funt , motum laderetur.
proptetea 2c frequens admodum hujus, mem-
§. 7. Hoc notavi minime veram ciTc, Zecchii, Pateri aliorumquc doctrinam , per-
tinaeiter defendentium in Plcutitide , qua: frequens eft morbus , vel nunquam vel rarif
fime Pleuram , ied femper inflammati exteriorem Pulmonis membranam , in eaque pro¬
pter exquifitum fenfum ftor Wc & ptatter omnem experientiam ei uibuunt j tam ctude-
les dolores excitari : inPeripncumonia veto inflammati interiorem Pulmonis fubftamiam,
qua: obtufiflimi fenfus eft , atque hinc tantum obtulbs in ca fleti dolores : Quippe ex mul¬
tijuga cadaverum pleutiiide extinftorum difiefliono , rem alitet fe habere invenimus, &
Medicina; Studiofis non fcmel demonftravimus : Seilicet comperti fumus , in omnibus
Pleuriticis inflammari pleuram, eamque folam fi Pulmo libet eflet ab ejus connexu : fed fi
ille pleura: adneifteretur firmius, tunc una. cum plcuta etiam pulmonis adhactentent partem
inflammari. Be Diemerbrocck- Araiova. lib. cap. 13.
§. 8. Anno 1656. mcnfe Deeembr. in Nofocomio profecui cadaver mulieris Pletriiide
interempta, qua primis 14. diebus acutiilime aifliifta fuerat ■' Poftea vero inflammatione .
ad fuppuratioaem deveniente , morbus per aliquot dies mitior vifiis ,. fcd tandem moits
finitus eft :
Invenimus Pulmonem a Pleura omnino liberum , & in dextro latere totam, pleuram,
ab axillis ufquc ad diaphragma inflammatam : abfccffum veto diCuptum fuifle ad quin¬
tam & fextaro coftam , quz dua: coftz digitorum latitudine , pet ruptionem abfeeffus
omnino erant a pleura liberitz, Si pus in thoracis eapacitatem mediocri quantitate efflu¬
xerat : Pulmo autem protfus nulla inflammatione , aliave prava affedionc la:lus invenie¬
batur, Idem ibidem.
§. 9. Plane fimilera cafura etiam demonfttavi anno 1657.01 utro pleetitiea extinao,qiu
media zftatc in feno colligendo occupatus, Si valde fudan^, cctcvifiam firigidam msgnO
hauftu biberat, ficque illico morbum , 82 paulo poft mortem contraxerat; In quo etiam
<ou pleura unius lateris inflammata reperiebatur , Pulmone prorliis illzfb. idem.
5. 10. Ex his liquet minime verum efle quod feribit Regius lib. i. Inftit. cap. II. In om-
si pleuricidc extetiotis partis Pulmonis inflammationem etiam adefle , idqueoroaiumpleu-
ritidc extinflorum corporum fiaiones docete , in quibus femper Pulmones afieSi
niuatur, Pleura fzpe integra; Credo ClarilT. Virum cxprzconceptaopiaiogehscdocc-
rc : nam ut certum duco eum Pleuriticorum fiaiones nunquam fecifle , ita etiam verofi-
mile exiftitno : illum eafdcm ab aliis inftitutas , vel nunquam vel tariflime vidiffc : Nam an-
topfia omnino contrarium docet, ut ex multa pleutiticorum extinclotum feiftione , quaip i«
ftudiofotumMcdicinz gratiam privatiminftitui, abunde liquet : Nunquam enim PlcutiU'
dem illzfa plcuta fafliam invenimus , fcd in quibus pulmo picurz affixus adhzrebat , in 1:*
Pulmonem , qua parte plcurz adnedebatur , fimul etiam affedum vidimus : In aliis vetro,
quibus Pulmo libet a Pleura erat , eum nihil affedum fuiCc : haeque in parte oculis ooftns
magis confidimus quam didis aliorum qui forte nil tale videcunt : Si f Uterus fc quid tdc
aliquando obfct vaffe feribat , nihi! miror , fortaffis ille ( quod etiam aliis contingere potf#)
inter plurimos variis morbis interemptos , tamen paucos PJeuricicos focuit- Et forte faacA
illis quos fecuic , etiam pulmo pleurz affixus fuit , ^eimtdmodum ex diJfeSienibus
illud tente veltjuarlehomimm farti coatingere : fcd alios quibus Pulmo a pleura erat liber,
fccuifle non videtur ; Quales tamen non fcmel nos pedandos exhibuimus , Ciun gravi
rz , nulla vero pulmonis inflammatione , aliave affedion.c, Idem.
Solai®
wcTp exiliores & fubtilidres fiunt : In vehemen- bfeint commanes, per quas influxus fanguinis
Vs&Sus lolam pleuram tam vehementi in- in eos fatis patens via parati poteft i Palmo;
^pijnarione afBci pofle , non communicata 'nes fzpe coafliri notura eft.
ObservatioXV.
tiitris dolor ab ahfeeff» is fUara & mufculis isterioribils thoracis t
/r>Uondam Viri Illuftr. a Pleurititie fpuria & diuturna dcfuDai,cum Anatomen facereihusl
manifcllo liquebat abfceflum magnum in pleura & mufeulis intcrcoftalibus fiippuratumj
ac interius diffuptum , puris copitun ingentem in thoracis cavitatem profudiffe , quod
diaphragma fubftratum corrodens , ingens in eo foramen excuderat. Willis caf. de Phresitide:
■nLioriiidi Spuria) V\eutitis diftingui folet , in fflufcuiis intercoftalibus , qui difrnptus viam
J. C|Uod(itvelexquifita& vera, ab inflamma- fibi fecit per pleuram a pure corrofam i Quan-
tioaeiplius pleuras , ex affluxu fanguinis effer- quam.plurimicenfeantvix poflibile eife utmuf-
Tcicentis i vel Notha , quz fedem habet in culi mefopleurii non fimul ob contiguitateiii
Binfcniis intercoltaUbus , vel in eorum inter- inflammentur cum pleura : Id vero plerumque
feiis, aflaru, vel humore fero.fo & acri ibi- contingit ut notha pleuritis , ratione caufx , ia
deoaggefto; Notha ergo dupliciter talis eft, legitimam cranfeat , cum fcil. flatus inter pleu-
vei ratione fcdis atfe&z , vel ratione caufat : ram & . mufculos irrumpunt , vel inter pleurae
Hocincafu notha nqn fuit ratione caufe, abf- duplicitatem.- ficenimviafitfangoiniadaper-
cefliis enim adfuit, e quo infignis puris copia cis vaforum ofculis , quod ratione doloris
prodiit. Cujus generatio eft e fanguine; Sed promptius confluat,
ratione affeai loci ; fedes enim abfceffus fuit
Observatio XVI.’
Lateris doler excitatus a tumido ea parte pulmose , cum vitio musculorum intercoftaiims
REyer. N. febre affi-dua confliSatus eft cura dolore finiftti lateris.- Inventa eft altera
pulmonum pars aufia in magnitudine j ut quadruplo major effer quam altera & durior:
qiia feSa multa aqaafcEtida exiit. Et ab eodem latere mufbuli intcreoftalcs lahfi. tit. de fi-,
iribus lib. 4.
Observatio XVIL
Anatome Pleuritici cu]us Pleura fupra modum erat crafiar, ft pulmo vicinus vali¬
de illi adsatus.
IAc. Cobicf in morbnm acutuih thoracis inciderat : Defiinflu cadavere diffeSo , Pulmd
dextri lateris iileutm validifllnic adnatuserat , mfaque pleura fupra modum craffa, ut fa¬
cile conjicere fuerit hic morbi initium & focum fuifife : nam totus ibi Pulmo foede confumptus
«at. &c. Vide tit. de Phihifi.
Observatio XVIII.
Anat ome Pleuritici , cujus ut er que lobus Pulmonum arUe cojlis adharebat.
HEnrIcusN. in lateribus dolorem fenferat.- Inventa funt fragmeota bronchiorum a fubi
ftaritia pulmonum avuKa, cum lanie copiofa : Et uterque pulmonum lobus arScadna-
tus collis , uc fine laceratione avelli non pollet.- Ia dextro latere majorem dolorem fenferat.
ride tit. de Phthiji.
Observatio XIX.
Sinipi Uteris dolor ab abfcejfu fub ala finifira , cum vitio Pleura relaxata , ida-
phragmatis fappuratione.
XT annum agens ir. fieviCimis doloribus cruciatur, qui regionem lub ala fini-^
ira coftas mendofas occupant, & interdum ad thoracis vertebras & ad
uia v^trem exporriguntur : Cepe motibus convulfivis rentaiur, Sc non raro fiiffocari vi.
VIM : Tuffis deliriumvc aliquando coram eft : affiduc febricitanti lotia rainguntai ctafliora:
Anno
i pleura reliquaquc ^ ero men-.braua: originem lamifiM ) hoc tiifpicr. Iib.2. de
rahuac: Dupliragini veio AtUlpceU morbis, fub titulo Tubingli. LaierU , quod
iiitam, ailn.ai;ur extremis coltarum omnium fiedefetibit , Vhi Tubtrcajum ia laitic fihmm
iotii*tum, atque (iaoilseuna; dorli vertebra, & tufudaraiitiati., ^ ialtt, &■ febrU , ptidat ia
)1 i veattieuli lilum perforanti > atque inferiori Uias iasaa^it , diltr acams. tuadim Iteua fmper
oi parci, mterveutu peri.ojzi ; Puperiotiau- occupat , fiii‘ luhmeiu vexat calidam ptiuare-
em iiifervencuPleut£, uciliiQcigo(cum muf- jrc,'», dteaidrar» ia Umt .afft^btmmafifima,fdm■
:a\a^. fit ) peiideat a cartilagine omii-um coSa- faaum . vteaia ubi decumbit veluii/axm iliifaf-
uin notharum , tumab ultima «iotll vertebra.- peafato ijji viJtute , iauimefiit ac rtibit, pidtfytiirt
ifque ita ptincipium illius erit circulare perfe- imoceta fublaii figi,
Sum,- a coiiunemotacis partibus. deduSum.
Observatio XX,
iUmitU & PeripaeumonU faf^ime coutalicantur , ■ ut fkmiiU felit ma firs txiftt.
I. ^ E.rapc.r ia hac fui fcnceatia ut Lateris dolores magna cx parce ad.Puimoaespef'
tineant , raro autem ad membranam iliara coftas fuccingeccem : cum mplu¬
ribus pratfercim corporibus poit obitura diiTedis , legroruro qui communiter accep¬
ta plcuridde periifTe judicabantur pon membranam hanc affeflam fiiiffe, fcd Pulmcv-
ics obfervavefim , una cum fua membrana laceratos St corrofos. Zecchius appendite
De Pedoris i Laterum Sc Dorfi Dolore; fffii
[-nisne nafeetuE Erap)rem» a quod nifi fponte veram pleuritidemi cui ob id a pleura nomen
edetur i aperco latere exhauriendum eric: inditum, generari poSe ; membranam' enim
Sfloe ex H ppocrat. ddSrma , quam fequuti hanc inflammationis capacem effe qftendir ejus
/utgeropaiius i authore Cteiio Aureliano. 3c cdnftitmiq, cum enim duplex fit interior Ss
e.Celfo , veta l^leuritis eft , fi accelletit Fe- exterior . inter quas vefls & atteriz perrep»
daaeumonia unias htcria , Si ntrumque latus taut . fit ut a fanguine p;ff; affluente , adeo ina'
(ioleat . vera etir-Peripneumonia', quia totus tumefeat excrefeatque , ut decuplo fana cratj
PciBio laborat , tam dexter quam fiuiftcr : at- fior evadat, quod PUttrus obfetvavit ; Idquc
que afijue diverberans coftas ichorefuo, quo contingit cum inferior ejus pars phlegmone
jit, imbuere Si Izdere pdtefl: i Itaque Pleu- afficitur, quz cumPulmonibus uon cdhzret.'Viz
ritis fitPeripn. funcaSeaus fraterni & cdngcne- aurem per quas fanguis ad Pleuram pervenits
res, .qui fibi mnruo tradunt operas ad perni- cSmmuniter ftatunntur venz cavs afeendentis
ckm vel folatium.zgn : prout valida fiierii aut ramuli, & quidem venz mammarii, quibus
i.ibecilliscoultiruiid Pu-mdaiim , atque reme- nutriuntur quatuor coftz fuperiores ; vel
liiis,- prafirtim V. s. liberaU-fublevati fuerint;, vena, qui ramos ad inferiores reliquas co-^
i\ec.po:efl;. per alias vias materia Pleuritica fias diffundit; 9i harum capillares propagines
trjasferri vel propagati in Pulmones j per me- quovis modo aperiantur , fangiiis in pleuram
tifiali.i vel ep gcn.-.fin ; Videmus tamen m Pleu- exilit : Ex decreto circulationis fanguinis , hic
niiciscaiaveribuspleuain fy-ieratam decuplo per arterias tranfmltcitiir vel attrahitur: Ttanfi
craffiorem , ergo in fc morpuni continebat ,; , mittitur , cum in his congeftus fponte effervef-
Noii inficior pofle communicari Pulmonibus, cit, a toto aut parte aliqua impulfus : Attrahi-
U Heutitidem degenerare in Peripn; fed eo''turvel admittitur ab imbecilli pleura , calente
moio quim SidUnus EttchcirHn Anatorn. vel dolore affifta ; quariquam concedi potell
A5.ca^.4.’£tfiverofoIum contactum pro cau- ex arteriis per venas refluo fanguine pleurani
fi jdmictat . innixus, hoc. fundanien- ettam irrigari pofle.
lo-^nod vii nonadfint communes , cum Pleu- Putmmcs laceros & corrbfos ] Quidam Medicus
Ii ramos accipiat ab agi/j a, vena , Pulmo au- magni nominis , ait non elfe mirum fiPulind
icm ab arterioia & arcena venofa , accidere ita corrbptus aperto cadavere reperiatiir, nec
tanien-poteft. ut inflammatio in picura & pul- propterea.talem fepeefle ante mortem qualem
moiiibus iiniul excitetur , fcilicet fupetidr pars ahatome oftendit : Probabile id quidem , fed iit
pieiirz afficitur , quod illa cum membrana pufi concedam poli obitum alterari-,- przfettim li
mones ambiente communionem habeat, & corpus dio infeauiK fervetur , fed tamen id
circa partem fnperiorem hi cum' pleura conne- tantopere non afficit pulmonem : Quibns PuU
fiaptur i dum fanguis p* n. in hanc influit , faci- mo totus vitiofns efl , iis fanies in pulmoi^
Icetiam in pulmones iimul illabi potefti Sed eft qua falfas pieuritides infert ,' nec fanguinein
'iciifim concedendum folam membranam co- expedtorant .: An his muitus potus bonus ? ne¬
fias fiic.ingentem aliquando inflammari, & quaquam, Battonius EpU. ^ Efheia.l. 2: p. i6j,
§1. Doro, de Gatinois a PulmoniaSj Plenritidc complicatis convaluit beneficio tam ca»
peftexcretioms cruenta, ut quotidie linteum unum & alterum lefto inftratum tabo rejead
cbmplucret ■■ Sed quadriennio peft fimili afFodtu recrudefeente , in interempti cadavero
abfceiras in Pulmone rclidus poft detedus. C. Pifo de morbis ab illstvie feroja feci. }. c. jt
APalmotiia & Pteurieide cmplicatis] Pleuriti- Pulmonibus ventriculus folet : PifiUi
dem & Peripneumoniam diltinguere a fe co citato.
mvicem operi p.ietmm cft: Sunt autem fere Exeteatiotns cru.eata\ Pro varietate fanguinis
germaniiSe fimiles affectus : qui fimiiitudo vel inflammationes hi piilmonuin generis fnne di-
ddSiores fipe iaiht , .Hippocratis annotatio- Verfi ; nam fi ille putus fuerit , qualem arteria
“ccluniores itaque deinceps meminerint, non venofa continet, fimplex erit phlegmone, ifl.
laluni doloris fpecie diltmgui i Pleuriticus quaquodexpuiturfanguinefinceromixtumeC-
niinque acatus eft-St pungit vehementer alrea fe apparer : Si vero tenuior fervidiorque liti
tutrujn latus aiit utrumque , cum m l?eripneu- qualis in venali arteria exifrit , phlegmone efv-
monia gravis quidem, fed obtufus &parvus, fipeJatodes-diSa , nafcetiir, ia qua febris veS
2C.paucosalioquidiesprematpeaasferefapra hementior :'uti &fi fincera-bile perfufus i tunc
mammas, fed etiam hifce notis , fdhcetinPe- fputum cruentum & fnbflavum. redditur-, quod
pneumonia fputmp cruentum primis flarim ' cum frequentet eveniat .canfamptibuit, ut pe-i
icbns-S largius diffluit , fi falubris prilercim ripneumoniam ab eryfipelatepulmonumpro-
Bturusiitexitus, fed diutius & 40. etiam dies, 'dite aliqui fcripferint : 'Fit 'quoque utfibiUs .
qpietvavi non fine admiratione in D. de JJa- atra fanguini coiiimifceatut , fiifca St fubatra
ui^n!^ c-einde, vero vomitu .fputp cruento commixta effe videantur: Sedat.
umque attectum a fe.diftingui, quanquam. .a crudo.ferofo, pituitofoque fanguine, fi phleg-
^mius quod feiam Ifraa-icorurii annoraveric , mone fiat , fpurum mimis coloratuin erit : AtJ
uturnatamen me experientia docuit , primis humore a fanguine feparato veri pieutitidis aut
Piilcbonicis vomere familiare pctipneumonii caufam ftatoere, quod aliqui
ubaon a communis eftcefo- faciunt , non poffumus. PUterut Tom. 2. Praxi^
f ago A btbnciiiis pulmonum , ideoque facile la. 343.
§.3-Scph. Jonara corripuit aca/^i>»«r lateris finiftri dolor : Pulmo mortui totus vitiaK
l«s deprchcnius coJlUqtsecca retas. &c. Tulpitts obfer-v.libi 'of cap. 191
Cofit
^mtnatio Pulttionij dolares in lateribus exci- niiilca fcatet , Qjiod ia fuperioribus vifnmefi.
r? Primum id experientia vidioaas . Isao BMortixsEf id. &Ef hem. pm-
§. 5. Joh. !c Mire cum Meloduno Parifios linrre dcveSus berir, rigenteadroolomhye'
\e, yi frigoris itacSibr intro cogitur , ut inde hotruerit Wie, deinde caiOtem ingcnieBl
oneepetit : Media no£le ccepic queri de dolore fixo, ac pungente ad 'nothas coftis;^^
* nath/t Pleuritidis fuj^imeji : Is narrabat &pe fc ea in pdrre dolores , quos coHco? soci¬
at, folitum efie fentire , qui fomentorum ulu non ita muho poft lesarentur..- Acprifflunl
! credidimus , cutn tamen apud, nos potius, salcret opinio' ac fuipicio pleuritidis pctcoa-
eftionetn aliquam excitat* , quam narratio de vetere dolore, coegimus ut alsus cneinl'
e'£iblucrctur ; Ac dolore petieveran te, ut urgereiur occafio , -tertia pometidiana boluA
aill*j addita confcciionis de daftflis portiuncula, ne medicamentum ignavum tcaiierff,
xblbuimus ; hujus ufu multa corrupta admodum educta lunt ; Sequenti die rdi^
iriOre., dolor ad orificium ventriculi pertinebat,; Tunc nospoenituit quod non die ptax»-
Dc Pedoris, Laterum & Dorfi Dolori:
fiUZ oUoi colicos dolores cxcicarat idque eveniffe arbittabamut ob aerem ambientem
©gidonii/npenic , unde luppreflio nata foret : id cogitandum fitus partis doldhtis inai-
tabat: Tamen quzrcbamr, fi ea in parte inflammatio eflet, Mtnon ad claviculas dolor
«rtincret? Sed feftio corpotis poft mortem omnia aperuit :trgo cum circa finem diei
'qaarri dubitaremus, an quarto fceanda vena eflet i/> ttmt ficcitite morbi , febre , difficultate
Ipitandi., Eecc primirius Medicus videns noftras fcfliones inutiles, ratus eolle(3:ionem eflb
qaandam, a3 cathartic.um confugit, idque vehemens admodum , ut vi deturbaretur hu-
Bjorquiinftadiaphragmaconfifterct: At cum humor nullus eflet infta diaphragma morbi
aulhor, irritum medicamentum fuit, & duabus poft horis hypercatharfin induxit , pertur¬
bationem tantam ntbreviargro intereundum fuerit.
Aperto cadavere, Ren finifter plane putris & corruptus repertus efti Inventi duo in ve-
fica calculi , qui fuppreffioni urin* in progreflit morbi occafionem dederant: Morbi mor-
. tifque caufa hzc erat , Pulmo erat admodum amplus, thorax angiiftus .• Semiputiis
erat pulmo, & ira contumaciter dextrum adhirefiebat , ut vix avelli potuerit : AbC-
ceffus iu ea parte crati & fua mole & magnitudine ad nothas fero coftas defeendebat:
^at inflammatio tnediz partis pulmonis, praefertim ejus, qux ablcefliim fovebat : Adaifto
cultciio Chirurgico, puteis SC foetens f*nies manavit, cujus portio dum decurreret pet
jnctnbranaruin toncinuitatem , dolorem excitaSat, & cum effluebat , dolor ceflabat, ut
niitutn non eflet fi modo parsdoletet, mpdonon dbleret : Et quoniam ofculum alvi me¬
dium diaphragma tranfcutrit & fecat, dum per gibbas diaphragmatis ferum decurreret a
parte putrefafta manans, attiogcte'tquc oiculum ventriculi, non mirum fi dolorem ia
ventriculo fenriret , ac fi in capacitate ejus malum foret : quanquam non erat inflammatid
in ventricuio , tametfi adefle videretur : Hepar erat riiaximc vitiatum , & ptKfertim pars
ejus fiipcriqr erat friabilis & 9^. /ffi.l.
«24 'Anatom. Praft. Lib. II. Scdl IV.
IIO Uin coftifum inflimmatio;K .• n^m fi de la- nis effluxus , quod pletifque porfexit or/-,e -
fiaiunucione fupenorum lacelligetct , hoc fal- nem celebranaz v. s. isepios , Bc vitium fr ,
' , L /. datum noa flue magno vitz periculo.
" daraiiiu eft i ,
lumeltec; non eqim libet elli
tionem materi* per partes infernas
iiouem materi* per patres iniernas : necum rurnuoim la„gm,
pleuritis inferior ctt. Cum fiat a congefiione it»punfa»j/unii.) £x purulento faijuite dt
potius. St qu*ia£r* diaphragma funt purgatio- Soargumentuinlumi debuit coaffeSomm^iTi
»e per inferiora, potius- fxigi debeant quam rnouuin , i quibus inflammatis talem -ffiS-
alia arte, libero etiam exillente exitu , potius oftendit experiemia morbo jam ptosteff
ad catiiarfinaecedeadum ell i Sed ignoratione Quod fi fecunda vice detraftus talis appatM?
ejus qui purgatur , & metu incremeuti febris, nec fiiiceri St puri lauguinis uilaveili.u wti!
Vult
impediti ne tam audacter purgemus, clamati morbi indicium eft.
fcceinus. Jam veto hoc loco flatu- In innin futinit tntrbi. J Sicca erat pleuritis.
e.idum eft puigitiotu potius intendendum efle non eo modo quo dicitur motbns ficcus i,
in pleuiitide. St dolore occupante nothas co- crudus, fed ficca fine fputo dicitur : Ac tuffiiim
flas, fitria illa animo comprehenderes, fime- inanium Sr aridarum duo funt genera, coi
dicatneiitum non fit perturbans & calefaciens materiatenaiquidem.fedquaetandemaliquain
multum, fi febris non fit inteiifa ; fi infiamma- craffitudinem acquiiit in pulmone, cujnimodi
tlo non fit migfia, fid potius dolor i coage- eft pleuriticorum tuffis initio s alia eft TuIBs
fiionc quadam humoris; Unde hodie graviter inanis , qii* - nihil poftea relinquit, eft autem
peccatur ab iis qui fcftinantut nimis audito no- ejus caufa fpititus ichorofus , aut ichot fpiti.
mine doloris ad latus, ( ubicunque is dolor fit J tuofus omnis pepafmi expers. Ita Hipp.a.pro!>a
ftatiroad v.s. confugiunt. Imo etiam fi nuda noft. ait , in inflamifiacione Hepatis , ob f?,
adiit febris , aut exigua ,. etiam audadtei ve- ruin teludans tuflim fieri 8r inane defiderium:
nam fecant s petfuafi illa fentencia Galeni (u- tuffis, fi magis materiale eft ferum ; tnllieiidi
perius adduSa, quod fecurius fit remedium inane defiderium, fi magis efferum , tenue,
palcbotomia, minus tamen auxilium : At uofle fpitituofum -. Apud Hippocr. duphees tepe.
d-benc illas conditiones quas attulimus, at riuntur pieuritides, all*cumfpnto,qu^&lic•
quis nifi noverint , non funt digni Medicoium c* 3r humid* dici poflunc: fice*, initio cum
nomine : Itaque quemadmodum nimis tardos nondum procedit fputum : Ah* fine fputo, ut
effe non oportet in v. s. celebranda , ita fefti- quales hyeme fepe graffantur , & qn* i calore
natio probro eft : Multi enim doloces pleuri- fundente atcolliquantefunc ; item qu* a fetim
tim meiuiu.atur , in quibus aut Colum fomen- oriuntur , qn* ommom detetrimz : in ficcis
tum, aut le^iufcula purgatio abunde erit, ut autem pleuritidibus omni ratione humeftare ,
ita in humano fangniie fundendo liberaliores convenit, tum ad retuiidendam humoris atri-
non fimus -. Nec nos ad rcaionem ven* iterato, moniam , tum ut mitior redditus cedat natur*,
imo pluries facieudamiiick.bit impuri fangui- expellenti.
§. 6. Quadragenarius febre ardentifiima correptus , doluit etiam i larerc : detraSis
mediocriter (anguis ad vafcnla duo, perleverant omnia, neque ccriit dooiiemcdi!s:£.
dic detr-^es iterum (anguis ad duo vafcula, pntris & corruptus .- Sudor 7.. levis, tenuis
& tantum in capite St thorace : nihilo meiius habuit ; deliria no^urna , zfos & inquietu¬
do magna, urnzturbidx, (iidavit?. & i(. nihilo levata febre: decimo levius habere vifus
ell, nocle eadem patitur : ii. urinat (ublidenc, fed divullo/& nigro Icdioienio : Sudat ut -
prius i puifiis perpetuo frequens & magnus cutn pauca inaequalitate : Jam tendines ma¬
nuum, fine manifello membri motu , revelli (cmiuntur : Urinar betic coloratie Sc co fo-
rata: cum (edimemo nigro .• 15- floccos colligit manibus, levcUuntut digiti, delirium fer*
perpnuum 14.. media roiftc moi tuus ell.
Pulmonfons corruptis & oigcicaatlbus inventus e&.Hnlleriui liitUa obJirv*$ieii»m pnfri.xii}.
FBhri a-rienti^nn.) Febris plenritidis Comes nini Epii. & Epkm. lib. 1. p. xo*. Plurimum de-
iion fempet fymptomatica eft , fed aliquan- bcnc animadvertere ut di. nofcant an febris fit
do efletuialis , qu* illi dat originem primam; eflentialis an non , quoties agiruT de dolntela-
Ubi fcil.initiofcbiium continuarum fauguis in te!is.Filiii>. P»»J*obfcrvandahiftoria;falluntut
venis, fervens i narura in partem fuf.eptioni quippefzpeM dici, qui audientes quod-
rnaxi-ne pronam expellitur, quales funt parces dam junctum cum dolore lateris, cum expe-
iaterales , unde fii inflammatio ; H*c febris a Moratione exigua , de finiftro rei eventu prala-
fymptom^ticadignolcitut, quod primo zgtum giuiit; Ifte cohvatuic przterfpem. Et febris
ado-iarur , hi.ic fecundo aut tertio die laceris potius erat eflentialis : In omm febre efleutia-
dolor feqn-tur: A: ubi fymptomatica eft , li , cum junaus eft lateris dolor, febre auaa
m.srbi exordium eft a dolore latetis , quoife- dolor augetur .- at in Veta pieuritide augetut
brem paulo poft excipit .- Medici , nii Bnlit- febris aufio dolore.
§.7. Pleiiritide ii
ui qui maximam laniei copiai
m iopienrai, roro*»
pulir.onibqs , fii micer collis adhaerentibus habebat : Sedeoedis inlpcdio' maximum llup®'
tem patiebat.- lliud enim totum albidum &t(?mcntofum, ioftar pellis qu* vulgo fWWW»
dic>ur, alpcximus.- Pus enim, ut credo, ciimoli craflitiemfle copiam totum p.ef h***®*'
iharfi-o expui non poflet, tunicat cordis , ob immenfiim ipfius caiorem , dum aliquofflodo
cxficcarctnr , adlisrebat , unde lotum tomencoium nobis conlpi^uiun fuit. Ba»-
,bJcrv.xMi].Nnuc,Jl.l. S.g.StudiO-
, fAnatonife Pra<a. Lib.^IL SeS. IV^
tus Sc potus vclut ia cavaro dcfcendprc videbatut,;feptiiiio die tandem cuua fefere •
gui interiit. - ; « fi#.
Aperto cadavete defuheafus ejl fulm adhztens tum in pajte dextra tum finiftfa
lum : membrani utrinque fublivcbant •• Gteum gibbum diaphragmatis , pars puin],i^
tota in pusSe faniem foetentem liqucfaSa erat : Magna quoque puris materia transfluxexar
Hepatis regionem, & ibi coaclufa erat, Nova,ibiyomieaepn(;lnfa videbatur, at non ct^^
Totum «orpus internum fcetens admodum. Hepar fenum & Lien Inteftina alieno mati!
e colore. BnUonius uuf.e.lA.j,
uruKDtas habuerat dejeSlones-- ac cre¬
do idem hoc polleriote morbo naturam moliri
voluiffe , fed vias non fuiffe idoneas & faciles;
credo quod li udus fuiffet aut feftus , magna fa¬
llitis fpes affulfiffet .• Nec mirum fi periclitato¬
rum casca medendi ratio faspe methodicorum
& Rationalium praeceptis & ratiocinatioiii an¬
teeat., Et cum fiimmus Hippocrates pallim hoc
remedium, in libris .<&i e/in-eW ufurpet , nun-
quid fatius eft aliquo remedio cruento & anci-
piti cerridimam mortem , fi alitet facias, &id
genus remedii omittas , redimere! Humanum
eft & 'officu plenum aliqua ratione agrorum
mifeforum dolores elevare , atque id magis fi
faciunt. Thevtms in. mtis.
Deprehenfus tfifulmo &c.) Huic putris era
pulmo > immiimeus , lemilaccf & adhsrefceos*
In tali cafii oppugnare oportet putrediaemM
ficcantia : Et tamen vulgus medicorum
humedantia confulit : Sic dum habet mi.
nem cujufdam extenuationis , liquida puttefe.
divaprzfcribit : Galenus multo melius lib. rit,
'4. de locis affeSis , in eo cafu defictantia 8t
aromatica prafcripGt : vide diligenter iftng
iocum. Idem ibidem,
Q^rcbamr ai rc^itmem hepath.) Saxonia Pig:
lea.I>raa. paft. I. cap.a7. propria' experieiita
.obfetvavit pleuritides quafdam incipere ab
Inteftinis & Jecore , ut non minus emol-"- - *
§. iq. Ex plcuritide pctipneumonicum fccui in delirio mortuum , Dextro in latere pulmO»
nesftetno &coftis fibrillarum plurium ope adhitrcbant : quatiim qumd&tn rotunda:, ali*
qua: latiores , (um albidz , tum rubicunda: ; In finiftro liber ab ejulmodi nexu pulmo foif-'
Vkmxptrs dixtra(\xpanz purulenta , ipfaque tunica difcedebat corfupta, ps tenacius
referens : Eadem & ctaffiot jufto obfervabatur Dextrae pedoris cavitati vel integra puris
mefura inejra't , foeridi i pbfcurcifiaveleentis, & ftriis fanguineis cruentati atqiie acido acris ••
Qualis etiam intta pulmones ipfos ftagnabat , Ex quibusdifledis tabes gi fanies qopiofe di-
manatunt. Ex literis loh. de Muralto Medici & Chirurgi Tigurini , die 'vj. sjlag. datis
Clar. J. lac. Peyer DiU. Medicum Schapufanum , cups benevolentia debeo obferv.
E>c Pedoris Laterum & Dorfi Dotore» 'Srf
leitararr canfi fonul inflammetur , & ucriuf- arteriofa venofa , mon in afpera arterii ramos
partis tonciirrat inflammatio , difcnti tunc effufus , ( alioquin hamoptoica fieret, paifio )
Xiporins qu« in fuccingente fit qiiam fuppu- .fcd per puinionum fiibftantiam diffiifusi eos
; curo tanta cogia fangninis tunc in pul- adimplens & attollens , gravitatem pefiotis 8c
Sones infufa, in tenui (uccingente tunica non compreffionem anguftiamque parit ,, calore-
ficilecolligatu-autfiilludfiatadexteriQrapo- que iuo vicinum cor , 'jam prins febre fereac.’
tins ferri . nti ollenfum , mufculofque illos quo- cenfum, amplius calefacit, perque cufllih, quam
j implere illicque fuppufari atque inde eft, comniovet , portione illius in afpcta atterite
ut poft pleuritidcm veram , 'licet fuccingens rainos impulfar lanie primum tenuiore, mox
finiul inflaroiUetur , nihilque foris appareat, cruo/e fpurum imbuit, tandemque mat-utatuSj
rarius uti tamen aliquando fic , empyema fub- Sc calore cb&is fuppuratufqtie , tanidiu donec
'feqoatur. penitus expurgatus fuerit , excreatur , illafa
Plturt p»rs dextra pttrulenta. ) K pragrefla in- tamen pulrrioniirofubftantii , alioquid enim ea
Jamroatione : H* vero inflammationes r tam exulcerata, phthifis , ficati cum hac laditurjt,
in petipneumonia quam pleuritide vera, inpul- illaque interdum poft hos morbos , relinquitur,
monnin aliqua fede accidentes , uti & 'extera, , fequeretur: Sed & 'evenire poteft ut pulmonuiti
5 fanguine procedunt : Quo cum univerfns pul- inflammatotum caufa, in vicino latere faiiguis
‘mo.ln vafis amplis 2c multis quibus intextus in fuccingentem quoque membranam' -infufus
eili redundet, ifque propter arterias & vicinum eam inflammet, quod tamen non itafrequenter,
cor fervidior exiftat, facilius inflammatur , cre- cum exigua pauca vafa eam perfundant , veni-
.briorefque exteris proin inflammationibus in- que ilia cui potiifimum qaufam' attribuunt azy-
'ternis hx pulmonum inflammationes exiftuht, gos dextrum tantum latus perreptet , pleuritis
C^x afangiiine , uti St rehquxinflamrodtiqnes vero fxpe etiam finiftrum occupet , accidit' i
jiunt, quando is e vafis fuis, vena artetiofaSc Platcnti prax. tm. 20. f. m.
§. Ii. Filiola: N. febris continua , cum dolore liaiftri lateris fugaci .• Totus fioifter pulmOj
■& thoracis pats fintftra pure plena erat. /. de Febribus.
< ■ iz. Filia D. N. patiebatur dolorem in fumma fcapula finiftra & lummitate brachii &c.
aderit & per intervalla dqlor lateris pungens , &c. Inventus eft pulmo coftis undique 6C dia¬
phragmati adhaitenrs Sic. Cor veto media fui parte fere exefum & exulceratum &c. 'vide titt
de hemefiyf. - ,
§. 13. IlL N. febre laboravit cum difficiliore fpiritu quam pro febris ratione & lateris dolci-
tead rafliim: Reperta'>ornica in dextro pulmone, univerlam fimuldexirz partis thoracis
p]e\msa occupans, lib. 4.. tit.de Febribus. -
§. 14.' Filius N. quatuor annos natus febre corripitur curri dolore ad fternum & latus fi-
fuftrum.' Una pars pulmonis velutiftipula ardente deflagraverat, ut & hepar. /Wcz». ,
g.iji Uxori N. a partu fiibftitcruntlochia, febris, dolor lateris finiftti .- Pars finiftra pul¬
monis fere irriagha fui parte tabuerat & tabo infefta erat , lana reliqua Ihbftantia : vide titi
de VhtUfi.y . ‘ . . . ..
■ 16. Uxori N. pleuritide lateris finiftri corripitur ; Lobus finifter pulmonis totus fere iil
putrilaginieiB abierat .- Pleura ea parce crafla erat , lyderata, 'cui cdhxrcbanr ffagmentd
• aeiahtzS^pulbiot^s : vide tie.de Exjpuitioue purulessta. •
§.17. Puellula Cachedica. {videlib.}.) pulmones Imbuit intra Sccxaa corruptos, foeti¬
dos & putulentos : Dolare pundotio Crebro afiicicbatur.
§. iS. ijxor N. dedextii lateris dolore conqucftacft Cum alus afFedibus : Dexter put-
B» quibufdam in locis adhaerebat lucdagcnti tunica: Se diaphragmati , non tamea multum
'tumens & inflammatus : vide lib. 3. tit: de ventris ddore. -
§.19. 'ThomasN; eiim dylpcoea dolorem etiaiii per inrervalla acutum ad latus fimftrum
percipiebat. Pulmo totiis piitrilaginofuseraipracfeTrimpartefiniftra:
. §. 20. Rudolphus N. pleuritico fimillimus , nam dolor latetis &c. -pulmones toti erant pU-j
vcsdd., p\ixxdttiX\,ic£VL&e-. videi.i^.tii.de Ventris dolare.
§.21. In cadavere coenobita: cucullaii, empyemate cam tabe extindi , conlpexit Be-
'' ned. Silvatisas tefos anp pleuram pulmones : jEger nempe ab angina in peripneumoniatui
&cxbac inpicuritidem;mciderat. Rhsdius cent.Txvbferv. Ii.
i §.22. Matronam fuftulit pulmo & thorax purulentus , copia autem putis eratiefignis &
(OmnifiipCtiorfidc.- A'n!tc'quamitaputulentadiera fuumobiiflfit, per annum uiium &dimi-
• dium ante querebatur de fieeitate lingua:, fiti & calore incredibili thoracis , oroaia ficcai
erant, nihil expedoiabat, hc tuffiebat quidem : Cumpofteaper dies xx.continuosde do¬
lore finiftrilateris qacfta fuiflet , Stno.vies (pAs/SaTOforrafa , cum Ipiritu frequenti, Sc inquie¬
tudine incredibili fatis conceflit. Bdifnius. confli. Hb.^.
• §.23. Nos non tamura m petipneuroopla , verum etiam in pleuritide, quam veram veV-
‘ canr , pulmones inflammatos fuiflei in mortuis aliquoties apertis Ipedavimus.P/cfcwFwi;?.
*«<».2.p.OT,339,
pulmones , iflis non licfis auc iilcerads
& fic ad excretionem ufque- p.-rferri minime folvic diccnsT fi cifca hiterfora*’
potuifiet : Sed potius fi inde manaret , rn tho- raencuc pulmone? quam circa extim ^
facis cavitatem deflueret, atque ille empyema ciem, nullas punSiones fentiri
gigneret ; proinde cuni in pleuritide fla- tum pulmonum inflammatio fit' i
tim & copioic interdum excernantur , .uti in caufa punSiones aliquas fentiri’
oerioneumonia, nzc a tmlmonibus oroveniffe. non fit omn no inC-ndiic .-c; Paliiio
tim & copioic interdum excernantur , .uti i
peripneumonia, hzc a pulmonibus provenilT
nec aliunde eo pervenire potuifie fatis decl
rant : Sicuri & accidentia reliqua ucrique atf
tum pulmonum inflammatio fit. i„fi„,
caufa punSiones aliquas fentiti, eum mu *
non fit omn no infenfilis .• Si pleura
’ manifeltiorem effe puna^s
: §. a Porofaen: pulmonum membrana, ut.fi forte quid fanici in iho.racc colligeretur • '
plcuridde&pefipiicufno.iia, in cos pateat aditus , qut per- tu/Ilra rejiciatur : Inquib "*
nienaffc<aibus& pulmones affici fiatuiinus : Siccx plcuiiiicorum at mtome, & remane
-diffi-cili relpiracione, ejorque lateris aliquo dolore, in iis qui convaluero ad finem
cioiki. Bizuhiitas Amt Ub. i.cap. tt. . . /
§. ■>-&. Dsor Aurifabri a p.irip pleiirit-ide fi liftri lateris c.^rripitnr ; Ibi difrupti .-.brceinis no'
ta: dcprehcnfe, cuhiercb.itque latus cum vidiio pulmOnc fiinie mediante. hLy.tit.Mm.
pochond. da lore. , ■ ”
§.17. Quinquagenarius phthlficiis obiit; triennio ante p'euri'cido laboraverat ■•inverita
.iyderatapai-smtmbranxfuccingentisSicoitarntii.
§. 18. Quibus pulmo totus vit^nfus cft, ut Rtd.Carola contingit , iis lanies in pulmosc eli
qux falfas pleuritides infert , ncc fanguinem expcclorant. Gal. BtUoaius Epid.l. i.p. liSj.
§.i9. Pieuriticorumduotomfeclioniadlaibitus , cum examinat, m coftas fuccingentem
membranam, maculam tantum lividam in ea dcprc.bendi, illique affixos pulmones, qui
atgreab ca nonniWl laceisando avellebantur, colque potius quam fuccingentem meinbta-
DarassffeStos. F. PUtens. • . ' '
§.,30. Orfula Pulen {Fide L^or.ltL. i. Treci. de Soporojis effeLlihus) no<3:u in|e3b
horrore concutiebatur, fubfcqiie.nte atliu , cum dolore lateris dexeti punflorio ; Pleuriti-
dem neglexit , vinum bibit , vens feilioncm diftulit .id figuam zodiaci gratius, j& magiscx
fupeiftirione valetudini commodum : firigulis horis doiot latccisdextri ■incrementa, fumplir,
tufliit frequenter : ob doloris vehementiam fpuei fubcfaenii param iexcrevic : 'doiot a latere
dextro, quandoqucad collum ufquepettigit , qui tamen nec continuus, nec. 'una fede fixus
permaiifit : Dicij. Februat ii cxpcfiatiis vcr.iefefiionis dies advenerat, (quintus ab ini¬
tio doloris ) Verum ob viiium languorem -Si delirium omittebatur .• dia ap. mortua
-cft,&c. . , , , . •- _
' Mortute fterno remotev, pulmo in toto dextro laterc firmiter pleura:' adhatfic.- quo aviilfo,
inpoftica pefloris cavitate ad..iibi-.is duas circiter feri pallidi compatuic : fn finiftto late¬
re fibris intermediis pulmo levicule accretus erat : In dextro latere ^Imonum lobi omnes
msgni, duri , tcnfi, utcunque rubri, vel potius ex rubro variegati: illornm membra fxti-
tna dcnfa&ctaffa: Incifi intus pleni ichoccfubcrucnto , fubaqueo,. fpumco & in partibus
profundioribus purulento adimpleti eiant : Siniliti Pulmonis lobi erant molias , flaccidi , al¬
bicantes, pauxilla rnbedinc diluti, &c. .
§. 31. In plurimis plcuritide affedlis , poft obituro apertis. Pulmones fimul inflammati,
faniofi & purulenti fimt deprehenfi. «»/3. /;i. 5. '
IM pleuritide attcCtis Pulmones an coamcian-
tur dubium, facile quiJero partes^sefe mu¬
tuo mala participare- pof-
fuut , fed vi* per quas communicatio fieri pof-
fit uonadeo funt evidentes : Per nudum ta&uro
-communicari inflimmationem apleura pulmo¬
nibus aliqui nolunt admittere : Venas etiam
nonhabent communes , ciim pleura ramos
cipiat ab«?v'5'“& > Puimaa venaar-
teriofa & arteria penofa -• Potell folus conta-
ftus primas -aperire -fores coinflammationi i.
per fi'orarum certis quibufdam in Iqcis rnterven-
ram bis in cadaveribus a nobis obfervata co-
hzfio. i.ttanfitus purulentas materi® ex pleura
per puTiftones complementum addit &c. Idtial
, In pleuritide alterutrum pulmonum. lobuin
inflaiiimatum Platerus , plurefque Italorum hoc
ficculo.racionibus&fenfibus permoriilatuetunr,
quibus quoque h®e Anatpme calculum prabef:
I.UeehHsFl^tpfirm TtifcriM. it Apoplexiahijl.adi.
In pariibxs prafundieribas fLe.J Cum piJfflq-
niitn partes profundiores obfidet phlegmbai;
ainc null® in latere ptinfiiones feticiuntut ; In
pradiSaUrfula dolor lateris dextri adfuit pnn-
dorius., quia pulmones intus & extra , Becnon
eorum membrana afficiebantur -. Si enim adsp
ad exteriora ufque diffundatur inflammatios
ut ejus caufa pulmones njmium dittenti ,
priferqp
De Pedoris, Laterum & Dor6 DoloH.
(Vfrini quando inipirato aere dilatantur Bc tio memljranam non atrigeriti q^Sod&a flati-
^,Ujr>unt ('quo tertipore fotuai punSioais Ten- faus fieri nocntneft : Gravior autem a£feaio &'fi
aecidictuiicucobfibrasf qnarumiu- .eadem fucciagens ranica& fympathice a puli
crveotu- fucciugeqci tunic*' conneauntuc & nionibus, & idiopatUte patiatur incalefceKis
cootinuautur J adltrifias , S: divulfas , pua- .& tuinens.
aiones in latere Jiatiautur, quatttyis inflamma- .
OsSERVATlb Xkt
fhthiftcis faperveniem Lueris dilor , ortam debet pulmonum ctdn 'pleura coVifienii.
C Antio adfit ne longa a Xabe emaciatis fanguinem abducamus, curo his latetis CipetvenS-
tit dolor , Etenim fecari vidimus plurima talia coipora , ac deprehendimus eorutU pul-
Eonesardlc , <^^(pvSi\ , membrau* collis intexta: anne<ai : Dum enim vcncdfus quiS va-
p- inierit h»C-sicxioni, continuum avellit. /ii." </e y^Pfc%«s.
Observatio XXII.
ileuritis leih.ilU ob ficcedentem pleura SpbacelUta.
IN Pleiirinde dolor adeft perfepe immanis , ita ut sger de vita pei icliwtur : Si visrd fe\‘
IcVeramibas' fig. is deterrimis ipfc conquielcati tiincnduih , quiaiuflansmaiib, pcftileoJ
quandoque & mafigna in corruptionem abitde fcnfuaj partis aufert : Quo cum pTcmcrc-
lutqjidam imiiufcticoruicer., ut pra: doloris vchcmeno'adun'mnes nodes ac diesduccrtt
iindpm cohibito iputd evariiiit dolor , qui ciimianiis a Medicis judicarciatj poli diem fubi-'
td decubuit. ' . ,
ApetiO cadavere i inventa eft pleura in patie interna tota fete nigrote petufla -• Quod
iignum veneni iriiuS far.vientis &fphaceli cli cctx\Simum.'ZiipuliisProxis iidt>i l:b.i.. ObJetzr. fi.
' :§. r. In pleuricids gangrena aliquando accidit, quod vidi in Duce Mecii a: Coeli, qui
ante fexiuni Obiit ; Tunc nullus dolor in parte fentitur , cum fj h»ecU ratione lenluS ciefieiaS:
'lA^prtis i Soto Comm. ia lib. Bipp. ds Ui. ia hornixe ttxt. ISI"
Observatio XXIII.
Literis dotor peripaeurnoaiam fiquntus cum hydrope Peiiorit’.
PArentum morbofe difpofitioncs jure haticditario in liberos transfundi Upudonine.*.'
inconfcfloefl: , quanquam non eadem Icmper idea aft'i.dus erumpant. Id ut in picrit
que panibus , fic fle ia thorace elucescit. Virum nobilem Dora. JueobumEavre, Senatorcia.
Genevenlem, hydrops pedoris abftulit, fub febricula: fpecic, io hype chondriis fomitem
habentis imponetis. EiuiHemFiliuia annos xl, natum , virturuta, bonommfli muneris Sena¬
torii liatreddm , idcih morbus, aliis thoracicis aiFed;bus , peiipncumoniar fcil. fle pleuriti-.
,diconncxus, abflulitanno rSfi?. menfe Decembri: Pctipr.eumQpix,io:omo.bidcsuifuine
dubia fuerunt argumenta , pridie vero ante obitum ingens lateris finiftri dolor obortus eft,
qui Medicis non parum nf gotii dedic , quod virium debilitas a prinape lemed.io , ven:!: Ce-,
dione , defaqirtaretur. Plutibus ante menCbus foedus faciei tolot fle cachediqus , ac luiidus;
labiorum , difEiilis grefliis imaruinque tibiarum fub vefpcram intumefecntia , cun? pcdorai
inhclb , vitii paterni furpicioncro apud mo movebant ; Vix animam nahenti (uppeuias , in.
ter plurima pta:fidii, fbluia urtica: decodum, attulit, cujus ope cfucotaepcdorecxclu-
debantur.-
Difledocadavete , Cor Se Jecur nihii vitii pra:fc tulerunt- Pulmo dextera cooftitutions
naturali qupdamiaodo deflexerat. Sinifter fere eoaEiUiptus . uterque plane exanguis : Plesra,
qaa parte dolor fatigavit , pene fyderata 'erat. In cavitate ilroracis aqua: librp: xvm. reperta:
fanr. Glans itidem plumbea , eo e furama fcapula , ante aliquot annos vulnerata ( quam oul-
laChirurgotum induftria eximere valuit) deduda. Lien parte fuperna vltia£us& corruptus
erat : Ren finifter lapillum continebat ; maximum veltca, quatuot unciarum & fctpis poodo,
extremitate acuta fundo vefica: annaxum , neque pondere neque urini difficultate molei
ftwn. A pueritia Nob. patiens nophricidi. obnoxius fuerit , hinc calculi in vefica: latitastis,
certa figaa exhibuit ; quamobtemin confiliuro adhibitas Illuftr. Dom.de Ueyerne hfidetsi
exterentia prilcribit, a quorum ufu omnes moleftia: defierunt Ciediditque inpqfterumvic
E«ell..effi£aeia medicamentorum dctmfuin calculum , qui fe vefica: fupettia: affigens bnf-
nibus impoluit.
T rliirisfinijlri dthr) tiotzt Ftrntims Patho'. Uum' ulceri aut abfceflui lateris dolor accedirf
i-ilib. s. cap. IO. ubi peripneuinonis, pulmo'- fitque interior, firmus flt pertitanens , lignificarc
SmtiiAnaumU Tom. I. Ggg 3 affedum
Anatotri. PraiSl;. Lib. II, Sedt. I V.
-iiticaum pulmonem^ pieurz jam adh^relcer. , ris excitantur, pletuitUcffl TMntlenf,.
mtcrveiiCu puurta auc faniei cujufdam leiit* a his adtdacionemdolorisfreqiiens veniC.^ ‘
lafopu mone effluentis: Eo inwfuuonaliisre- minime , cum tantum aut aatusfit,“*^«
mcdiis locus, quamiis qua: cohrfoncm illam exigua ; fic feaio non confert - nam fi
folvere valeant , fanicique aut pituita lento- lor oritur , fecueris, lades plutim
remliquarc: l-otibus ex aqua tepida , laSe at tera tandem debilitantur , &hocnD-«"“’’-
fimihbus , Vefica incluhs : Ssff,«Via«Tx ficcaiitia flammatioiiis fit fufpicio , id a,-ide..i ^ ‘
licis levi de caufa. 'dolores late-.
Monet id-.’n
• Observatio XXI/.
I» PcrifaeumoKiife^e anus aut alter kbus tantam Vulmonum ixfiammitu
moniat oneft neccflc totum Pulmonem inflammari, quia (K^ffitdeut
tantum idpaiitur , ut iufiaitorum CaJavcruin apeciiodios docuit, laub.
Observatio X XV
- TiBoris- dolor gravativus in Pexipneumomeh contingit ubi Pulmonis vifcas injlimmatum ek
PunBorius ubi pleura coaffeiiar. ’
I N Pulmonis i.nflammatidae peQbiis anguftia adeft curri dolore; Dolprqus non eft puni
gens fcd gravacivut, fpin.am attingens , ubi membranae plematn atcidgehtcs fnaejtan-
tur, ilque dolor remi.Tiorcft, nifi membrana fimul itiflammaia fiicrij. Nam deprehen-
fiim.eftin difliais peiipneumonla inottuis fepe membranam, pu.laeraes ambientem fimul
inSatiiniari , & aliquoties fimul cura pulmone pleuram qi o.juc fimul inflammatione corripi;
ubi dolor acutior & punctorius eft. Ubiveioipfa: membrana: primario non afficiuntur, Icd
vifceiibusqu^ Knibiurt inflammatis extenduntur, dolor tantum gravis cxeiacur.ictww-
iusPraa.Ub.t..p.z.cap.i.
APPENDIX.
Fartas Literis Doloris Ideas caufis Continensi
PLeutitidum Si dolorum lateris tres fere ideas in ateis operibus obfccvavimns ; Alii enim
dolores funt ob phlegmonen , adi ob ctyfipclatodcn idFcSioncm , ut iq noftris confinis
Icfipfimus -• aliiob purum & finccrum humorem a capite labeniem, di tunc nonfamcll
pleuritis quam lateris dolor ; ac fete talis dolor inflaramaiionis nOn. cft comes , fcd tantiim
congcflionis cujufdam humotis& adhatfionis : Imo multos vidimus laborantes dolore laie-^
tisob copiam excrementi in pulmone, cujus pars tenuior & ferofior, dum ad membraDas
funditur, dolores excitat : Sed qiiod diligenter cft ob(cr.vandym., m.ajor.pafs pleuriuduni,;'
& dolorum capitis, eft tum a congeftione cujufdam excrementi in pulmonem SethotaceiE,
turaob rccurfura tenuioris- humoris per orgafmooi a ventre inferiore, quaroacapUe& par¬
tibus fupecioribus , Quod diligenter videndum , quoniam pletiquc non audept purgate &
folvere ventrem ; at fepe hoa plus confert quam phlebotomia , imo tunc fefiipni vena: loeus.
non cft. BaUonittsEphem,lib.-i.-p. -sc ■ ■
Autumno anni 1570. Plcuritidcsgtaflatacfunt.- potius do’ores erant latetiifh ob diffufib'
nem feri a capite. Non etat magna dyfpnoea; non tam in tumoredl phlegmone tonfille-
bant quam in cfFuftone quadam cryCpclatodc , Juvabat vena: feftio. Idem.p. 7. . -
Teiiipeftas verna anni 1576. Innismeros dolores hypochondlioium intulit, pet quandam
expreffionepa Inferne futfummali feri & ieboris a cacochymia manantis. Hi dolores fal&no-
ihafqucplcuritides retulerunt. Nec tam fecandavena cogitavimus quamde purgindo, quair-
quam ^ ■/. S. locus fuit : dolores erant fevi , & inter cretetos adoriebantur mulieres , & qui¬
bus anxietas acgritndoque aliqua fuit. //«a», p. ifiS. ..'
Cum dolores vagabunde tenent nothas coftas, & continuatione membranarum attingMt.
aliquando mammas, & partes fterni anteriores , caute videre oportet, an ptoptet ventris io e
rioris cacocliymiam, aqua propter vapores elatos dojores fiirgunt , fenfioadfit dolotis, Au
caufa ipfii a partibus fiipcfioribus pendcat.an veto iu thorace ipfe fit Ifulgo enim
vena , undelibet dolor fit, atque id quidem male : Quis etiini nefoit , fi dolor ifte ag'
nofeat caufam in ventre inferiore , non modo non ptodefle S. M. (cd etiam nocere “P' ’
quodattrafliofutapaifibus inferis. & fi nandum -adfit pleuritis , ea pet fefUonem » '
t;a: accclcieiur; ibidem pag, 88. Plciiquc queruntur de dolore pciftotis unaque vcniricv-.
Dc Pedoris, Laterum & Dbrii Dolore.
ftfe animam ducere non poffedicuQt : Hic oihii age parum proficir. S.^^. Declarat
jeBO) exitus , etenim fi vel cholera morbus fueeeSat , vel alvi fluor , vel laxante alvus foiji-
dtetar, rpanifoftacftifiocumdoloruraledacio : Siccacochymia^obftruftiojafpochoodrio-
jonirfolorcs fasic, qui maxime apparent & proferantur io pectore ob confeofiim diaphrag-
jEatiSj & quia iorhoraecciotnmsuiiscftmcrDbrana,- & lateribusSc diaphragmati farte con-
Sicin.iisqtii melancholia ttatuola icucniur, circum tnanimas j: fternum iSc lateri
io^oies llirgimr , an ideo venam Iccabis ? Nop, prrefertim ad evacuandum , Cei fiyslis&Ut-
,jei dolor j ad libertatem 6bfiructibnis : Sie initio paroxyfmorum , & in fpcGic iticubi, &
:^tuniaci obfiructloftc viieoruta , exciiatitur dolores in. thoracis panibus , Sc ftufira fc-
cs:ut vena. Sis in ralibus c,entandam priiis purgationem exiftimo , non phlebotomigin
toatra bpinionim vulgi. In 'doloribus exoitandis Ojaxime valet ilJud quod dicitur, totum
icprpus ccnfpirrreac conflucce, utfatpa dolor aliainpattc excitetur quam ubi cauft primaria
'il..ldcmf3g,97... . ; 7.,.,
. AliosSi dolores laterum ohfervavinws Flatum iutem excitabat,
Syasd , & piarfertim.cum chyli fit anad.ofis, aUt quibus folennis cfl frigidx hauftuS dum cu¬
bitum difcetour-> aut Grh^cum fnifluirm efus. Jdemtag. t. Mc,iiei debent attendere ne
icnisre affc&asuaus' pro aittro fiipponatur] naro novi plerifque hypocb-ondiiacis fc£Utri
clTe vcaaoQ ob dolorem laberis', cum is tantum cCTeiiatipnc.cujufilaojflatds ab hypochon¬
drio /urgentis. IdtmhifloTA.Ub.i.. bo'oiBS horooplatatum hypochoadsiacis farailtarcs j
&virginibus qiiarumfii.crctn fccdus deturbat color ,- & in his poa ura kxare venaiB qua.nii
wntrenj convenit , & flaiul exitum date. Haoc flatuum copiani Sc imbecillitas caloris nal
tiviv& melancholici fucci iuducit , piar/cnte quartam ipioram laftium & pylori
pWogofi , cx Dfocus fenicucia. liidrnj tita/r 4^ /r^. a.
^"Pletiiquc , byeme prarfci tim tigente, dolores ejurmodi Idreruoj eycitanrnr acpngcftio-
ujob ambientem fdgidum: Aohis S.-Nl.istptranda adoTgafnium iu-pedieirduni? bcien-
dom, aut omnino, nam purgationi tunc nullus Ic-CuS. In bde a plsiifque peccatur, StidiO
/Hippocr, purgationi ptxferf S: M. /fcdeaipav.iS. .
Dam fevic hyems do'drcs peddris & lateris &piiEriJc graflanrur •• Imq' & 5. dph. 3. intef
hycaca-cs morbos numerantur Uteris dolores : qui la-pe a flatu crudo & frigido io pulmo.-
tcmilid acemquedudo oriuntur, & mendax clb id quicqcld efi :-Ad id fcftindnccr Medi-
a phkbotomiam przfciibur.t , & id temere , Potius valet ufis lituum 5: thermafiastum. Hic
grA^ffimc aberratur ufu& expsrieiTtia parum pidlaanda; 54.
.Ancilia fubito correpta crt dolore atrocillriiio , Larus dcxirum& iu.n),bcs tatb, ibimaniter
infeflante, utilia continuo ciularecogereuir.- Cum nuli.i febtis adc/Tct , aftectusn efle hy:
itericam.exiftimavi; Ideo ftatim oxycrati cyathum exhibui , quem pr.ft hora: quadrantem
voniitij rejecit cum mulca pituica ; Sedato voijiitu alterum ox.ycrati cyathum haufit , &
- llatits do'or pretiniis evanuit , caque prorfiis liberata eft, Miverms cem. 4- dh[erv. 6.
Mallis Pulmonicis levi dccgufa dolores literis excitantur ,pie'uriiidcm mentientes; ab his
ad fedaiioncm doloris fiequcns vena: fectio; minime, cum tantum aut flatus fit aut fibris
ruigitai fio fectio non confert , nam fi cum d.olororiinr, fccueri.s,Ta;dcsp!uciro,um,'a3m i3te-
ra tandem debilitantur, & bpc nocet: fi Inflammationis fit .fuipicio., id quidem, agendam^'
& protinus ad ano-lyna concurrendum. B.-Mi)ah>s Ef/id. Li.p. i%. , , .
Pieuritid.es Si Peripneumonia: ficem , i. c. qox non tara ih bumore & tumore phlegmo-
tiodecojliftuatquaminphiogofi & vagabunda afiatione aut aduftiorie, jugulant homines'
i^autos& minime cogitantibus Medicis ; H-iriim authoreft ferum aere i' fafesilc , malignum,'
™ctum, eludens cxc!ufionisanfaaj& pepafmioccafioacm, a quo fiqc'ian.tur pulmones de-
Signa funt rubores genarum fugaces , tiiilis inanis, indolc.ntia .fete , jaftationcs,'
sridiias lingux & extenuatio prxter rat onem do o.-cs piitsgentcs & fugaces : De Ivis agit H’p-
Pt^cr. 1. 1. ac Inorbis. p-vg. 83, I^/di f^g. Q- 3.0. liidcm.
Dolor iateiis aliquando orittir afir.guinebilibopoimonum vcndSTeplbnse , ac partium in-
^nunationem quandam fufeirante : quo quidem certis qtilrmidam liorTs magis mibiifye fa-
^tente, idrbqiie membranam pulmones arnbicntcm diftendeute , dolor ille, concicacur.l
ctn licet Pulmones non fentiant, eorum tamen membrana fenfu aliquo non caret/ Ejuf-
®odi dolor non cfc punifiorius Si acutus , fed admodum mitis, non continuus , ftd longo
emporis intervallo leviter fufeirarur ; certo loco minime circumicriptus cft , fed inoJo-
“ane, modo illam lateris partem invadit nulla Vel exiggatuffis adeff, tafd admbdutn excir
Zecchmsc,>,fill. z6> liv. Z73.
co&o ccaumatit
Literis dolor i Medujim iofiimmnione , co^oram costufiontm & confrMontm ft
l Nno apertum cft cadaver Joh. H iX Hulfat’ , qui cx gr axi contufiune Iaic<
\.verfusdoifuro, imrifaus pcimis coiiis ipuiiis ( uode/<j»/c»/«r r«
ratus) in mufeulisgangrxnarn, 6diuilliscultiseaiicuj ctfbeeratr pi Qundebatut
nafpinadorfi, murus cxtenia: in longum amplitudine anttoirum. Multa puris c(
cbat , ipfaque coftarum fubftantia, ubi fpiniapophyfibusaiticuiarur, non. tantuli
confpefta fuit , verurn etiam aliuuatcnus confiafla .■ Pleura a naiurali conditur
iditum haberent -• Es autem non aliunde quam a jlemitide rnedtajiini otij
Aperto abdomine nullum vifeus ptster naturam graviter aficSucn depteh
admirationem faciebat magna putis, copia abdomini innatans, prarcipue aute
lutncollcaa, cujus cum caufam accurata perferutatecnur , nullam aliam cci
dece, nce ratione comprehendere potuimus , niCquod pinguedo omenti , &
foris adnafeitur , tabifica febre eliquata ciTct: nam cum rciidua inteilinorom
guedoattreSatetur, liquida diffluebat , fimilique ideam purulenta: dietz mai
tabat. Qttb) HeurmHsOhferv.xii.
T T Ippocr. 6. aphor. j. Inter codarum pefto- ta. Cuna aurem ccftarum li
jrl rifque dolores ,& partium alkrum, quan- pcriciiU portendere videauin
tuo! interfit perdifeendum jubet. Hoc vu'.t mag- mortiferum alFeaum malum c
nus Medicina Magiftet ingens cfie .momentum Hipp. m aptior. Coitas priore ;
inpraxi . Dolorum varias fpeciesj magnitiidi- ignobiliore.- panibus thr- race'
nem & durariooem obfervare ac djgnofcere , tingit ex coflanim perculfione
nam inde parsalfefia, canfa,efFeaus Seven- apoftema , dum caro muUiilo
DePedbris,Lareruin-&DGrfiDoIore4
jnferenda eft plumbea deojluin procqnfa, teria eo confluente , ob-aeris & di*tz hnmidam
^qus materia perieverancet in hocapoftetna' conilitutionem , locique ex vicina pleuritica
etiam concinenter inde exitum fortia- inflammatione calorem; Is curatur & diffol vi-
ar. Si aatem'ea'ra.ali pravitas exiftatiut etiam tut calido liccoque fotu , qui continuari debet
Jhc remedia fpernat , poilremo ad ignem erit donec plene morbus deletus fnerit •• non cone
deveniendum , & cauterio a&uali caro gangrie- iuevit de die evanefeere & de nocte recurrere,-
Bofa exnrenda , xaute vitando cofta-petioftium ,ln aediajlini imtre^pedini , ) Pqil inflammatio-
imimbranam pleuram. Sin periolUum exe- nem intra duas medialtini tunicas materiam
fouiforit jtunccoftre caries cauterio erit com- pnrulentamnonnunquam“defcendere obfetva--
plananda ; contingit tamen taro in hoc morbi vit,P. BarbctieAaax. praift. 1. 3. cap. ult. cum ea
«nere ut zgroti mortem vitare queant j quo- per pulmones ejici nonpolTit, Trepano fleta
iamex recta anathymiafi , ulcerifque evapora- num perforare jubet , quo foramine & via fa-
tioae . prOyeuit febris heSica' tabifica j lente <Sa > penicillorum , fpongia: , alioruraque iii-
jgrum neCans.' ' -llrumentorum 'ope^ pus educi queat .* ISotan- V
laiiewaioyai lam»!- ] In Belgii mariti- dum autem mediaftinum in homine tam mag-
mii, f > non.taro contingit ut Pieuri- .nam^non habere cavitatem quam in canibus
tici , qci muitum Si diu humidis fomentis utun- aliifque animatibus. Vide^ioiasaiaEuchir.anati
tur.cbhrrahant jn externis' thoracis miifculis ;,lib.'3.c. 4. qui idem auxilium proponiti , . ’
nunofem pugni magnitudine , a flatiilencama-'
■ . Observatio. XXVIII.
fleuniis a. vomica, fuh mimms.1 fknahmore virescente. ;
INterdiim tnaligme & vulgares PIcuritides graflantur, tjualemanno 1598; vidi , qua: gejn,e-
rabatnr ex humore tenui virefeente , & omnibus qui ea corripiebantuc fere Icthalis erat.
In cadaveribus dilEufiis , fub mammis reperiebatur vomica plena virefeente Jiquido ha-
raorc: Huic Pleuritigi unicum infectione remedium, quod humoris pravi nulla fit mitiga¬
tionis Sc cocionis 'fpes. lac. Fontanus Med.Praci.lib.z.c.^.
ViJicitm ittfiSiehe remediutn) Et noxia Vena: rum viduam Dom. Gautier Genevenfis , mer-
feaio : Mumki 1. I. Epid. p. ao. meminit eacoris Gemmarii , Mariam Horiezam. Hsc
tnjulciam pleutitidis epidemias eryripelaco._^prehenfa dolore lateris punaorio , comite fe-
disVaferb malignoorti , quod pepaTmi erat bre i lulTi , dyfpiioea, pulfuque duro , nihil
incapax ; Aepsncina eme doloris iiivalio , tuf- quicquam toto morbi decnrfu petanacatharlia
ficoUinanis : innumeris lethalis fuit S. M. cef- expulit. Punaorio dolori . gravativus .fiicce-
fibac dolor ea inftituta , fed poftliminio mver- ; dh & lateris intumefeeutia. d'yroiiciim , mul-
tebacur: multis ad pulmones metaiiafis , hinc cis diffentientibiis admoveri"jubd6 , hinc pus
ad caput'; ,qu2 omnia qtgafmum humoris ce- jirofiliit rite coaum. Paucis poft horis Ia--
irai.s, pepafmiincapadsladicanc. deas •• mero pure perfiifam profiindir urinam,
Vmcuitt in feBione imcdium\ Ut & in ea plenti- cujus exclufio prOmota' ell emiilfiohe fruamiin
tidc qnz folam pleuram oblidet inclufofque halicacabiSc femin. frig. majorum, ex decoab
murculos, nili vi.haturz fponte difrumpatur ficuum, cicerum rub, fumm. urtica Sc liqufr.
abfcelfus , .aut piis ad vias urina defleaat. An- Hinc integre Convaluit,
no 1658. curandam habui Neocomi Helvetio- ' ; .
Observatio XXIX.
JnatomePkarmcis d Pericardii inflammatione extincli.
QUidam in astateilorente acuta febre cft prehenfiis cum fiti ingenti , anxietate , relpira-
tione celerrima & frequenti , thoracis incendio , tuffi fieca, lyncopc, cordis ttemo-
te, Icviffimo in thorace dolore fternum verfus , qim anguftia fiimma , pulfii duro & inscquali.
Hic pro pleuritico cu ratus, triduo^ vita lublatus. - , ,
Se&o a morte palam fecit fuifle Pericardii inflammationem , nam tota fera fiinica livida &
togofa v;facft, & io multis partibus alperitadines apparuere ^liliacea^, nigrore infeci», om¬
nia ab adurente calore profeda. Zacutus Praxis adm.lib.z.Obferv^\^%.
De inflammatione Diaphragmatis , Media- tidibus accidunt tefptndeanr gmftimatibus partes
ftini. Pericardii, fpeciacimnon memine- nerwfa diaphragmatis, tum qmd fueeirgeiis cojlas
J? ''rafiici , quod juxta "eadem irifer ■ tutiiea mullis neryis pradiia fit , tum adhtreat
«ent fymptomata quz in pleiititide, communi- fepu , , membrantftjue thtracem interfepientibus , per
9ue veftianru- .tlmicay.HinCGale.nus 4. de prz-' ijtias adetr centinuatur, eSrc.
“g- exPulfibusc. 5. Caiacr/inlujae »J4g»«pA«ri- '
f54 Anatom.Pra<a. Lib.!I. Seia. IV.’
Observatio X_XX.
Am^me mulieris Pleuritica , cujus fericurdium fure flemm inventum efi
SEcabatur fccmina quzdanj Patavii, qu^ pleutitide laboraverat , atquo pro tali cnr
tat , eiii etiam fcflio rcfpondit. Poftquam veto ad cor pcrveatum cft , totum pcricfj-
pure plenum, &quafiillo^l5duaum, cordis fubftantia illatfa teperiebatut. Phit v/ i
cent. I. Obferv. ij. • ‘
APPENDI
'■ , Puris ffutum iis Pleuriticis advenit , quibus Pulmones Pleura conneSumur,
Emfqemit quibus ii liberi funt.
IN ptaxi boc notatu dignum obfervavi , fcil. illos quibus ex aliquibus figuis judicabam
Pulmonem plcurz adbitere, facilius & frequentius in pleuritidcm incidero quam alios
eaque duranto fuppuratio accoderet , etiam pus fangulnolentum ex latere affefto &cife
& citius exfjjuetc. In aliis veto quibus Pulmo a pleura liber eft plcuritidem minus ficquen-
ter contingere , eamque , fi ad fupputatiobem deveniat , tatiffime folvi per puris cxfpni-
tionem , fcd plerumque mutari in empyema; Ratio lixe eft, quod in priori oafu pus es
pleura: apoftemate poffit immediata defluere in Ipfam pulmonis fubftantiam ci annexam , at¬
que una eum pleura, forte ob viciniam nonnihil quoque inflammatam , & fio exfpui; Io
pdfteriore veto non poffit non defluere in thoracis cavitatem , e qua non facile datur in¬
troitus in Pulmonis poros. Biemerbroeck Anatoin.lib.z.caf.12.
Observatio XXXI. /
In Pleuriticis quib/tpLm doloris fedstioni fiecedie cordis gravamen, ebfinguinent'
in finibus cordis & vafis concreficentem,
S Olent pleuritici nonnulli, cum dolores evanuerunt, de infigni gravamine, &velatpon-
dere circa cordis regionem defixo quarti ; Cumque ex hujuirnodi alFcQibus obeuntium
cadavera aperuimus , in cordis finubus , & vaforum circumcirca cavitatibus , fanguinem in
fruftula & glomeres oblongos concrevifle vidimus. Vtllisltb.de Febrib. caf.xi.
IN Pleutitide , angina , peripnebmonia, &(i- Cum dolores euanuermt) Cum dolor fefla ve¬
rnilibus af&aibus, adverrere licet fatiguiiiis na difparet , aa ideo fecuroside morbo elfe
aptitudinem quandain ad coagulandum , qua oportet? Nequaquam , 'nam miiltosftatim Pe-
fit minus fluxilis, adeoque in vafis minoriRiis ripneuriibaicos evafiCfe 'vidimus. Ingeiis erat
coagulari habilis','- non fecus ac in laSe cerni- ficis, iticendii ih pulmone nota , tnifis nOtfade-
r
Dq Pcdipris, Latejcuja^ 0or^ Doipir^i
j^fTs in-tloracis fpfmm_'} Quod ‘^etifimiliUs poteftj quin ad exteriora fenoa porrigat j innfi.
F quam penetrare a pleura in pulmones, ad culofque connexos afficiat, hinciiuccedente
quos tam cito ttansferti nequk : Si copidlutn fuppuratidne abfceffns extrotfum potius quaru
p-ranacatharfin educitur, ptoculdubiO coafr, ad interipraverget , ibiqqe fp.ap,etiet, yelfi ig
ftffifoere pulmones. Alias fi fucqingentis , j- ripteriotibus cqnfiftat, ibique di&nmpatip, p™
itis menibran®- ingeas fit inflamiriatib , yix fieri ip pefipriis cavitatem deia^i neceffe eft; ' '
§. a. Juvenis clavieulaib dextram , & prope {capulam finifiram vt®.
pcraiut- Succedit dyfpn<;ca , finifliri Lateris dolor , &c. Ingens copia materia: purulenta dahi
dicantis ia finiero. tho.tace repetitur, 4-
Interis dthratiqmndoenciutar,, quit.He^arj
» ofe tiethis cujlis aliigiutir.
GOrporibus nonnullis' anatura datum eft , utHepat fibtisquibufdaraitaxp^is inferi®-
tibus hareat, ut hoc vileetc laborante, diftentoquc, coftarum regiop?!^ dqlqria|cAeti
atqnePieuriiidisfpeciem referat, quemadmodum multis abhinc annis obfer.vayi, & cxgp,
timento comprobavi. Zecf&»sco»/«&. 26. f. afc
HOc vifim lahorame ] Omnibus J ecorariis , dolore aut claviculas, aut ileos regionem oc¬
ii efl; , quibus grandius hepar , amplius, cupante Hepate accenfo , aut inflammato , auii
tomentius& calidius.,, cura febribus magnis per infigne.tn febrem xftuance plurimum,, .dq-
prehenduntur , maxima ex parte tempore ut- Iqt poteft ad jugulum jp^iaete: Bahcniusiiitijip
geatisfebris, dolores in clpiculis & fecun- ■jy-lit.i. A Liene etiain dolqms ia mamm,is'2t
dum homoplatas fentiunt fatis vehementes .• & fcapuris oboriri docet flippocr. lib. de intijf-
fignadiagnofticapleuritidisfupetioresantinfe- feSion. capide Hydrope Sc Liene.' j '
notes partes occupanfi.s Hippocr. defumit ex \ '
Observatio XXXIV.
hamit fittijlri doUr, oh Diafhragma Lieni Affinam,:
Quidam purulenta tuffiens, circa diaphragma .liniftro jaterc v.ehem,epflffiffle dqluits
Mortui diffeaio', diapljtagma felito craflius lieni lirmiffime annexum oftcndit.^id
tit.de Fhthifi. - ‘ ’ - , - -
Axatome Virginis latete dextro dolentis, quod illafum de^rehenfitnejf , irritAttini-
a pure ex ahCcephus imi ventris eruKato
T Irgo annorum circitet xviii. hebetioris ingenii , boni habitus, in orphanotrophia
i V Gcnevcnfi educata , de dolore capitis fepe querula fuit Menfe Oftobti ineunte anni
IS77. de gravitate pctinzi& piibis conqueritur cum miSipne dilEcili, ffcqucntique uti-,
na: interceptione': Mag. D- Dantand & Nofodochii Chirurgis peritiff-commifla , hic
catha:terc calculurp invenit , quem ovum grande aiquarc afleruit : Hinc, ptaimiffis pra:mit,
tendis, eodem menfe excante, Liihotomi* exponitur, qua: ab eodem Chirurgo fufecpta
eft feliciter, quanquam oh magnitudinem lapidis (" ovum enim anferinum atquavit , )j ejuft
que infigneni alpetita.tctii , femihorameduSiio impleverit.’ Operatione. petala feptem dica
«currunt citra febrem aut grave iytnptoma, vulnere pus coftum eruSarite t Oftaya autem'
de dolore lateris dextri conqueritur, fed citra tulfim, oitra dylpntBam , eomiti tamen febres
quanquam miti. Ter fflifTus illi ea decania fariguis , nullum vero medicamentum ( quodvis
telpuens) ore afliunpflt : biduo ante obitum, quatriduo ab invafione lateris doloris , quin-,
quaginta ^ ultra exeievic lumbricos vivos, per os, unum per nates, {efquipcdalis omnes
longitudinis & cralSfEmos. :
Cadavetis aperiendi fafla poteftate: Corpus lat bene habitum repertum eft &-focci ple-
Wn) Mamtnattatnen flaccida: i Peausjufta latitudine donatum, fed dimidia parte fupta
brevius intervallo quod mucronatam cartilaginem & umbilicum intercedit. Eo diifedo
1 'Hydrops pecoris deprehenfus. a°. Pultnoncs circa dorfum ad livorem vergerites .• Aperto'
abdomine f. Hepar bcric conftitutum , {ed imis lobis nigricans, a eontafiu puris in tatf,
jentre fluitantis. 4“. Veficafellis infra lobum jecoris pendula erat, pondere lapidum incli^:
fe.nim detraSa , e quibus tres nucem mofchatam minoteim a:quafaant i reliqui n°. xv. granis
Hpetis fimiles erant , flavi omnes , ^ bilem colore referentes : rciiquum cyffiis /patium
•ccupabat amurca illi Smilis quam depingit ia fiia Praxi Franc. di le Boe Sylvius cap de iHero.
‘ 'Anatoiiri/IPraft; Lib/ II. Se'^^
5°. Omentum lacertim erat ima patte: 6''.Lifn externa £kcie utcunque bene fe habek,
«xtremus tamen lobus nigricabat, a pure infeaus , intgs omnino putris , fanemmfarK.^^^
£mi)is : Maxima labes in mefcnterio& circa id dcprcbenfatft, ubicunque tnim man '”"?
■Hioverentur , abiceffus & pus deprehendebantur, acujus pratfentia vitiata erant btnnia^^--
ftudum abdominis.- Uterus illi innatabat , cujus cavitatem portio fubietai Pars inulta'*^*?
fupinurnldeeubitum , inpeaoris cavum viam vtfibi fecerat. 8». Ren dexter folito major d
sw cpnformatus & pene rotundus , abfeeflli quoque tentatus , pus enim inter propriam t'^^
canj.&adipoiam cpntinebatur, nec non in cavo circa pelvim , qua: dilatata crat%r& i""'
tetis orificium'. Ineo Rene lapidem e Vefica eduftum rudimentum accepifle vetifimile 'a
Sinifter debit* erat magnitudinis & figurae, intus quoque purulentus : 9. VeCca urin^'
conttafla erat & rettafta adoftium , citra uUas phlegmones prargrtflx notas , intus rue ?
&exafpcrata a lapidis pra:fcfitia qua: quanquam non ilirefa, c partibus tamen quas conti
net imus venter , mine rVm cladem paffa eft , quanquatn' ob vim illatam , 8c vicinatpm pari
tium vitium j deteriori loco res ejus efle debuiflint .- Mirumai^em cum tanta vifccriim cor¬
ruptela, non-ipfirmioti valetudine uiam fiiiflc-virgincm , neque marcore confiidam fuifle
quinimo fucci plenam & torofam , intt g; aque vale tudine totis fex ante operationem heb
dbjnadis fuifle.
Lapis i vellca extraSus cmerliii erat coloris ,. oVaiis fornia;,fcd aliquantulum dc
pteffioris , afpcrtimus & fcabet, In lateribus rubens quafi cx fahguine ia calculum
. Literis doler tb Hefuis vomica excitatus.
reger temperamento bilioib , xxxv. circitet annorum , corpore fqugllid
V.^'mationc Hepatis laboraret , Medicus quidam plcuritido excruciari eui
deceptus, quia aderat febris, pullus durus, difficultas refpirandr & dolor in fipei
thoracii. Quibus fignis, quafi veris pathognomonicis, calidis remcdiis.nfus eft;
minimi digiti , oriij poteft febris. InHammaio iufpcnfono Hepatis , per conieniuip
cum fit membrana, -poreftficripullus durus: Difficultas porro teipitandi & dolor peapri
circa elaviculain dextram, nonmagna:crantcop.fidcratioDis, cum criim Hepar comtniini
cct cum peritoneo, iudeqsie cumfleura , ( qua: nihil aliud eft quam vitalium partium perito
BKufflJ initum non cft fi ipfQacccnfo, dolor circa claviculam petfentiaiutSe difficultas ad
fit reipitandi. alia figaa csfsx fi accurate ab illo enucleata fuiffent , iger fotlM»!
veret, ficutL dolor acerbus iupra regionem Hepatis ,. calor immodicus, vomitus bili™
cum'xardialgia , diarihoea- t^Miofa poftmodura dyienteria cum fiti vigiliaque intoIerabiL
atque totius corporis emaciatione : tandenj poft xv. dierum fpatium, magna puris graveo
lentis quantitas per alvum excreta fuit, ' quam paulo poft mors Icquuta eft,
Sedo cadavere vomica in Hepate cum maxima putis coacervatione ijnyentafiiit-
Dc Pcdotis, Laterum 6C Dorfi Dolore.
diaphragma, atque hineftiomachus vel negligenter curati fcnr/uftujjt. Holltritu trii,
^!tcr labpcar, magno periculo j Morbus hoc i,c/tf.z6.<ieaorh. nilcrrM.
^ 1551.^1 veferplurimos, & eos saxime qui- -
/A P P EN D IX
Lateris Joler infiammulioxir uteri comes.
VTcrl irflarnrnatioBem fequiiur febris , dolor in coxis ac/ater/W, quandoque ad cla¬
viculam ufjue procendiiut : Ecquiaobfepiiiranfverfi compreffionem , fi magna cft,
{iquhur uteri fpftbcacio , fi minor magna fpiraodidiffieuhas, minus exercitati mediciPleu-
ricidcaiexifiimant, ignerantes confeufum uteri cum iepto tranfvcrlb&cum ciavicuhjin-
(rgftor enim periionaro, &eo iblo fitmatur , ac.retioctur a pane fuperiore : quare fi di-
Jchdator afiatim, & in majorem molciri accreftat , diftcnditnr peritonarura, & .hypofico-
ta, ob illam unionem qua: fit in iepto ttaniveffo ex perjtonaro dc 'bypoficota, Rondeletius
Observatio XXX VIL
• ■ ' lateris daUr i fujluUs duabus , uxa in Jlornacho in cavo lecoris > faboU
morbi Fenersi , induefus.
F Oh juvenis qui maximis tenebatur doloribus dextri lateris : Nullum ei remedium pro.
detat : Poftquam vero mortuus eft , facba fecandi pdteftate , animadverfi eft , cicatrix
circa genua, unde faSaconjciitura cum morbo Gallico labor.lTe.
Aperto corpore , invenerunt quod morbo Gallico etiam interius totus laboraflet. In.Dia-
plifagtnatevidebantur. maxima: puftula- : Ubi autem fuit dolor maximus dum viveret, ibi
ttbmachus habuit cava: manus Inftar puftolam , & iri fupenneumbente cavo hepatis, fimi-.
Itm aliampuftulara , ut una alteram comprimerer. Ex Schedis C.Gefaert..
\J!ditfaBa couyBura eum morbo Oallioo laberaf- fufpicio fuit : Tandetri diaita & litu curatio pro- '
V fe ) \'idimuSf, aio Ballouius i, EuidStri. & xiii-aca eft. Quoties coiifuctts remediis mor.
Ephem.p.y. Uoiores latens perpetuos, fcd qui bi non proftigantut , zd/tuKnoofur Galeni con-
tlenoctcur.|erehr;nnms ccflete reinediis-. l-um filio ell recurrendum, '
pmediorum iuo|)es elTetnus , de lue Venerea,
Observatio XXXVIII. '
Vleuritis i. vermibus i» imo ventre latentibus froduBa.
FUit a nobis alias in obfervationibus noftiis ariiroadverfum, Pleurrtidis quaodamlpe^
cicmcflc, qua: in omnibus veiam & legitimam, non autem Ipuriam atrouletiir : Orta
eft a malignis & acribus vaporibus , ab inferioribus partibus futium in pedotis regionem
delatis: ex quotum virulentia & acrimonia , Pleurae inflammatio , nec non venatum ero-
fio e^ccftatur, unde finguinis exfpuitid , Iphandi difficultas , febris .& alia iymptomata,
qua: veram PieuriCm cdmitati folent, confcquuntur. Ubi purgatio ianguinis dettaftioai
longe latequG prarfcrcnda erit. Sed hujus rei veritatem «bgnofccnt ii qui Fetraris io Xc-
nodcchio aliqUandiu degerunt , ubi infinita Pleuriticorum cadavera quotidie diffecan-
■*ut, io quibus vifccra interiora, ftomachus Icil. & inteftina, lumbricis & vermibus tota
rnfafSa reperiuntur: Hujufmodi Pleuritides, quae ab rildera quibus peftilentes , ortus lui
caufani ducunt , auxilium tde exfojcant quod facultatem habeat vermes expellendi & cox-
nipiionuib ir.conuridda tollendi.- qualis eft virtus Sc proprietas meteutii, letum mercotia*
, Scc. ^enetanus Pharmacof. Rejiit. cap. vii.
PUella viij. annos nata, laborare empit tuffi verius eemuria i. Obfirvai.lxxv. Firmat GaiucU.
Afebrcj quibus fucceflit latetis dolor ; ita nus Mp.15. Nos, iiiquu, pud-
K Pleuritica certferetur. Attamen 5°. die mor- lam curavimus in qua cuntra fpeaabaqtut
01 tres aut quatuor lumbricos excrevit per cly. fympcomaca qus pleuritide laborantibus fo-
lores vagabunde tenent npthp coltas , Sc con- ventre collefips.ex quorum Xotdida& putrida
timiatione membranarum atriiigunt aliquando materia > feu virulentis ac actibus vaporibus
mammas &.partes fterni anteriores, Sed tunc peijus inficiebatur ac incendAatur, unde con»
videre oportet an ob ventris inferioris caco- ftaC quam apte purgatio potius' quam ven* fc;
cKyrniam*, a quaob vapores datos dolores fur- taid prarfcribatrif dii- illis pleucitidibus. Hinc
gunt, fenfio adfit doloris > an caufa ipfa a par- fubiit judicate crbeuoi illum metallorum ejof,
tibus fuperiovibus pendeat , an vero in thora- modi virulentis putrilaginibus abigendis ma-'
ce ipfo fit ; Vulgo enim fecctur venaundelibet xime ptoprium&_lpecificumefferemedluin,8tc;
doloi fit » atque id quidem male , Quis enim Querctttunts cap.i. Difcnf.Htrmi,Mtd.
Observatio XXXIX.
fkmtidi quiditm fmt oknexius , quod ia vemii\jga. mica ejfet "velvuU.:
Kimus pofl: Amatum valvulas vena: azugs detexi, & in omnibus cadaveribus privji
ra & publice dcroonftcavi, atqiieJn vena jntereoftali valvulam adhuc fepiusoblctva-
V! : Quum thorax ob tefpirationis ncceffitatcm perpetuo moveatur, ne languis in venam
azygon affatim irruens Pleuricidcm inferret , benigna parens natura ut huic iucommodo
ptofpicerct , itcs valvulas tanquatri oftiola in caudice vepa: azaga altctnaum dt(fp(oUi
prima eft in exonu vena: , dua: alia: direfle oppofita: in medio caudice fiint affixa: , affal
tim irruenti fenguini obfiftant , fed remeanti cedunt , Ptopterca non impediunt quomi¬
nus materia pleuritica ab azuga tamis in cavam refluat : Quod ii tantum adfi
li y ut icmelmihi videte coptigit , ejufmodi corpora Pleuriticis affeflibus fepiifiaie tentan-,
|Uf. Rioltaus Aathropgr.ltb.i.ca[.%.
\ cJ'c.)Humotnmmotnm plurimum unico ramo eam inferi inemulgeip'
y fifliirit Valvula venarum • ha ii vel abfint , rem , & hauc viamelTe pcr quam materiaplea-.
■vel quaciinque^de caufa obitrufia fint , tunc in ritim faciens nonnunquam cum urina, expur^
ea faltem vena.,, eaque corporis parte faugui- tut, ita-ut non amplius necefle fit credere^
nis morus impeditur , ubi obftaculuna hpjuf- lam per venam cavam & ventriculos cordi^
modi ade^ •, Ita languinem inhibere valcut ana- tranifumi : contra hanc fententiam vide ianrai;
ftoroofes, fi veiia qualibet cuilibet -veija’vel ««wlibip. Anar. qui la." '
arteria loca dt-bite orificio fuo non adapte- SimicatiOimm, &c. J fiippol.
tur ; id quod fieri poteft ob foluta unitatis , aiiar. p. 54. fe nunquam in vena fine pari val.
vel etiarh' capitatis , fcil. obUmdionis i root- vulas deprehendilfe aflerit, teftem adducenf
Bum : St enim fanguis non ip fociam venam & Anatomicum petitiifimum Ick- Bafiiftam CoMp
De Pedoris , Laterum &C Dorfi Dolore* ^3^
^ii:es'ftnt & 'repagula confluenti Tan-. guinis fuftincrenc , ac refluenti cederent -.^lup-,
«nini. A®gi>tr«r ergo potius canfa frequentis pe natura praevidens incojuinjo4a quae partibus
liyafionis pleuritica: , fanguiuis qualitati , qui ex pienicudirie'v'aforum evefiiraTdlent , elegans'
coatrttionis facilis caufas intra fe gerat ; Nifi artificium excogitavit j etenim in partibus de¬
dicas arterias venis ampliores plus adducere divioribus j & qua: continuo moventur, valb-
ooain li* rebucere valeant. . rum orificiis membranulas fanquam repagula’^
^(^lir.^vi-aayiiaobfcrv. medici i5.PIeutitidem appofuit, ut illis repentinus fanguinis fluxus
jerioditam le obfervaffe, ait, in facerdote quo- fifteretur. Quum igitur thorax -ob rcfpiratioi-.
^mxxx. annorum, qui fingulis annis, verno nis necellitatem perpetuo moveatur , ne fan-
leBipore , Plcuritidem periodicam padusfuit , guis in venam fine pari affatirii ruens Pleuriti-
jqua quinquies illum liberaverit, tandem cum dem inferret, benigna parens uthuicincom-
fcxia vice illa rediilTet, tandem sEgrum e me- modo profpieerec', duas' vel tres valvulas
dioluftuliCfc. In proximam, aii, hujus Pleuri- tanquam oftiola vel repagula in caudice vena:
odis periodica canfam fedulo inquifiva, tandem five pari akernacim difpofuit : prima clt inexora
apud maqnum RMmtm legi fe vidiffe, quod tu vena, dua alia direSe appofica in medio-
illacorpowdcc. (uide Karramj.Sedin fitulS: ufu caudice funt affixa, qua affatim irtuenti fan-
talvnlatum RioUnus ih Ammo diffentic , nam giiini tefifluut , fed remeanti cedunt. So/fncjvai
hic illas foris intro fpeSare voluit , utremean- Qiflertar. Anatom.!ib.5.cap..!9.valvulas dirSas
tifanguini obfifterent. Ille autem intro foras tandem admifit, non tamen tam ingentes efle ait
tedqcidcmoaftavit, ut impetum affluentis fan-. quam fibi imaginatus eftai/»4;»r. Sed exiguas.
A P P E N. D I X ^
Ve Pleuritide c>e Verfi- , ....
.T^LcuritiS ex Dorfo afFefirus eft ab Hippocr. nominatus, a paucis j quod feiats , obfervatus l
l^amefemel; erat autem mulier gravida gerens feptimeftrcm 'fere fottum dolor erat
punSofius paulo.infta duodecimam fjjins vertebram , dolor inquam; iefignis periinens-ad
legioncm Hepatis , febris affidua , tulEs inanis , cum inflammatip fere.extra Thoracem effer,'
tf Pulmo ferum ab inflammatione manans apprchendetc-negubet , inter^figna Pathogno-
Bohica erat dolor circum Dorfem: membrana affeffa, nbnqus coftis obtenditur , fed qua:
vertebras cingit: inter figna dcmqnftrativa, erant urinz.p,!anG vinpfe.,.ac.fiiangLus multos
^ ptoluiffet ac linxiffet', quia .enim coafSckur Hepar, urina: tales apparent. Deea'Af-.
fcdione itaHippoc.lib. 3. is.-iaoibis.IaPliBmide.ad Dorpm idetiffum Bjurfamvelat ex fUge,
jiifirei, & acervktim Jj/irat , Jlatim pauca tertii aut quirudie, (ipietn meiit jubetueaum, &c- ,
Et fceiindo de motb. loquens dc morbo Dorfali quem vardS-x, vocat , quid aliquid affine ha¬
bet, ita fcripfit i Voles Verfam a- Ixguiai, tertii ^ quirticraeatim metit iiriaim.: ~l!-,B.in\mmo-
itaqiic pertinet ad partes.Thorace inferiores : In eo drgo affeffu duo Tymptomata com¬
petimus, unum' eftmiQio cruenta , vel quod pte calore 'S: i.nflammarione, 'ferum &
urina: appareat orradne , ob bilis mixtionem quamplurimm i .vel quod rcapfe fenguis remi-
fteatur ipfi urina:, fafti tranflitione quadam adveficam. Alterum eft, difficile .fpitafe ero¬
do corjsote, quod novum eft in morbis Thoracis, Hippocr. in Coacis meminit cuiufdam
Pleutitidis in qua Dotfem rubet per erylipelas , a fluxu condeato per venam Thoracicam,
perquam fit Pleuritis Dorfilis, de qua hic agitur , ha:ca reliquis differt. Curatio mihi vi¬
detur maxime pafitain (anguinis dciradione , cdque tanto frequentior &■ tiiajor effe deber,
qub magis polita cftin feflammatione per collciftionem, '& quod Ipes fenitatis nOn fic pofira
(utcatteratumPleuritidonJ in larga & facili (putorum eduSione : nec enim ate Pulmoiium
allidentes ad latera , exugete polTunt materiam phlegmones, refedatione quadam corpus
Pulmonis febeuntem: Nos ifti mulieri , etiam gravida:, (anguinem fepties dcmpfimns , S£
cum nobis religio effer toties evacuare , illa inftabat precibus ut id auderemus , adeo mani-
fefta ex frequenti libetaliquc (anguinis detraflione allevatio confequebatur , fotibus Utibuff
.que aliquando adjuta eft , aliquando argrefeebat. TnciatH peculim de eo morbo..
• - Observatio XL.
§. I. Vorfi dolor a Pulmoais finifiri corruptione & Piatriculo perfonto. .-
Vh maximis in Dorfi doloribus diu muliiimque divexatus, tandem nigra vomuit, de .
5°. vcl 4°. die vomitus repetens , interdum tres menfuras id quod exiit adrequabat :
primus ille vomitus membranaceam cruentam particulam fecum eduxit , unde mihi de per¬
forato ptope Lienem ventriculo exorta fuit fufpicio : Fuere in re Anatomica malcinfor-
Mi apud quos irrifionem merui, pofthabitis utriufque cultrivori , Bohsmi unius , alterius
pomffi hiftoriis, male deftomachi perforatione fentirent j Vitali tandem aura privati illius
*groti cadaver .ubi apertum , infima corporis regio omni labe catebat .• In pedore vcr6 fi-
Biftct pulmo totus corruptus & putrefadus, citra qualemcumque faetorem apparuit ; Lo¬
bus ille fpinE dorfi firmiter adbarfic , atque pet oelbphagum paulo fupra (iiperius ventricu-
.ahitoroUBmeti lotc.l. Hhh a Jiorifi-
f4« Anatom.Prad. Li5».!I. Sea. IV.
U orificmtn, ruptum , liquorem illum nigricantcrn in ventriculum congefflt un<J-
tetvalla vomitu ifta faburra prodiit. D. VoUmKms Med. Horibem-^s Amot. ad ohC,
MtfielUn. curiof. ana. 16-jl. ^
MAximUin Dorfi daloribas ) Vifeerum inter- fi] A ventricule Dorfi dolores proe.a.
norum caufa dorfo accumbentium, luajo- ditSemmudPrax. ,
•ibus potius, conqueruntur agri, autdefaxis primario gerat, fi fpiua affefialit. Vide de hoc
fircum , fiifpicari opor tet aut latens ve- morbo librum ultimum,
senum , aut teliquiasejas luis, five ab hydrar-
Observatio XLil.
hBar^dalar a Pulmanihis Dorfi annexis, f^itiatis , d‘C-
Viduus melancholicus diu conqueftus eft de dolpre ventriculi , necnon renum Si Voi-
fi. Pulmonum lobus dexter inferior verfas Doifiina annexus repertus eft. Fide B.
^.tit.delnappetentia. n: » ff
§. a. Gcotgius N. dolore continuo capitis , tum circa Homoplatatn dextram affeaus ett,
cura deftillatione ad pulmones, &c. Pulmonis dextra pars propemodum ablunlpta aM.m
7il.de cordis Pa/pie.'
OsSERVATrO XLIII.
Dorfi dolor afalmonAus ia 'vicinia utriafqae infiammatis.
AUiiga llibitoin curru extfngultur : Illi prope gulam & Dorium inflammati erant pn^
mones, fieut&ipfa Gula. Unde vivuspoft cibum fumptum de dolore ibidem 1°«*®?
genti non immerito conquerebatur. Fide lib. a. tit. de morte fubita.
Dc Pfe^pjis , Laterum. &i)orfi Dolore^ jj4i
.O.bsk:rt;Atio XLIY.
■. Ihlor I36rfi'iivemfi>titte i?tieriji>i
/■yrErcatori dolor fummus ad /pinam dorii 5 annum itit^rum laborabati'. Quod ali^an-
jy_^doluevcncrca infedus eflet , id attribuebant,'. vCteci. morbo. - "Eer aut quater yficiis
jll:, nihil malum quievit , tandem iurfum dcorCiih ingens ftnguinis copia eft excreta.
Aperto cadavere , AneuriCna compertum eft in -divifione magnx atteri* ad ilias qui
parte ipina: incumberet. G. Bullemus tuudigm.xm.
QXJideliquMdo lut vsnerta, &c: ) Cui familia- ciatUs ciSnt implacabiles. Circaregiotiem.olfi-
.res ejuititodi -dolores ptsferttm quartV 'bus aotifPlaUrus-prax.likzicapi
ejus; fpeCiei.-. .Cum; jam.invalefeens lues , ait di Habitas cerpsris dplore j.ia media fere ipforum
iplidaspartes, offa, vincula, roein- latitudinis vel longitudinis potiifirauitrexcarni:
braiias ac netvos.adoritur. In his jam vitiatis , ut m tibiar,um maxtme interiore nudx fedis lon-
■eiirc®e'nta'muh^; ctima' quidem ad glutinbfa' gitu.dine’,’ St juxta fcapUlas, homoplafafn ,& cu-
j^o pattis coadirione Vfed-tattiei maligna coii- bituin riri fterni item anteriore offeaTede , qns
geilidne accumidahtur quse uonnunqiia'm'in ih hdo-fdlb affefiu , cum aliter vix 'ab^ iriternis
teadonesitC^ius'5nter ol&.aGjperioftica.coji-...cau(isf.dolere'po(fit, dolet j:St proia-htee lues
fluunt i hiec cumvcl membryiam^ab offe d,ivelj..ietianrfolq<hp.c figno.. quandoque cognofeiturr
lont, vel cum maligna acrimonia feriunt, cru- ~
Observat 1:0 XLV»
OmepUtarum doler a pmrs materia in thorace Muteiita.
DOminx du Pleffis ab- acri fero dolores excitati funt in Omoplatis : ardoris- & acri-
monix fenfus erat , Si nil juvabant remedia , imb ne opium : talis dolor viginti men-
fes perfeveravit.
Tandem cum interiifTet reperta eft colleiftio putris Si olidx riiaterix in thorace , cujus
fcnim cos dolores faciebat in partibus vicinis. Si id fulmonkis efi familiare. Ballemus lihs
i. cenfl, 11/^: lac. Thevart annet. ,
ID Tulmenieis ejl.familiart] Ncc iis folum, fed dum omoplatas oboriuntur fatis vehementes :
& Hepaticis , notante BaUortio confil. 77. lib, nam quem^moduro ineuntibus parbxyfmis in-
i- Unum , ait , animadvertere oportet, quod ad cumefcit'& expanditur Hepar , contingens dia-
therapiam & diagnofin facit inprimis. Omni-, phragma , unde diScilis fpiratio contingit , ita
bos Jecoratiis.i.e, quibus grandinsHepar,am- quoque dum afluat Jecur , intumefeentia eft
plius,tumentius&calidiiis,.cumfebribnsmag- quadam , hinc traaui.fimilis contentio, quo
aisprehenduntur , maxima ex parte , tempore fit ut per communicationem vafa fupetiora af-.
urgentis febris, dolores in claviculis S fecun- ficiantur.
Observatio XLVI.
.Derfi doler a vexa cava ixfammatiene ^ dilatatione.
A Ae/av-f venam cavam inflammari Icripfit, atque inde ruptionem pati ; quod accidiflb-
vidi. - Non poteft dilatari trunCus venxcavxqUandiu libera eft ftnguinis circulatio.
Manus Encherid.Anat. lib.z.cap.-Lj.
Observatio XLVII.
NOb. N. ex faltu & concuflionc Equi ferocientis , incidit in veheraentiflimum doIorefU
Dorii , cui Cicceflic Tumor cum pulfaiione. In ipfa Aortx cavitate. Tumor prxgran-
dis repertus, ex arteriali fangume concretus. Ftdetib.er-Ttt.deTumeribus.
Observatio XLVIUi
itorfi deler a Liene calculis teferte , Bene dextro lapide ebjejfe , P'tere lapideo.
Vidua gravi dolore Darfi vexatur , poft fit hydr apica : Lien quali convolutus calculis' pla¬
nus cqnljjicitur. In Rene dextro aderat quadrangularis lapis .• literus carrilaginex du¬
ritiei. Vide lih. 3. tit. de ventris tumore.
Boiuti Atiaimia Toeb. :
Hhh-,i-
0BS£R-
64-'^ Anatom. Prad. Lib. II. Sedi 1 VJ
OBSBRVATr-O XLIX.
I»vi,gwh diuturiiiDorfi dolore ■uextu.himhfidemn fmipo rene reveni.
NOb. vfrgoDorfi diu vcxata^ft,CBiusii<3mmevaria:tintata remedia, feinos U«m,
in-finiftcotcnemvem. , * ‘apifle
DerfidoloraferopngttiiifmkmemafidoshitmeroUs. . ' ■
TNcredibiles circum feoptula operta & rachitidem dolores otmatan^delopfa crudi '
X rofi humoris fer fortes fofiicus cafuis,S.t ii mulieres maxime exercent. In Domina du pJcf
fis per vigintimenfes perfeverarunt, nulli cedentes remedio ; Johanni Bcllicanto (ijni laqueo'
vitam finivit, calamito& fupplicio infinitatem, ut verbo Tulliano utar, 'fuoium fcelctoiii
expiaturus Jpos dolores fepe petpeffojcum corpus mortuura fccarctur , omnes nervi
gatnenta mufculorum humeralium erant opplefa- fero pingui : Idcra oblervat.um in aliis
fimiles dolores palEs, quos nulla fere ars levaverat, guid hiciafHsconfirti^ Cfizxaedtcsii
methodusi Gol. Botlonius Efhemrid.& Sfidem.lib.i.fog.46i &ed»/l i^rliki. --
Vorfi dolor a mole pngui mefenterii prhdph adhmnte: ; i r <
Virgini a cafu tumor in lienis regione (uccrevic : acceffic prxter appetitum proftratnm:
& virium imbecillitatem, circa Dorfi medium dolor. Reperta pinguis quzdammo-
es in finiftro przcipuc latere latitans & inteftinis incubans, xl. Ife pondb zquans : Circa
nefenterii principium alia quxdam pinguis portio, hinc ille in dorfo AoXoi.Vide lib.j. tif.de
ByHchond. tumore. - ' ‘ .
mrfiMor fuxgitivus i trunco aoru defiendente c/eo in regione Jiophrugnutis..
NOb. juvenis pugnaciilimus diu de ardore cordis & Dolore quodam pungitivo ad Dorfi
(pinam conquerebatur, prrEcip.uc a leviori aliqua commotione: Illi truncus aorta
defeendens , circa feptum tranfvcrium , ad, minimi digiti longitudinem , totus offeus crar,
Co! avf.m -pAofmn. ytde hb. in miftedoneis.'
■ ADDITAMENTA.
.Observatio; I. :
PiBoris dolor circe memmim dextram Polfitorius , oh Tumorem oblungum inter ipfos,,
■ Pulmones defeendentem , arterUs prementem. ■ ■■ •= -
A Lexander Dlejaitus Botionieniis conquerebatur de dolore ad mammam dextram cui
/\^ti\l3.tioac.&i orthopniea ; Confultus luLCnfar 'cUudinns ( vide confulr. 45.) (laruitqut
nnnftorms . te ob id vchemens . non attinete ad Pulmone
Ifantes eiTc illas Pulmonum fecundum partem dextram, qn»
De Pe6toris , Laterum & Dorfi Dolora 64}
gdt grandio- 's > tnorom-etiam manifeftum facere poffunt •• Quoad relpiratlonem difficilem^
qaa mifece laborat aeger. Pulmones ipfbs affici fecundum bronchia & afperas arterias, Prin-
^iageneraiionis ponit Doloris, quidem lotempetiem a priedominio frigidam cirmprse-
fcntia materia: piruitofa: & melancholicx , ob diuturnitatem affeSus a lepteia meniibuS
jiokfti, xtate inclinante, tempeftate autumnali & anteaSavita concurrentibus; Ptzter
intemperiem adjungit Tumorem de genere icirrhotum , ham cura intemperies fit infepa-
rabilis a quolibet tumore, & conftitutum fit intemperiem efle firigidam cuip przlentia
Junioris picuicofi& melancholici, jure colligendum Tumorem effe frigidum & feirrhofum.
Qaoi autem tumor adfit, conjicit, ex pondere maximo, xgro molcftoubi deCumbitiri
latus fenum, & quanquam infignis dolor in ea pairte fentiatur, inferendum non effe Tu¬
morem ex cjufmodiconfifterc, Tumore, quia in partibus adjacentibus fentitut, tura quia
partes hzinterapecie laborant, tum quia ab eodctii tutiiore continui fblutionem patiuntur.-
Quoad Pullationem, putat arterias illas nimis quam par fit pulfece, quiaplufquam conve¬
nit premuntur, a Tumore- fciliccc , in parte dextra plciirx exiftente, pulmones compri¬
mente ; qui quidem Tufflor fit oblongus dcfccndcns , inter ip&s Pulmones , fed potiffimutri
partem eorundem dextram occupet , ea tanden ratione ut hanc eandem verfus latus thora¬
cis pariter dextrum pellat & comprimat , ficque Pulfetionem, ob artetiarura compreffid-
nem ibidem fai3:am ad partem dextram fieri contingat : Id quod fieri poffefibiipfi petfua-
itij eh diffeUtonem jotifimum fiiclam in cadavere quod tale quid fattebatur.
Observatio II
Vehemens Vle uritis non folam pleuram fed & pulmones, imo aliquando affiit pericardM.
§. I. TJ Aro in Cadaveribus pleurifi cxtinQoruro non Pulmones plenos Sc duros , & Ilia
Jtvmembrana eraffiffima faSa, dcterlbs ; ac fi cryfipclate fuerint affccli, invenias.-
Raro ego humorem vitiolum in capCila cordis non fuiffe transfufum vidi , qui etiam fitpe fit
albus; & cor alba quafi lanugine , aut calee coeperit , cavitatem etiam thoracis fepiffimb
aqubfi , albi tamen humoris plenam confpcxi. Guarinonius confultat. i6i.
pK.oponitur Guaritumio matrona optimi habi- flavz , paulo poft turbida , crafla, quia fera
1 tus , acate florente , fanguinea admodum , permifeentur vatii liquores faiiguinis , a putfe-
tni facies prater modutn rubebat , cum pulfa dine fuis creditoribus , nempe ichorofis parci-
tiebro ; inaquaii penitus & parvo , refpiratio- bns colliquaci , quia putredo per omnes majds
ne angitfta ac crebra urinis flavis cUm fordibus res venas pervagatur : Pulfus praterea non in-
645 'Anatorn. Prad. Lib. II. Sed. 1 V^
coSa materia & alba faSa , in fpeciemque laflls convcrfa ad cor depul6 fit , Jjjq
capfula verfarctur, & cordi loricam albam afficeret , quibus febris ad xi. ad xiv q
fet, deinde ea tevcrfa , duobus aut tribus diebus confumptis clTcnt.
Hinc colligit medico colligendam, non fo- bus caput fuapte natura infirmum , vifeer
Ium quid mali fubfit,ted quid praterea fu- ro &maxime jecur firmiora , viis veto
turum metuendum ; E medio enim corpore in lium excrctionum impeditis in partem in?"
reliquas partes humorum impetus fieri potell, miorem facile mittant , eoqne facilifis fi •
maxime in caput , & prafertim in pueris , qui- laxiores habuerint , ut funt qua caput te ndu*^
§. Metuendam nc materia qum jam in pleuram & pulmones confluxit , rcfeiita & oc
cupatis aliis viis in capfulam cordis dcftillcr, & exinde cxcerninonvalens ibicorcocrum'
par , ut vidi iu aliis i quare avertenda cft materia a medio ad extrema j & vias excretlonuia
remoriores. Idem confalnit. 441.
Observatio III.
Ltteris asitis dslor mn funSlorim ,l Pulmoms lebeesftrte hjimmau.
HAbu‘miisbistervc cadavera, qua: Peripneumonia fuerunt cxtiD(3:a in quibus iimus U.
uris toms l‘almoisis\o'd\.\%, una cura exteriore membrana , inflammatus repetiebatofj
& tamen ifti, dum viverent a:gri,de nullo acuto dolore conquefti fuerant, qui -tamen necef-
fario adfuifle debuiflit , fi modo veriim foret quod affetit Regius, fcil. ab Inflammaiipoe
membrana: Pulmonem invcfticntisacutilfimum dolorem excitari. Diemerbrtek Aiutom.lik
x.cap.i.
De nullo amto dolore a-c.'\ Nervi admodum dietitiiim derivatur quie efi obfcuriflimi ieiifiis;
exiles a fexro pari ad pulmonem progre- Uew.
diunrur , quos plcrique per fobm membran.am Vtiius laierhiotas Pulmo ) Dividitur Pulrtioitt
externam difpcrgi , RioUms vero etiam verfus partem dextram & finillram, beneficio interce-
iiiieriota tendere , & Buriholinus fere femper a dentis mediaftini : Has partes quidam vocant
poiHca parte bronchia comitari obfervavir, magnos Lobos Pulmonis , Harum partium quz-.
prater ramulum qui antica parte membranam libet rtirfus in Lobum fapeiiotem > qui breviori
externam perreptat: TVillis Anat. cerebri cap. &inferiorem,qui majordifpefcitur. Prateteam;.
:j. dicit nervulos iftosetiam una cum vafis fan- divifionem Malpighius accurata iufpeaione in*
guiferis per totum pulmonem diftribui , & cura venit adhue aliam fcil. totum Pulmoncin ex
bronchiorum ducluSjtum arterias 5: venas affe- multis lobulis fibiiiivicem juafiis conflare oira*
qui, propaginibus quaquavetfum emiffis. Ve- hiliorem inquit epift. i. ad.EorellinmfS-
rum ego mihi minime perfuaderi patior tauram oifervavi divifionem .• Pulmonum; enim moles
efie nervulorum per puimonem difleminatorura lobulis pene infinitis, propria membrana cir»
copiam , cum ratio potius doceat magnam cumfepris, communibus vafis donatis ptopa-,
effe paucitatem & parvitatem, utpote quarum ginibus afpcrie arterisc adnatis conflatur. At.
ratione, ob fpirituum animalium iiiBucncium tingiautempoffuntRobuli,fifemiiafiatnsPiil-;
paucitatem , obfcuriffimi feiifus eft hoc vifcus nio Solis radiis vel luminis objiciatur , inter,
ut patet in ejus vulneribus , ulceribus, petip- ftitia enim quidam quafi diaphana emergunt,
neumonia , quibus multo plus moleftii & pe- qui fi leni incifioneprolequatis, lobulos uttin^
riciili quam doloris adeft ; Riolanus quidem que afpeti atterii & vafisadh$rentes ,fejatt-
exquifitiffimum fenfum exteriori tunici tribuit, fios reddes, & propria involutos membrana
tanquam a pleura , exquifito tenfu pridica de- infpitato aere per tracheam experieris : illaS
rivari , fed repugnantibus experientia & ratio- diligenti fefiione fejungi poteft , & luci oppofi.-
ne. ll!a,qiiia per Inflammationem & vulnera vix ta fplendefdt. Clarius tamen hoc tibi contine
ullus dolor m cafentitur. Hac quianon a pleu- get videte fa£fa levi pulmonum, elixatione*
ra, fed ab externa tunica vaforum vifcus ingre- «laborata interftitiotumfeffiqafe;; .
Observatio IV.
VeBorU ardor ah humore acri copiofo tenuiepue ia cavitate peBoris ji/tijlrt- CAtdis tVRj'
eam, ejus capfulam ipfamque fubjlamiam ejiciente.
A Neo 1S55. ad. menfis Aprilis, prifentibus Medicis Clariifimis Dn. Samuele Goftero,
& D.Joh. Decimano, ac M. Dan.Fioriario, juflii Magiftratus , in valetudinario pu¬
blico aperuimus cadaver joh. Roclofzen, ex vulnere demof tui. fi? cayfeatis pefloris p^“
finiftra aqum acrioris tenuiorifque copiam infignem reperiebarous , unde eas&ia Cordis,
tunica ejus, imo ipfa fubftantia corrugata, adeo, ut pyroarftn ignis exficeatD fimfle<^°'^*
pareret. Hujus condicionis cor ia Cafimim Comite Brandeburgenfi adpatuit. /c^.
Oest*.?
DeT^oris, Lacerum & DorfT^Dolore.
:T Obsertatio V.
;■ leihilis iA infimmitiese plearipni^i ^ f uiitiems vidat,
■' " ■^efuifddam humdrem coh&HntiuM. ,
HAnt pridem/ ( AfiriL- 1678. ) Pleifntis in peripnconnor.iatn mOtara horti Regii
fTskdaiii i^teie^b lacrbari^ peritiffimunij Nitd' tMnrJchtndum y fexagcnatiuni ,at-
lanrei? ■'rOboftulB e vivis Ciftulft ,- cujus cadaver «fii&fasi. c
• Sfmftro.latetr ijiihi viguerat dolor, pulrno adhxlirxonglutiHantc muco tenaci & viiei-
puaBs Fetme-^leufiticocum mifliim iaoguinem obiude , diverlb tamcn a pure : Ibi¬
dem Pulmo 'Ctiaia lividus adparuit , a reftagnantc & acccnfo fanguine , quo ipia quoque
tiiSMCis ihehibtiiia-pjfura hinc inde turgebat : cWi inerant utrinque magni & tenaces
i ■adips Rirfta tndntientes; quos argro adhuc vivente genitos fuiile judico, quia ulti--
nSi-didbds ps^r-admodum debilis & instqadis liibeiraflc dicitur. lUiXa Kerkriagioxibadasa
ji£irti0r,'neganti>®o!7pos.vivcnte & putfaote corde generari. refh. CoBr. Peierus Mxett,
fyiildaediXP^ . ■
t:c£aaasiclfpi.,lCmt Pql^pi gantacefeente , medicis medicamenta acida , .fed penitus coni
1 ‘fanguine , uti aliis experimentis id proba- traria , h. e. ea qua fanguineta ab acore & con-
ti^tefe mprt:«s,^S Ji.Qa,a4hibenda erunt a-.qretione, liberent, Wtati
'fulminis inf.iiujnmio dilmm ihirads non jfemper invehit , quoniim plettrnm non sttingiv.
n;
rOn femper 1
n pulmone i (
piens Thoracem membrana inflammatur , ic
tingenS; quoque & intetft-
_ ^ inflammarionis recipits quod
fsEpe fiSum vidimus, ubi conglutinatos quoque pulmones ipG fuccingemi in apertis ca¬
daveribus infpeximus : Pofllint enim ipfi pulmones tumere inflan)niationej,&. tunica co-
inai eryfipelatc ctwumpi , & ab illis leparati, fucciogente tamen minime attingente ia*
SiaBiStioais nm^ --^mnnoniits confulut. iio.
Observatio VII.
In Plettritide pulmones fupp^ti.
PErilluflris iJora. M. aniibs 76. natus graviffimo & acerbilfimb lateris dolore curo af-
dentiffima febre correptus , fotibus & litibus fanitatem coafequutus eft. Ciimauteni
jam elapfum incolumis vix!fletv & ab omni mali pernicie tutus-eflci , nova Pleuritis prima'
vehementior cum^ndofitut , Sc mox quinto die , remediis ctfi opportune faSis |cedcro
CoaSus i d vivis recellit;
Ejus cadavere aperto, finiftri lateris, ubi dolor eum magis vexabat , pulmones fuppuratos
comptrimus. Poteriuscent.i..Obfirvit:^l.
Obs erva
VI II.
- • . Pocloris dolor ob Pulmones pleuru tdnexos'.
GUI Pulmo, ipfe inflammationis aliquo genere intumefeit. Si thorax ab ea afficite. ^
olore afficitur , Quem vidi etiam &pc a pulmonis tumore affeflum , & tunicam pul-
Kqnuni adeo, fcecingenti mlcmbransc agglutinatam inflammatiorib, & ejus exfudahte glu-
W, Ut,Sne.dilac«aUonc,disjungi ab canonpoflee, Guarinomus confult.6}j.
Observatio IX.
Zaferis, dbler lethilis oh Pulmonem JiniJlrum femi - corruptum j diaphragmati ■,
coflis ^ pleurd adnatum. ' ,
T^^mis annorum xxv. die j. Martii i&f 6, horrore affieitut , fubfequitur mox calor Bi do*
A'°r lateris finillri- pungitivus, cum tuffi ic refpiratione difficili ^ ac capitis quoque dolore i
^■fS-to.&n. fanguinem’ extuffiebat-: Dic 12. pratlOciptum Sudorificuni : Dic 17. anhelos
^sger, £cftuans,tuffiens,non tameri finguinem erudiabat amplius.- Przfcriptum eft Dc^
^URt Perorale : Dic 19. omnino raueiiS ctat ager; nec tamen adeo difficultet anhelabarj
“ cruentum ^utam-extuffiebar. Pullus parvus ctat & quaraauite tardior, fitis tamen ur#
gebat;
64§ '"Anatom. Pradt. Lib. II. Se£I. IV. ^
gct.it : Dic io.amr(5icamciitoiu(nufu erat in rodiore ftatudolor iaterispaulatimceffahi-
allfput.jmcumtuiriproieaura, purulentum eratac ctuore tinaum : Dicii. rodius habere
vi uscft, fcbti5cniip,oronir,otemifit,aft tuiris,raucedo,croepcumfputum urgebant adhuc
Die ai. fputum non amplius tuit cruentum , attamen copiofum & purulentum Cum tusfi
mok fta: Die 25. i ledo furrexit& aliquot horas extra Uadm 'permanere potuit , fputum
adh-jccopiofuraiiaticcdo urget. Die jiS. deterius habuit, &cies,:fummc livida, o;ali obfcii.
riores,.-.Die iS.cxviniL&.cihorunr u(u immodico in kauro coaaus. refpirat difficulter :pa!;
(iiS celerat debilis, tuffis pauca, expiiatio fctcnulla, Peaoris aiiguftia &',anxictas, deuB'
obfsuri di Icthi fcrciodicesiiffitisroagiiai appetitus nullus, pedes tumere incipiunt-r Dici
Apr, incfiodcm ftatu.rtmo.pejoxi.aic, ?)a<r;^>ie:omnino,eft, Die 2,. iMlius. habete vijfjis
cft .-rouha expeaoravit caque:p.9Eulftita & vilcida, Die^j, Apr., mdius aliquantum (bbabe.^
revidebatur, ali cmpysmaticiis-ferme eft: tcffj.raiio licep libetipr Iputum tamen pardus:
D!-'5 ip,utum:rcmirrir,;pedes tuti)entr DicijS. %'tum copiofius, purulentum;, ^ insui-'
mo> vciufcpnglobatucn , cjidiur., Appetitus qinnino dejicitur. Die 7. deteiriiis habet ydbt*
loreraifcotiE. punaoliumin fi ia fi fupjnb aut in dextra-’
Saipius ar.xfciatc prarco- diorum & Ipnltus imacepttonc premitur, facies horrida . cqata-
bciciti Sitis ingens, DUp debilis omuinofjit, pullus imperceptibilis, thorax tenrus, ferii‘
ino ac telpiiatiodiffienis : Die ib. -Apt.thane , inter horam 4. & 5. telpitatione intetapta '
luffo-ra+Bs cft. ■ . . • - . . . • , ,
Sub me. idiem cadaver ape rt-jtn hxc exhibuir notatu digna';' externe totum qUantuni pea -
diculis vari genciisfc.tebat; In i^hdmiae aliqgalem aquarum copiam invenimus: Utn
tres pendens iib.as, corruptum pbnitus, lo.agicudioS Ipiihamam, latitudine fotcfpithamani,
cr^fitio tres digirus^qu^hac : membtan3'parcHchyma involvens crafla- erat , c-ulore ecciur
lea , fuperius diaphiaginati armiter ad.uata ; Parenchyma haud 'Iblidum, fed inftat Icmiraa.:
gulatiianguinis arri friabile .- Hepar pallidius, Ibli-o coalpiciebatur •. GUniuU mefeateipha^
tnidac & dutiufenlzic InT/i«fiirePa/«:e naturalis erat., .a collis fiber: In cavitate-^a
dextra aq-uarum cnritiamm fete-menfutaeontiaebatut .- inferius diaphragmaii,.
a-la.cre collis & pleurx indique firmiter adoatus J exemptus femicorruprtis; apparebai!, cu.
jus pliiriaix veficuix pure adhuc oppletx eram: aliquot quoque in lofiis ca; ii3ids a yotniefi-
excretis relidx cerneb-mtur : in rWeK arteriis fangiuis omnino fluidusr.ExyrW^
Theodori Zhvi/i^n rmdici EaftUeaps tmice mihi cemmantcitis.
PleuroferifaeurnoaU, ah offeSipleurd lateris dextri, eumEnlmont ejaJSem
' - lueris illi- cohnrente. ' ll...: ^
DUx Rupcfoucauitius anrc triennium Ibb mea cura fiit, eodem morbo laborans, quo
oupet interiit, fciiicet.Peripneumonia , cujus comes erat dolatJatcriscumtjfiiSf ht*
m.ptyri Sanguinem mulcura d,et.''ahi juffi in morbi primordiis, quo ;paiao humOrutn.inpe-
&ns ii5fiuxum prohibui poftihodum ufo laciis.,; aliotumqiie prxfidiorum pulmones confolida-
ti fuere qua patre crpfi fuerant , aut anallomofes vim pafli , e quibus cruentx expefte ratio¬
nes prodierant: verifimile efl particulam illam pulmonis fjilTe Conlolidatam, ibi cicatricem
fcirrhofam exortam, cujus oppconlbtibtaluot.vala. Unde patet 'tcrum non effe extimaspar-
les labem palTjs, exteris defluxionis magis patere: Nec dcfiint aut ratio aut experientia
quihes id c moiobem : Podagra affiscitduStdami pedum ibea, quxltemediorum ulu petmo
adcoroiifiimaca, illorum vafis ope adfiringentium tam valide conftriftis , autcopluinpnb“*
riuiii deinceps ihilios decumbant humores: Diflo Dbtii. Duci Rupefqucaultio quinque aul.
IcX dkbus ante obitura obijrta rll otthopuoea molella , Puilus/xitllS triduo priiifquam W'
cederee evTvTsj 'qui.iniiibaffcfius raagnus,& plenus idxi plethora .rainvy comnc ab irritior'
bre , xgro fcntfta , ah 'exupefaate faxguixe per triennii dccurfum cbngcfto; vclbb-^u &
fctmrntarionc ejusdem , qui in morbi primordiis arteriam ad craffiticro poUicis.expanaei»
videbatur , quare dura & plena unoquoque pullii adpatebai: apud me quoque illud ratu®
ftrum quoddam acre & tnaligqum ,. arthriticumquid forte lapiens fermenti yrccntobtinu' '
fe erga languincra, quiVon fithidcpr-p.efrplas.&: Jargas venx leaidnes educendus
in br.cliii'. & pedibus inllituendas, quo pfxfidio infignis-illc languinis fervor tepteffrsW .
fo : it necmihr, nec Doin. H/otioSi^erfeHVP quilquam aures ftxbtiit f, Objiciebanti^
coafanguiraci ptovcblam. xratein , atilirirb-is nqxiam^efie venz fc^ioneip , .medici^
gltim ( Trr/^atiww ) aliolque eapjztectpiira lanarc febr.es; Interea Pulmonibus
gis roagilquq.difteotis.pulfLis minor cyadit, »rte>.tj pio mote, fe.npp. expandqute;.,jf
zgriim urgefjfputa piius c.fuentapolloa . livida Se virida fxccrpuirtur , przferr/nqf^apet , ,
tionumtenipQrcs- ;anhclqs.:6t«gcr f adeo ut erefta faatuaj cemccaeregi addueqb^/^^^jf
DeVeStotis , Lateruhi-& Dorii DoIbreS
liata diflecaridi cura obfec vavit cutem latere dextro , infta mammillam , bmnini
itto thorace, pleuram ibidem loci' itidem lividam, ad gangrenam vergentem
porro, qui nigricabant , languine adeo turgidos & infatdos ut infliSo iSu ftati
tcthoracis exilierint. Idos quibufdam in locis falcato fcilpello affatim fanguin
■'um,fulcum& tabofirailem, pus autem fub finem prorupiffc : Id autem
i6;o Anatom. Praft. Lib.II. Seja. IVJ
fibra aut villi partium relaxantur & robore catapultarius fatelles regius , phthificus ad
exuuntur , tranfituto humori via patens fit > tremum tnarafmnm dedufius, perpetuis
unde origo morborum contumacium : Teri- liis vexatusj pus viride & cruentum conti
pancreas Defunfti Dom. Matefcalchi Clerum, excernebat . pruritus cutis perpetuus . ei--W°
bant humorum fatcina levavi , quorum copia' bantque furfures Nulli dubium quin Pulm
adeoturgebat, ut magni cucumeris fpecie ten- nes, ulcere affefii effent , bmc aPom-Sarac***
fum & durum fe exhiberet ; at hujus fibra plus pro deplorato habitus , aliifque medicis : atr*
nimio diifoluta erant quam ut advenientes ite- men lucis ufuta adhuc fruitut , nec ulla priiu?
rum humores refpuetant: ideoque non diupoft mali adfnnt veftigia •• Idem coutigiffe mem^
in novum tumorem pars fe efferebat : Medici Dbm. Marchioni a Larre , illi mea opera Pd '
nunquaminid incumbunt ut relaxati villi con- mones adeo folide coaluere, ut itinera nfj
trahantur, inde humorum congeries ortum citatis equis perficiat , quafcuuque belli mol^
ducunt ; & infarSus , quz intemperiei vifurum ftias Sc 'injurias impune ferat , fpuca excernebat
adfcribi folent ; nova humorum congeflionis viridia & foetida , hefiica febris ipfum qccu
cauf* fiditiaiNon pauciPulmonici & anti-Phthi- paverat , totum corpus in anteriora inclinave^
fici i me in integrum reftituti , fanguinera & tat , &c Dm, Bourdelotius. , -
pus excludentes : quos inter T)om. Pcmiius , '
Observatio XI.
Dikr pleuriticus in quo ptlmones livebant & incifi pus fundebam.
ANno 1687. die iq-Decembris dcceffit in Nofocomio CsraentariusvigiQti& aliquot an¬
norum , qui tribus ante obitum feptimanis febre continua cum dolore pleuriticd cor¬
reptus fuit , quibus dolor capitis, fitis, vigilis, deliria , pulius inatqualis, & biduo ultimd
fopor fupervonic, quem mors excepit. Cadavere cultro anatomico fubjcdo, prava detefta
fuitviiberumconftitutio, omento exiftente putrido , quod ea regione qua ventriculo adhz-
rcbat, fsirthum ingentem , materiam cafeoiam continentem fovebat. Peritonatum, ventri¬
culus, inteffioa, atque vefica, frequentibus atris maculis erant conllta , glandulzque in^
numerz vix alias confpicutc horrorem nigrore fu6 fere incutiebant. Hepar pairte gibba, te¬
naciter adhzfit diaphragmati, & parte concavi membrana tenaci erat obdu(aam,inque parti¬
bus penitioribus aliquot fovebat vomicas. Liep ventriculo atSc adeo adhzrcbat, ut unum .
Cumeo vifcus conftituere videretur, fatis alias fanus, licet feie globofus. Inteftinumczcum
Inc.Tum , totum erat glandulofum ; reliqua etiam inteftinorum interior facies glandulas foas
fadie prodebat. Venz cavz truncus defccndens ea crac amplitudine , ut impaito intellini
ipecie facile iropofuilTct. Venz fpermatiez admodum luxuriabant i in finiftrd quidem late¬
re ramos ties emittebat emulgens; indextib autem rami duo ex emulgente , & ipatioduo-
rum digitorum tranfvetforum fub hae, ramus infignis e cava prodibat. In thorace, pulmo¬
nes ohereberrimas maculas omnino fere livebant , atque incili nigricabant , preiE pus vifei-
dum emittentes, czccrum utrinque adnati: intra pleuram & dextri lateris coftas lympha
gelatinam referens copiofe erat congefta: Pericardium & cor erant monftrofa.- Illud crafliim,
& diaphragmati ubique ferebat hmtens , intus hifpidum & vclut holofcrico obdudum : H<x
cum auriculis fuis , lympha quoque corrupta & ecaffa erat circumdatum , qua corticis in
motem illud ambientis dettaaa , auriculm & vafa cordis admodum ampla confpicicbantut:
Mucro cordis admodum erat latus , inque ventriculo utroque continebatur polypus ; Fma-
inen ovale ut in infantibus patebat. Pra: primis etiam attentionem noftram metuit duflus
pancreaticus cum biliofo luadus,. ejus papilla inferiore , prm aliquali daritie, ftylum non
admittente. D. lek lacob. Harderus Mifcellan. curiofor. Ann. ix. DfW. ij.
A NA'
anatomice practic^
LIBRI S E C V N D L
SECTIO V-
Pe Sputo Sanguinis.
Observatio I.
Hxmo^tylis 1 Pulmoxihus Singuiae «igro , liquiio , cam fame refertis.
L L U S T R. Comes fingoinem tufCendo exfpuetat ; Difleflo corpore , ut an rei3:o
de abfceflu IcEfilTcm judicium fieret,Invcmi(unt pulmones fanguine nigerrimo, li¬
quido , cum aliqua lanie j citra propriam (bppurationem cedundancos. Hter. Cir-
dams Art. Carat, f. zsi4.
v^Irca Hrtnoptoenconfiderare oportet pri- que in extrepra inter veliculas orbiculares;
\^mo,c quibas vafis , & quali eorundem af- confito erumpit! infupet advertimus arterias
'ffectione fsnguis erumpat , fecundo, in quibas fanguiuem expuere folitaS, vel ex earum nume-
locis farpitfime deponatur : tertio quot modis, 'ro e£fe, qui eftirpe pulmonari oriund* rra-
iit pet os excernatur, futium duci aut ejici ches ramos ubique comitantur ; vel quafdam
folear. ex illis efle^, quz onginerofuam aqrtz ueben-
Anatom. Prad. Lib. II. Sedt V.
vel paulo inferius circa intermcdiosduaus cra- innotefcuBtj Nam eruor in larynuem e
cheaies, vel denique ulterius intra veficulas ot- poft leyem' ia- gutture titillationem ,
Fluxus rnenllrualis, harmorrhoiJatis , autena-, P«lmmsfiibfiamiarifinamiueriiip>iriili»ti.)R.
ribiHS effluentis fiippreltio , qnofvis tere ad fpu- prsgreffa eoririn inflammatione, cujus teftes fe-;
tum fanguineum inclinat : Secundo- inter cau- bris . dy fpneea , vultus rubor, tulEs : Obferva*
fas evidentes referri debent , imprimis' caloris tum eft , ait Hmrsim, ex pulmonis phlegmone
aut frigoris excelfns , quippe cum fanguis fu- aperiri ac erodi etiam vafa , maxime ii cor ac
pra inbdum afluat; aut tranfpiratio ejus per hepar incendio incanduerint , fed hoc omiiJS®
poros cutis iinpeditur , immaniter exinde tut- funeftum eft.
gefeens, frequentet e valis pneumonicis erum-
Sitiguhh Jpiiium ah Aaeirifinitte t^pru circa dorfam-, drrufta Cava.
ANno 1557. y.ir Nobil. Leoh'aivjus Welferus cx Aneurifmate interno obiit •• Ss$s>
vere, vena cava maxima reperta eft: Ea rppta erat qua parte aneurifma ipiani attiw^
Cor magnum , fanum', plurimo (anguine abundans : In ipla aorta dilatatio non modiiSi **
palma: roagnitudineili',' coftis & dbrfi vertebris adnata, qua divulla dimanavit
nu:S , ruber, qualis cflcfblct arterfofus .• Pulmonum nulla tefio, Ucet «ger copiofiltn
guinemante obitum cxipueric. VidelthroqaartOytit.ieTummhusf.».
Observatio IV.
Hemcpljfis ah infiimmathne Pulmonum ^ Lateris dependens.
Vlr .ftnguinca: & biliofe temperationis in febrem affiduam delabitur , cujus cum
diuturno rigore fuit initium, tuffi, dolore pungente Sputis ementis &C. 7. die? -?
De Sputo Sanguinis^ ^ 6/5
taT/i&faot i quatrailfeaa rutfiis febris invadit cum rigore & Spuitione Cruenta nigticaotc
uberrima Scc. Mortui xiv. die fefto cadavere , pats dextra pulmonum fuit inyenra corrupta,
jugricaus , tanquam iwguis concretus , & ejufdcm latetis etiam pleura male affcflia. L. a
jonte cosfuU. 9. .
Craitiones copiofe & nigricantes ipforum nu&i & effores exteriores': Neque arbitran-
^pUltiionum caloris naturalis cdfriiprionem dunieft, ut alter Medicus , quod materia no-
cbnfertins faftam nbd mediocre, indicium prs xia a capite prblabereiur ) tam uberi fanguinis
■fe ferunt : Cujus afFeSionis caufa proxima eft corrupti copiam inde prolabi J nam necefle
bilioli fanguinis ad pulmones defluxio j prava fuiflet aliquam gravem 'aflFectionem in capite
qualitate affefii ; Remotiores vero jecoris in-, praceififfe.j in quo iiulla eil offenfio. /djM.
temperatio fervidior , mala difpofitio pulmo-
Observatio, V.
Uimoftyjis ob lobum Vulmoms fiuijlrum fihirrhofum redditum, trojeSiouem liberum
fuugUms impedientem.
INfignis Theologus Scc. Vide hunc ebfervationem lib. i. Seli. zi. Olfervtt. y. illuc erriri
tranjletiM. ■ ; .
Observatio VI.
' SeSio Cudaveris Ii£moftoici.,A, CUt. Sylvio in Noficomio Letdenfi idminifinti IS64. tti-
jiif pulmones multum fungiiinis nigri (jr concreti cominebant ^c.
NOv. i), die dnte fex circiter hebdomadas coepit ihale habere Jacobus de Vala:
TusG correptus eft & Sanguinem fpuir , Maxime lecto decumbens : Ctmqueritur
de difScili fcfpifatione ; Quando plus porat magis etiam fanguiaerh fpuir : Urina cruda :
Sedimentum pituitolum .• heri fenCt dolotem circa lumbos; qui adhuc adeo conti-
ndat nt erigere corpus nonpoffic ; Comptimum incipdrct male habere-,- per totum diem
Maboribus incaluerat , noftu vero domtim rediens a frigore latfus fuerat , unde primum tut
fis, quam poft duas hebdomadas fanguinis fputum «mfeqnutum eft : jam tabcfcit &de-.
bilis fit .• pro confbUdatione vulneris , qua: promovenda cito, ne in ulcus evadat;
utatur ftquenti medicamento uq. pUntug. ^i). fecak.'^]. acet. JlilUt. fingu. druc.3]i
tiud. opiut.gr. ij. 0r. myrth. gj. aflumet fubinde cochlear -• Nov. 12. melius ih omnibus
habet : dolores enim lumbates non fentit & paucum quoque (anguinis dejecit- r Perget
ulterius eo uti.- 13. heri vefpeti edit lac dulce , unde no£fu fummis ahxietatibus
fiiit prclTus : (ecunda noflurna- fenfit frigus; forlan paroxyfmum febrilefa habuit : Tum
teHemenrifiime ( durante frigore ; fi:ivic,’cerevifia?nque frigidam bibit, quam tameir
pta: nimia, lingure Si faucium ficcitate non guftare , neque fitim iHa extinguere potuit: A
fiigido fumptd'adhuc magis anxius fafius , vehementem cordis palpitationem paiTus eft:
Malum hoc ,' Uhaque frigus fere per- 5. horas duravit. -Dre 14. fitis ijoh tanta fHit;'db tifum
pofteriOris niiftiir* , ( vide infra fcholia) Pauciorem fanguinem exfpmit ; ZJie 17. melius h i-
Bef: Iteretur"miftura 13. Nov.- pra:fcripta Nov.i% Hodie hora tertia pomeridiaha afli-
dens foco luculento habuit paroxyfmum -febrilem : Somnolentus tum fuit , fchlitqce gta-
vitatetn per univetlum corpus' : & frigus, fimulquc tremorem, hec frigus, nec dolorem'
^eciatiiri fentit in lumbis, fed tantum in ventre circa umbilicum; partibufqnc extremis
inferioribus; duravit circiter per horam, -Jiullufqnc calor fnbfequutns Multum jam fitir,-
Iflmpfit miftuVa: aliquid , non' quiefeit , ' ftmel dejecit Die 20. iterem habuit pato-
xyfmum poft prandium : Frigus iterum in abdomine Sl artubus, - fed &in regione lum-
bai, vehementius quoque fuit hefterno , perque duas horas duravit ; Infcquutus calor
pet horam pcfmaneriSV Va!dc'fi£ivit, uf que fnim lev^et comedit integrum malfitii cU
tiinia ; Nondum aryus"hp(rie fuo miincre funSa ‘Hf. majfa pii. cochiur. Sil. troch, alhand. gr. -vt
Hfin.ciul.gr. i,iohgury<>ph."gutt..ij.m‘.f. Pii. ».5. aflumet cras fummo mane Iferctnr fimul
inifl;urai3. Nov. Bratferipta j -adde «/W, op.gr.i.Die zti peflime habet v-dofotesque habet
in hypochondrio iiniftro , Non potcftrefpirare graviterque anhelat.- Nullum frigus 'feotiti
Apilulis hodie mane afliimptis , a meridie tantum femel, fed parum dejecit : If. uqit. hyfop.
pettof.fxnic. uu tint(. cinnam |8. fpir. '0 gtt. viij fyr.finic. aflumet fubinde cochlear.
®«24. JVatr. -valde ftatim ab ufu miftura: ab angulLiis & anhelationibus, a quibus videbatur
fifFocari , levatas eft : co'ritinaablt u(um ejulHem roiftufsc : Die ap-ronquefitur de tuffi fic¬
ta-, qua: per biduum Ulum-jam afflitot, unde non-quie^iits Item crura tument St quafi dii
pmttt Anutomiu Totn. f. fi i 3
6^4 ^natom. Pra(a. Lib. 11. Sc(a. V.
ftenduntur, noa dejicit; habet adhuc mifturam. Pro Tusfi dt GintA
ftl n. wij. fumat iget fubindc unam -■ D/e Ante ofto annos eryfipelate lafaorwit
que tibia , i qua quiden» nullam hoc ufque ampliu§ moleftiam fenfit, rubor »«,0
Occupaverat rubor illc pedem quoque, fediUe colorem & cutim mutavit Nunc
pes dolet, fuptaque & infra ruborem iUum pedes valde tument & fplcndidi fiunt.- Non
res tantos in peSorc expertus eftraiausquetuffivit, commodius quoque quievit : cont'
bitin ufumiftura:&piluI. decynogl.ProEtyfipclate:^. iij.fUnUg.fum^.tii.%. iv.xcetT^'
buc.Jjiir. vini vnlg. aa. 31). m. lintea liquore illo tepido madcfafta circumponet pedibus '4T'
co affefto. Die 17. heri vefpeti lac dulce comedit , & hodie mane , a quo & noftu & hod”'
peffime habuit •• Non dejecit, unde abdomen valde tenditur ; Rubor ille pedum fenfit
minuitur & in livorem abit; Perget uti medicamentis prarferiptis : Diei%. Nevembr. itetam
peffime habet, difficulter refpirat & graviter anhelat, inprimis fi incurvet corpus, tum
videntur ipfi partes interiores quaff infringi : Ter dejecit craffa excrementa cum torminibus
in parte Cipetioro abdominis: fanguinemrutrus «crevit, hodie ofries, frd parum fingu-
lis vicibus : Abdomen jam non diftentarameque flatus cmifii : Cbnqucriturfe jam nihil conj.
modi a miftuta fentire Iteretur mittura ii. d. prafetipta , adde fangu. draconis Qbiit.
In Cadavere ejus diffefro i.Dec.Liquor tenuis & ferofus repebat in corporis habitu fub cute
inter mufculos& pinguedinem, unde ipiapinguedo mollior & laxior etatl- Omentumaoa
tegebat inteftina, fed ad latera defleaebat Inteftinum craiTura inflexum infra nmbilicnni
erat.- Calor inteftinorum carneus Btfolito rubicundior : Inteftina craffa flatibus turgebant,
tenuia non item : Tenuium tamen vafcula turgebant , quod fieri (olet i doloribus : Aqua ia
abdominis cavitate continebatur fubflava & Cibialla ; initium, nempe hydropis; cui aliqua
purulenta materia junaa erat •• Ttriww eoior fubpallidus, qui celor fere ab aquis frafentiius
provenit : Folliculus fellis externe inftar membranae albicabat , nihilque omnino fellis conti¬
nere ob tenuitatem videbatur : Zie» fatis grandis ,& parti poftica: St vicinis annexus: colot
ejus pallidior, jufto , , fubftantia firmior erat Pancreatis fubftantia fatis elegans ; Duaus illiig
magnos: Imroiffus in duaum liquor variis in locis pancreas non tingebat : En thoracis am-
tate aqua cooiofa valde effiuebat, clara , limpida , nec tam filia quam qua: in abdomina
erat: Pulmones eoftis annexi , inprimis finifter : Aqua Illa ex dextro peflore ptomanabau
In finiftropeQorcaJiqua quidem aqua, fed pauca conipicienda erat: Color Pulmonum Ib-
litoetat obfcutior, liyidior , fubftantfi firmior & a flatibus diftenta , Multum fanguinisfa.
ipfaPulmonuro iubftaijtiah^rebat interiore , qui nigricans 8t coagulatus illam diftendebat,
occurrentibus paffim particulis durioribus, qua: fenfim in apoftema abire folent.- Ditj.Der.
apetto capite cerebrum vidimus copiofum ac firmum , quod CL Sytvius poft mcridiemac-
earatiffimc dcmonftrayit : Die 4. Der. Cum abfente Ci. Syivio , ipfius permiffu ulterius fem-
taremur cadaver , deprehendimus iu utroque cordis ventriculo materiam ctaffam, fibrofim,
quali carneam. Polypum vulgo dicant, qua: in omnia vafa extendebatur in cot exeuntia:,
pracipue veto ex jugulari finiftta eduximus tres fpithamas longitudine fuperantem: Etatau-
tem illa materia inipfis cordis ventriculis crafficic infigni , cui multum grumofi finguinlS:
adhxrebat, annexa cordis carneis fibris, cafqucfuls fibrillis ampkacns: In medio conone--
bat fanguinem grnmofnfflj videbaturque minufcula vafa habere: In afpcra arteria aperta
matetiam fpumofim, pituitofam, cumque pauco fanguine mixtam, qualem vivem l*p8
excrevit: Humorem io pericardiocopio&m , fimilem illi qui io abdomine repertus merae
in folliculo fellis bilem & fubftantia & colore vere vitellinam, pauciffimam , eatndemquei
aperto per meifionem vatiam ipfohcpatis parenchymate, iq plurimis duaus Hepatidta-
mishzrentem vidimus ; Renis HaiM pelvis erat magna , extra ipfum renem propendens,
ureter naturali longe amplior: Fafraineifione in tibia Iryiipelatcaffcaa, vidimus fnbfta-
tam carnem integram, cute tantum Izfa , aqua cuticula facillime fepatabatur: Matthtu,
PaifettiusinmifceU.cur.ann.A-&^.obJerv.Z9l-
DVrante friiore fiiivit &c.) Durante frigore tur fubibde fequeati medicamento^. aq,p«^
paroxyfroum fach ; przftat ergo fi tum trof.fcnic, aa. |j. theriac. fimpL di. lap-pm:
fummafitis urgeat, Ctim fallere & fubinde co- nell.9j.fyr.frenic.|). capiet rubmde cocWe»
chlear liquoris alicu jus . in quo parva quanti- lecineriseolarfippatlidusyijmcoloxtexetbliqft^-
tatelapisprunellzfolutus fit, capere, fed par- przfcntibus ptovemr. Sywnf^ ■: '
ee. Ubi sgro tales anxietates obveniunt, uca-
Observatio VII.
Sanguinis fputum Pulmone fihacelo infelio manans.
Crm tufii fanguinem excerni , modo pulchre rubentem , alibs pituitz , puti aut ffuto pet'
mixtum haud infrequens cft : Nigtum veib atquo ^ujnofum ejici, ut
. De Sputo §anguihls.
^qajqne porofus fpongiain 3Lt pumiecfla rcfetrc videatur, rariffiiBuin, hujufmbdi autem a
* 'lis cum tuffiteje^um, non ex vafe aliquo rupto;^ huc ex pulmonis ulcere, fid.ab ipla
lis fubflantia ac parenchymate profiifum fu^icati fuimus , nec fefellit nos conjeaurai
iftoris cujufdam, qui cum valida tuflihujufmodi languinem rejecerat , pulmonis pars
Q uigticans reperta ^hacelo correpta, in qua magnus & profundus Unus, nulla intcr-
ie, nullo pute vel hanc vel ireliquarii partem occupante •• atque eS hoc finu finguis
fflrroptus, nigricans, atque cum cofiderata parenchymatis pars cum tuffi tcjefb : Similem
jS! Ichtyopola quidam fanguinem cxpuii j cujus & pulmo eodem modo-affete fuit. Ccrevl-
Jj coaor ejufioodi fanguinem cum Valida tuffi ter reddidit : in hujus autem Pulmone , pluti-
-irtenictos tres patuerunt finus : Semvtt amem wcttrt:hile7a judicaviinu«
tamen ptoduci ad aliquod tempus poffe i bona beneque inllituta vittus rationt
im eft : PiSor plusqnam menfem fupervixit -• CeteVifiar coctor bis evaicrat s f
exfpuitionefubito petiit, vcluti & khthyopbla qui in fanguinis Iputo defecit
(ijtrv.mdic. cAf.'!A-
hujuffflodi fanguinis fputo fenfiffe vide- ii)iro hoc atfefiu moti vix credere tuflir
ir Hippocr; aph; ij;5. Quicunque, «irdpu- poffe abfque tuiti e pulmone ita fanguinc
■ ' " ■ '■ ' ctfitdwfrcquentior eos convicit: I
«fg . . Anatdm. Priaa. Lib. ll. Sc€t. V-
-peabris correptus fuit, quam primo negligebat eonfueto more vivens-- Girea iov
■qucntis anni , Tuinor eum vafida pulfatione, cirea clavicula finiftric & fterni coniu^S?*
fubortus cft , qui ab omnibus judicatum cft ancurifina infanabile , eo quod ab interni
fumpferat ; Medicina ea tantum adhibita fuit qua ianguinis calorem ihiti<raret &
poffibilc tumoris augmentum prohiberet •• Sed omnia fruftra , nam tumor in tanmmhi^°*°?’
ut exterius pugni magnitudinem multum fuperaret , & inrerius refpirationi lion leve im"^^
mentum afferret : U. Novembt. circa vcfperam , per tuffim incepit rejicere grumos niv •
concreti fanguinis , unde tumor multum imminutus fuit Sed cum continua ea effet ^
nis excretio , fummo mane v^am finiit. • ™§Hi-
. Cadavere apetto , in Thorace ftatim fefe confpedoi dedit dilatata aortaartetiadefi -
dens, cujus paulo fupra divaricationem tanta erat amplitudo , ut duas libras fanguinis & nu"'
capere pofftt adeoque ifte tumor ad latus afperasattcrisE increverat antrorfum ; ut cuti prt»'^
ma effet ip6 arteria : Sed ea ipfa in loco fub afpcra arteria exefa effe videbatur, iimul & p^'
ca pars afpcra: arteria: , unde fuptema ipfi noae ea fanguinis evacuatio : Quz tamen no*'
confettim ptoceffit , uti plerumque in ruptione ancurifmatis fieri confuevit : Ideoque vide¬
tur vetifimile obfummam zgri debilitatem , fanguinemln tumore contentum refrigeratum
atque concretum fuiffe. Otiha Hearnitis eh/erva/. 17. .
Observatio ixi
Hxmoftyfs a fercufione fecleris ^ centufiene interna.
RtJflicum Eques quidam ebrius in campo adortus , in thorace fclopeto petcuflir, & inter-
ram dejeaum equo calcavit ; unde dolorein protinus in latete fentiens , fanguinemque
excreans, poft feptimanas aliquot exfpiravit. Judice criminali Medicorum judicium, an ab
liac vi illata mortuus fit , itiquitenti i Corpore apetto , internisque diligenter infpeffis at-
que examinatis, talis ab illis fentemia lata eft. ,
; Cum prius ante hunc cafiim minime xgrocatit , fed tunc primum cum bfus fiiit, dolorem
vehementem & perfeverantem in illo latere fenfetit, fanguinemque exfpuerkj atque poft
apertionem pedoris intrinfecus contufionis figna eo in loco apparuerint, fine dubio pcrcuffii>'
nbm illam atque idum ex calcc equi, mortis caufam fuiffe. F. f Uterus obf. m. 785.
AnatomeHamefteici, cujusPulmenes fanimafarH obfidebat tuberculum crudum,
e quo acris materta frod^at eos erodens.
DChrift. Hallctus, homo procera: flatura:, a:ratis 45. choleiicus, laborabat deftillatio*
•ne tenui, aliquando falfaad pedus & ad fauCes, ita ut cum fluxus ille inciperetialiquaa- ■
db per os ad pondus dimidirs libra: effluebat, tandem incidit in fputum fanguinis copiofura
cu,rntufft: Habebat etiam a multis annis Tuberculum circa furculam , in latere dextro per
doris, quod aliquando crefeebat, aliquando dectefeebae, & mutabat interdum colotern:,
i.itetdum enim album , interdum rubrum apparebat .• Tandem tuffiens in momento apetu
denuo vena, vel potius rupta, in momento fuffocatus cft:
Sedo ejus corpore , invenimus tubcrculumcrudum fpongia; haud diffimile , adnatum pnl- •
trioni circa furculam , in latere dextro , quod ex materia tam acf i erat narum , ut fere adja- '
ceutis colla: mediam partem confumpfcrat, omnis etiam fangufs redibat ih puli^onc coUe^:
dus, cum carterre partes viderentur exangues. ExIoh.Hefi.cibfi/rv.
HUc pertiiiet morbus de quo Hippocr.Vis. a. 'ximeconii»£ujttfip)ariibus-lahfms,n»tsacurritp^i
de morbis y? pcHus aut dorfum ruptutn fuerit, aut e^uum confienderit. ^ f ;
dolorespiSut ep- darfmnper totum detinent , calor fu- parte inurito , ita ut utrtnyue dtvidas^ifatpie
bindeinvaiit. cp- fputum fubcruentum tujp re]icit, per cit. Interitus autem riiftrci caufa .
Hamoptoici dexter Pulmo tumidus d fanguine tUtc fubjijlente repertus.
POft fanguinis fputum in corpore , ad duarum librarum meofuram , ingentis m
dextro Pulmone fenlus ponderis aliquot leptimanarum decutfii animadverfus : rejcfl»
materia flava, craffa, vifeida, tenax,fruftillatira tenui aquea: copiofic innatans : Adaperto
riim valculo harmoptyfis urgebat .- 'Ea fine negotio fedata ,<antinuabat cxeretio priori fimi'
lis : Aderant indicia Hedica: non levia, putridae intermifta ,& Dyfpnosa, dcxtto'poji^°“|
iniftrum cujuldam erodebat ulcus , c tuffi invcteraia & fluxione falia
cente.’oriundum ; quod levis artetia: divaricationcm lobo infcrtau
to ca lavere trachei parserofa', cui cicatdx induQa faciat varibola
C2l11q6 cpnipiciebatut; BinnettuirXhea,tnTahtd.J,^y
io ctuentuVpntMiftBulmoae difrHftionem fite psceiit. .
a Vomica: difrupiio in Pulmonibus: Omnibus fic aiFit
:a rumperetur, cruenta excteatio prxceffic e Pulmonib
thol.l. K.cup. IO.
6j8
!Anatotn. Prad. Lib. !I, Sed. V,
Observatio XIV. j
t^atiopie qui Phthijims interiit.
HEnricusN.Phthifieus obiit: In dextto thoracis latere, ubi majorem dolorem fenfc t’
ifivenf a funt fragmenta bronchiorum a fnbftantia Pulmonum avul6, cum finic Copiofc ^
Laboraverat longo tempore antea Iputo fanguinis , unde htijus militandi mali ptioci^
Bronchiorum fragmenta «ifaniem copiolkm , dum viveret, in magna quantit^e
conCacvetAi.rtdetieJePhihiJi. ' . ^ «w ejrccr,,
SPutD fMiitms ifammcophfdm tphihyieus thiiiii fputo , Tabes. \riphor.i^.(S-
Ex fanguinis fputo puris fputum : Ex puris
Observatio XV.
Exjpmeigcruenu,»i^ricans, ab inflmmttiiine pulmenit dextri, cumplturnaffeClimi
Vir Uluftr. febre affeSus eum tufli , dy fpnma , dolore levi ad medium thoracem, ctueir
tacxfpuit nigra, uberrima. Pars dextra Pulmonum fuit inventa cortupta,nigticans'
Ejuldem lateris pleura male affeSa. iTderi/. ifc ’
Observatio XVL'
SttiguinU & puris fputum fwe Pulmonum effenfi diquondo contingit.
EXfpuunt non lemel ftatis temporibus quidam cum pute fanguinero, nea tamen Phthifid
funt , nec ulcus ullum in Pulmonibus habent •• Hujus cenfus tres novit Sala , quorum duu
cxfpucrunt ftatis vieibus pus & 6nguinem fine pulmonis ulcere , quippe fanari funt 8e bene
valuerunt, tertius adhuc vivit fanus.- nam ex rupto abfceffu inter thoracem per Pulmones
quidem expurgata eft materia , fed fine ejus Isefione; quod-in cadaveribus duorum difleais.
eidem apparuit : Adeft quidem in hujufmodi impedita refpiratlo , febrifquc lenta , fed ab-
ftcrfopurc&cxficcato ifta figaa dilparent. Bunholinas cent.a,.hifior.\j.
'CXputmttioa fimelj Hamoptyfis affeftus fatis difRcillirae fiat commeatus, hineque vafotunt
Xlfrcquens, mirum quod non frequentior difrupeioaiaut apertioni occafioprabeaturiln
exilHt : Cum enim, conceptacula fanguinis ,. viventibus fanguinis excurfuin itiipedimentis
feu Pulmonum vafa, varie diducantur & impii- variis interturbari conjicere eft , quiainmori
centur , ab zftuance in illis fanguine rapidiori- tuis liquores injefii zgre meant & ubique fere
que motu concitato , vix fieri pbteft > quin' cafpitant.
per illas ambages & perplexos meatus non Sine Pulniimisuleer e] Vide ScMh ii
Observatio XVII. < j
Hemopiyfu oh Pulmones putres , corruptos , ulceratos. ]
§. I. T^Omina N. qure phthiCca obiit , coepit derepente languinem exfpuCte & de pedo-' j
j_/ te educere: DiiTedo cadavere , inventi funt pulmones pultes cum ulceribus va-.
riis. Videtis, de Phthif. _ j
§, z. Binos fecui dy^uoea afFedos : Ucerquo fanguineth cum pauco pure 5£ frnftulis Pah ,
moiium cxfpuit ; In utroque dexter Pulmo interius ptorfus cottuptus eft. Vide tit. de VyJ^nits- I
ObseRvatio XVII^s
Hamoptyfis a Pulmonibus induratis , nigricantibus. . ..
Nobilis N.cum febre incidit in pedoris aoguftiam, fequentefputo ctuento : Cadavab H
aperto, in pedoris cavitate fbcum languineum copiofum aderat •• Pulmones fisgwd?
cralfiore fcatebaht externis eorum partibus induraris. Vide tit-. de Febrihusjfb. 4.
EXmmispartihusiviaratiiyiitoihtXe ptxieta ■ pulmonum partes refluus, male tegitut;
iis iii iocis fanguinis circuitu . hic ad alias Sehelia ad ob/ervat. 1. I
Dc Sputo Sanguinis.
Obsxrtatio XIX.
Hxmo^tyfis ab acri truore quo cor itifar3«m refertum efi.
TLiuftr. Vir juvenis priviis cordis palpitationibus > in nonnullas languinis fputatlones, & de-
Xnicjuc in (yncopen lethalem incidit : Quid autetn vcnarurrt anaftomdfin cauiavit quam hu-
jnfinodi produfta ex vitiata cordis digeftione obnata,vini cqrrofivam corrofivam habcntia,in-
itar felium cotrolivoruin , ad q;uorum tyrannicam vim obtundendam archcus cordis cruorciri
cBpiofiorem alliciebat : hinc grandius redditum , & ctuote infarSum leSo cadavere ia
coa^eSum vehit. Vide iit. de cordis falfitatione.
Observatio XX.
Sftttum jassguims nigri a Pulmonibus ^ cordis vent ficulis eo refertis.
DOm. N. de Palpitatione cordis conqueftus , cum dyfpndeajtandein per iputum excrevit
fenguinem nigerrimum > craflum & conglomeratum ■, cum tuffi molcfta , unde tcfpira-
tio faSa levior s fcd eofputo plurimum aufto interiit : In eo inventus fuit cordis' ventriculus
uter^ue finguinc concreto diftentus : Pulmo etiam totus finguine multo refertus v.ifus eftr
Vide tit. de falfitatione cordis.
Observatio XXL
Hamoftyfs a cordis ulcere oria.
Die 5. JaDuar. lS34. vocatus fuiii ad filiam D.N. annos 14. nataiii j qiii antea periholtciS
dies laboraverat vomitu pituitofo femcl aut bis in die invadente , horis praicipue matu¬
tinis , cum cardialgia per intervalla affligente .■ Item patiebatur dolorem in lumma icapula
finiftta & iummitate brachii qua humero committitur ; No3e infequente , quse erat quinta
aptimainvafionc, correpta eft alvi fluxu & febre qua: tota die eam detinuerunt. d. Sumpfic
iheipulveris. jj.cumjulculo, & pluries dejecit , febris perfevetat , node bis tantum deje¬
cit ) per duas horas dormivit -■ 7. alvi fluxus perleverat, fcd minus frequens , ut loeuirt dede-
titvenz feSioni , qua miflus fuit fanguis ad f iv. : Hxc duO pecoliaritcr a febris invafioneno-
tavirhus , quod Pullus fete femper erat interiniccens , Et cu.m dolor prsediaus in eaderh pat-
teflxiispermaneret, neque ad thoracem ullo modo pertingeret , xgra tamen non poterat
inillud latus., quod erat finiftrum , decumbere , quin ftatim cardiaigia & tuffi corriperetur;
itautperpetuoffipcrlatusdextrum decumbere cogeretur : Tuffisficca eam infcftabat per
intervalla ; flatus emittebat interdum luperne & inferne : 8. Eadem fymptomata perftve-
laiK, prxeipue cardialgia' per intervalla recurtens , & pullus intermittens inzqualiter : Som¬
nus paucus •• continuabantur cardiaca , liimpta & admota , tum vermes enecantia ac ventri¬
culum roborantia: Urgente admodum cardialgia, exhibitus ell Salis' abfyqrhii 3j;cuth liicci
lirhoh; cochleari, unde optime habuit pet horas aliquot jfcd fymptomata redierunt, nofl:!!
utiDX eranterafla: & latis pallidxi 9. Admotum fuit vcficans cervici , quo tuffis ceflavic ; an-
tja dbior humeri imminutus fiiefat , & lupra latus finiftrum melius decumbebat : Eideni die’
fampfit medicamentum ex infufione 5). Rhei cum hierx pictx gj. & ^rup. de cichpr. comp.-
quo' valde purgata eft cum firuftu , & alvi fluxus perfeveravit per aliquot dies ,- unde pror-
liisconvalefcerevifaeft, cum tamen pulfus continuo intermitteret in 5. 4. vel y. piilfationc :
Pqftqqam. j leaofurrexic , intenrdffio pulfus. defiit , manetite tamen frequentia & xgra tufli
premebatur, noauptxdpue cum difficultate ipirandi: Qux lymptomata pet longum tetn-
pis perfeveratunt, ac prxter difflcultatcm Ijjirandi aderat per intervalla dolor lateris pungens;
quimagisurgebatcumxgra in latus lanum decumberet; &contra gravior erat difficultas
Ipirandi quando fupra latus dolens decumbebat : febrisperpetuo eracintcnfa, qux omnia
ttagnam lufpicioDcm faciebant ablceflus in finiftra pulmonis parte latitantis. Tandem dic'
34 morbi fubito cortepta eft Sanguinis Sfuto , quem per tuffim excrevit ad |viii. circa meri¬
diem,; is autem fanguis erat laiscrafiusfe non fpumolus, quem xgra ipta dicebat a capite'
defccndilTe: fequeante illius exclhfionem, in faucibuspercepilTc titillationem, tumaliquid
®Jos mungendo per tjares eduflum fuerat .• Artarhen velpcrcinis horis fenguinis fpnto rc-
deunte , fetis apparuit cum e pulmone ferri , eratenim totus fpumofus , ejufque quantitas fuic
®dtbj. Tum miflus fait dc bafiliea finiftra, exhibitus julepus ex aqua' plantaginis & papavv
Aoead.cum falepruneltx&lyrnpb de tofis ficcis; utebatur tota hdfle lyrupis violaceo, de
eofis ficcis & de papavere Gmul mixtis , quibus Tuffis ledabatur , cxcretionis reditus impe¬
diebatur & pctintetvalla.4ormiebat: Poftri4icmaaeiterata&iEi;m. eX‘brachio dextro, ite-
66o 'Anafom. PraiSt. Lib.IL Seft. V.
ratus iulepui > & multa alia remedia in haemoptyfi ufitata , ptarfctipta fuere in eominan{ conT
lio habito cum D. D.Ranchino& de Lott •• Sputum {anguinis rediit ad gviij. circa hora®
ante meridiem , continuabantur remedia & V. S. malleoli ufurpata : Hora 4. vcfpett4a
deuntefputofanguinisebpiolblobitoextinaaeft.
' Difledo eadaverc , inventus eft Pulmo eoiore albicante , coftis undique & diaphragmati
adhscrenr, tom etiam pericardio undique adhzrebat , ut unuia corpus coacinuum efficctee
Cor vero albicans vifum cft , & media fui parte fere , qua diaphragma refpicit , exefuin atque'
exulceratum, ut fibtE earnofe femiputtida: {ummis digitis avellerentur.- Et aniEsadverfum
fuerat fruftolaquscdam carnea, hujufmodi fibtis fimillima cum fanguine per fpjjtutn rejeffi
fuiCTo : Ita ut veriffiraum fit iftam regtam cordis fubftantiam fputum rejecrfle, quod e(t val-
de mirum. Cum autem in capfula Cordis nullus humor repertus fuerit , exiftiraanduc’ eft tna- '
teriam bujufinodi abfceffum , feu ulcus , efficientem cum {anguine permixtam fuifreSt per
tuffim excretam. lA\^m Riverim centur. l. obfirv. 87. ■ ^ *
Observatio XXII.
Biiieftyfs ah ixflitmmitis Pulmomhus , fabfequeKte abfcejpt. ■
PLeutltis a Pcrlpneumonia hac prxfertim nora diftinguitur quod iu hae fputum cruenwffl ’
primis ftatim diebus & largius diffluit , fi falubris pr*fcrtim futurus fit morbus , fedi diu,;
tius & 4°- etiam dies , ut obiervavi in Nob. A. de Gatinois , qui a pulmbnia & plcuritide-
complicatis convaluit beneficio tam copiofa: exeteationis cruenta: ,ut quotidie linteum unum
Se alterum ledo inftraturo tabo tejedo complueret : PraEterquam quod enim e pleurq
tanta cruenti fputi copia rejedari nequit , ab/ceffus in Pulmone relidus, {ed detedusqua,
driennio poft in cadavere magni viri , a fimili affcdn rectudcfecntc interempti , repertus fe¬
tis docuit. C. Pijo de morbis a colluvie Jerofa feci. j.C. ultimo.
Observatio XXIII.
Bamoptyfs a fasguiue 'oielaacholico e Liene ^ vafs mefiraicis tranfmijfo,
Vir 49. annorum conftitutionis ,mela*chc!iese , .hypochondriaca affedione per aliquoj
annos mire divexabatur , maxime xzraiade dolore hypochondrii finijlri conqueftuscli,^
tandem ptregteffa (uppreffione fluxus hatmorrhbidalis , quo alias cum levamine fovebatur,'
li«emoptyfibis intra fcmcftre {paiium corripitur , qua ctiatu tertium redeunte purputeam tutn
Impetrata liceniia aperiendi cadaver , infimus ventet i. ad examen vocatos, !n quo Lien
quidem lat magnus , eoiore lividus & flaccidus : meferaiea: , tam vena: quam arteria: ,• tum
&vafe gaftto epiploica, atro fanguine turgcicentia &quafi varicofa.conipieieb3ntut: AdRc,
nes vero cum deventam erat, eorum finifter flaccidior multo & magnitudine inferior 3eX-
tto repetiebacut : hic vero dexter in pane faperiori extrorfum, cyfti donabatur ad magni,
tudinempilz luforiz, fero fubflaveftente turgida, qua diiTcda , ac cum impetu.ptpfiien-
te hurooro , nulla via conticua erat perquam vel exeretio vel ingrefiTus foro pateret : '_qu^
tUH) conjcdutaalTcqui licuit , videbatur didaeyftis ex membrana communi Reoisconflaii. ,
Ad medium ventrem ubi deventum , io eo Pulmones fanguine iiigro feriiientefccnte turgef-
centes ac iuflati comparebant : 'Talis ctiamfenguis in Liene , & confinio venz port* a^
dextro cordis ventriculo coslpiciebatur.
Hlnc-coniefiari, licuit ex fermentatione ni- eluduntur vias ad nares r Si fanguis non abfu»
mia humoris trelancholici, maffam fan- miturin incrementum, loco h^morrhagi*, e
guincaro orgafmb concitatam , cnih per confoe- pulmone educitur fauguis innocue , Item & >a
tas vias evacuatio non pateret , -.per ramum quibuadamfanguinejs; aut in mutilis , hamot-
fplenicum in Hepar , inde in cavam ac dextrum rhoidon. loco -. Altero modo fauguis expeS.Ps
cord-is. ventriculum , exindeque per venam ar- ratur in Hepaticis &Lienoiis ; Bienofis pet ca-,
t; r;ofamieu arteriam pulmonalem fa&a vel ana- liacam, ut contigit filio Prafidis PatifieiW, “
ftomofi , vel ruptura ad fuperiora regurgitaffe, fanguinera affotim expeAorabat , omnia penfe
ibique ob copiam & viarum aoguftiam circula- pulmonum vafa rupta putabantur, & periculian
tioiiem fanguinis impeditam, indeque huic viro tabis sdeffe putabant : Tandem dum fottecoij-
iiammam vitaiero extinfiaro fuiffe. Exohferv. tinaitiir hypochondrium fiiiifttum , percipitur
Lmf. TPolfflnrel Mediet Vitmteafts , tii mificUait. puifus in ea parte & palpitatio : tunc hic laK.te
curiofis ami -.6yo.. . fontemmaHputant.&ttaaumduaumqueW?'
Dcdoli>iekyMhmiriifinififi&c,)3\hr\zsaii- guinis manu nerdp uut, confultum eli heni,
ce mus e Pulmone fonguinem rej ci poffe , uno multum ?■' valid e repurgatus , ceffevit pslp™'
irodo loco iiamorrhagia , altero ad exonera- tio & puifus , item fanguinis 'rejefiio: Credmi-:
tiohem partis alicuius in quu grave aliquod le fanguinem & fpiritum ibi.compre!furn&co9'
pedeuJum crearetur: Inveniuntur quibus oc- culcatum fuiffe, & ob cruditates cacochynuam-:
Observatio XXiV.
Hano^typs i Uuu pr fbus cofiis nothis tnaeiee.
■“Idi in hac Civitate Senatorem ClarUEmum > qui catn ardenti febre correptus fpi
Difleao hujus cadavere^
i,nt inde vix avelli potuer
Uemoytyjts eb Sanguinem e Jecore inPulmof/es transfiifnm, eo fer totum difientoi.
RP. Hieronymus GrifiSus, ordinisPrjedieatorum) Juvenis optimo habitu praedituSj in f
•guinis fpurumcopiofum incidit ,.fpumofumvaIdefccundum;toca_[n fubltantiam , ita
poft concretionem tqtiis.cavernofus inftaf i^ongisetyjpareret. ,, ad differentiam fanguinis a
Iputna, quam in fuperfieie tantummodo eonfervat, una cum hypochondrii dextri dolore ,
dum ipuii ianguinis curationi incumberetur, idem, fluctus repetiit fepius , concomitaba
etiam tuffis vehemens , cum fputi pituitofi copianoomediocri , ita ut dum alii Medici h
» :Xnatoin. PiaS. Lib. 1 1. Sc£t, VJ
lur, Nalla tamenrfialifiomeoapparcbat: Cor& citcumfit* -vena: fanguineiuiniin ;g
duajrep!etaeinvcnt3efunt, & in latitudinem immodicam diftentse, imo &fin!ftcr coj^
ventriculus fanguine repletus etat: Turgebant paritet venae omnes, qu* pcrcoftasdiffci?
Prsjler UtrtuuKt cmnt.ia ' '
IN fumma totum malum in fanguinis plenitu- pate fpuunt & moriuntur t Cafus quidem a di
■iine.confiftete videbatur. Ex quo in eam com bisobfervatusinpraxi&c. “*
jeSuram deveni , Hepar atttaitricero omnino Inter qH£ recenfen.
validam habuifle cum fanguificatricis robore, tur Ligaturx , qux modo fanguinem compef
cujus gratia fanguinis copiam majorem produ* eant quatitur i quidam eas attrahendo id pr*'
cebat quam ei. conveniret; Quem cum natura ftare volunt , eo quod pars ligatura iateteeptj
per pulmones ut antea excernere fruttra tenta- tumeat, adeo ut etiam a copia irruentis fan/uU
vetit ,in ipfis pulmonibus conglobatus & con. nis inflammetur , . imo,fubfeqnatut gangranai
fti patus , putredinem five fervorem contraxit , irem, quod fi collum deligetur fafeia , veu* ca.
& febrem illam ingentem induxit , .Ex qua for- pitis intumefeant : Si humerus ligetur , cubitus
te fervaripotuiffec fi fanguinem denuo exfpuif- & manus valde tumeant , hinc dolor a viuculo
fet, aut fanguis in larga copia miflusfuiifet: ve, , excitatus attrahere creditur : Modus attra&id-
rum morbi caufa ignorata , nemo fanguinem nis a veteribus tribuitur dolori, caloti, fugx-ra.
mittere copiofum in emaciato corpore aufus cui dolori , quatenus pendet a fuis caulis , ia.
fuiffet; Hsc adnotare volui , ut confiet ab He- temperie calida & folutione continui : h*c pat-
pate per medios pulmones fanguinem educi tera debilitat & repellendis a fe humoribus im-
pofie , cujus indicium erat & fpuma & dolor in patemreddit, inde tnmorpattis confiriax,- At
hypochondrio dextro Vnet ob id falfum erit di- aliunde petenda itjtumefcenti* ratio ; Ex priori
cere eduiftionem a Pulmonibus fieri ut ab aphor. caufa deduci non poteifi Cur ligatobrachiqdofra
13. fea. 5. docemur , Qxifmgiunem Jpumaittem tuf- ligaturatn intumefeant cubitus, manus & digitit
/toAo txcrcMt, iis ex Vulmtne tatis exetiijio fa. Non oritur ille tumor afpgninfjicotdeinpat-
Qu-em male interpretantur illi qui m fariguinis tes trans ligaturam copiofins per venas irruen-
rjurnofi exerdtione Pulmones femper afle&os te , fed ab inipedito motu fanguinis reflui
effe exponunt ! Eo enim aphor. docemur tsn- per venas in cor : detentus fangUiS ibi tunuA
tuinmodo cognofeere in univerfum per quam rem excitat : Ligaturx fanguinis e naribus, ore
fegibneiU fanguis excernatur, non qux pars af- fluentis motum fiftunt brachiis jnjeaa, noa
ficiatiir qtfando fanguinis fpumofi.fit' excretio : quod ratione doloris' aut caloris, trahant, fed
Partirulifiin vero id explicavit feS. ;a. Coacar. qubd fanguinem ex arteriis refomptum , ad cor
Jrxnbt. JdoVubi ita legitur. Qui ipumofuro fan- per venas tendentem . quo minus tam cito aA
gni-.ernyomunt , dolore infra feptum tranfver- dextrYim ventriculum perveniat, retardent! hos
ium non exifiente. de Pulmonibus voihunt : Et infuhdamento jacet vis ligaturarum, dum inji-'
quibus quidem magna vena in eo rumpitur , ciuntur parti farix; fanguinem per venas ad affe-;
multum vomunt & in periculo verfanfur , &c. asm refluere in copia prohibent ,& fic parsafj
Et paulo inferius , Qui fanguinem fpumbfum feaa ab influxu liberatur. ^
fpuunt , prxeordium dextrum dolentes , de he- ' .
ADDITAMENTA.
O B S E E. V A T I O I.
Exeat eratis AmilU Hamopyfi fitbito extiacix ^ f rapter difiiiplim-oeaatacavm^c.
H.(Emo.ptyfin in ancilla i8. annorum temperamenti choletiGi hac in civitaK. Hanovienff
fervitiis addifta obfetvavi, qu^ tempore matutino furgens, patre familiasadhuodoif
miente", valvulas fene4rafum aperit, hoc perado, ilta‘adhyppG%uftum aitavoce, ejulaps ac¬
currit , a quo clamore ejulatuque herus domus cxpefgefaaus anfiillam iri terta proftratairi,
fanguineqHe fcreobrutarnftupensafpexit; Ego vocatus puellani in fanguine quafi natantem;
exanimatamque ofFeridl. Cadavet ad fecandumr ab hofpite petii ,‘Hofpes annuit •• aperto cada*
vere feqrientia notatu digna ; multis viris ipefiaiiffirDis prrelentibus, repeti. Abdomen difle-
ftum exhibebat cunfta vifeera optime cohftituta ovarium multis ovis tenuiffimis triembra'
nulis pratditis tefertum; fiphonc intrudo laSeque per duiftum Fallopianum emiflb, evaoue-
TC ova , quz illuftrant nofttam conceptam opinionem , quam de conceptu fovemus..
juftre erat magnitudinis fine vitio, folliculus fciiis totus bile vacuus reperiebatur., nullarii enim
d vera dico) guttulam bilis exprimere poterat» : thorax pulmones exhibebat ad nigredinem
vergentes , inflammatofqne in nfdeai venatp cavam diftuptaro, fanguineque multo fpum.qm
■refertam. Cor fanguinis fons albefoebat; ventriculi cordis ; arteriaque magna grumefecnteiri
continebant fanguinem, & vix uncia fanguinis in.tdfd rcfiitabat cadavere. Hiiceperpenfi^
caufara 'mortis in bilem iri fanguinem effufam eundemquo nimis fermentantem conjicias»
■ttiSchteai i(co'po ihctiibis. lahaaaes DaUus OUifiell. Caries. Aaa. IX. Decttr^ .
Ob s E Rv A T I o II.
Hxmoptaici pojl ebitam dijfeliits.
ADvocatus longo tempore fepe fanguinolenta, deinde purnlenfo rixpuit. C^etlturds
magno dextri latetis dolore. Tandem e vivis excellit. .
. . De Sputo Sanguinis. : . ^
Libuit pofi fflortem pnitnones indagare.
Utrinque collis firmiter non tantum adnatii fcd & interius 'iiaphragmati. ,
1b latete dextro fragmenta quaidam bronchiorum , cum pulmonum raembtanofa fubft
etaot avulla& putrida : , pus, cruentum copiofum. Vox clangofa fuit.
I Sanguinis fputo puris rputum. malum ; at- 'firuSa , lyjnphsm effundebant , qua poftaliq
perreptantium f «fis , fangui-
m.fque effufio ;J:,Ujus putredine adjacentes paf-
KS corrupta , imp & trachea ramulus unijs aut
alter/quavia roateriafanguiuoier.ta extuffiri de- pbfition
buit. Interim^cum plaga in principio nes^efia nnicuirti
fuit, tandem & purulenca.eiecit ; quia jrafcula miaPrd
lymphatitaafanguinis effufr comptelfione ob- --
Porro. cum pulmones perforati 'lint , aut aliO
modo lafi, voxif fi variatrir, hinc clangofa fa-
fiacll. Ptp variaeuim pulmonis &iaryugis dif-
i fera ecriori 'vefa, fulmoaum ^c. erodente.
Mulier apud nos obftetricatoriarTi exercens artem & 75V annos' nata , jam dudutti
noptyfi obnoxia vixerat, cui ultimis vita;-teinporib.us tantus fe adjunxerat dolor ra¬
dices mamma dextra occupans, ur ibi cancri malignioris feminiadcliiefctre crederent qui¬
dam ; Baccho interim non.parum litabat merumque largius ebibebat , unde tandem , in in¬
flammatorium quid incidens, ac fanguinem pleno quafi alveo tuffi rejicien', animam efHauir.
Aperto thorace 'pulmones in univerfura'raa!e afFeSi vifebantur ac pracipei dexter major lo¬
bus, is enim per totam, fuatn invefbiencem membranam collis adhaerebat, ad latera feilicet,
anterius & poftetius ; imo cum aperiretur cochlearia aliquot putis foetidioris cx abfcefTu con-
lentofundcbac. Notandum autem quod-par-s plcurar-aMcefltii memorato app oGca , non pa¬
lum livebat , unde procul dubio dolor ille qui cum in irua perfentirctur dextra mamma, caii-
cri lufpicionem faciebat. Scilicet ichor ex hoc foco contihub traniudans, pituram faliois fuis
aculeis, cauliicum quid redolentibus, perterebrans, ejulque texturam fcnfimdcftrucns.gan-
grinofam' induxerat difpoficionem , unde non mediocris dojot enatus fuerit, in parte exqui-.
fito, pratdita fcnfu ; cujus cum fedes non ita accurate perciperetur , non mirum 15 ipfi mulculi
pefrorales mammis fuppofiti accufarentur. Cor erat flaccidum, in ventriculo fuo finiftro po¬
lypum duos tranfverfos digitos cum dimidio longum, orfro vero lineas eraflurh compleflens.
'■■Referato dein abdomine vidimus ventriculum omnino flaccidum ac rugis pro: fus deftitu-
tum; magnitudinis naturalem non parumexcedentis. Jecur erat albidum ac ficcum intus
&extus 5 non abfimlle jecori quod aquatper aliquod tempus incoaum fiiifler. Lien aderat
naturali duplo major ac per fui fubftantiam & membranas prorfus diflblubilis , ira ur.fiib di¬
gitis ad inftar luti tenuioris difflueret. Renes reperiebantur flaccidi , fed minime ulcerati,
quamvis in eorundem pelvi fanguinolcntum contineretur lotium &c.
Hinc inhatfitanter aflerimus ferum acrius tot malorum caufam excitifle, ac non tantum pul¬
monum vafa.etofi^ , ficque fanguiniimpetuofius per illa exilienti, viam apetuifle i fed etiam
fibtofb sc ex parte, glandulofb renum corpori vim fcciffe, Stcumccuore admifto in ejus pelvim
vifum.cfle ,imb totam lienis compagem ac texturam detlruxifle & in purulentum quid con-.
Bmoftee in qud mricuU cordis monflrofei cura merU PulmoaoUs
' -j- amurijmote referta efe.
4A Fflnis meus Juvenis propter raram in commerciis Gallix, Mi fpania:, Anglix , Italix ,ex-
<ifA.penentiamviti longiore dighus,poft: varios in exteris regionibus terrx roariquein tebuS
*on naturalibus commiflbs errores , ad nos redux , in melancholiam ob adverfutn negotio-
irim quorumdam fucceflum incidit, ex qua cum nullo modo relevari poflet , tandem terribili
.nxiiioptoc, in qua fxpius libras aliquot fineerifanguinis rejiciebat, corripiebatur; quiaff-
fibs , licet aliquoties curatus videbatur, toties tamen recruduit, quoties novo cruore vala
Anguifera turgefeere incipiebant. Patientem eoulquc deduxit , ut accedente violenta rufli ,
& phthlfi, tandem tabe confumptus,poftquam integro fere anno remedii, exquifitiflimis con¬
tra huns hoftem colludatus fiiiffet , libitinx ceflerit in viflimam. Cadavere aperto, mali tam
Mmti /ir.atomit Toin. I. k 1 cbRinatl
Ik
«^4 ^Anatona. Pra(St. Lib/Il. Se<a. Y.
obftinati caufam in ipfb vits thalamo tepcriilTc videbar , dextra enfm cordis auricula t
erat molis , tamque itifolita: figur*, ut galli junioris Indici caput , dum oeftro vcncrco*'*
befcit , colorem & magnitudinem «ferre videretur , formam vcr6 fungi arbori accrefee
non inepte reprzfentabat. Arteria pulmonalis tam copiofo fanguine turgefcebat, ut
aneurifmate affefla przter propriam magaitndincm prztcrnaturalem,hine inde facculoscru
re coagulato turgidos habuerit appenfos. Uterque cordis ventriculus fanguinis i*torridi*'&
nigerrimi incredibilem continebat quantitatem. Pulmones copiofiffima materia atg^
ceaper totum obfiii, ad dotfi, coftarum & fterni latera ataiffime accreverant. D.AlJj.
Mauritius Eggerdes MifcelU». Curiof. Anno e>j. Bemr. q.
ANATOMI^ PRACTIC^
LIBRI S E C V N D I.
SECTIO VI.
De Expuitione Purulenta, Sordida , Empyemate.
Observatio I.'
Expuitio vurii i Fulmenum obfiejibus edulia.
Si N O t6oi. in tota Piceni regione &c. graffabantur anginz , pleuritides , tufles ,
thoracis dolores &c. cum fpueo vifcido, fpumofo, craiTo, caro, fubflavo , fubcrucn-
to, fubnigro; rariffime purulento, &c. Scflis cadaveribus reperti iunt Pulmonum
abfceiTus ex quibus mulca materia foetens exibat. Vide lib. 4. Ttt. dt Febribus.
CVinf^uto vifcido, sfamofo, erafo i^-c. ) Qao.n- qns excernitur , quam excrementum aliarum
quam Pulmones ut phirimum inliammacio- partium in pulmonem tranrmiffnin , cui per
ne, abfcelfu 8;c.centaci fint,ubiejnfmodi fpuea moram alienus color indufius fitj 'Sic cum
e6e . Anatowi. Prsct. Lib. II. Scdi-V I. _
continentur, graveolentia abeft i quamprimum ris fermentum eluitur, autrubidtur d t
vero illse folutz avolare incipiunt, feeumque f<*tpris ift:a £|opagatio ceflac : Hinc r
linas, a quibus aculeantur ) auferunt , odorem indicium non femper malum , nec itaaa'°°'i'i*
valde tetrum.quaquaverfus difpergluitC^odaU- bonum effe , fi quando phthilicOrnm Ipifr**
tem ulceri putido , autEmpycmatis nido , lo- empyematicorum-abfceflus, cunTvclfin^"
tio vel injeaio , cum liquore vinoCo aut aro- veolentia excernuntur , quoniam utriufo'
matico aliquoties adhibita , fape fcetorein tol- netis cafus quoCdam falnbres , aliosquc^ft^^*
Iit, incaufa eft quoniam ulceris ,hand'fecus ac ftos extitiffe pognovi : Adhac non certi'
tefta putentis , latera quodam quafi fermento dicium inde fumitur. quod phthificorum'^01"’*
liquorem contentum inquinant , adeoque fce- rundam fputa aqu* injeSa fupernacaat ali ^
torem imprimunt ; cumque adeo a liquore be- rumquefubmerguntur.'Wi7/«;. c. ’ «W
netemperato&potehte,illudvafisautvifce-
Obsertatio IV.
le fmijlro omm»o ia pus rejiluio.
PLeutItide quidam laborans, poft 14. dicin cumexpuetet fanguinem, in Xenodocbium
receptus eli ; ibi cum omnia incaffumiemediatcmatentur, "vtapofi dies \a,finumiiddi~ '
msdiittt meafaram fere expuit •.
Cunri fecaretur , nullum apparuit Pulmeaum ia fiaijlro haere, verum adag. boca-
lia fanici deprehenfa : Diaphragma totum in illa parte convcrfum in fanicm , una cummaf-
culis intercoftalibus inventuno eff : Si tres adhuc fupcrvixiiTct dies , crepuiffct per coftaS ■
mediaftinum vero non erat tefum , & alter dexter Pulmo fanus & integer, eoiore & iub-
ftantia confpeSus eft, ObfervamG.yrolphiiiMedtci Tigurini.
Aeiim ad dimidiam menfuram fere expuit ) Qua:- tiam ttanfmutare : Ideo SanSorias in metb. vi-
De Expuitione Pun:jIe.ata, SGi54i«l^>.Eeip|fetoate.
lenw exiptiir 5 nec cansen morbo defungitur , fed iDaxima materia: abicefTus latus occu¬
pantis parte ia cavum thoracis decum^emc » gpapjfC^Btf Congeritur ; fi enim de latere'
in latus fs convolveret , fluduatibnem manifeftam & ipfa & allidentes animadvertebants
Quamobrem inftituta, j piraceotefis, prridiicqoe/iarirJ&Mi^Jngenscopia, quatn
ciffjlionem. fcqvutum levamen , remittente, pedoris gravitate , febtCj dylpncea, & aliis
rvaiptoHiacis, fc4 tan.dern igra tabe conficitur. Triduo ante bbitum bracKiam- dextrunl
iiiiro tpdcbiare iorum intdtnpit , quod admota candela pcHuCidum traafparcDS etat 5
Hiimcri partem lylveftrcmi juxta cubitum gangratna quoque invafit, e qua tabum cruen¬
tum effliiebat.
Apertum fuit, me przfente, cadaver a Magiftro feiUyBhirurgb pcritiffitnbj fada per
maritum fecundi potcftatc : Referaio Thpt.a.ce, Piijmp pccurrit Tunica lobi d.cxtri Pulmo-
_n!S plurimis maoulis variegata , ranx cutem & Coloreto referens , 'parenchymate defiituta;
sdiaphragmattataecoanexa; Lobus finiftet torus pene in putrilaginetD abierat ; perpara-
ccorefimedoaamt partiGnia coi® foluro Puperipcis lobi fupcrftcs erat, & menabr^nxi cu¬
jus aliquot fimbrix exinde dependebant : a. Pleura ea parte, craffi erat g^derata cuf cohi-
tebant fragmenta membrani pulmones inveftientis, ut & diaphragmati , qui adnafeeutia
naturalis videharur, non per fibrofos nexus j fcd Jicmbraiieos : 5. Cor Iblito majus erat,
cujus vafa paucuhn fanguinem atrum , & exuftum continebant : 4. Pericardium pullu¬
lis plurimis erat exafparatum ab acrimonia putis , a quo exefumfuiffet , nifi paracemefis pri-
sertilTet Cotrofionem. 5. Diaphragma duobus digitis Ibljto elatius erat, in cavitatetn tboraS
cis a Jecore tumido , fdrrholb maxime , & utrumque bypocondrium occupante , Compul-
fim; glandulis pritetea plurimis per extimam lupcrficipmobfitum: Parenchyma dilTeduiri
aridum le exhibuit , fub fufei & cinetltn' coloris : 6. Pancreas pene totum confiimpmro crati
ciijus Dudus folum cum membrana apparebat 7. Adada in braqldi ^irtemf^ctlq ixfeSlsm
novacula , caro putris & nigricans , tabo diffluens apparuit : Ulna ^ manus extroffla , oede¬
mate tumentes , lympham plurimam , limpidam diffeda: cmifetunt. Ex obfemitiqn^iii
frefriis.
Hippocrates inrer fignaEmpye- dagatifqiie vafis ad fubclavia , illa , necnoij
1. matis funeftiprsnuntia, recenfet fpecillum pulmonum , feii; turn veria arreriofa , tum arC
a pure velut.ab igne coloratum, live, quod teriavenofa, atro & corrupto fanguine diften-
fape advertimus & nonnunquam abfquC malo ta reperta funt : Cujus -pOrtio in fumtr.am brar
eventu , fi fpecillum argenteam , lateris aper- chii partem delata, fphacelum illi induxit,
ti orificio indicum , Satim colore tanquam aii- Lympham phtrimam'} Lymphadafius plurimi
teo aut cupreo tingeretur : C^od certe nihil pulmonum flipetficiem ambiunt , qui humorem
aliud fignificac, nifi quod putis , aut maferix in iis fuperabundantera continuo amandanrs
purulenti particulzfulphutes adeo exaltantur, quem torum vcnrs revehere nequeunt; pluri-
& a mixtionis vinculo laxantur , ut facile abP- mus autem congeritur, quia nihil exterius per
cedentes , .corpori cuilibet alteri , & inpri- diapneen exhalat : His vafis diiruptis » aut oba
mis argenteo (cui affines fune) affigantur-, fimetis ut pu!nionum& pedoris hydrops.aliique
Thiltis. - affectus enafeuntur, fic brachii oedema illorutri
^ Brachii partem Jphacelo iitfiEam ) A tranfiniffo vitiis debuit otigincii). s eo corrivata lymphas
e Pulmonibus putri S virulento ichore : diffe- quam vafapulmonum lacera emiferunt;
fio euim fecundum longitudinem humero , in-
Observatio VI.
Expuitu alba , rttanda , a Velmoxe tumtnte fy vifcidil albo humore infarSo.
Virum Illuftr. iololita adorta eft dy fpnosa .cum dolore gravi univetfi thoracis; & IputiS
toto morbi tempore albis ; vifeidis, fpumofis , proifus mundis : Pulmo infignitet tumi¬
dus repertus , in iilque unus humor vilcidos, albus ; tenax ac purulentus delitcfcens; Fide
lib. 4. tit. de Febribus.
PRrorfas rttmdis ) Ubi fpura illa eam figuratii que res p. n. in puimonibUs gignutitur, ut obfera
adipifeancur > explicat Clariff. Siemerbrcech. vationum fcripiores exemplis re.flautur, &
^nat.iib, i.cap. II. PtMer aiitopfiam, ait, pul- nos quoque niulcoties in praxi vidimus, 85 ciim
S^natora. Prad. Lib. II. Sed. VI,
Obseryatio VII.
Exfuitie purulenta manans a bronchiis pure infarclis.
COrpus albam , tenacem vifcidam materiam excreabat : Incifis fe
mortui bronchiis, alba ut materia fere tota referta erant , ira illa ciSuebat putis fpc!
ciem prx fc ferens planiflimam , qualem multis ante feptimanis ejecerat, nde tit. de Tabe
Observatio VIII.
Expuitio furulenta a pulmonibus muco objitis , fwijlro latertpurnlemis.
Nobilis diarrhoea laborans , febre etiam afFeflus fiiit lenta & continua, acpertuilimpu-
rulcnta ejiciebantur: Pulmones muco tenaci plane erant obdudi : In latere finifho pu-
rulenti. nde lib. ^ tit. de Febribus. ^
Observatio IX.
Expuitio purulenta ab apojlemate in latere, cum pulmonis vicini inflammatione.
STudiofusfenfit rigorem in latere finiftto thoracis, fequitur calor, tuffrs, &c. increfeento
morbo excernit copiola purulenta; Inventum ingens in latere finiftto apoftema,quod
pulmonem fimul occuparat pratgtcfla itiflammatione. Vide tit. de lateris dolore.
MAgna dirquifitio orta eft. Quo tranlitU j lateri dextro emplaftrum roaturativum appH-
vel quibus viis materies fputo rejecta a co , per noctem augetur tuffis, expectorat di-
pleura ad ductus tracheales feratur : Alii hanc midiam pelvim plenam materia: purulenta : Sa>
m cavitatem thoracis delapfam , a pulmonibus num fe affirmat dextro latere , de finiftto con-'
tanquam a fpongia imbibi , atque alii per mem- queritur: Infpicio vulnus, tumorem animad,
branas adnatas , quibus fipe pulmo pleura: co- verto , locum tenui quali membrana claufnm,
hsret, eum exinde fape transferri putant: Ve- quaapetta, exfilit tanquam a vena fecta puru-
tum uterque modus valde improbabilis, fi lenta materia: afiger Canitati reftituitur : Cnni
non impolfibilis videtur : primo enim pulmo- maceria expeSorata iu cavitate pefioris inhe-
nes fpecus thoracici coiireuta non exfugere inde ferit , per quas vias expeftoracio macera fafia
conltat , quoniam in hydrope , aut vulnere fit ? inquifitione dignum : Torfit hac quaftio.
pectoris , quando pulmone intacto contin- multos, pracipue curo nou faltem materiam
gunt , neque aqua neque fanguis omnino per purulentam , fed& turimam , referente Tulfio
t.irimrejicitHtjtametfi humoris hujus autil- lib. a. obfervar. 15. e cavitate pefioris teiefiam
lius copia fape magna fubeat , qua e thorace fuiife cerrum fit ; M. A. Siverinus iib. de Abfcef-
perfectionem aperto ftatim fponte effluit -.Ca- fibus diligenciltime in has vias inquilivit; idem-'
tcruro pulmoni membranas quandoque adnaf- que profequutus elt in Epiftol. Bartholiass cen-
ci , ipfiimque pleura annectere , ex obferva- tur. i.Epilt. 68. ubiilli placuit hoc, tuffladmo-
De Expuitione Purulenta , Sordida , Empyemate^ 5^9
featrarefneji, & feriufim txire: Ume leazea- intro, fic caldrinctcicic , non iolum qualitaie
c* calculum adjicit C!ar. Lindenius Med. Phy- fed & quanutate : Et ita dum revocatur calor
fiolog- lifa. 2. i. x%6. Perforationem taUm ad centrum, difflatioque prohibetur ob no^
fiembraM pulmonaria peculiare quid effe , & ea co- itis dominatum ; calor ifte maleficus eft , ma-
ipita nulli ]am mirum videri debere pojje, qua, qua lignus , fquallidus, aon dryuHte , necnanof-
frtter naturam eolleSafiint in cavitate thoracis, inde citur, tViar, id eft, focum , locum , domicilium
eS/forberi, & per arteriam afferam expui , effeta- aprum, & conveniens, & calor fixus non accipit
tntn tfium abufum potius ditiorum meatuum , cj- in fluentem iftum calorem febrilem tanquaro ami-
eafuextremanecefftiatis tantum: ufumveroeffeperjpi- cum & irriefarunie, contemperantem moderan-
randi aerem >n eandem cavitatem, quocircurffuffspul- temque, ficnonbene convenit ifti calorifiuen-;
tnonibuihos refrigeret : Et ita Inx tenebris nouris ti cum fixo , licet uterque in agrum confpiret,
tandem affulfit ■; Etfi enim in mortuis, fubfi- Sic cum recurrit calor maleficus , ist nancifci»
dentibus omnibus , pori illi non admodum lint tur aijue malum & pernitiofum , dum angetur
confpicui , tamen cura alibi fut in pennatis calor 6t dolor, non fiunt nova accelfiones fe-
certoconftatf oculis pateant , non video qua briles j fed dt^ous caloris & exacerbationes-
caufa commotus quis dubitare velit eofdemin quadam, non ob novi humoris inotum , fed ■
homine exiftere , & naturam in extremis iis uti ob ignitam naturam partium folidarum, feipfa
pofle, cumrxpemeatusobfcurioresnccelfitate faftam srupr-a/ss-teso’, i. e. ignitiorem i quomo-
adafia fibi inquirat , ut e doiSrina deablcclTi- do Galeu. coram, in aph.i.lib.i. docet fom-
bus luculentum evadit , ubi natura oppreffa fa- num aliquando obefle , ut cum humores , ca*
pius vias plane invias invenit, per quas mate- lor&fpiritus revocantur intro , &augenrur in-
tiam ceu farcinaro deponit : Haclenus CUriff. flammationes & dolores, ita in Empyicis ficti
Tbinclerus ; Supereft tamen fcrupulus. Si adeo folet: Quarat autem quis , an pus fuos habeat
pstulx funt vix , ac poris pervia eft pulmones motus nodeurnos potius quam diurnos/ nani
ainbiens membrana , quidni femper , vel fal- & in inflammationibus internis paroxyfmus eft
tem ut plurimum, Empyicorum pus illae trar nodeurnus : St id non eft proprium nec iiedticiss
ducitur , fed ad paracentefin confugiendum: iiecempyicisutnoiSurnas moleilias potius ex-
An a natura concelTi quibufdam illi pori, aliis periantur , quam qui abis morbis irr.plicantut!
denegati? Au quibufdam laxior ea, aliis ad- Unde rairatifunius cur aiitiquiraspeculiari quo-
ftrictior ? An puris craffities aut vifeiditas i dam privilegio & prxrogativa exacetbationen»
etiamnum copia, trajectioni obftat, adeo noSurnam puri & purulentis alTignaverit , Nec
Btpulinones exfugere iilud non valeant? Anfa- enim id novum eft , nam St venerea lue affeiti,
cihus permeat pus in iis quibus pulmones late- prxlertim ubi folidas partes invafit St confi.
ribus propius cohxrent? An deiifius aut ratius putcavit, noSe dolent magis, Ht arthritici , &
illorinn parenchyitia difficilius aut faciiius pus iJstra\yUc , St utipcaar.yxei xaSafpslA/r, denique
abforbet? An forte membrana, e pure progna- multomaximaparsagiotantium.-ftrxterratio»
taab affante calore , poros illos obducit, non nes addtidtas , & hx probabiles fent, i“. quia
fccus ac pleuram ab eadem aliquando circum- omnes ferme motbifub tempus nociis ingravef-
veftiri quandoque compcitum eft, acapertoad eunt, iiuiitis de caufisi partim quia obadve.
Seduftionem latere, nihil prodiiife; ob- niens tempus noaurnum fit admirabilis quidam
r fpuria illa membrana , quod iu milite, mOtus Sc revocatio intro, ifque contrarius mo¬
de quo fupra, contigit? tui vigiliarum : deinde coctio fit nodto , neC
\_Rigor, calor, utffis\ Inter Empyematis ligna iblutii humorum naturalium , fed & contrario-
iilud eft, quod eo afte&i noCiiirnas potius rum SC febrilium ; at dum pus fit , febris auge-
qiiam diurnas exacerbationes pariantur .• Caufa tur & dolor .• qux ratio & analogia de pure ia
verifimilis illius perturbationis & exacerbatio- abfceflibas, in aliis morbis & febribus audiri
nis noiSurn® a Aa&iuo conf. j.lib. 3. affignatur: poteft , mexime autem id apparet in empyicis:
Id omnibus, «ir, fiippurationibus dolores,, ad dolent enim partes folidx , iXaugeturcalorfe-
nofiem incidunt , id quod non tantum audien- brilis, qui interdiu in partes omnes expanfus
dum diim pus fit , fed dum continetur aliqua erat : Accedat quod inter vigilandum animus
parte fovens tebrem lentam:- cum autem Ein-s occupatur, & vigiliarum motus fiquitur. Et
pyicis piopterea hettica febre implicitis, mens ipia Lefe noCtu recolligens tota in morbi
partes-foUdx fintignits, non mirum fi noiSu S doloris cogitationem incumbit: interdiu
balor inctefeae ustione ipliusdiathefis , tSi.quia fenfus ab innumeris objeSis pelliciuntur, & illa
nox hutneiaat.f ideo calor heSiens calci non irritamenti & illecebrx retinent animum : Vide-
dilfiiBuisfepfddit) revocatur calor dc fpiritus rllex.riphrodtfaum Probi. n6. lib.I.
Observatio X.
Zmfjema Plearitidi faccedens ante decimam quartam diem.
A Dvertant juniores , quanquaiii Hippocr. obfctvatione pleuritis non ante xi». diem ad
luppurationem tendit, Noftra tainen obfervatione ; non fbium in juvenibus , fed
tiiam vitis conflantis attatis , 7. vel etiam 4. id evenite , & evidenter r<s? dete^ rigore & fub-
l^ucnte febre , ab illis diebus invadentibus & Angulis diebus recurrentibus -• Sic fane in Nob-
adolefcente rigor febrifqtte , .4. y. 6. 7. ulque repetentes pranantiarant ftppurationem.
Diffeaio autem cadaveris fecundum intra feptenarium morbi , in ilio faiflam fiippuratio-
nem ante pctfeclam faiflc dcmonflravit, cum uhiverfus thorax pure przgnans repertus efletr
Qoin memini me vidiffepus in thorace eujufdam Sacerdotis , qui 9. dic cxtiniflus obiit, quod
ptatpofteto cocfilio purgante medicamento nfus ei&E , ncgleara v. s. & dilata in fextum, quo
fum advocatus , Caralas Pijo de morbis ab illuvie ferefa felt. tif cap.ix.
Cbser,-
Anatom. Prad. Lib. II. Sed. VI.
Empyema injigne Sinijlri huristhorms, «utUfuifigmiexhibem,
SVf^ur dium mortuum fccuimus in quotiulla pulmonis finiftri pars aderat, fed tota ca '
jqua& pure repleta erat : cunl tamen per duorum menfium fpatium , quo tempore*'^
Boc tnorBo vexatus fuit , nulUm refiiraxdi dtffkultdUm , & pauoam culBto , fine ulla
ria: morbific^ ejettione Babuiifet , Attamen fetto corpore tota thoracis finiftri cavitas
purulenta teferta erat. Dom.VdiidrolusVeutec.i.Ohfervdt.xhj.
cfpirdoii dtjficiiltdiint <^c.) Incipien-
NVUam refpirdrJt dtjficultatiti
tis fuppurationis tria pto;
I. Prognoft. I. Si pleuriti
caufa quoque non eft obftura , Tum ob defe'
aum^finjftri pulrnonis , ac viarum , btonchio-
Dc Expuitione PurulentSj Sor<ii4.aj Empyemate
Obsirvatio XIIL
Exfiiitii farcienti i fruButi eps cune^ormis , ^ fiagmae circi id fifpirifi.
Vir delapfus exaltiore loco j die 4. exicrcatis prius (putis purulentis i obiit. Prope oifiscii-
neiformis medium (ejugatum erat ejus fragmentum , Sl eircUmeitea mulcuia (anguinii
Boagulati, e cujus putredine j pus prodiit. Vidtlib. i^.iit.dc Vdnerihus.
Obsertatio XlVw
Ex^iitU frajielonm arxcoram 1 ardis ftibfiiBtii islctriti.
FIlizD.bl. (videtlt.de tixmoptjtfi) mortua: cor albicans viium eft, & media fUi parto
fere exefum , ut flbri carnofe femiputridai avellerentur : Fruftula quatdam carnea:, fail-;
jufmodi fibris (ifflulima, per fputum rejecerat.
Observatio XV.
Suppuritifericirdiam totimfere corruptam repertum ejl, ^ cordis mejor pars exefi.
INfuppurato ,• qui poft diuturnam afFeSionem obierat, obfervatum efl: ferme pcriearditiiS
totum corruptum fiiifle, majoremque ipiius cordis j quod adhuc quidem , ob diutius fcih
putredinalein in eo afletvatum calorem, palpitabat, partem exefim extitiffe , ut qui¬
dem ulcus diutius tulifTe facile eredi poffittFrvrwr. Rota cap. ij. de Tormentenvulnerum curatiotiii
Observatio XVI.
Empyema lethak Vleuritidem fiqmtum , oh negle&em perpanceaiefB , idfieffus apertioxem.
NOvi duos latetis fediionema Medicis pttefcriptatn admittere nolentes, fatum obiiffej
eoruirique cadavera diffecui: Item binis aliis operationem iftam adhibitam vidi j quo.^ '
tum u°“S convaluit, alter, tabidus interiit .-Cujus tamen ratio erat, quod pulmone infigni7
tcf vitiato , & vitibus pfofttatis , latetis apertio ferius faSa nullum juvamenifti contulit , fc j
fpkitjis prius imbecilles deptefSt valde, eorumque corpus abfumpfit : IftCy cujus aperie¬
batur latus , pulmonem (atis firmum habuit i fed a Lateris abfceliu intus rupto, materies
Inthoracis cavitatem decidens, ieptum adeo comprimebat utvix tefpirare potuerit. Chi¬
rurgus fine oauftico, inter vertebratii fextatn& feptimam fcalpellum intrufit, «tfcatne peni¬
tus perforata cannulam indidit: lehor cruentus primb effluxit, &dein per vices in modica
topia exemptus, per triduum fine foetote quovis effluxit ; pofteavero quoties foramen ape-
lirewt, odor tetetirimus expifabat per plures dies pcrfiftens, donec per injefiiones ex myr-»
iha&hcrbisamarieantibus, aqua Ss vino ineoais faaus, Stfaepius quotidie adhibitas, tan-;
dem-extingueretur .- quOrum ufU diuturno materia morbifiea , & Ibtditie omni demum ablu¬
ta, effluxus omnis ccfbvit;& denique foramine claufb , patiens integre convaluit: Illoram
qui, cum Lateris apertionem admittere nollent, interibant, cadavera diiTeiui, In uno pus
ab apoftemate in pleura SE muleulis intercoftalibus excitato , intufque difropto emanans, loci
atfeai & pulmonis contigui partem fphacelo affecerat, itideque diaphragma corrodens. Si
foramine in dextro' ejus latere fado , in vifcera imi ventris defccnderat, ibidemque tOtoduftti
Ventriculi & inteftinorum tUnieS exteriores , in quas materies purulenta defeenderat corrofa:
& difcolotes apparebant .- Et demum materies purulenta mteftinum rciftuni corrodens 8C
perforans, una cum excrementis per anum foras prodibat, .Mgeotans robuftus& medicinae
eojufque impatiens, morbi hujus tyrannidem per duos circiter menfes fuftinuit, fed interitu
fihrieuU, Siti, inyuietudiae , vemricultmoiejlie, & crebre Jibverfioae, dyfvitvia. fere conti¬
nua miferrimeaffeaus degebat. r
Cadavere poft obitum aperto , odor foetidiffimus cloacam omnem fuperans per totani
Cameram dilSmdeb'aturi ; , ,■ ,
'Alterius ab Empyemate defunSi anatome , noti ita vaftam materia: purnicntzdiffuflonenj
nxmbebat : Illa quidem fn latere nidum habuerat i unde in thoracis cavitatem decidens, iby
oemque congenti itigefta. Se continue pulmones immerfos poUuens , febrem lextemi
^ quafl heaicam , a qua zget valds fenex intetiic , excitabat; VVillts Vhermec. ret. p. ii
icuU, Si« Morbi hujus prognofis Prior determinat utrum latus aperiri debeaft
I aute, tum poft fectionem inHituirur.- necne; Itemptaedicit cujufmodi , cutn vel fine
ifloanifcfta empyematis maturius facci iudi- fpen:
ADDITAMENTA-
Em^yenMkorum atiacatharfi non expellitur , quh ed Bronchia non vergit.
. TNtegra apparente afpcra arteria pulmonis ipfius fubftantia fiippwationcm fitis mag-
inam contigiflcoWcrvaviindilfeais cadaveribus j qu* nullam Cii dederat fignificatio-
n per fputa , quia fcil. non in bronchia fcd in vaia fanguinea vergebat. Francifiut Balt
blem. Phyf.cir medicor. 86.
§. i. Menft Januario anni 1674. in Nofbcomiq Tolofeno. Juvenis icxdecim circitet aii>-
:um inftar ifthmitici lEgre refpirabat, querebatur de dolore ajSiduo gravitate lateris fini-
cum tufi ficca admodum mokfta , tzadcat febre lenta, qua jampridem laborabat i
Aperto thorace, Cnifter pulmonis lobus omnino confumptus apparuit: Cavitas Sniftra
itacis ctat plena fero 'purulento, tamen argrbtans nec pus nec lerum expuebat. Jdm
Dc Expuitione Pifrulehta,S©fdidai Empyemate.
•jcraffata,, grumorum cafeiadinftac.adparuiCj.maxime^Girea pleuram &'fterBam; quiE hina
priufquam pergeremus ignlfuperpofica , fimilc, craflamcntum cafcofum exhibuit. Evacua-
,5 pcftorc, pulmones folteptius iuCifflati,, .in dextris.ptopfe.fpiuaajiadnati fuere ; qua in par-
jepleura quadrupld craffior'quainrn'p9tte.finiftra compaEuit., ubrJnihilOminuseeiam pulnid-
ncsdiaphragmati firmiter connexi . conlpiciebantur. Inxbcde nuHi poIypi , uti nec in veni
cavainfca hepar aperta vifi, nifianidcxcrd ventncula«ordis .fanguinis grumus o|)longus i id
^uodfctein quibusvis di^^edi^rcperitur. -SanguiSlin■vc^isdil^c^lueus^nagisquamdca^^^^svifus,
omni materialaiae-onuttitia. In abdomine inteftina vcrmibusetant ple-
la , venetieuluiquc in parte infima cbmpteflusQmentnm.inflare fcdt, •& iri vefidas elevavit,,
repletus imnnihil materiavifcosS albicante. Renes; difledi Sc eompresfi,.tBatcriamitidetn
reddidere, y i (cofam albidam ; alias hepatiSi lien fana ‘foete , ’ inque hoc incifurae pliif es vifar,
prout 8£ tenum fobftantia exterior in plurcs vclutiohos div^ apparuit. Cum bile varia
ftcirausexperimema, ei -nunc effundendo ipirituro vitrioli , quiieammoxprrEOipitavit, &
colotem yiridefcentem induxit; quibuslfopcraffufusfpicitus fatis atmbniaci vehernenter cf-
fcrvefcere fecit; cum fpirltu nitri inox'quoqac infignitet fermentavit vaporcIqUe elevata
fecit. Prius experimentum cum fpiritu vitrioli tnodum explicat quomodo in iiiteftiuis bilis
litidis cmerg.ati ijlain yeficulafua contenta naturali colore dotata: Unde vero materia illa
tafeifotrnis prodieric , ;&in cavitate pedoris collefta fit, difiprifitionem metetur, nobis, quii
inf tzdido vere Empyematici cadavere dudns thoracicus in parte dextra eleganter Mque in¬
teget minime difruptusapparuit , videiurqubd materia illa taliter tlioracem r^ens non ek
eo prodierit, fed potius tranfudaric ex pleura fumme intumefada m fopctioti thoracis
parte dextra, & inferiori ubi pulmones diaphragmati adnati erant, qua etiam i» parte
pulmo veftigia inflammationisex fixatione fanguinis exhibuit, ubi tamen non adeo durus
& diathefi inflammatoria infedus erat, ut infiniftra. D. Eminud Komg.tMifid. Curitf.
dicHt. ij^ Am.^. '
QUomodo tumores , & infiammatioues ia miifculis incumbentibus non parum fane moleJ
pleura enarcanrut ; Quomodo itidem flil- itam , infpirarionemqae per eofdem pera.;
licidia materia ferofa inde in cavum pedo- gendam,, interturbantem, quandoque perriip.
ris ruant', omnino patet ex demonflratio- tis glandularum concludentium merobranis.i
he lUuftriff. Malpighii, qua fcilicet membrana per fui diiatationem jam tenuioribus faftis,
hac glandulis innumeris veficularibus quafi non humoremtanrum per leviorem fufficittran-
confica deprehenditur : Nam eadem ratione fudationera , pulmonum motui' facilitando ,
qua ferum vehementius commotum per glan- tocique pedoris cavo quafi obliniendo natura-
dulas falivales , palatinas , afophagicas., tra- liter apturo, fed in copiofum marerix peccan-
cheaies, natales &c. Earumque vafcula exete- tis imbrem abit , rcfpirationis organa vifeera-
totia , in catatrhis abundancius . & quando- que inundans vitalia. De confiftentia aucem
que torrentis adinflat ad fuffocationem ufque illius ipateris , uc'&de e jufdem coloribus non
promit ac elabitut ; pari quoque paffu illud in eftquod magis perplexi limus, quam de va-
glandnlas pleurx properans inibique pro rem- riis muci , tum per nafum , tum per os excreti
jore ab infpirato frigido coercitus poftquam coloribus itidem ac coufiftencia.
diftentionem inflammatoriam in ipfis pepetit.
Observatio III, .
- Em^emt ex iatermijft ^tracenthefi letbde.
ANooiSSS.SecundaferiaPafehatls, Muratius quidam triginta circitet annorum in dl-
verforio quodam vino induigebat , per oftentationem vitta dentibus mailicans & Coiji-
niinuer.s , interque potandum-cum aliis verba odiofa faciens rixafquc movens, tandem eb
deventum eft ut pugnis acerrime dimicarent, diftufque mutarius grandioribus verberibus ex-
eipetetur pcdibufque calcaretur ; hinc non Iblum afthmate cum dolore lateris punfiorio cor-
- reptus eft, fed etiam fangulnem per os & alvum copiose egeffit. Ego poft aliquot dies voca-
lus venam medianam aperire curavi , ac remedia externa & interna ncccflaria ordinavi qui¬
bus aliqualiter melius habuit , ac rurfus in publico ambulavit , fed paucis prarterlapfis diebus,
bh maximum recurrens aftbma viriumque imbecillitatem fc rutius in leftum recipere coa-
ftusfoit, cui fcquifitus dixi quod materia copiofisfima exttavafata. purulenta in cavitate pe-
ftoris contenta fit, qiiarf quia exfereando rejici non posfit) nifi pet pataeentefia via inter-
clufa aperiatur , funeftus exitus cxpcftandus videatur ; quo auditd , a diSa operatione val¬
de abhorruit , fimulque hujus operationis permisfioncmrecufavit. Hinc fa&uffl eft utaa, die
Maji , noaurno tempore vitam cum morte commutaret.
Sequenti dic , ex jufiu Amplisfimi Magiftratus , cadaver cultrd Anatomico apertura,
fc in caufam' mortis proximam fuit 'ihquifitum ; quam fciftioncm , ego & CUturgus Rci-
tAnnimie Botieti Tom. I. i- 1 1 piibl.
•«74 'Anatom. Prad. Lib. II. Sed VI.
pubi, noftr* ordiHarlus Joh. Barthol. Heckiogms fcquentimodo inftituimus. Ante •
abdomen fuit apertum, ubi lingulari ftudio ventriculum, inteftina, hepar lienem
jnelenterium, omentum, veficam &c. perluftravimus , nec ullam eorum’ l*fioncm'm'?
tbmmus veftigiain ventriculo & inteftinis vitri alicuius devorati (Cujus rei ab adverfitli. r ■'
inculparetur/ deprehendimus. Poftea verb venter medius eavitasque peaorisfuit all^
quam, ptaefettim verfus dexttam partem , copiofiffimi materia aeriae purulenta, uf/„?!j
diaphragma tendente, repletam invenimus, illaroquefpongiis ac vafcuUsexhaufimus
faad, non folum pleuram, fed totum pericardium circum circa corfofum , lobumqucn L
monum dexrrum ( cujus fubftantia fecundum diligentiffimara Neotericorum Ariatbtmcomm
perfcrutationcm.ac inveftigationem , ex innumeris vcliculis , ipiritu vivificd vitaliqne tura"
dis, inflatis ac repletis , inftar retis-inirific^ & attificiofiffime contexti ac connexi, co^
polita cft ) ita flaccidum , tabidum , atque collapfiim vidimus , ut nil nili exigua rei3d’ua fub-
ftantia membranacea , cum aliquot vafis adhuc reltee ,- reliquara-verb fubftantia; pariem
corrofam, ac copfumptam , eirevidcbacuf.;ExquibHsrecenlitifliqoet, diaumPatientem
non Iblum ob copiolam materiam purulentam in cavitate pectoris contentam , ied^&ob re-
jeaionisimpoflibilitatem, & paracentefis intermiffianem , nulluro'.exitum -habenteni, &
hinc inlcquutam cortoSonem & corruptionem di&arum partium , fcdpracipucctiainptop.
ter diSarum veficularum , pulmonis fubftantiam conftiruentium fublidentianf -fe flaccidita^
rem ac confequenter infpirationis ac expirationis defeftum, libcrarque refpirationis impcl
dimentum , atque froftrationem , mortis aleam fubiiffe , mundoqucjtaledixiflc.- n. tbtrlkird.
G)ckelMS(MipelUu.Cunof.Becttr.ij.<^)in.j. . . ; • -
Observatio IV.
Z)e Emfyerstte ex Vleuritide, Pareeextefi curet b , 'Petiexteijue tmdem hydrope mortui.
ANnis, ni fallor, ab hinc fex a pleuritidc proftratus Aute notlrre pedilTequus .meam im¬
plorat operam, aSutum adfum , & vensEfecridnem , cumiraiionc plcuricidis,. tum
xatioBeplethpra:, luculenter indicatam in brachio affefli lateriscelcbrandamjubepV Propi-
nanturprartereaquzinlimilimalo, aerario, 8e longus ufus edocuerat medicamina. At ni¬
hilominus ciim arget , nullo aut hypocaufto, aut benigniori conclavi vacante, loco acerbi¬
tati frigoris iniquius expofito collocatus, pec ofliduum fere decumberet , ptiulquam lisp
camino , live fjr.uacc inftruCtum cubile nancifeeretur, ob in^iratum-aerem frigldicreni, &
impeditam hinc anacathatfin, malo Icleftioribus pharmacis inlultante , in empyemaid de¬
generat. Hic pluribus in eaflum adhibitis, quibus requifitas evacuationes excitatum iri fpe-
rabam, ncargeranguftiacpeftoris&coplolilfimatamuitis diebus coilc&a: materii peccan¬
ti paulatim fuccumbens , deficiente in & expirationis negotio fuifocarctur , iriftitiii jubeo
patacentclln , ratus ad Chirurgiam confugiendum. Hinc nofter Empyicus, nondum dolo¬
rum injuriis debilitatus au tfatilceqs , sequis utcunqac vicibus , Inter quintam & fextam co-
ftam lateris dextri, natuia locum per tumorem praemor.ftraate a pcriiiorc Chirurgi noftri
Aulici operatione perpeflus; per patulum vulnus materiamur primum egellic inftar cremoris
lactei albicantem , qu£ quoties vulnus detegebatur , tama rebellione ad aliquod" tempus
erumpebat, ut fifti vix poflet fumma Chirurgi reniicntia.^ Succelfit pedetentim perfeSiot
puris fubftantia foetidHIima , demum crelcentibus morbi diebus & fartore vix tolerabili , con¬
tinuo frnies exactius elaborata Se cocfa , ufque dum exhauftd pure , corpore molefti hof-
pitis przlentia libero, &opc liphonisiojeiftispet vulnus in thoracis cavitatem decoSis ex
myrtha Si aloe &c. conflatis, bene purgatd vulnus ad confolidationem dirigeretur. Jamita-
que motbona: jugo ereptus segerfuaritd munia exeqiiitut , nihil In pedore peregrini , aut io
rclpiratione molefti, nihil in exlpuitione purulenti obfervat , donec exadd .unius aiini cy-
ctd, fiftula per paracentefin caufata ad cicatricem olim confolidata , eodem ccmaive
ter propter die , qu6 aperta fuerat , teaperiretur. Hic denub Empyicus pcc hoc fcirajnen ma^
tcriam plus minus oiemem , illi quam fonmnella: fudant congenerem, derivare capit, fitto-
lam , veluti fontanellam , qua mane , qua vefperi ; pure quod vomit liberat j fua intenta
munia, ficpcrmiitentc fiftula, inculpatus obit, foramine, ne aliud ex conlblidacione ma¬
lum emergat, hadenus patuld, anno circitet ante obitum , ex diarta: erroribus , maxime
poculorum certamine , ciim ii paffim ubique mores invalefeant qui tritum illud verificeat:
more palatino bibitur ne gutta luperfit unde luam poffit mulca levare fitim. Si cantores^
quorum albo infcriptus erat, ament humores i ex his, inquam, in hydropem incidit, a
qu6, licet fcmel fibi reftitutus tefpirarit , in eundem iteraib lapfus fatalem. Ineonte De-
cembr. 1651. aperto cadavere, nulla in abdomine materies inventa eft; fuerat enim pau¬
cis diebus ante obitum copiose fuafponte evacuata. .Vifcera omrna, li ventriculum raarc*
riam fubflavefcentem complexum exceperis , flaccida Pubnonutn lobus dexter deerat , fini-
flrd fanfi exiftente, " . ' .
'Anatom^ Prad. Lib. II. Sed. VIL
ANATOMm PRAGTIC^
LIBRI S E C V ND I
SECTIO VII.
De Labe in genere Sc Pulmonari.
'momm vitium excitatur , fid fefe yifcemm alkrum
Sauguiais [equitur.
i fcirrho in Liene , Hepate, Pancreate aut Mcfcntetio e:
Jam, aut etiam Renis, Uteri aut Veficx ulcere, -vel i
as cacoethe , abfijue notabili pecoris aut pulmonis
dyferafia «Vfs?vS;
od particulas _Salt-
tac j iaque fluores cogic, quibus omms mate- fi£l. i. cap.
ObSER V AT IO II.
tkhifisiflerihasjulaiommulcufiulisy Vomictiatorum dtxtntjine , &t..
AFftQus dc quo Screniff. Princeps Cardius Fridericus Marcido Badenfis , &c. Prarei
conqueritur , cft Djff noed. quardam cum molettiffima Tufi, qux tum ioprimis ev
quando corpus aliquot paffibus ambulando & acclivia (candendo movetur : Caufa h
mali proxima , feu motbus 'a quo pendet , tum nomen .affeSui impertiet , tum omnem
tam & (bllicitudincm Medicorum ad fc trahet. Ouoniam habitus corporis con(umi
uirerc num Tubercula cruda vel Lapilli in pulmonibus; Anne vero cacarthi
tuentes hujus mali authores forent ? etfi forte negari hbn priiTit Tubercula
salamicatcm pratceffifle , & nunc catarrhos purulenta: per tuflim ejeSioni ac-
: enim pauxillum puris , malto fputo pituicofo peilucido involutum , conlpiei-
diebus vidimus uvulam' elongaram , & fauces rubicundas 'a fero acri hsec loca
aiperante : Potius opera: pretium erit indagare unde pus hoc proveniat, aa
te ; num a vomica Pulmonum peculiari foliiculo vcHita?' An verba fubftanria
mum indurata &, tandem fuppurata; Empyematis latentis fufpicidnem move-
atitis S.P. mea(e Aug. anni 1675. affligens , qute nec (pu ti ejeaione, ncc(u-
rjudicahatur, nam ab illo tempore tusfis & dyfpnoea inceperuntj magis ma-
'ecunt, & hoc ufqne perdurarunt , verum Hcet hxc indicia fufpicionem Em^
ibabileiB reddant, neu tiquam tamen illud evincunt nam S. P. a men(i
liSi anni, u(que ad principium Aprilis anni iS7j.obambulavic,equitavit,ca-
cft & praliis interfuit , imo utcunque dylpnoea cum tusfi poft motum mole*
imcn protinus ceffavit, quando humi decubuit ; adde quod in peSore nullus
tum pratftare tanto temporis intervallo impoflabiic fumet •• quamprimum enim pus in ca-
yitaiem peflofis ex abiceflu rupto ftillare incipit , in dies augetur , & (zpe brevi ad
|“%ncm ooplam cumulatur, nifi exitus alicubi pateat •• nam a congcfta puris col¬
luvie pulmonum diftenfio impeditur, & diaphragma deprimitur , unde fumma ref
Pitandi dilHcultas vel orthopnoea fubfequitur , & fa:pe in pedore , ubi ctiipyema
•&-]% Aiiatom. 'Pr^. Lib, II. Sed. VII.’
haiiflam, emsllita.atguepoft io itinere rupta, pus tam eopiisfe& affatim exlpujf, utsn»
at^ue altero quafi rivulo propulfb, protinus non novum puris efiluvium e Pulmonum broa-
chiis fauces.impicret ; iiludque fiaemagnatuffi , vel leviculo impulfu, aut fimplici fercatu
ejiceret: 'infuper S.P. Vomiea hae maximat» partem depleta, nondum’ finita curafacil.
lime rcjpitavit, adeo ut fcalam concitato eutfu fGandcrc voluerit , quod ad huncufqua
diem npiidum lieuit : unde firmiter ctedit, -fipoft potum- aquarum quieti vaeaffst, aut
alitet valetudini fua: eonfuluiflet, quia integram finitatera reBuperaffet : Vomica: exot-
dium przeipuc adfitibi ppteft pottir frigida: , xftuante, cui S. P. nimium indulfic : nam i
potU: frigido fuperfluo fanguis fubito coagulatur , unde portiuncula fanguinis grumofi in¬
tra vcficulas Pulmonum iubfiftit .; adde quod natura fanguinetn coagulatum & gturnofiim
przfertisi , in partibus principibus , 'peculiati folliculo quafi, circumvallare foleat, ne gta^
vius' damnum inferat •• interim cum ifte fanguis' non moveathr, ille in pus convertitur
■quod fenfina augetur.- eum autem folliculi vafis peculiaribus dotemur, ex illis perpetim ali¬
quid ftilkt , ut cx indole omnium tumorum cum, folliculis conftat , qui fa:pe a minutiiltffii!
exordiis ad Infigncm magnitudinem cxcrcicunt.- 'An vero a menfe Aprili 1675, “fqik ad
diem quintum Novembris, fubftantia pulmonum indurata , & eavernofa fcu finuofa evafer
tit? vel ut uno verbo di'eaffius, Num Pulmones cum labiis duris exulcerati fint, 'indagatio¬
nem feriam poftular , atque in hujus notitia rei cardo verti videtur. Tale vitium Pulmo^
qibiis minantur ineffe , dyfpF.oea poft abfo!utunS'thermaruin jjqtum rediens, tuffis vebes
iaentiffiipa., veripuVis ejeaio, fcbiis lenta pulfu fe prodens, 'habitus macilentus & lalfitul
ido fpQpcanea uniyerfalis. Confirmant idem compages corporis valde gracilis, ftapulzaia-
tum ibftar prominulz, procliviias ad febres intermittentes continuas & malignas ,,quajMiB
omnium vehementiam non fcmcl S. P. expertus cit'.- Licet autem in pulmonibus talis adHt
labes , illa tamen nondum magna obfervatur : nam G. P. placide dormit ,"citraullum fterto-
remaut fibilum inter refpirandum, humili ficu utrique lateri pro. lubiiu incumbit, exper-
gefaflus mine parurn putis abfque labore excernit , nce ad copiofiorem ejc<3:ionem poti Ibm-
num ftimulaturquod alias phthificis folemne cIl , poftquam fcH. (omni indultum aliquau-
diua tuffiendo quieyerunt.- infupcr eolpr faciei vividus eft, bene\ppetit, nonfitit; nec fu-
dat , urina ptorfus naturalis efl cum laudabili fedimento , habitus non valde, emaciatus , cutis
nbadum iquallida &fcabra, nec capilli defluunt, vela paftii corpus acftuat : Qua: cum ita
finj apud S.P. ulcus detergendum ac confoiidandum , & quoniam a pure inquinamen¬
ta fap.guini comroifcentur , qute febrim eonfamentem efficiunt , ipfis oceurrendum & ta-
bes diligenter pratCavenda erit ; His indicationibus Deo Benedicente, congruis auxiliorum
remediis faiisficci ppife fpem faciunt teras jovenilis, temperantite amor, & labes pulmo-
Cum nondum ad fuptemum gradum deduda, &G. Hxc conpilAunt Fin Exceli. Dn, D. Id.
licdusyi^epferusdr BerxirJits . . . ..
roJleiqMmS.f.fer diijitot feftimanas remediis cfpa maximo emolumexto afus frijfet , mihi
demiodavit ut h •ndesuiinis [use siiiu ^ medkameatorum epecia Da. fl. VEepferum ctrtmtvk
reddimy^uedfeqaextiepiJioUimefruJlitumeJl. . . . ,
_ S. P. Ampl. & Exc. Domine , Unanimi confeniu inchoata cum S.P. medendi methodus
feliciter fuccedere videtur, nam febris lenta, heaicx prodromus, decrementum fumit,
tnffis molefta imminuitur , materia per exfsreationera eicda raro purulenta obfervatur , per
duas nodes cum levaininc nihil exfereavit, blande dormit,bcne appetitae concoquit, »riiia
ferapet laudabilis confpicitur , imo in btaahiis carnem generari nuper animadvertimus, &c-
Dom. D. Vers^fchi.; ia. Novembris 167 J. . .
Plurima in litetlsTuis occurrunt qua: optima quteque do valetudine S. P. in iategrumre-
flituta pollicentur .- plenius apud me gaudium evaderet , ii quoque aeclivia fcandcncem &-
.cilius refpirare intelligcrem : hac enim ratione perfuaderet nullum imperfetutabile vitium iS
tdraomhuslsttete, SLe-Va.B.I. Itc.vrepferas io.Novembris
Poli tranfiniflam Epiftolam ftatim fubfequente die S.P. catatrhus corripuit, snde majoti
eum difficultate refpiravit, moleftius tuffiyit , copiofius, fed fine ulli puris notabili quan¬
titate excreavit, & aliquoties capite doluit, - Hic omnia animum meum vehementer dif-
erucIatcHt, nifiapudnos, itio hyemali tempore, cararrhi effenc malum epidamicum, Eri¬
git animum meum quod pridida^mptomatica remittere incipiant, See.Da.D. Eir^chi. 3.
'Dkemhr,
Catharros ab anoroalia aeris ubique locorum plurimis infcftos efle undi juaqua audiwt:
Symptomata remittentia apud S.P. bona euz.que pramuntiant., coque magis quia fputuffi,
tuffi molefliffima copiofe tejedura, purulenti inquinamenti expers e-ar: Majus gaudium
evad-rct fi intellexero tefpiratior,em liberiorem cxiflcre , &c. Da.D.PVepferas6.Dee.ii7y
. Qpatuordecim dierum fpatio aliquoties autumavit S.P. fc circa horam r.odurnam pm'
nam paroxvfmo febris tertiana: corripi, biac prardida hora fexies illum invifi, fed oullaia
febistc tertianam oblctvare potui , pulfijs enim rato febrilis , uriniqae fempet laudabilis
tJeTabe itt genere & FulftionarL ^79 ,
tiitl Qs^s petUiffita adhue raolefkni & cxftrcatioBem rejicit, pauca funt & illis fimilia quo-
pjffl in confilio mentionem fecimus , inio aliquot nbdles tranfegit in quibus nihil exfcrcavic •'
gxcrcmcnta alvina fanorum fimilia fcmper apparent, fi quando fluida redduntur > biiiola , fed
hiillochylo commixta obftrvaniur, &e. 2>. D. Fer^fiha at; pecmb. 167 j.
■- S.P. febri tmiana iromuhemcfle confido-, cum ha9:chus nuite febriles acceflioiies a te de^
prehenfa: fint , pulfuique & urina naturaliter fe habuerint j quoniam veto in fufpicionem pa-
ioxyfaiifebtilisvcnit,proculdobio aliquod fytnjtoma paflus efttquodillamptimomovit:
forte horrorem aliquem expertus fuit, qui fepe evenit quando pusgeneratur, quodinvirgi-
ije.nobili fioc igib tempore animadverto : aliquot cnimnoifiibus , ferme circa horam ix. hor-
f'ofes perpefla eft, nunc purulcma cxfpuitcum manifeflo phthifis incremento; meliora tamell
fperibo, quia pulfus eft naturalis, purulenta ejcaio non augetur, &S. P. aliquot nodes citra
iblfimtranfegit. 19. Dff. 1675.
' Neceflafium cfleduco;.tUr{um morbi deferibere qualem poft ultimas meas in S P. obier;-
yavi: peceffl funt dies clapfi quodS. C cum in conclavi Ptlncipis Sybilte commorare¬
tur, circa horam fecundam pomeridiaham inopinato dolorem , fere per horas duas, pun¬
gentem in parte laterlSdexfripaflus fuerit, qui ex prarlctipto julepocum aqua fcabiote , far-
fara! 8C fyfupb papav. rh.beadosparato , & ungu. R.efuiDptivo Fernclii , cum rpctmatc cett
ipixto eadem die difpatult : verum tuffis moleftifliraa mox fiipervenit , exetementaque puru¬
lenta , compada & fufaviridia , non fine aliqua virium jadura rejecit. Ad promovendum no-
v;E_hujusmatette exitum, l^rup.pcdoralemZ-nr/e^ri : hederz tcit. ^ercetasi : de althara
?er*f/»,'&.er;yfiiii6£ofc/«pra:rcripfi, ex quorum fyiup. ufu facillime exfpuir, unde cum il-
lis'pctgendumeflc eenfco : An autem hbva ifta materia ex iiuper aperta vomica , vel ex colle-
dione recenti iri veteri finu vomicae, cum pet XIV. dics S.P. fere nihil exfeteaverit , ortum
trahat, judicio Tuo accuratiori examinandum relinquo : exterum intra prxdidos x. dies, pec
duos dies excremerita alvTliquida , biliofa &: fefofa reddidit , qux foeiorcm intolerabilem
ssktunt , 'Sic. D.Fer^f[hd.ulti»n>Dec,i6-;^.
Sputum purulentum S. P. foeiiduml fehuiffimum , & confidentia prorfus compadum , non
nuper natum efle his Indiciis manifefte apparet; quod etiam confirmat dolor punderiusfx-
yilfimus excredonem prxcedens , ipfc excrctionis modus cum vehementia jundus, & debi-
litasillam confequcns : An vero ex vomica recenter rupta picdierit, vel in finu antiquo de¬
lituerit , & tuffis violentia ex latibulo tali produdum fuerit ! certo definiri non poteft. Ex vo¬
mica rupta illud credidiflem fi fputum cruoi e tindum fuiflet,: vix enim vomica cft cujus folli*
culus vafis capillaribus non donetur , &c. J. lac. l'refferus. 3.9. Imuir. i6j6.
Frima ctntiiiuatio iHiJlorm merbi. KE.b.D. FFeffero Aethere.
_ S. P. habitum corporis macilentum die xv. Febru. prxfcns obfetvavi , non tamen multo
.macilentiorem quam poft abitum meum ultimum erat; ante meridiem inveni pulffim minus
frequentem , celerem & durum ; poft paftura vero frequentem , celerem, parvum ; Tuffis ad¬
huc perdurat, & a paftu, corporis motu, extenfione fubita brachiorum , & diutius continuato
fetmone frequentior evenit quam mane & nodu : nonnunquam nodu poft tuffim ftatim in-
doimifcit , ut mare fe tuffivifle ignoret. Sputuro craflum mane , quandoque interdiu , poft
unum alterumve tuffis adum facile fucccdit ; verum fi ob titillationem quandam in faucibus
ad tuffim irritctur,ut poft paftum& (ermonem accidit, diu nihil & tantum mucus tenuis, fpu-
ipeus cum magna violentia exploditur : Sputum hoc craflum, quod ex pulmonibus procedit,
cft confiftentia craffiuSjVifcidum, tenax , & in fila trahi poteft , ac fi in bronchiorum ramulis
:diverfis portiones quxdam condenfatx,& deinde in caverna colledx fuiflent,quxpoftmo-
dum ceu in unum bolum conglobatx ejiciuntur : colore.eft fiibvirldc , luiidum & turbidum,
non foetet , at nefeio quem dulcorem odoratui adverffim fpirat : hoc fputum quantitate non
feinpcr xquale exiftit, notavit D. Ver\ijcha illud ab aliquo tempore xxiv. horarum fpatio ad
3'i>- 3'’>- ab p&. ejedum & ego obfetvavi ad §i. ultraque quotidie excretum fuifle :
■'Qiiodfputumob titillationem tnajote tuffis violentia explodit , fpumeum , tenuius & pelluci¬
dum cft. S.P.etlam.mucum vifeidum, turbidum, craflum , album & copiofum crebro per
■**fes emuDglf ac fereatu ejicit : Q.uando fe movet, quod raro amplius fit , difficulter refpi-
nat. Ab aliqubtfeptimanis femper in hypocaufto manet, plerumque decumb,t& quidem in
■dotium in latus finifttumrecubet, magis tuffire cogitur : dolet frequenter in latere fini¬
to , mixjme inter coftam quintam & fextam , quandoque etiam in dextro , fe.d parte aliio-
tc; dolor ifte ab attaQu exafpcratur, quamvis locus affeSus nec tumeat nec rubcfcar : pro¬
funde dormit adflurcs horas nofiu, & roane in multam diem, licet quandoque a tufficxci-
tcturatque exfpuat, mox tamen iterum indormifeit, ut plerumque fe tuffiifle aut cxfpuilTe
*nane rt n anplius rccordarciur , nili fputum in vaiculo confpicerct. Appetitus mediocris ,
. fluandoque iatis laudabilis cft ; a cibo non gravatur , nec fitit cx quo lac fugit , nunquam
diarthosam
6S6 Xnatom. Praft. Lib. II. Se(3:. YII.
diatrhoeam pafliis fuit : Fzccs alvifunt cpmpaax , fubfufcx & fubftavse : urina eraffior pun*
eft quam pridem , & coloratior cum fatis laudabili fcdamcDtp : Sudavit nuperfrequentiu^
nunc autem rarius fine notabili viriutn profternatione: capilli plane non defluunt • AtiaSu
non amplius tam calidus eft quana fuit , nihilominus calor p. n. adhuc eirea rcgiqnem atutia
in catpo obfetvatur : dic iS.Febru. cum noSuqb dolorem capitisinquiete doriTulTctj mane
nares fanguinem laudabilem ftillarunt. ■ . ; . r . . r
Secunda cemimatio UJlorU morhi Eodem Authre.
S. P. die x°. Maii rurfus conveni , Facies erat pallida , fiibcinetilia , macilentior , labia rubi¬
cunda, non tamen tam rutila ac nuper : habitus corporis tam macilentus apparuit ut verte-
bt* valde prominuerint , & quemadmodum in proverbio dicitur ,„coftaE omnes numerati
potuerint : Pullus fuit frequens , celer , fubdurus , atta^ui renitens ; Reipiratio decubuo noti
difficilis, anhelofa, aut fnrerruptaefl: ; In dextro latete inter coftam 4. ac plcontaiftudc^
luit , tuifis ftequenter interdiu & noftu ; fputum ejecit ab aliquot diebus copiafum ad lincias
duas, eft rotundum, turbidum , fubflavum, lubviride, aliquando fiibfufcuro, tenax&viP
eidum, non quidem fummopere foetet, nihilominus tamen quendam ad verfjm odorem
fpirat 1 qui tum inptirois animadvertitur quando repente ex loco libetioti aer i expofitoadi-
tur,fa:pe demum poft iteratos tuffiendi nixus , & tunc quidem pleno ore fuccedit ; Jam ab
aliquot diebus non fine moleftia ctanc nates obfttmft? , circa os factum exulcetatut, pctpe-
tuodecumbit, exttalcdum diu petfiftere nequit quando ereSus in fella fedet, amplius ad
tuffim quam decubuus ftimulatur , appetitus ab aliquot diebus proflratus rediit, impenle non
fitit, diarrhoea ab aliquot diebus valde molcfta fuit : die ix. Maii vefpcri alvum exonerans , ob
diarrhoeam prope inleipoihymiam incidit ; die x. feces adhuc liquidae & aliquomodo pulta-
ccz erant , quibus firuftula alba ceu fragmenta amygdalarum eontufarum.iramixta erant die
XI. nunquam dejecit: die xii. feces naturales compafta£,ied flavas abfque moleftia reddidit,’
urina ab aliquot diebus cito turbatur, clatificata craflum fedimentum retinet , quodciiam
flarim poft emiflionem obfervatur, dura adhuc clara eft. Ob rufiis vehementiam, flarim poft
paftum invadentem, nonnunquam aflumpta evomuit : Sudor noftutnus aliquoties moleftus
fuit, nonfinevirlumdifpendio: die xi.&xii. Maii fudorfete nullus apparuit , polleaquam
mane & vefperi fpina dorfi fcquente linimento inunfla fuerit , .'^.Vngu. refat. Mefies , refrige¬
rant. Gal. ana f fi. ol. moltr. jf./Capillotum nullum defluvium advertitur : Natibus atttafto
hUe, cum {ucco fem^ervivi fr fyr: vioUr. mixto plurimum muci pellucidi c nafo & faucibus
proieflumfuit: Poft paftum animadverti aiftum pungentem, prsfertim in vola manus. Jam
din dextro lateri Juli aut dorfo incumbere valet. Siinfiniftrocubctmagis tuffire cogitur, nuper
harmorrhoidibus dolebar : xn. Maii totodic & noftu capitis dolorem fenfit,indexnt.mul«
tum languinis emunxit ; Dum ad alvum folvendam furrexiflet , ejecit citra tuffim Iblo fcrca-
tu fputum purulentum, ac fi bronchia pulmonum pure plena, & furfiim unico hoc motu pro-
trufum fuiiTct, quamvis nec vox rauca , nec rcipiracio cum fibilo obfervetur , nifi finiftro late¬
ri incumbat, tota ndftc dormivit & nihil tulfi rejecit.- die xiv. Maii, demum poftlaflis fu-
ftionem tuffire & fputum purulentum excernere coepit , cui parum cruotis admixtum fuit.
Tertia continuatio hijloria morbi Eodem Amore.
S.P. dicxvm. Aug. denuo conveni , & non plus emaciatum obfervavi quam erat ukima
vice qua ipfiim reliqueram : Labra fuerunt rubra , pulfus fi^equens, celer & parvus, refpira-
tiofatis'libera erat dum decubuit, unde clara & mafcula voce loquebatur iuftar faniabfquc
ulla raucedine: decumbere poteft humiliter, non alte, facilius tamen infiniftrum quam ia
dextrum latus, fputum adhuc eft turbidum, fubflavum, craiTuro, aliquando fluidum Senon-
nunquam cruore-tinaum. Urina habet fedimentum copiofum naturale : appetit egregie, ut
duos pullos in paftu comedat , non multum fitit, fauces tamen quandoque exarefeunt, quas
aqua: pauxillofacilehumeaat: nares obftruuntur frequenter ab exficcato muco, alvus ooa
eft fluida, corpus non fudat : A decubitu non amplius excoriatur , quod Inptimis emplaftrt»
de fpermate ranarum praecavetur ; nares nonnunquam irritattE fanguinem ftillant •• infupet ofj-
fervavi S. P. largiter comedere ,nam in quolibet paftu afliimit jufcuIi,contufo carnium & pa¬
ne trito impragnati , libram dimidiam : deinde edit pullum alTum integrum 8e elixutli feto
totum ; quandoque fimul cancros elixos , pulpam pomorum & pyrorum pafta farinacea inclu-
iam, placcntulas & fruftum jjanis quatuor unciarum pondere : bibit fiium decoftura in pate
trcdiocriter, quandoque extra paftum fiimit unum alccrumvc hauftum .• comefta retinet, 52
licet ob vehementiam tuffis quandoque portionem evomat, illa tamen centefima vix aflamp-
totum pars eft , eadem exa&e concoquit , ut ex fecibus 52 urinis laudabilibus colligitur : ut-
DcTabc in genere & Pulmonari.*
autem ftreaue eomedat, habitus tamen corporis nulla incrementa fumiti Srpoft.
Biftum&mpcmunc plus nunc minus invalefeit. Denique adverti ^atro xxiv. horarum
iijfignem quantitatem puris in peftore cumulatam fuifle , qua pet validam tuffitii excreta*
Bunceum dolore latetis punSotio , nunc immixtis ftriis cruentis inducia: concedebantur,
geper horas plures , etiam'xii. a tuffi liberius refpitabat , ac mafcula clara Si fonora voce ,
Bonnunquara etiam cum quodam impetu loquebatur , farpe citra ullum ad tulfim irrita¬
men ) quod ante fputum purulentum rejeaum non licuit imo illo adhuc copiofiore exi-
ftente, animadverti levicula ex caufatuffim eoneitare , intra afperam arteriam fttidere, tef-
•pitatioaem difficilem cfEcete' , vocem aliquomodo raucam reddere , & fi nimis fluidum
fit, fuffocationem intentare, inptimis paulo poft paftum, quo tempore fimper pus flui¬
dius coinperi, nam longius poft paftum maxime fomnum protraSiorem , craffum eft,&
'uni alterivc impulfui a tuffi promptius cedit, ac fine magua vi portio in globum compa-
fta expellitur. .
Supereft ardua quarftio decidenda, num liceat S.P.Bafilea Rheinhoviula proficilci : Itet
hoc liimmopete difluadere videntur r* vires debiles , quas luprimis prodit difficilis tole¬
rantia brevioris etiam inorre extra Icdlum , pulfus frequens, celer, parvus & habitus cor¬
poris valde attenuatus , iude ob motum & fucceffionem vix evitabilem ipiiitus magis diffi-
'parentur , ut facile Icippthyraia , aut ob Ipirituum vitalium paupertatem periculofa iynco-
pc aceetfiti poffet : deinde magna adeft in fiaubus Pulmonum poft yomicam teliais, co¬
pia puris , quz ab eadem corporis & pefloris eoncnffione comm.ovwi, & uno impetu ad
ptreeipuos bronchiorum ramos prseipitafi & fufll>ca!idnem intentare valerer , denique aer
in via varius lion parum pulmones turbabit vai iequc fputum immutabit , inptimis hoc tem¬
pore autumnali ,- in quo femper anomalus eft , cum e.-contra.S. P. haiftenus aeri ficco, pht hi-
Ecis uiiliffimo affuevetit,, adeo ut vix fine maaifcft-a ooxa toleraturus fit aerem humidura Sc
nebulofum:* . pulmonibus alias aggravatis nocentiffimum, &c.
Sapientiffimi Regum effatum Si oiiwibus Chriftianis diligenter perpendendum Prover.
iS. 9. repetitur, <^mmm hmiims excogitat visin fiam ,fi4lehova fiatuit grepm ejus : Hujus
veritatem proprio fiio cxciiiplo comprobavit S. ,P. nim univerfo af param itineris abfolu-
to, excogitavitviam fuam proxime ingredi , fcd. ptapotens Jehova ftstuit
grtffumejus,, Cum enim ,5, .Oclobtis dic circa heram ;, matutinam irritus tuffiendi cona-
.tus longum duraffet , & rupto vale ^\s\ce.oaica iisogiuate lelhilis hamor-ehagia , quip-
pe uncias duas fanguiiiis floridi Si fpumofi per pulmonis fiftulam tuffi ejecit, unde ex piae-
fentanea fuffocatioueS. P. huic mundo vale dixir.
Impetrata Superiorum venia , mane, ad caufaiii nibrbl & mortis plenius & planius inda-
jgandam, corpus cviiccratum fuit ; Aperto thorace., Pulirio cum impetu quafi profilicns,-
jftupendum in modum inflatus, univerfam peftoris cavitatem fmplevic , cujus tota pars
.dextra a lobo fuperiorc-.urque ad inferiorem i finiftta pars autem ratione inferioris lobf
' tamfirmiter pleur£8i-coftisannata ferat, utnon fiae labore illas reparaverimus , quodfa-
tuuiS, P., cum Divo Ferdinando Iniperatore, Si Francifeo primo Rege Galiiaruni corn-.
mune fuit.'. Exempta Pulmonis 'compage, oblctvavimus fere ubivis iftamnaturalifua.tex-
^tura,, ^bngiolanempc& tara , orbatam fuiffe :..Etcnim tota illius fiipcrficies innumeris ul-
.cuiciilis ,; inftar acinorum j quos pro .Matcclii Malpighii vcficulis orbicularibus dilatatis
agnovimus ,: obfeffa fuit, intermedia laltem finiffra parte Pulmonis fana : In quibuldara
xavernulis Ciniem recentem invenimus, in aliis plurimis pus fcetidura colligebatur , unae du¬
bio procul contigit quod- S; P. aliquando a duabus ye! tribus feptimanis, citra ullam refpi-
rationis difficultatem-,. Si 'tuffis moleftiam s 'parum puris ejecerit , feque tnne temporis extra
'iifiumlfejhrferi teli ppfitUm.effe libi, firmiter perfuaferit. Porro cum mults cavernula; in-
bronchia, e fiftuis.PuImonum , 'aufalpera; attetiKrtamulos, manifeftum aditum habue-
lint s mirata:nonjecat:aliquandop.o(bmediam noclcm, faipius autem fumm.omane, pus'
conqraaum-Sfegloboffini-ad unelasu^ue duas a .S.^P: cieflium fuiffe j Etenim talo in praidiais
«ipcfz arteria: propaginibus niniium 'dilatatis 'pCtipicuc apparuit. Inftiper in dextra pul- -
®!onispartfeyon)icam‘','nijcimofchataczqualem,'pure fcetidiffimo refertam, ncc non va-
laPulmoniGa amplipra.&turgcntiora j fanguinemque per pulmonem hinc inde difpcrfum
.sotavimus j ut de v^s.pulmonisi raptura dubitandum non fit : Fiftuia Pulmonis tura fangui-
•“c florido, tunigrumolbrcplctaerat, unde cauia elucefcit cur ulcimus naturz agon fted
fer dimidium hora: quadrantem duravit .- Cor neflaris vivifici fontem deprehetidimus nuj-
« Angulari labe infeSUm , nifi quod, parenchyma illius rion ita folidum , fed propter morbi
^'“fUinitatem paulo laxum fuerit .• hurnor ferofus in pericardia copiofus erat : unde mani-
cftuni perpetuz veritatis noti effe feotentiam illorum , quiftatuunr humorem hunc peri-
iri hcifticorura cadaveribus exiguum reperiri. Aperio abdomine vifccra principalio-
sa. Ventriculus, meienterium, hepar, fplen, renes reliquzque infimi ventris partes , ab omni
•«oibo. libera- inventzfunt.
Qiiapropter
£Zi. Ahatom/Prad.X-ib. II SeS. VII.
Quapropter ex praidjdtis elucefcit darius i in earpo , & habitusuniv^ corporis macileti:
qnam tadiiSpUs eife fplcpt cptn ftidjim eft, tus: Uicus hoc fordidum fedffe dcmoafttant dS
ftupendum iftum coditum cum pleura in dextro fwis cppiofum (uam per plures fepumanas
latere mortem S. K acceleravilTe , quum in iftis tidie ejiciebatur a gili. ad |i«. idohe non tatot
validis accretionibus Pulmones rite fe conftrin- turbidum, obrcurum, virefceus, vjicidum, ctaf
"ere, ac materiam purulentam ia bronchia ex- fum & globofum, non quidem fcetidum
D* Tabe ih genere & Pulmonarii
id piilirones delapfiitn fuilTe, nara mucum craf- ' gis perierat , aam fere cineritiiis bfat l Sc
turbidunij aliquando cruore mix- ; fus livorem aliquem vergeiis , imo febris ni
minus rejicere debuiliet. Derade tebtis lenta triculo & rateltims concoqueret , vegetus in lei
rcDUCinuabat > ut ex pulfu emaciatione & Jaa- fio appareret , & naturslia.veficm & alvi excre-
guote vitium apparet, ob- quem extra lefium mentarcddetet&c./d<?«./>ag. aSj.
■permanere nequibat. Color vividus faciei ma-
' Observatio IU.
Phthifis i Pulmonum futredine , cojlis adhurentitlm , cum Ulceribus v uriis.
A TEnfc Augufti 1555. cum Domina de rAubefpine,gravida clfcc (exto menfe diniidioiCltra
iVivim uliam, citra deftiliationem, aut tulSm antecedentem ,ccEpit derepente fanguinem
cxfpucre Stcduccre de pedore cum ftettofe , fed fine magno conatii : Tum temporis ccepic
& fanguis e naribus profluere ac interdum relabi in fauces, quum hacimprmgnarione nondum
■fluxiflet, licet Veiiatlupra modum turgerent, efletque aiiis imprxgnatlonibus fluere confue-
■tusi Exadis diebus quinquedefiit & conftititexfpuitio Ctiienta , tulfis tamen ficca derelifia
eftfineftertotc, fine difficultate fpirandi : In partu nullas aut pauca: purgationes eruperunt,
qua: poftea fyrupq de hyflbpo ptoritatte funt , C^into die a partu febris ardentilfima exercuit
biduum, cujus yileviufcuius latetis dolor oborjpseft: Hinc lenta febris non admojum ma-
petfevetavit & in dexiriim latus decubitus.- Paucis hinc diebus gravis dcllillatio e ca¬
pite procubuit In feapu!am'fimftfa'm,fimulqiie in extremum orrioplatai dextra:, & in carri fe-
dem lateris qu£ jam ante laborabat ; Seda tettio vena a medicamento , fcapulz & omoplatz
’ Perfiicit vero in latere altero cohjundus , "qualis etiam nunc perfeverat , ab hinc
feperdiffiGiiisfifet dexter decubitus &tefpiratio etiam finihil fangainis emanet : Ex- his con-
itarepoteft primam finguinis. eruptionem , neque ex rupta,; neque ex crofa , fed duntaxat ex-
aperta vena fadam,ob immoderatam fanguinis copiam, Idquc in folo dextro Pulmone, e quo
w dextro decubitu fariguis ftlllare percipiebatur : AccdUifle pofida dcftillationem, quz dex-
ttum latus occuparis fada eft dolotis caufa : ut idcirco complexus fit duofuro afFeduum v quo¬
dam rinuseftin-Pulmonc, alter in dextro latere ; Ptzter hois affedus Jecur etiam calidius eft SS
qbltrudum, cum levi dolore Sc renitentia : Ren ciiam dexter interdum nephritico dolore fo-
'“gatur. ■ . -■ , - ..
Supra defcriptus affedus Doirilnam de l’Aube/pine jugulavit, nam f ebris lenta illata feficL
^''■tirepctucque fateris dolor, fputum cruentum , cum majore rclpirandi difficultate .- Defle-
. O cprporeinvcntifuntPuliBonespuKCs& coflis adhzrentcsi-cutri ulceribus variis, terne^
. " -■ ' v:- i:.-.:. 'I..;:;..
malis ita pridem accurate ac fedulo adhibita creverint: induSafcilicet graviori refpiradone
accomroodataque funt artis prafidia, ut jam -8: ttanfpitationc pulmonum difficiliori tedj
Pofflinalabotans intuto polita efle credatur, dita.'. :
Observatio IV.
rhthtfis a Pulmone exefi, i» quo finks-dha crudi, aqui mulu mijli.
PUer ex Cafalium familia, cum ob opes magnas de veneno fufpido eflet , Diflcfias ba^:
buitPulfflonemexefum, cum fanie alba, cruda, mifta-aquacmultx; Perieratin H-die-
bus ex febre: Symptomata nonfcio, quia nonadfui curationi : Conftat tam longo morbo
ablum''tum •• ut exiftimatetur, (fedfelfo) obiilTcex recidiva : CardunuslA. deaufts
Imsmorhor.P.i- n. 6S.
M Ilia aqui multi difrtiptis vafis -exnlceratuscallumcontrahitmedicamentomBi
lymphaticis ,qusf multipliti-fene Pulmo- .beneficio -• Sed fepeatefcens fanies , cicatricis
rium iuperficiem ambiunt. -fpecie imponit;& inducias concedit, qua deci;
Ohiijfe ex reddiva ) Aliquando enim Pulmo oua affeitos iterum rectudefcit.
Ob SIRVATlO V.
Ththifis gnnde ^ multiplex Pulmonum ulcus fequutu.
SAnguinem a pure liberabunt, pra: aliis forfan m.edicamentis omnibus , rjuzvis An<imon^-
lia,tuin diaphoretica tum purgantia & vomiiotia •• qux iion fcmel pbfetyavP, etiam in
phibili ac invetetato Pulmonum ulcere grandi,.pct alvum& urinas bonam putis quantitatem
eduxifle , adeo ut ad plures tunc dies nullum tuffi pus excerneretur : Peleus tutem in Pulmoni¬
bus grande, ac Jubinde multiplex fuiJfe,minifeJlamtfoJl obitum cadfvertsdmefadadifeSie. Fr.
Sylvius Praa. lib. I. cap. a4. §. lo.
RAtbne caufeulcus efficientis, «plurimum mitoria proferibantur , quod ab his illud imte=
catarrhiferini, purgantia., etiam validior^ tur amplificeturque , quanquam ratione copi?,
pkriquepiafcribunt: Provefto veto ulcere vo- puris depafcentis, utilia forte effepoflint.
Observatio VI.
Pbtbijls erta i.fcabierepercujfs, ob qutm Pulmones omnino corrupti, mignique
ex parte in jcirrbum indurati funt.
IDh. Georgius yirfingiue adnotnyit Monachum quendam Patavii negleais univerfilibas,^
biem nnaiOnibasioicropeftivcdcpulifle, unde mox lupervenicntibus falfi humotisdefln"
xionibus ad Pulmones ieiaplx, (anguinem pet intervalla tufli rejecerit, tandcinquc acceden¬
te Heaica abierit. ....
In diffeao autem cadavere a fe repertos Pulmones omnino eottuptos , magnaque ex patit
in feirrhum induratos; GeergiaeHieron.Velfihmobferv.Bpifagm.l^,
QCib.iemimempemve 'depuUJfe )Bpb>oii preci- in palpitationes brachii &Epilepfiam
Opitem Sc inconfidetatam fcabiei curationem wmviditTr<»t»»{tf;»rLa..cnr, cap.6.‘jO^'^‘^
ia ladeas trudatur , mediante fcil. diaghrag-
Observatio VII.
Phlhijis i meJia parte PalmommcexifiiKptt & pure filiila. ■
g. I. /^Uidamlengqtempore decumbens in Nofocomio Delphenii, ob vulnus in pulm(>
V_Z“=> co tandem putrcfaSo a^^/e TypMe contiibait : cujus fcQio poft obitum fa-
cilecaufam mortis aperuit, nam media pars pulmonis confumpia acpurefoluta ipeSabatur:
t.ForeJliis lib.-2..objervati.o>ie^-j.
§.z. Inaltero vulrieratoin eodem Noibcomio; qui ultra annum eum dimidioibidcmde-
eubueratjinfeaioneipfa tota fubftantia pulmonis adeo cum pure longo tempore excreta vide¬
batur^ ut cor denudatum flne pulmone (diaumitum) rpedaretur. Idem ibidem.
re cum natura debiliot faSa m fupethciem cor- fionem concitatur , quare & febrem affidm-
potis recrementa fuanequitiransferre,propio- inducit & fuccura alibilem omnino pervertit
reluftrationeeademinpulmonesdepouif.hinc Par ratio eft de febribus ab ulcere autabfceff
iniignis cacochymia & morbi plerique chronici in aliis partibus concitato , h«c enim non fecM
frequentet in phthiGn definunt : pariter cura actabidaPulmonum conaitutio^fepephthifia&
pulmonum caro contubefcit, aut 'ichores ul- febrem hefiicam accerfunc.
cetofo fcatens femiputrida evaferit , fanguis'
Observatio VIIL
Phlhijis a parenchymate faiJlriPulm0»is fere ernmne caufim^fD,
HAnovite miles pfatlidiaiius, quadragenario major , purulenta tnlGens , cicca diaphra».
ma finiftrum vehementiffinfc doluit : levatus eft expeaorantibus , Sc diuftule fcld-
lacus pauper lucco nafturtii aquatici Sc hederte tctrefttis; accufavit quoque fimul renum
doiotes, ardorem & cruentationem urins : Tandem nonnifi fpumofum iputum rejiciens,
vcntre piitnum inflato & fonante , uc Tympaniticum judicafles , dein & pedibus tatpenti-
'bus, fuperiota confumptus , fumma fepc & tantumnon Tuffocante anguftia, 6b afcenfum
muci aut leri in jugulum , (anguinea intcrim (ipc meiens , poftaa. fcpcimaoas qaibus de¬
cubuit i fcelcto faciem fimillimus, vero Afcitidc obiit Julii.
Aperto cadavere, parenchyma finifttiPulmonisfete totum confumptum , bronchia vero
rclifta cum pauco parenehy mate, & ipfb pericardio firmilGma cicatrice, ceu callo , codis
adnata coaluere, ita ut propter diuturnum dolorem hoc latere compreflb depreflbque gib-
bofijs altero latere faftus fuerit mifer. Diaphragma quoque (blito craffius lienem firmiffimo
affixum oftendit : In abdomine & thorace fetimeraci & citrini multie menfufre latuere, qua;
adafto fcalpello inftac filientis fontis projeaac -• (Jui coalitus Pulmonum , puft vulneraria
multa , altero latere fete adhuc integro , forte meretur obfervationem. Salomon Reifi-
lius inmifcelLcuriefsanail6ji.obfervaf.191. ,
Observatio IX.
Phthifis aPulmonibus fubhris dr eomf aciis ,fipremaparle exulceratis , dr lateri annexis, d’e.
IAc. Spcerlin feptuagenarius , ad carceres damnatus , in iis ultra 11. annos vixit i hino ca*
checlicusfaausj.anno victe ultimo, inauc inprimis, tuffire ccepic & purulenta exipuit,
Tuflis magis magisque crevit , eaquediu noftuqucmifere excruciabatur : fputum fubviride, :
tumidum , lentam , vifeidum , rotundum , plane non foetidum , quandoque cruore tinftunJ
ejecit : Paucis (eptimanis ante obitum , conqueftus eft dc catharro mane impetuofe ad pe-
&US tuente & fuffocationem intentante : febricitavit lente , emaciabatur, non tamen i.ta
corpus contabuerat prout in plerilque phthificis bbfcrvatur.
Psiftore mortui rcclufb, pulmonum lobos fuperiores utrinque , maxime finiftrum , accre¬
tos invenimus ; ambo (ubduti & oompafti erant , nondum tamen ad illam duritiem perve¬
nerant quam alias in phthificis obfervavi : Difciffi in fjpreroa parte exulcerati erant, ac ca- '
vernulas avellana: capaces obtinuerant , non tamen cxafte rotundas aut a:qualitcr cavas,
fed quafi laceras , ac fi arouftela vela glire fruftulatim portiuncula avnlfa , pulmones exefi
fuiflent : Prefla hac pulmonum parte j ex bronchiis fputum viride , minus tamen' vifeidum
ac tuffi rejecerat , prodiit; Lobi pulmonum inferiores , necpleurse accreverunt necquic*.
quam puris concinuerunt: In cavo pedoris fetum fubetuentum copiofe redundavit.
PHthifis qux tandem groftravit atque ledo riores lobi induruerunt , inflammationem ali-
aiSxic , fero acri & mordaci etiam fuam ori- quam conceperunt , ac fiippnrati verx phthifis
ginemaliquomododebere videtur.- variisenim caufa proxima evaferunt. /. Jacobas mepftrut
modis pulmones ad ruflim' vehementem & diu Exircit.di Apoplex.pag. 374. ^ j8o. Vide lib. i.
inanem ftimnlavit i fcil. in peteotis cavitate ef- fe'6. 15. obferv.;.
fufum , non fecus 'ac aliasin pefioris hydrope . Ca-sermtai avellant capacis, ] Interdum accii
fieri folet, externam tunicam continueVellica- dit foveam unicam, aut fort; binas in pulmo-
•Dc Tabe in genere & Pulmonari. '
ant falcem iii modico corgbris habitu perdant, que interim alii cum in
|£ non raro petrenefennt : hinc nonnulli dicun- puant, intra paucos men
ri.
m ihinus thffiant aut ex-
menfes in febrem he&icam
Thtbifiiiib ukerMime faremhym/ttis fulminis, ejujque bronchurum obfirulltone.
C'! Rebrior cadaverum periuftratio ulfceris in pnlmonibus Phthificorum genuinam , iion fo-;
j\aca in parenchymate , fcd Sc ipSs brbnchiis Ulceris fedem dofcuit, adeo ut lioininerti
febre heaicaconfcmptuih,. non citius de ftatiohe vite decedere, fed ejusmifeciam tamdiu
iapetviverc miraculi inftar iit.- Poft ianguinis fputUin /» cOrpbre ad librarum dua¬
rum menfuram, ingentis in dextro pulmone fenfus ; ponderis aliquot feptimarum dccullii
animadverfus ; rejeaa materia flava, crafla, vifeida, tenax, fruftUlatim j tenui aqUea: co-
piofe innatans : Adaperto iterUmVafculoKremoptyfis urgebat: Ea.QuenegqtiofcdataCon-
rinuabat exeretio priori fimilis -• Aderant hedicre indicia non levia, jiuttidi intermifta 5£
dyrpnoei dextro ptrelertim in latere .- Sanguis nullus exereabptur, fed alba fdlum ; tenax
vifeida rhateria : Viribus exhauiiis, anni quadrante elapfo , fufFocatiis abibat ad plurcs:
Aperto thorace dexter Pulmo tumidus , adeo ut totam illam impleret cavitatem. Ineifo
Poinione in circumferentia ianguis ipiimoius craflus , efiiuebat ; incilis Si divifis btonchiis,
alba ut materia fere tota referta erant, ita illa efiiuebat putis fpeciem prat fe ferens planisfi-
ffiam, qualetn multis ante feptirnanis ejecerat, quam fi extusfire pOtuiiTeti nondum Vite
terminus apropinquaflet. Rolfinkiui.
ihthifis u trachese farte erefi, LoboValmonum altero callofi.
i.^terata& fluxione felina hasmoptyfin inducente oriundum , quod levis arteria: divarica
lionem lobo infertam una pefefetat .- Cui ^mptomata omnia, quibus phthifis cOnibeiat
eft, ingruebant, in pejuS in dies tuitura.- halituum ActAe^nz fuffitauni methodica intermifet
Ia fenus evalit; Qua integritate petmanfit per fex annos, quo temporis curriculo, mequ
Ruente, Hifpama , ubi coinmercium fecerat j vitam degebat incolumem-, fub initium t:
men autumni oras nOftras petenti, ab impedita potorum ufuali euS‘ia7rvdjfm fluxus concita
tior totum lobum , ut lateri adhsferat, replevit,- cujus exarftuationis fenies pulmonem it
perfiidit j ut fpiritus tranfitum brevi denegarit.
Diflirao cadavere , trachea fars eroft, cui cicatrix induSa fuerat varicofe .- lobo ver
pats adnata callofe cOnlpiciebatur, reliquum pultnonis parenchyma computruit.
De Tabe in genere & Pulmonari. 6^^
rire&fiionem, jlIos?rodit & exulcerat; inde totius macies » huic fanguineth fuftipientibus
talor nativus infirmior redditus s allatum fuc- Pulmonibus, cordique , fanguificationis orgaj
cnm nutritium in alimentum non tranfinutat, no malam diathefim communicantibus,
ledin pus, hinc continua puris e je&o: hinc
Observatio XII.
i» Vhihifuo fragmenti hronchiorum Vulmonum , ab etrilbi fubfinniin tmulfn refert»
fixt i« dextro latere , cutnflurimafamei
HEnricus N. pofl: mortem dilfcSus fuit : utdrque lobus Pulmbnum non taiitum ixdte eo-
5is aJ«atm eiit, ied etiam inferius diaphragmati, ut fine laceratione inde avelli non
poffet : In dextra latere ubi majorem dolorem lenierat i 'inventa funt fragmenta bronchio¬
rum ab fubftantia pulmonum avulfa , cum fiaie cepiofa , qualia dum viveret 1» magna quatiti-
iate excreare coi/fueverat: Vax iUizciX. clange/», qualis Gallorum Africanorum aut Calecuten-
fium; Laboraverat longo tempore antea fputo languinis , unde hujus mifeti maliinitiumj
quo etiam extreme extenuatus obiit, lacebus Beatius ebjerv. a,
VOx illi erat elaago/a) affefia afpera artetiar tionis incarcefibus contraSa: , caufaro rejicit
Phthilis autem ab ulcerata afpera arteria in aeris corruptionetn , vitam otiofam , pra*
msminitHipp.lib.i. de mo'bistext. 119. SiD»/- vam diatam, animi moerores , vigilias conti-
luratafaerit arteria , mjpm habet & jMgmttern taf- nuas, qua fpatio temporis infirmitatem pa-.
pettdore]icit, ^ fauces latenter fanguitteirapleititer,^ riunt. ^
grumus e]icit , & doler fit acutus ex peSore ad dor/ura, Sarekm in magna quantitate excreare eonfiievet»l\
pcrtulum ejicere lolebat; Pleura autem eodem loco(quacuffl una concreverat Pulmor
membrana ; folito multo erat craffior , fcd palfim imequalis : lobus autem alius ejufdem lat
ris, qui pericardium &mediaftinum rcfpicir, adhuc reflabat, fed naturali contraaior ,
diSis particulis adnarus : intus autem multas vomicas continebat , alias pifi magnitudir
fcctido ichote plenam ,& membrana a virulentia nigrclcentc te^am : Pericard
ut & dextrum latus thoracis , aquam aliquam continebat , fubrubram & lotui
Sntitate: In tchquis quoad
Itxle vilui offerebat: Abdomen, nili Iblummodo quod Hepar ut & Cor,
laccidioris paulo, colorisque pallidioris : Dexter vero lobus pulmonis
m duris tuberculis inaequalis erat, & parenchyma purulenta fanie infarrflum , non leves
pienifs putredinis notas exhibebat : Dextrum vero crus tumore cedematoib &
irum ( quod tamen etiam nequaquam ejuldem expers erat ) duplo fere luperabat.
6^0 iA^natora. Prad. Lib. II. Sed. V I Ij
Observatio XIV.'
Vhthip i Pulmonibus ulcmfis er fcirrhojis.
OLira petitum eft meumconfilium pro adolefcente Phrhifi laborante & plane defperatw
Prztet tuffim & dyfpnoeam , non poterat fupinus deeumbcrc &c.
Poft obitum cadavere diBbao' pulmones fere pet totum fcitrhofi , & in quibufdam locis
ulcetoUtp^xebisst : Pidetis.de coavuljione lib. I.
Observatio XV. .f
Thtbiftsa Pulmone finijlro intus repto - pure , fanie & fiirrhti. '
Vir Nob. multis annis phthificus fuit & afthmatieus ; Illi Cniftri pulmoncs pleur*-8j codis
adnati , interiora habebat plena fanie , pure & ieirthis. Fide l.'i. tit. de cof. dolore.
ObservatioXVI.
Phthifis u Pulmonibus f<etide, copft equif lenis.
PHtbifici apettoeadavere Pulmones tumconfumi coeptos, tumcopioft, ictofe, foetida
aqua repletos diftentoiijue deprehendi. Fide lib. 3. tit. de ventris tumore.
Observatio XVII.
Pbtbp i crudis Tuberculis totum Pulmonis parenchyma ohjidentibus.
CUm tandem poft multas miferas afflictiones , humanis roiferiis exemptus fuiflet David
Garvis, cadavere aperto deprehendimus Tabificam morris cauiamin Pulmone -reic-
difle, quippe totum parenchyma minimis tuberculis, ex cruda vifeida materia oppleiUm
erat.- Ex quibus tenuior portio quod iubinde reiudaflet, & evacuata fuifleeper urinas, quod
oculari fide deprehendimus : Nam inde refpicabilcspuim.onum meatus , partim infarcti, par-'
tim compreffi liberain ventilationem calori vitali cordis denegaverat concurrente fimul ma¬
ligna putrida qualitate , ulcerum Pulmonum femper comite -• Etenim cum nullum vilcus fit
adeo calidum humidumque & flaccidum, quoties putredinem concipit , ea infignem & pe¬
culiarem malignitatis gradum induit ob cordis teftum, tunc ab intercepta ventilatione in-^
crcfcentemj qua: prtecipua atrophizeaufaeft, quia bonus fiinguis ab Hepate gepicus , pra¬
va illa qualitate infectus, in alimentum partium converti nequit, &c. Erat etiam Pulmo dia¬
phragmati & pleurse in latere dextro adnexus arcte .- Lien pratterea figura triangulari , tribus
fciflutisfive crenis in margine divifum erat. ai. _
Observatio XVIII.
Phihifsa variis ab/cefibus purulentis in utraque pulmonis parte, ac pituita in iis
concreta Cr lapidefiente.
IUvenem diffecui in Nolbcomio , cui in utraque Pulmonis parte varii abiceflus purulenti;
quin & variis locis pituita adeo in pulmone concreta cernebatur , ut calculi tangenti cfle
viderentur , imo perfectam calculolam duritiem non paucis locis obtinebat, Hic Tabe quam¬
vis confumptus , vixque hasrctct osfibus , copiofam tamen aquam pericardio continebat.
P. Pavvius obfervat, anat. 19.
Copiefam tamen aquam) De aqua Pericardii vide multa tit. de Palpitatione cordis & Syncope.,
Observatio XIX.
Pkhifts a corruptis penitus Pulmonibus d- in pus converfts , vejlfque cordis in eos
injertis, abfumptis.
PUer quidam annos 8. natus de fcala delapfus , fanguinem expuit fenfimque coepit con*
labcfccrc, tusfi perpetua euro molcftante, per quam purulentam expuebat materiam:
ex pulfu ftbris deptehendebatur hcctica , abfquc calore magno , appetitu cibi nihilo¬
minus perfiilente: his fic meufes aliquot durantibus, ad extremum mariorem redactus,
ut fcclcti, cute faliem obtecti , formam exprimeret , in thorace ipuus , inter coftas diftentas
De Tabe in, geftcie $l t^ulniott^ri.
Jjexcaraes, toepit prominentia qusdam, in intccvallo juxta fepti regionem , in latere fini-
ftro , fcfc proferre , tuberculi inftar mollis-, concoloris , quod ptelTum in thoracis fp.itiuni
retrocedebat j remiflum redibat , pedore interim admodum dillcnto , unde iuud pure re¬
pletam, ex certuptioae pulmonum poftphthifini, quam rupta ex calit vena peperefat , ge¬
nitum, illicqueexitum quarrerc ubi tumor fe offijrebat, judicavimus; eoque magis cumSi
indorfotalisemiaenria, inter coftas appareret, eoftzque admodum ab invicem effent di-
dudz : Et cum nulla alia Ipes convalefcentiz fiipcrclTcc , extrenium remedium fedio-
nem judicavimus I Cumque & parentes eonfentirent , ftatimquei Chirurgo in tUmorciiSi
qui in pedore erat , (calpclloimpreiro, inde pus copioium profiliit, adeo ut nili fuilTet inhi¬
bitum, pelvim Chirurgorum ithplcviiTet : Verum ne vires conciderent, immilTa turunda
effluxus purisfuit cohibitus, & per vicCs, addies aliquot, poftea pus emiflum .* oztemnl
cum prominentia altera in dOrfo non fubfideret , c medio tantum thorace pus cfflaxilTe con¬
jecimus, eum &tumorille noain finifttoj leddextro dorfi latere fefe offerret ; quade cau-
fi illic quoque eum apcticndiim clfe cenfuimuS , quo fado non minor quam e priore fcdio-
ne puris effluxit copia , camdiu donec penitus fete e thorace repurgato pure , fluxus ' minue¬
retur, viribus interim vitalibus fcnfim deficientibus. '
Cum pedus poft obitum fedione patefieret , Pulmones pCnitusfere putredine abfura-'
tps, & in pus eonverfos , vafaque cordis , quz pulmonibus inferta fuerant, fimul-dcperdi-
ta, &eirca radicem veluti callo obduda oeclufaque , fuccingentemque membtanam ptz-
tumidam, atque undique pure, veluti pulte oryzacea fubviridi, cpn^erfaia deprehendi¬
mus. r.eJdiem dfifir.
QAn^iriem c)fpv.it J Poft Sanguinis fputum phthifis neceffario coafequitur , dura puris ali-'
OPhthifis producitur i quatenus aliquid fan- qua.pars fauguini comn}ilia euud--m inficit , Sc
guinis effafi , & continue allabentis , vafis tum ad partes omnino nutriendas , tum ad
r-upturs adherens, & acrimoniam acquirens humores aUos omnes producendos ineptos
partes vicinas fcnfim rodit , donec ulcus eva- redditi
dat, quo in dies audo , & fordidiore fado
Observatio XX.
Phthipil correptis fulmonihtis , pure thoncem & ahdorttenimplemi.
QUidam diuturno morbo c medio fublatus , cujus venter , qui in immenfum cxcreveraf,
cum aperiretur, pure cadaverofi odoris in altum ptefiliente, aliquot pelves teneasi
quibus Chirurgi utuntur, implevit: quod & non minori copia , impetumque e thorace dif-
fedo promanavit : in quo pulmones unius lateris , uti in aliis phthificis, penitus abfumpti 82
in pus convetfi , non folum thoracem, fed & univerfum abdomen repleverunt : quod cx tho¬
race eo ptofluxifTe , illud maxime quod nulla vifcerum corruptio in ventre inferiore depre¬
hendebatur, fed lobi hepatis , inteffina , muiculiquC epigaftrii , cum mefenterio &omea-
to, duntaxac denigrata nonnihil infeSaque cernerentur , fufiicienter oomptobaCi idem
ibidem pag. 754,
Observatio XXL
Hthijis t ?ulriiin»m coMpteU ^ in empyema, converftone , eb mate fiaeniia lochia genita.
NObiliffl Doniina N. a partu non fluentibus , ut antea lochiis , nec rerum non naturalium
ulu rede adhibito, incidit in tuflim molcftam , quz fcnfim in dies cum pedoris dolo-
te& gravitate exacerbata eft, febrilqueper intervalla vehemens eam invadebat : Ipfi ali¬
quoties fuit detradus fanguis& purgatio inftituta , fed cum ab utbc remota elftt , non potuit
Juedicotum confilio Commode frui. In pejus fcnfim cum ruerent omnia , LutctLra fe cemtu-
lit, fed morbus adeo invalcfcebat ut hedioa brevi comitaretur , ctli vatiis ufa remediis*
poftque decem ineniium fpatium interiit;
Aperto cadavere, pulmones toti purulenti inventi; adeo ut ne minima eorum particula
foalpello divideretur, quin cx eorum fubftantia foraminulenta efflueret puris.fixtidi i fignis
uopia; In his, juxta claviculas , deptehcnliis fuit faccus pure refertus, exefa Pulmonum fub¬
ftantia produdus : Ad coftas utrinque adhzrefccbant Pulmones : Hepar amplum crar,
^qualiter utriufque hypochondrii cavitatem replens , fubalbido colore pizditum .• Renes
quoad ficum fibi invicem cx sequo tcfpondebant , nec dexter finiftro deprclfior erat. Cattie-
fas ebjerv. u.
'XOchusapartartor:flm7itiim ) Sanguis in utero politus, ulcus & purulentiam induxit; Acide
. ^retentus , corruptionis & acrimonia pani- xtnmUv qu* partes genitales & fpiritales inter-
P^tfnotanviivttcero, lege circulaiiouis cedit,, .de qua Hippecr, 1. Epidemtob quam
M cor refluus, in pulmonum parenchyma de- (anguis ab utero ad pulmones viam affedavic;
Anatom.Praa:.Lib.II. Scd^VIL'
observatio XXII.
Thhifis tbexuUemione Pulmonis prcduSi per rupturum & erojioaem vafirum,
cum duabus cenclufis •vomicis,
Habcrt Pomble ann. 19. temperamenti fanguinci adufti , lanx adornatione vianm quajtj.-
tans, militix incommoda perpcflus , atque humi cubare coaQus,. unde digiti in pede
utroque gangrxna affefti computruerant, ita ut in dextro omnes, pollice excepto , refeiffi cf.
Icnt , & in finiftro omnes : Ab ea intemperie toto corpore concepta peftea perpetuo cache*
fticus , cacochymus, querulus , & valetudinarius fuerat, & diuturna diarrhoea affeQus, a vifte-
rumcacopragia,indcque orta cacochy mia : Anno 1636. in Julio, magno dolore lumborum
dorfique correptus fuit,& paulo poft febre continua ac tup moleJUpma^ vi/cida pituita contu¬
maci irtitamento,quam poftea fanguinis Iputum comitabatur, ctofis & difir uptis pulmonis vafis,
ab acrimonia & copia fanguinis ex vena cava exundantis, ac furfura proruentis, idque per dies
feptem.fed intetGalares,ad |vii.qualibct vice fanguinc cffufo.-Poftca autem fanguinem pituitX'
commiftum expeSorabati Tandem omniain pejus abiete in fine Septembris, & Novem¬
bris lo. rutCim continua diarrhoea fiipervenit, ex tefblutione facultatis naturalis in coquen¬
do & retinendo, qux ad mortem mifeti uique perfeveravit .-purulenta tunc materia vifeida com-
plicataexjpuebaugcax macilentx&pcr (e pallidx perpetuo purpureo rubore fufFufx erant,etiam'
eum ab igne remotus eflet : febris heflica marafmodes univeefum vitale neSar conlumebat:
pulfus durus, celer, creber ; Decembris 50 ; duriffimus , vermiculans , celerrimus , creberri¬
mus -• diarrhoea inctefccbat & perfeveranter inquietabat i adeo ut mifer noSu & interdiu vix
unquam fbmno fruetetur.' facies Hippocr. cadaverofa, genx luridae; ita mifertimus xgrotus
omni vitali vigore expoliatus fuit , liedicx incendio, ulceris pulnaonis edacitate & pravitate,
nutritium humorem abfumente , & qualitate maligna vi tali vigori adverfa , humores partef-
que omnes imbuente , ac comitante perenni diarrhoea & coiuumacibus vigiliis, mens fempee
ad finem conftavit •• Obiit Januar. 9. i<'37.
Poftridie cadaver dilTeaum , mifcrandum confiimmatx ariditaris fpeflaculum : Pulmo
arde erat adnatuspleurx undique latere finiftro, & toti pericardio ac mediaftino in latete
dextto,quatuorfupetiscoftis firmiter colluerat, & quoque omnium reliquarum coftarum
cartilagineis apophyfibus , fed ab offeis earum parribus ibi prorfus erat liber : membrana
pnlmonis ubique integra, & vafa per ejus parenchyma difttibura admodum tenacia erant,
plurimis tobuftis membranulis connexa : Ipfum autem parenchyma in toto utroque lobo
five ala lateris finiftri , totum fere erat in pus craflum commutatum , & quantum de paren¬
chymatis carne reflabat , id erat induratum , coloris fufei inflar carnis infumatx , cineritii
coloris , & ubique ei carni , Ccut & vafis , inhxrcbat craflum vifeidumque pus , ita ut quafi
guttis lividis pallidifque marmorata videretur.- In latere dextro thoracis, lobi uttiufque pa¬
renchyma valde erat exficcatum , non tamen valde contraflrum aut immutatum ob fubftan-
tix foliditatem at ubi ala fupera 4. coftis fupremis in latere dextro ardiffinic coaluerat, ut
feparari non poflet , pulmo erat fuppuratus ficut in Utere dextro Exiflebat Sc in eadem ala,
' loco mediaftino viciniore , vomica conclufa, qua difeifla tettum pus manabat : & ibidem in
ala Infera , vomica alia priore minor , e qua pus craflum effluxit ; Multa aquola fubftantiain
pericardio & thoracis cavitate floftuabat; Cor flaccidius erat, acin ventriculis aliquot nigri
ftnguinis ftrix : Abdominis cavitati plurimus aqueus fanguineus humor innatabat : Hepar
magnum ufque in lams Cnifttum exporreaum , coloris pallidi, exangue ; fed in profundo
difledum , ubi majora vafa refident , craflum nigtum fanguinem emittebat : Lien manus
magnitudinis , fciflus paucum tenuem fanguinem emittebat; Renum parenchyma exan¬
gue: Vafa ventriculo & colo intexta valde conticua, & per omentum excurrentia, cujus
fola membranea fubflantia reflabat , ejus pinguedine plane a febre Si vi tabifica abfumpta.
Ottk Ueurnius Obfirv. 4.
r-rvfi a vifiidapitaiia irritamento') Sputi ac Tuf- bent, & tantum fanguinis ferofitates fuperfluas
JL fis quodammodo catarrhalis caufa perraro excernunt , faepe in commodum potius quaffl
folitariaexiftit, quia dum fanguis tracheam it- nocumentum cedunt : quoniam maffa fangui-
rigans, fluorem paffus , ferofitates fuas glandu- nea, ipfisque pulmonibus hoc ritu expurgatis ,
F monicisin dufius tracheales continue' profuti- febris he&ca , Briettiua' ad ahoneni declinatio
dit. adeoque materis tabificormoles indks au- fucce-dufit "jyj&r. '
getur 3 donec pulmonibus magis ufque & raa- :
Observatio XXIIL-
Pulmones in7kh^teofenecm[hmpei,^sf£ueufiMflariii4^Vdticir.efltMi:': ' '
HOc a Viro fide digniffimo acceptum habeo ; ab aliis confirmatum ; Ante plures atillOS
tufticOs, pus & laoguinem exfpucns, omnino cab'idus,.Ch'ifBEfgumBruxellenfcm cbn^
lilii gratia adit •• hic conlpeSo homine dcfperaTmfaluris &c tenuiljiftfre feftuni, fine-conlola-'
tiooe &ope nori dimifltirus, nelcib qiio ioftuiait luadet ufutn naftuftii aquatici; Difcedit
rufticusa qui- mandato parens plantam- illam coftam , crudam ■eomcdit-S' paUois ;- obfonii'
vicem fetnper tenuit : hine tuffis ac expuitio parulenca definiri cor^ufcjuS habitius evadit: An¬
no revertente Chirurgum fpfpcs gratiarum actionis Caula adit , ’ qaiab ignotd :qtiid'a 'fe velit
•quatit,- Rufticus prattcritoium memoriam refricat-,, mandato fefeduJo patifiUil-ait, ae¬
num io Ulu «aftuttii, ulterius'. pergendum hit , ihqurrit'?-' In -ftuporem aitus' Chirurgus, miJes
iottate roftibum jubet., ac in' leeretiofa- deducit,- vefteSque exuere- [icrlUadet ,-<exploratu-
tas num habicus cof potis, vultui refpbndcrct-- Patet rufticus , cujus ■pfe£i:us'acu'tWg!'a.dioIoi‘
(ftiletumixucant ).;perfodit::: Exanimis- thbraccm -aperit ; natura: tnlraculuta' contdmplatu-
tus'; Repetit. ille Veteris pulmonis reliquias paucilEmtts &'q'dafi 'veftigi4';''quaJ deficiebant
(peranacatha.rfinexpulfa) reftaurata&.reparata, ae novum parenchyma plf^riitum : Ivlo-
tz vtxpr , prm foribus .('inlGi6'Chirur|o'j: maritum -przft&lans-; ■paKat-'; illiim re¬
quirens.- Negat Chirurgus quenquam admiflum ; facinus iiiquod-illa lulplca'ta-"adit pudicem,
qui explorari jubet xdes, in quibus cadaver cepertiim.: Chirurgus tamen criminis remiffio-
nem obtinet', bo artis' praiftantiam &'uti[em finem fibfpiropofitum ,,&c. ixNiHitnio tqmU
visle fipn okfir-^^tionem k . ' ' V " \ ' • :
'IfTSii Etfiplurimisdubia poftit eCTe oppietiS-pnlmonss ;-mfficio liiale furiguhtUri
y .fideshiftons, vel eo nomine quqdmor- co.rrbptio.jllos. invadit a. lympha: fcil. pntre-
.bns remedifs^fere infOpcrabiljs.,nafturtii: fqlius . dinc.:- His.fcil. glaaduHs.,^ .obftruais a craiTiore
cfui celferic i li tamen ejus nallurtii vires", & Jytnplia, tfiylus non permeat venas lafteas,'
morbi caufa ad examen revocentur, eventus .bine defututae alimento partes tabefcunr. At
omnino yerifimilitudine non carent- .• Phthifis verS inteir pia‘ntas'rju3 iympham cralfefeentem
tum Puirrionaris , tum ab aliis caufis induSa, & conco&am folyece..to, lique-facere .valent,
-prtum fipe- ducit a LympHa craffibre re.d'dita; non infimas, tenefpartes-Nafturtlum fale multo
infarciente tum Pulmonum veficulas, tum glan- volatilfppHens , qui diuturno ufu Tabem, 'ab
dulas in mefenterio fitas , quamobrem illis ejufmodi caufa indicatam fugetare valuit..
- Observatio- XXI-V.
Phthifis a Ptilmomhui. Iiilulento.hnmore fiaentib^s s mdeixf^ms.eerumguvtUSi
PHthlfis.'hmred.itariiE';infigne ■ ej!f mpju^^ prabqt ninftK.Cha,bptibrum familia, in valla
Equefteium, Bcr.dcnfium ditione,;.- -ScheroliffimUs jDpro. de -.Chabotes, yratgrcflb diu¬
turno langubrc , febre lenta , tulfi, pcffpris opprclfiqne , -obiitapyviarciimrini-r.fi+T. Exen¬
terato cadavere , vilcera. imi ventris.noa multuna. a naturali IJa^u ^-aberant, quanquam ob
ffiorbum pfotradum iliqpanto , ficciora & coattaiSa EulmoncS; autem admodum vitiati
erant j infignis molis & ponderis ,. qui;ftatcra:lmpofiti odoginta "unciarum pondus fupera-
runt ; humore. lutulent.Q , candicante cum aliquali fiavedinc, citra ullam exulcerationis
liotam ; undique tefecii. communicatione 'Generpfifimi . Dom,. de [fple defunSli FaUi ,qui^
tpjetabidusjinnp 162^,, interiit/ -.;.i£. . • • i--/,. . , - .
- • 0.bse4^.v,a-t'io. . XXV. .
Phthifis i Pulmone interius emniiio purulento.
A Nno If97, fcEmina: pedus 'apefufcot totus Pulmo intus purulentus erat , ita ut quacun-l
U^que cum tangere's parte ,-- Icu-nb^vacnla pungeres-, pus album, erumperet : Ha:c lenta
ttiacie ae atrophia confumpta-, fccleton plgheTeferebat: Referebant malum illud familia: hac-
t^difatium, ex quo fiattes etiam obierunt. Petrus Pavvius objerv. Anotom. ij.
S94 Anatoml Prad. Lib. IL:Sca.,yil.
Obsbrvatio XXVL
jimtume Ththifici infantis , cujas pnifter fulmo in pus refelatas eji , smie thorax tt~
dem latere pure refertus : Cum infigni ahfceffu faperna illius regioni affixo. i
AVI externa Tabem induci , etiam in corporibus ad eam minime vergentibus , luculen;^
tohoa exemplo oftenditur : Decimeftris puellus, robuftisfimus, optime eonforma-
tus, filius Nobilis D. Hentici Favarger Neosomenfis , fidei nutricis committitur eum tota
familia planfttoimpofiia, in villam paternam deferendus: quia aipera erat via fcopulis obfi-
ta , metus fuit ne conqualTaretur puellus , quamobtem equo hunc cum nutrice convehi vi-
fumeft, illa veto equitationis pertarla, plauftro quoque cum alumno fe imponit; Eadem
die querulus evadit infans, ipititum vix trahit , cum febricula tusfit ac ad tabem deducitur:
Quod vero mirum , per tres circiter ante obitum hebdomadas , ihanifcfta cordis pul&tio
in dextro latere percipiebatur : Aderat tunc temporis Medicus Vezontinus d'i..yiHxiron -
quem puellum invifere rogo, abfccffum in thorace gerentem adcoipfignem, ut cor pro¬
pria dimojumfede in adverfam propulerit : ( Hzc enim fuit mea conjeaura , allifionelatei-
ris ad plaufttum omnem morbi hiftoriam , quz dceimefttis fuit , deberi) : Ridcf ille , puU
fum effe aflcfcns atteriz alicujus; Sed domum procedentibus occurrit ftmulus , puelli mor¬
tis nuntius , Ex parentumarbittio cadaver difleaionieffe deftinatumjlblamquemeamprz-
fentiamdefiderari; onsnia efle parata. ,
-Aperto ct^o thorace , e finiftto la.ere fotiidilfimi putis & viridis, iefignis profluxit copiae
Pulmonis finiftti vixreliquizautveft.gia , imone membraoz ci-igentis : Mediam pedoris
finiftri pariem occupabat ingens ablceflus , fuperior i iiiius parti annex"s ,‘ qui prz magnitu¬
dine mediaftinum , pericardium iplurnquc proinde cor in adverfam partem compulerat,
quod me prior animadvertit didus Medicus: Abfecflus tunica denfilfima, crafliffima , dutif-
fima , adeo ut no^aculz diflecaiitis Chirurgi acies re tufa fuerit •• .Reliqua thoracis & abdo¬
minis naturaliterTe habebant, fi Intefiina flatu difienra excipias ,: ob exhibita tne inlcio a
matre frequentia cathaOica.
G Oriis Pulfatioin dextro latere.) Situm eft Cor, venam cavam , ibi per medium thoracem af-
quoadbafiniexadein medio, motustamen cendentem : Pofi diaphra'gmatis vulnus., ven-.-
magis in finiftro latere perfentitur, _i°. quia in triculum cotum afecndifle m finiilrUm thoracis
finiftto e jus ventriculo fpiritus vitalis contine- iatos-.refertStOTrrratprafi. 1.2. parte 2.c3p.iS<.
tne , £t a finiliris eft arteria ttiagna :' 2*Vquia ' Et cofeum capfuia depuliite in dextrum latos
mucro finiftfam fpedat , ut diaphragmati ce- ubi vivus poft acceptum vulnus jubebat obfcP; •
dat; ad dextram vero declinare non potuit ob varej>ulfum cordis; ' '
Observatio XXVII.
Vhhifis ah ahfcefftbus in atroejue lobo Pulmonis parte fuperiere genitis , Sinus
ingemes relinquenttbuss
RUfotum morbos pravi efle indolis notit Batloxius libro 2, Epidem. 8e Ephem. atque cau¬
tum efle medicum jubet in eorum curatione: Revera quidam eo capillitio donati hu¬
mores gignunt virus quoddam redolentes , quos cum putredo aggreditur , veneni naturam
ii rcCpiuflt y adeo ut comtnoffi a tufis ira peteitis , cadent patiancurlpmptomata quz toxi¬
co infeSi : Saltem in eorum moribus aliquid fingulare repetitur quod cautelam requirit,
hinc narurahoc veluti fignq eos infignire Voluit quali Noli me tangere .- Hircinus odor a
quibufdam cmiflus vifulentiz humorrim jndex eft : Me^cutz commifit filium fuum fexen-
netriDdm.Gras mcreatofGenevenfis j cb capillitio infignemy. vividi ingenii puerum, cui
ab incunabulis volas '&i:mautn & plahtz pedum zftu perpetub cuti fquallbtc pruriebant t
Phthificum habitum gerebat , hbn fecas ac mater , quas qua nbfie puellus obnt , gravi hr-
mopryfi iabbtavit , quam finguiift: illico cmiflb liberavi .- Sui juris erat infans , dizta qUaleitl
optabatj feniper ufus; Siparentes probam urgerent in fpafmos agebatur: Sexto zratis an¬
no hefllcz indicia fe prodant , cui ft putrida-, hoiisvefpcrcinis exfutgens , & ad matutinas
ftpcrrigens, adjunxit; Quz indoles fuit puelli ad alimenta, eadem Stad tncdicatiema, ad
quz male fe habebat , folida foluni .appetens , panem domefticum & fruftus ; unde fecilins ta¬
bi m contraxit , vel maxime quodiac-, ratSbheputddz i concoquere non poflet , prompt®
enim in nidorem abibat; Balneum, imoncfemicuplum,, ne pedum quidem lavaetnm un¬
quam admittere potuit: Bimeftriantebbifum purulchta mabifefte expuere coepit, tum pa¬
tens aufcultarc mihi coepit i ac credere malum in paltiranibus bojutatiu Hedicay quZaUa-
tummore, mitis efle debuit, temperiei ratione ardentem ztnulabatur, cotirrcftati enint
artus, etiam extra puttidz invafioDcm , titionis inftat canrlentis manus urebant : Quinde-
W ;
Dc Tabe in genere& Pulmonari.
ciffl ante obitum diebus fingultres effudit minus , quarum f^erficiem obducebat cremor colo¬
te variegatus , Iridis multiplices colores referens, ac paucis poft diebus, prargteffa per aliquot
horas inCgnijeSigatione, pus merum &copiofum affatim, quafi per vomicum effudit, quod
bonis «gti faftum credidit pareas r revera facilior fuit refpirario : Interrogatas ref-
ndi abfcelfam, quem latere Jampridem prodixeram, difruptum effe , fupetftcs elfe ulcus,
foi natura iaeiirabilc & ob infantis morofitatem ; Tandem marafmo torrido confumptus, pe¬
cibus tamen oedemate tumidis, ay. Julii anni 1677; interiit. i
Goncclfa fecandi venia , irau5 venter fat bene conftituius apparuit : J ecur pro ztate ma-
enum, Cylbs fellea omnino inanis : Reti fihiftcc.infignis molis, fed extraordinaria: figura: ,
quatuot enim conftabat lobis, qaorUmqui fuperipniotetis exfabat : Dexter totidem con¬
flabat, fed Icviterfcirthbfus parte convexa: Apertus thorax mali minctam detexit : Putres
enim erant omnino Pulmones, Collis & dorfo annexi .• Uterque lobus , parte luperna , ulcus
immane oftentabat , pugnum utrinque admittens : Cavitas cruore , 6nic & pure grandi-
nofo,tophi'3:niulo referta erat: Aqua plurima limpida pericardium implebat, Gor mag¬
num fed flaccidum ; cujus finus aterrimo , ctallb & multo languinc referti eranr. SeQio d
perito Chirurgo M. , fada eft. '
Puelli mater Mattio fequente Plithifica obiit, lethum accelerante pattu qui in procincti
erat: In malum incidit, tum 6b myXinnni At; i tuba ob contagium a puello, qucminul.;
nis perpetuo habebat fempcraccubaum. ^
VRims quarum fuperficiem ) Colliquatio- funt veluti Tartarus coagulatione quadam iu iis
uem folidarom partium indicare volunt produftus : talis autem concretio omnino de-
pletique cruftam illam fummsurinz innatan- pendet a particulis falis fUiidij fiyeacctolijCuiii
tem: De generatione ejufmodi cremoris ficfta- aliis falis fixi aut alkalifati combiriacis.-ete-
ioitEruditiffimus TViffo-' Interdum urinis, cum nim in quovis fubje&o , ubifaliumutriufquege*
aliquandiu fteterinc , cremor quidam fuperita- neris commiftio, fcii fponte Natura, feu iyxufi'
tat, veluti cumTattatus aquas incoquitur: hu- ea artificiali procuratur , cryfiallifatioues &
jafmodi crulla albicans , in fuperficic lotii con- coagulationes divetfimoda excitantur , qiiarc
crefeeus , vulgo pinguis 5c adipofa creditur, ac lotiurn ejufmodi , cui cremor ille innaut-, aut
pro foiidarnm partium colliquamento habetur: cryftalli iu lateribus vafis coiicrefcunt ,1 indicat
quare talem urinam excernere foliti ftatim ta- faaguinem i natura dul ci & balfamicaf qualis a
bidi& quafi deplorati pronuntiantur : Verum fale volatilifato dependet )ia acidam Sccorro-
. tamen illa concretio tantum fahna eft , quo fi fivam St principii falini fluorem Stlixicatcm def-
igni admoveatur, minime liquatur, fed iufub- cifcere : Affefius in quibus repetiti folet fuci
ftantiam cruftaceam indutefeie : Quinimo S: fopius obfervavijfuncfputum faugaiueum, atro,
hoc , & reliquarum urinarum incrullamenca, phia S: difpoficio hypochondriaca.
Observatio XXVIII.
Thlhijis a Suppuratiene Pulmonis fojl peripneumomtm Vlemitidemjequutam.
IOh. de Neef annorum oratis 35. coelebs, admodum tenero nativo conftitutionis, gracilis ao
glabro curis luperficiei, temperamento languinco In bilem proclivi, anno 1^36.- in Maio
pleuritis in latete finiftro apprehendit. Veno feftio, dum vigcretoccafio, negleda fuit,idco-
quchnnior ferociens ex pleura inpulmonemmctaftafin fecerat, in eo peripneumoniam &-
orens , ad quam in hoe corpore magna erat opportunitas ; ob ardum utriufque partis conne¬
xum : Cau&m tanti mali judicamus fuiffe pcllilentcro malignam qualitatem , quo in iilis odi-
bus locffque vicinis adhuc nidulabatur : unde humores furiata violentia inflamniati his parti¬
bus impadi erant, quippe peftilcntem aculeum cum haberent , pro indole ejus veneni cor
impetebant, cujus robore rcpulfi in locis proximis imbecillioribus conledetunt , ibi violentani
petipncumoniam,cum larga fanguinis expedoratione efficientes. Tandem tranfiit morbus in
Pulmonis empyema , & poftea in miferabilem expurationem , nam ipftm pulmonis fubftan-
tium exfpuebat. Ingenti hoc tabifico pulmonis morbo, comitante fy mpromatica hedica ma-
rafmode febri , & ante mornero bitpeftri Ipatio, perennibus vigiliis , ac perfeverante diarrhoea,
omnes vites expolientibus, tandem Dcc. ao. cjufdem anni placide exlpiravit , nullo corurn
qui in eodem conclavi aderant , mortis ejus agonem animadvertente : Mens perpetuo uf-
que ad fatalem horam conftabat. Erat totum corpus-aridum & exudura , mulculi plane cx-
tiufti&atcfadi.
Diffedo cadavere , io pedoris latetefjniftio deprchcndimusplcuraminviolatam, pulmo-
®om autem undique firmiter adnatum pleura: coftifque ac pericardio : Membrana pulmonem
ibiycftiens integra erat, qua dilTcda, magna cavitas & cloaca fc oftentabat, nam in fingalis
filis finiftris pulmonis alis, five lobis, una continuaempyemafis vomica exiftebat : parenchy¬
ma totum erat eliquatam , in puscralfum, album marcidum , cujus majorem partem oger
ruffi acerba ejecerat, nam nodu deinterdiu irrequiebili ea vexatione exagitabatur: Sola va-
forum
Anatom. Prad. Lib. 1 1. Sed. VIL
Ibium majorum & membranularum ea conneacntium , arida & exanguis fubftaotia fu
rat, qua: ad fimilitudincmTariotis retis &texturzoonformata fpcaabatur, quibus inv
hstebat ctafla ea purulenta materia , tenaci pituita: commixta, lieuti in lacubus vid
interdum algam retibus pifcatotiishirere.- In latere dextro thoracis , uierque pulmot
bus plane liber natabat, nullis membranularum retinaculis ulli partianncxus, foris in
& naturalis conftitutionis , fcd cum cum attrefiaremus, ut exploraremus an non alicub
mica aliqua delitefceret , duritiem in profunditate lobi ejus fupeti animadvertimus :
fafta fcaione , deprehendimus in parenchymatis meditullio vomicam conclufam, eai
non exiguam , qua difleda multa purulenta materia profluebat : Ab ingenti hac pult
corruptela:, fpiritibus vitalibus Sctotoianguinc depravatis , indcquc partium totius o
tis labefaSato temperamento , earum vitali vigore confumpto , ipfarumquc fubftantii
liquatas & tum inde, tuih ex defcSu naturalis facultatis in alibili fucco coquendo i
te, liene., renibus, nulla- fanguinis gutta deprehenderetur : Dura ab ariditat
nia, fed hepar prscipue, quod valde erat magnam & aiquabilis fiecre coofti
no ulla fcirrhi faxea duritie: Pericardii fubftaniia & color, ficuti Sd membrani
ftini, naturalis conftitutionis erant, fcd nulla protfus pinguedine vcftita : D
cardio , copiofiot aqua fublutea ipe.&abatuc quam naturaliter cohiuevit. Cc
verfum difleSum nullum prorfus fanguinem profudit , nifi poftea pauciffimum
mentis infertis vaforum proaurlum, ferutaremut , nam tunc ex aorta & cava
guinis in cor defluebat : iubftantia autem cordis fetis bonre erat couftitutiot
ejus coronaria fenguine diftendebantur. Omentum omni pinguedine defticuet
tantum nuda cfiet membrana vafis intertexta , idque etiam auxerat ventriculi
tum eq&ionis itifirmitatem : Ventriculus parvus erae , totoque ejus fundo, fti
dum longitudinem , plurimi a porta: vena rami gaftrici & gaftroeoiploici ihfei
Dc Tabe in genere & Pulmonarii ^9^.
Observatio XXIX;
fhthifu a vomkt totius Putmoais.
Pulmonem exulcerari nbvum non cft , inquit Fctnelitis , ftd totairi ejus Cibliantiam in prw
converti , & nihil aliud quam pus effe , & fola membrana Pulmonem fuccingehte 'conti-
ijerij ut in Cavitatem , ea minime rupta defluxerit , id ratum efle exiftinno : idem 'tamen mi-
Jji , ptatter exemplum a Forefto propofitum , in Nobil. juvene D. joh. Bampfield. xXij. anrtos
egreflb , procera flatura , gracili Corporis habitu , temperamento fanguineo , Nobil. matro
^hthifijugulata, lato i Hic ex erroribus in viiflu commifisj ioptimis veto violentis exerei-
tiis, St pOfturnis Cofflelfationibus, i gravi cuttrrho negUSim hsbito, incidit in violentam & dim-
turnam tuflSm, noftu maxime affligentem , cum J^uto rotundo , poftea etiam virulento i ex al¬
bo vireleence , lubfequente languinis Iputo copiofo j cum anorexia , Si febri continua lentaj
putrida , circa vefperam excandelcente , accedente totius corporis extenuatione , atque car¬
nium omnium. In hoc curando varie pugnavi, fed fruftraici!. argti quibus defperata lalus
tft, ut Galenus ait , nullum neque auxilium neque tempus eft opportunum : 'Siquidem extre¬
mis & pedibus calore languefcente tumentibus , fuperveniente etkm diarrhoea j mifet hie
juvenis morte przmatura , magnum fui defiderium reliquit.
Aperto pott mortem corpore j vifi funt Pulmoncs,non tantum cum membrana, coflas fuc-
; cingente, Ibd &ipfi pericardio undique adnati, Se toti fuppurati , manente intra tunicam ip-
lius Pulmonis pure , ad ipfam ufque mortis horam. Qua pellicula perrupta , magna copia pu^
tis effluere incipiebat, adeo quidem olidi 8e foetentis , ut vix in conclavi , inquofeftio infli-,
tuta, umt Ciffitibus faSis , permanete potuerimus. De esetero nihil notam dignum invei
Bimus. Frid. Lopus tib. ii. Objerv. xi.
^AiorrbonegUSmhahito'] Ab hiimofe falfo fuboriri poffe exiftimat Ptori» i;A j.
\_jvel alioquio acri a cerebro defluente , pul- de covfumptitre: BenmttusTheatri tabidoritmp.m.j^.
■montfque erodente vel exedente eos exulce- nriuUos marcore fere confe&bs vidilTe fe aic i
.rati, eamque potiffimam phthifis caufam efle quorum fanguinisuniverfi fyftemafaiefeaturiir,
-pletique cenfenc, quod tamen taro facile vix fle- quique fluxione periodica mirioti , fputiiih mu-
ripoffe hoc comprobare videtur quod innume- na conditum per biennium aut triennium effu¬
ti , quibus ejufmodi defluxiones multis tempo- dere per extremos arteris pulmonicz , venofe
.Sbnsmoleft* funt.tuffimque concitant, tamen difise, furculos, quibus tamen pulmonis erofio
jainime fiant phtbifici , juvenefque frequentius non acccfllt ; Et inter eos Londinenfero metea-
quam fenes, quibus defluxiones magis confuB- torem in fceleton propemoduffl mutatuin, cui
tsfunt, in hoc malum incurrant. A defluxioni- liquor falinus tandem a pulmone refluus tam ef-
bSs tamen, tum quia tulfim promovent, haeque ferus , ut chitoues volis manuum turpirtimos i
.aliquandovenKrupturampatiunt,tumquiam.ul- ulceraqne exedentia pedibus Sitalis inufletit j,
toties pulmonum interiora irritando , eos fuc- falva adhuc nativa pulmonum intcgritatCi
icelfe temporis Isdete poteft, phthifin interdum
Observatio XXX.
ththifis i Pulmonis duritie , flurimis furvis Jleotomotis confti , Tuberculis fdpe
fiatentibus. Vicere in finijtro lobo. Vomicis flurimis, ^c.
ANno 1665. d.7. Junii 1. loh. uiunBorne Iccuif cadaver ibalculum Phthifi defunflum in N<i2
(odochio Academico Lugdunenfi. Pinguedo abdominis pfotfus erat conliimpta , & nil
nifimcmbranacarnolaapparebat,Omentumm3gnafuipartc erat confumptum , Ejusufum j
prarter communem & vulgarem, efle putabat , quod fit luljaenforium live melcntetiurh coli t
quod fua gravitate deotfum tenderet , nili fufpendcrctur ab omenti tabula Inferiore. In ca¬
vitate abdominis aqua cruenta copiola repetiebatur. Plurima: glandula: in melencefid conf-
piciebantur, alis pifi magnitudine , aliae ad magnitudinem fabarum. Pulmo valide anne&c-
batur plciirz : Aqua lubcruenta copiola in cavitate thoracis continebatur. Duftus Pancrea¬
ticus & Bifarius intervallo duorum tranlvcrforura digitorum diftabant ab invicem , ubi fiebat
infertio ininieftinum renue, quod a multis annis in homine Ic non vidifle ajebat. Lien erat
exiguus, & naturalem habebat figuram inflat plantz pedis , colore erat fatis fano , ad hepatis
colorem accedente : Hepar quoque moderatum erat nec in magnitudine excedens. Vefioli-
la fcllis flaccida erat & bile fete inanita. Capliilat attabilariz egregie apparebant , quia alias
pinguedine valde obducuntur: femel tantum in illis repef ic humotem nigricantem inflat atta-
fflenii. In pericardio aqua fubcruenta faris Copiofa continebatur, cui purulenti quid erat per^
ttixtum.Sinifter cordis ventriculus valde erat flaccidus, & pauca carne eonftabat : Mem¬
brana pulmonis exterior infignis erat craffitiei&veluti concreta pituita. Pulmonum pareifi
cbyma, quod alias flaccidum ailpongiolumcffefoletsdutiulculum erat, StiiiuitiS quali gra.*
£oaeii AnatomU Tojn. I. N n n nulij
Anatom, Pr a£t. Lib. 1 1. Sc£l. VII.
nulis inftar UcatoKatum , quz aUquid febacei continebant , refertum : Tuberculis pnra
fcatentibus totus Pulmo oblitus erat, &in finiftto lobo ulCus manifcfta cavitate fefc prode¬
bat. In dextro etiam lobo vomkn erat longe majori cavitate , ^ minores piurimn fer totam
pulmonem. Paflus fuerat aliquandofraflutam coftz, qua: pet callum iterum coaluerat : Sero-
fus humor fubcruentus &fubfalfus in ventriculis cerebri continebatur. jEa: obfervatiombus D.
Joh.Henr. Brechtfeld, In AriiisiMedicis Bartholini annhSjyObferv^xv.
r
JDe Tabe ifl genere Si. Pulmonafii' 699
jjUilittittAt caloxh:i^frtgoMs : Iftc flatus dicspcnc xxx. perftitic ,: nullo juvabatur remedio ,
Ticct dcoie5;apB«a-iVcna fuerit: tandem mors : Non erat gfavis.fpiritus, -iVv» muUam tuf-
.fiebif \i-.& Bthd miteiiA fputi excerdebiiur. Facul eju} feh-i«diX W^t afinUnis ^\s\^
■^aip eradVeluc fiibalbida;;& iis., quos HippBcr. i4«^oa?'v6cit j latinc Excoiflos di-
■ ecs^firo^fs,' Bt lizc.facles aliquando turgidula cfl:, & fimiliaris iis qui (unt.aut fuppurati , aut
■quibus pituita putri fcatent Pulmones •• Sed & genarum aKas crk rubor fugax , & fepiflimo
'jgmficrl tabacum maciabam.
. .•.iXpertbeadavete omnia (arta occorrerunt pca’tei^taonen^j'.Pars..finiftta7Pulmonisfera
fliagoa fui parte tabuerat & tabo infcaa erat, (arra rcJftjuafubflaiitiaiPBta/e»/,* matma contine¬
batur rlfathdracis parte, arquans fua quanfltateYantum quaBtbmdua: pinta: Parifienfes cbnir
' ledi ppiTent: Tamen foetor non . ctaK SB//iJ»rdr .tt>^/.rg./r^.,«)', .^
olim-ighT^ivaticb' f qui herpes
j!diciturrj partes faciei ^qccupance. iabbcarit
agra-, qu? fequuta eft febris, noU putris &>ryi
fipelatodes djcenda ; Utenitn tumoreaiOntra
uacurain .di&rurit, ita&Tebrss, quirum qute-
dam fuiirlauguineE , utfpnqchiiitiputfes: al&
tliofe ,'nb quibus potius, alterationi^quam va-
Cnationi locus effe deber; .
; Circa-icjfcrm feblu rurudefeeUt ) Hippdcr. p.
do, iih. a.progn. inter Empyemaricorum figna ,
ponit febrem-noii remittentem , quz ihtefdiu
mitior , ,nq& vehementior 'eft. Id nos ia no-
fttaagra vidirnus & in Lucib;Equite '( utetque
enim coufimjli morbo confumptus eft & cum
CQem fymptomatis ) exacerbationes uiaxime
noautnas, dyfpnceam , me.tum ptzfentis fufib-
capionis, denique defpetaribnem : ut in lingu¬
lis accefiionibus no&urnis .de exequiis potius
cogitaretur quam de exequendis Medicorum
prsceptis: Et 'tamen fingulb quoque mane, ubi
‘ inateria deferbuerat , Se calor remiffus erat pe¬
ne .'tftetque refiirutus videbatur., ..caufa autem
yetilfimiiis illius perturbationis & exacerba¬
tionis noSums efTe videtur : In omnibus fup-
piitatiouibus , ( agitur enim de EmpyicisJ do¬
lores ad nodtem incidunt , id quou non tantm
audiendum dum pus fit , fed dum pus contine¬
tur aliqua parte fovens, febrem lentam : Cum
ititem Empyicis , & . pro.pterea hedtica febre
implicitis partes folidsignittefint, non mitum
fi noSu calor inctefeat (non ob alimentum , ut
yiilt Galenus, ) fed ratione ipfius ifeStViar, quod-
timen non vult .Galenus , & quia nox hume-
&at.j( ideo calor' heflicus calci non dilTimilis
fe prodit ) revocatur calor & fpiritns intro, fic
calor increfeit, non folum qualitate, fed &
quantitate Et ita dum revocatur calor ad cen¬
trum difflationeque prohibetur ob no&is do¬
minatum-, calor ifte maleficus e(l , malignus,
iquallidus , non necnancifeitur ig-Ut,
ijCifocuBi , locum , domicilium aptum & con-
■ yeniens , iit calor fixus non accipit fluentem
^ftum.caioretn febrilem tanquam amicum , &
, . moderantem cbntemperantemquc ,
fic non bene convenit ifti calori fluenti cura fi-
tecurrit calor maleficus , Sc liancifcitut asque
roaliim & petnitioTu.ra , dura augetur calor &
dolor , non fiunt accefiiones nov$ febriles , fed
caloris & exacerbationes quzdam , non
«i novi humoris motum , fed ob ignitam na-='
.tutam folidarum partium reipfa fafiam ignitio-
«rn j quomodo C7.1/. in aph. i.libi a. dtJcmbffi-
flum aliquando obelfe , ut cum humotes, ca-
ior Sc fpiritns revocantur intro , & augentur in-
hammationcs & dolores , ita in Empyicis Seri
wler. tjazrat autem quis, an pus fuos motus
"abeat nodlurnqs potius quani uintnos: nam
ArtaUmit Botleii Tom. i,-
&,,iil^sBainmatio.mbus,intefri!s'p2roXyrmus eil
nbaurnns', '8t id'h“on eft pfoprinrnn^c.Heaicisi
npcqmpyicis, iit.ijdajirnas mqleftias potius exs
periatitur quam'j.qui,2li'is morbis implicantur^
Uifde mirati .fumpsjcur .antiquitas peculiari
qaodainpriyijegiqexjc.erbati.b.riemiiofturnarn
pufiSp,p.uruUntis aCE^averit ,',flec enim id no¬
vum eil.i' Nani 8: .venerea lue affefii; prafertini
ubj fblidas .pattes.bnvafit & confpurcavit , odi
.-ffe-JpIent magis ,r&'arthritici; &7jirE:),j<i5 , &
wKfaAesjisfl/ , & catarfhofi ,'denique rhuito mag¬
na par, szgtotaniium; , Pfater diSas rationes
funt St hz probabiles .i. qiiia diiinesfertiie mor¬
bi fub tempus noais'irigra'yercuiit; pirtim quia
db adyeriiens.tempus nqfiurnum fic adhairabi-
lis quidairimotus & revocatio ihffd'i motuS
quiaem plane 'contrarius thotuiipfafnm vigilia¬
rum i / Calor eaim naturalis verum' Solis hclid-
tropiumeft ) a. Codiio fic hoflu, non folum hu-
mdruinnaturalium , fed & contrariorum & fel
briliunr,at dum pus fit febris augetur & dolor;
Qnzratio & analogiade pure in abfceiriBiis , iii
aiiis morbis & febribus audiri poteft , maxime
aiitem id apparet inEmp'yids:d6rent enim pari
tes folida, Sc augetur calor febrilis; qui inrer-i
diu in partes oroaes expanfus erat. ^Accedat ad
eas rationes, quod iuter vigilandum aattrius dc.
cupacur, Sc vigiliarum motus fequicur, & menS
ipiafefe no&u recolligens tota iii morbi Sc do¬
loris cogitationem’ Incumbit, admirabilis enini
motus cfl intro inter dorrnicnduiri.
Ncn mtibwti mjfubat & nihil ntaieril/piti excerl
nehaiur"] Cur cum tanta materia: purulente in
thoracis capacitate contineretur, non multiirri
tulfiebat , SC mhil materie ifiius ni>stl2s ex-
creatione educebatur 'Galenni pin- 6oi lib. zi
proga, tres omnino affignaccaufas qb quas pus
lentorem & crallitudinem , liiembrane pulmo¬
nem aetibientis denlltacem , facultatis in igro-
tante infirmitatem : Addendum unum puto i
pars pulmonis finiflri exefa & corriipta erat ,
quare iflud. pus ranca- collefiusfi cduia noii'
follicicabat facultatem ad excretionem fhi: fa¬
cultas enitti valida erat . membrani denficas
non impediebat , ( nulld enim ea in parte eratl
ut pote edafumpta j, pus libn erat adeo fpif-
fum craffumque; Uicafn. meas c6nje6uras;
, fi aliquis fenfus irieft , ob membranairi*
fe feiifias inilrumeti-.nm' , ideo vellicatio Sc
punctio non. fenficbacur,'nifi in membrana co-'
Ilis fubtenca oc fucciri&a , 'unde dplot perci-
picbaturacutus , fed pulmoni non efacfccipro-
cus ; pats enim pulmonis eBmta , pus in latere
fiiiillro edatencuro non' exugebat , ideo noir
expeaotabainr . ' nec uifils erat quz irrita-
Observatio XXXIL
ththifis » fulmmib/ts fcirrhofis , tilcerofis , ^c.
AMuIlerus i+. ann. cum 1666. menfc Decembr. cMrfu fatigaws&calcfaiftusfuiflet, ce-
•revifiam abfyHthio medicatam bibit homo biliofilSmns ; diebus fcquentibus ftrenue
potui litans, fenfit dolorem thoracis circa fterni dextram pattero, qui ad caput extendeba¬
tur , cum tuffi & exetetione materia: flava: , purulenta & teipiratione diffleili .• Vi motbi ve¬
re anni fequentis obiit , irritis medicamentis.
Inveni , diflbao fteiho , Pulmonem dextrum totum fcitrhofum fiftuloCique ulceribus
fcatentem , adnatum pleurte , diaphragmati , &t mediante hoc, hepati. Sinifter quidem ali¬
quanto erat integrior & fpongiofior , nihilominus communicata & cum ipfo eratulcerola
colluvies ( fcetorvero omnis aberat ) & adnatus quoque erat hic lobus Pleurz .• cor erat flaci-
dum, & vena: ejus exteriores tutgebabtlanguine: Aquain pericardio flavefeens & pauca:
fanguis in utroque ventriculo nigerrimus. Hepar totum adnatum diaphragmati, ex pallore,
flavo tubeicens , nigris interftinftum maculis , ex parte etiam adnexum coftis. Lien paritet
adnatus , colore quidem probo, magnitudine eximia in rotundum declinante ; VeSeulafd^,
lis parva, quod, qui hominem noveramus, mirabamur: Ventriculus & inteftina integrio¬
rem conftitutionem pra: fe ferebant : Totum denique corpus exfiiccum , exangue, atidum,
o-wAsraJlf. D.G.y!''i>lf.?^P'edeL iamifceU.curkfis a>imi6yi.0bferv.xi^.
OBS ERY ATI^O XXXIII.
PhthifdPulmo inleneratus refertus efi, ‘vifieribus riiturslibus ilUfis.
CQm apud Briftollienlcs Medicinam facerem , urbe penfili Tabes freijaeater grajfatur,
nonnullos iputum fubdulce levi conatu expeaorantes , ipatio trimeliri fatifeentes & to¬
taliter enervatos vidi. Horum vero quofdam, non omnes, tuflisvchementicMraliquotiescor-'
ripuerat : ex ptofuibtamen vitali neaate deSorelcentes & are.fccntes ilrigofi petiere.
In quorum unico, deteaioniscauiadifleao cadavere, licet fanguinem aliquoties, perafto
falinoptyalifino, extuffierat, & Pulmo.ubique inteneratus tonum amifetat, univerfa Ipirai
bilia, necnon vifeera omnia naturalia, quoad ienfum fana comperta funt : 'Eennettus Thea¬
tri Tabidorum Exercit. 23.
Ne a quovis inter mirabilia dignum cenfea- rac : Natura enim avide hunc fuccrim ample¬
tur, qui ineptitudinem fanguinis nimis at- diitur, donec perfeae foluta ejus compage vis
tenuati ad nutricationem aniroadverric, aut fan- alledlrix 5c alfimilattu prorfus depeiieraat.
guinem totius , nimis a calore intenfo liqua- Idim ibidem-
tum St fubtilizatum , per laevium arteriarum of- Sf atHm ) Sputi Tabidorum naturam & diffe-
cula , aeque ac per narium exiliora vafcula in rentias petfequitur Idem ab Exercit. 16. ad r»4.
earum hsmorrhagia ad asra-iixjM exinanitum Sputi naturam , ait Exercit. i j. a quo pefioralia
704 Anatom. Prad. Lib. II. Sed. VII.
tes diftilktiono, ptzfertimin oeulos, fe prodens, ubi excitata primo Ophthalmia , pofte
deforme palpebrarum &KfoW confequitur , quamobrem cervix fetaeco, me jubente’, transi
fixa eft.- cujus beneficio levior faftus affeiftus , omnino delendus, fi fibi confueto exercitio tem-
pcrate,aut infignes aeris injuriay declinare valuiflct: Sed continui in diarta errores, & gettandi
fetacei taedium , defluxionem in pulmones prsEteteaJaccctfivere, quam tuffi? , filina haemoptv-
fis puris fputum , ac Tabes tandem lethalis anno 1673. excipiunt.
. In defundi cadavere fequentia annotata a Caftrenfi Chirurgo, ad mceflifirmum parentem
ob primogeniti Filii jafturam Nobil. Dom. d'Andrion , Senatorem Genevenfcm & Exeonfu’
lem integerrimum tranfinifla ; Ego fubfignatus , Ex mandato Genetofiflimi Dom. Coionclfi
d’Andtion ( DefanciiTatruelis) aperui corpus Domini Jac.d’Andtion , eohortismilitarisDu.
cis , ut pateret certa obitus caufa , Et primo in cavitate Thoracis feti copia feifislfimi teperra'
eft. Secundb , AbfcefluGnfignis in pulmonibus. Tertio , lidcm indurati , ficci , ubique pe¬
ne putridi.- Adeo ut, me judice, phrhificus obierit, morbo jampridem obfirmato .- Czte-
rre partes integra: & illatfa: erant: Dabam Bommelii, v. Maii menfis, anno \6-j^.Smus
Observatio. XXXIV.
Fhthijis i Su^puratinae omnimoiS pulmonum.
Pulmonem exuleerati novum non eft, led totam ejus fiibftantiam in pus converti, &;nihll
aliud quam pus cfle , & fola membrana fuccingente pulmonem contineri, ut in cavi¬
tatem ea minime rupta defluxerit, id tarum efle exiftirao.- Id equidetn evenito, de Ahben-
brouck, qui cuna longo tempore catarrhoacri in pulmonem illaplb . Tabe conliimptus de- '
eubuiflet , variis affliQus lymptomatibus , poiisfimum' arthritide & gonagra,- renum calculo
& pulmonis vomica, varia fiint prreferipta, dura & heiftica confumeretur , Ego quoque acci¬
tus, fed tunc nihil nifi ofia pellc obduifta reflabant , unde fafio prbgnoftico quod morere¬
tur difcesfi.
'Eomnum 5S. npente mortuo, invenimus pulmonem nihil aliud quam vomicam efle , &
tenes calculo infarctos : Hepar quidem integrum, Icd flaccidum, nullo ablceflucorruptunt
(quod conjecerat Medicus, ad quem a:gri lotium dclaiiim fuerat, quia per unum aut al¬
terum diem finguinem per alvum ejecerat) ita ut forte ante mortem orgaqum fanguifi-
cationisex debilitate fanguinem retinere non potuerit .' Pulmo enim plane fuppotatus&
putrefactus membrana integra exiflente, maculis tamen plumbeis & coeruleis interftin-
cta; quam ipfemet digitis cum attingerem, perrupta membrana , tanquam vomica mag¬
na, ptisinftarolej amurcae erunipebat, valde foetidum & eorruptutn : adeo nt totus Pul¬
mo nihil aliud quam purulentia eflet , qua: & mortis Cauk cenfenda erat : P. loream Oh-
fervet. 5I. lib. xv.
lEidem hijlorii fafiut ex aret e.
Illiiflr. Dom. de Abbenbrouk, Oeconomi Regis Hifpania: , cum x. die Febru. anni l^sj. 3S-
artatis inat anno e vita difcesfisfet , xLdiefcquen-tiin aliud cubiculum gratia incidendi cor¬
pus ejus delatum eft : Cumque omnia' ad condituram parata forent, prarfentibus multis,
eumincifioficret, prius a me facta adhoitaiio eft ad omnes ut diligenter omnia inj^iccrent,
mihique teftcs forent de membris tefis & illacfis, & palam proteftatus fum quod becafio
mortis non ex genu tantum , feu arthritide fuerit, fed potius provenerit ex eat^rho pxolap-
fo ad pectus, deinde ad pulmonem procedente: Et ideo nos inventufos pulmonem vomica
infeaum, ulceratum coftuptumque, ventriculum vero ratione longitudinis morbi ftacch
dum : Renes calculis ol^uctos , eum & ipfos longo tempore per urinam reddidiflet; Inven-
tutos quoque nos Hepar illatfom , ira& Lienem, Neque in ejusdem vlfcerrbus aliquod apo-
ftema: Cerebrum quoque illrefum deprehenfiiros cum 111. Dominus omni tempore morbi
mente conftftetit , interim tamen humidum nonnihil , catarrhi ratione.
Hzc eum proteftabundus dixiflem, fingulatim oftendb omnia vifeera nuttitionls, fc®
Hepar r qifeii membrum eratillxfom, fic etiam Lien , tu» inteftina belle IchabebanrK
ventriculus fimilitet , nifi quod is parum flaccidus erat , ut de eo prodixeram : Renes deii»
infpexi, & ut per medium inciderentur mandavi, & invenimus, omnibus {pedantibus , re¬
pletos fragmentis lapillorum , quos Chirurgus in copia extrahebat : Deinde jufli ut Chirur¬
gus rranfirct ad membra fpititualia, oiTa pedoris perfcindens , quo fado ftatim foetor horri¬
bilis apparuit, ex ipfo pulmone corrupto prodiens , ut In cubiculo prz faetore permanere no»
potuerimus i at ego fudatlolum aceto iniuccatum ad nares cum ligaflera , manuque arripe¬
rem ipfiira pulmonem , ac omnibus fpedandum praibcrem , adeo putrefadus erat ut levi
compreffione per digitos difflueret , exeunte materia corrupta , adeo purulenta & foetida ue
. De Tabe in gchercS: Pulmonari. 70/
^'odoreipfc fcfecari viderer Antequam putem comptimerem ipiutri pulmonem, mem¬
brana fua totus cohastebat yc^ipzitiftar : Erat tamen tota membrana maculis plumbeis' cos-
iiiiciique inreiftinflra: Sed cum manu attigilTcm , perrupta miifabrana & vomica, materia
corrupta & fetida ac faeculenta exibat , quae praecipua mortis caufa erat , ut praedixeram :
jjaro pulmo ita ulceratus in continuo motu , incurabilis erat; Cor autem ejus magnum cratj
Corautem ejusinagnum erat, multa adhuc pinguedine obfitum , quod Viri magnanimitatem
declarabat} tofauftus enim erat, unde etiam ad extremum confumptus, tunc prius evita
difceiEt cum vix fanguinis exiguumin corpore permaneret tOnde minus admiratu dignum vi¬
debatur Illuftrcm hunc Dominurn in morbo chronico, tamdiu vitam protraxifTe , corde'
Icnipcr refiftentc , adeo magno minimeque cohfiimptor Quoad cerebrum , albiifimum il¬
lud invenimus , laiiiSinftar, omnino illaeium , humidum tamen iit praedixeramus, ex catat-
iho : Ultimo apertum eft genu , quod inflatum erat ; nullb tamen pute excunte , fcd fanguie
re craflb biiiofo, adufto , cum multa nigredine fub finem affluente &c. FpreJltis^Obferviti'.
tih.xxix.0bfer-v.xxiv.
I' Nfixr eld tnmireiL'\ De ejufinodi purulentia e£i'jS-e.) iiic vomica totum pnlfflonein o£cn-
pet fputum exclufa fic judicat C; Btnnetms pafiat , diferens a vomica de qua f erneiiar pa-
Thearri Tabidorum Exeircit. xxiv. Inter omnia, thol. lib.5; capi lo. quod neque cyftin habear}
tat, ejeiSameota fputum minus fpirituofum, neque tam exigua fit , neque fine tabe; nam hic
ihagjfquefoecnlentum eft cinereum & ccenofnin ager phthificUs erat, honfine ulcere ipfiiis pul-
argilfe cujufdam liquidioris fpedem pra fe fe- monis, cum etiam pus cum pituita quotidie
rens; verum phthifieorum pus minime tenax, exCerearet ; quod quidem ulcus fuppuratjoneni
caloris deficientis feu cadaverationis ineuntis totius pulmonis induxit i manente iairapellku-
iudicium & fymptoma ; Csceca omnia aliqua- lam ipfius pulmonis pure , fed diflecto corpo-
tenusper calorem fubiguntur , figurantur & al- re pellicula perrupta nil nifi pus effluxit olidum}
terationesfubeunt-.hocfolummodoinfuoquafi utquisinloco , in quo fcdio fiebat vix perma-;
ftagno copiofo ftabulans , nifi mole fua preffe- nere potuerit. /ijte-iiiidj»».
ric,. vix expeSoratur , extrema fane forditiei Nalltt meiicamsmtt juvareatj Interhaccufita-
fc naturalis diffolutionis produaum : Deplora- ta emplaftra cephalica } qus in phthifi opeui
tie fortis invalidis , quos ultima fyroptomatnrh infignem praiftant , non quod feri lu pulmaned
fyndrome ad fepultutaih fers perduxit, tantum defluentis catarrhum fittant) uti vulgus bpina-
advenk argillofum hoc ejeSamentum : Quo- turj verum quia cerebrum corroborandofiic-
riim etiam cadavetumpulmoncs inter dilfccan- ci nervofi crafin prius vitiaram reflituunte
dum in amurcam fordefeentem mutati coufpi- VnUf as Anat. cerebri cap. i.6. De ejufmbdi faece
Ciuntur. oide ftara ihii.
tnvenmus falmanern nihil aliai tjaam vomicam
§. i. In pediocc Chriftophori Riehtcri putulentia adeo cdpiofa inventa , ut pulmonum cor-
mptotum & exulceratorum refidui particula: in pure quafi natarent : /. Darr. Herfiius obfervdi.
tbthifs a cenfitKptiene mixirrta fulMbnuim penis in pus riefolutione.
Nds Patavii aperuiinus matronam quaiidaifl , diu rufii & anguftia peaotis, ut&phthifi
divexatafli, in cujus finiftta thoracis capacitate ingentem Gopiaih purulenta: , nec non
admodum feculenta: materia:, pultis infiat liquefccntis.reperimus , exigua faltem pulmo¬
num fubftantia fupetftitc. Qeorgius Grajfeccius Exam. theatri microcefiri. tntil. de puimonuni
Sitiit.
OBSBB-TATIb XXXVI.
ththifs imenjlrms refegmntdrus & iri pulmones refuentibui , undeidotum cor-
ruftek, tum multiplici vifcerum naturalium vitio.
Virgo annorum 35. cum ante fepteiii menfes delaflata ex atdium fitatuffi repurgationc! ve-
hementius incaluiflet, ad fitim calofemquc mitigandutii , affatim potaverat laC ffigi-
dum eburyratum , idque ipfb tempore folemni profluvii menfttualis , ac deinceps fepe pota¬
vit : Inde lethaiis morbi otigo exorta eft , quippe cum vafa omnia fanguinem ad uterum
menfltualcmdcfercntiatunclaxata&apettaeircnt,' largiter recepere frigus illiuslafiis, in-
deque adeo fuere eonftticia ; ut poftea nunquam menftfua fluxerint : Rcftagnans igitur mate¬
ria menftruis temporibus , cum agitaretur a patribus omnibus,- pdrtinl in vafis fubfiftcbaf,
parnm pulmoni iicpingcbatur; denegata ventilatione corrumpebatur, adeb ut paren¬
chyma pulmonis indt corruptum fuciit} niultaque materia puiulenta ', Crafla , vifeofa , ibi ia
Vafis &foraminulentis parenchymatis meatibus fenfim erat collefla Ab illa pulmonis pra-
''uate vapor putridus per cor communicatus fuit omnibus abdominis viftetibus; corumquti
tonus Si temperamentum defituSa : Attefiabantur hepar pallidius , lien minor ad Hepatis
propor-
pre ifione peripneuinoniam , cum thoracis fini- fi a tnenfium cohibitione , eoriimque in puJmd-
itri hydrope , obortam obfervaviahiio 167?! in nes anadrome , ob AiruSentiam pulmones ero-
Auritabri- uxore , vocati ; InlUtuta fuit dantur & corrumpantur, hinc phthifis incura»
patacentefis , fed altiore loco quam decuit , bilis'fequatur, 'quod nidum ibifibi familiarem
unde aqua nonillico, fed tertio demum die af-^ deinceps conftituat fanguis mcnftruus.
Tabes a fulmems totali fere putredine , cpjis admti fimjiro latere ^c.
iN renibus Fcrdinandi Imperat, calculos multos cotnpereruntMedici, licuc&mvefic3,&
dum viveret interdum XXX. fine dolore ullo, cum ardore exiguo emingebat •• Non tamen
boc mOtbo confumptus obiit, fed majoribus caufis s Natfi dum-.Medlci, poftridiea morte,
inteftiua atque vifcera eximerent , Omentum aliqua ex parte corruptum , ac fine omni adipe,
fient & inteftina ftomachum deprehenderunt; & pulmonem magna parte putridum ac
graviter fcEtemcm , cum pituita & fenic , ita membranis peSoiis in finiftro latere adhatrente,
ut difficulter avelli poffenc. Gefrerus cap.tt.. feplmm.
g^Erchnim cmeirc illfm') Qitoi zsmenlifio- quatfi excrementum eorutn prsternaturale I
V-anis notas exhibere debuillet, cum catar- {afefacultatis eommutatricis foboles Sid .ul-
be’Tab&ih‘gent;rc'&:'PuImonarL ' '^67
fjjQ -virideacfetidiffimonjj&dexcci pulmonum lobuscoftis adnatus erat. Sintius (JUei/.
Udm.OhJervat.^. '
Pixtsr fiihiiomm lobus eops ainatus ) Id no- latere tantum vena azygos i line pari eft , quas
taDdunvin plutimis quos aperuimus-, nuu- io pleuritide tuffi valida rupta , hanc amutcaiil
‘noamfiniatuHi lObum folumadnatum vidimus, afe rejicit ,.undeetiam in dextro latete pleuti-
fedvclutrunique, veldextrum.-Ratio.utinge- tides exquifitae magis oriuntur. /dt«;
une fatear , me latet, riili forte quia in dextrO
Observatio XXXIX.
- ' rhihifis i vomkisin jtn^ro -^dlmtnt , Hydrpfe fiaipi thoracis &c.
.«-iRanc. Miimingen juvenis cadaver .examinav-imus : In abdSmirie nihil lion naturdle de-
bp^herifiim : In thoracis autem liniftta pane -ornnis mali caufa latebat j quippe in finiftra
■ejus.parfc tbcus fcre.pultiqp aquas.inoitabat t qua exhau^veflca: aliquot infigncs , fimiliaqua
'tur2®’t“, ;a'd pleuram & diaphragma-fe olFercbant : Similem &.aquam cittinam pcricar-
''^um Continebat . 'Dexter ‘autem .pulmonis lpbus tQjus diaphragroatij plcuras&mcdiafti-
lib adnatuserat, aliquot habens vomicas parvas , lento ichore turgidas: In thoracis auteffl
'dextri cavithe humorum .nihil repeticbatur , «tquz tota pulmone replebatur. Q.
' nius abfervat.xviij.
- Observatio XL;
Pkhifa a fdmomm cdrrtif tela ciim thoracis hydrofi.
DlveFiifiintmotbiquospeaoris hydrops comitaturi ut pote catarthi , peripneurhOniibj
plcuritidcs, tabes & hydropes : quare hujus aqua: collcffionis iapcaiotc non uiiafem-
per cfl: caufa , fed multa: variiequc effe videntur ut exfcqucntibus inteiliges : Anno 1563. au¬
tumno, .cum per totam fere Italiam tuiTcs 5 peripneumoniatj & maligni pleutitides; epide-
mialium morborum inftar.graffabantur, atque multos occidebant , inveni in omnibus quos
'fecui, quafi totos pulmones fanguine media exparte putrido repletos, turgidos, atque mi-
lum in modum induratos : id Ipatii quod pulmones non replebant, aqua lotur* fanguinis iton
'Siffimili plenum fuit , capita etiam magna aquz limpidz copia referta cfant Alio tempote
deprehendi in phthiUcorum thoracis capacitate dextra , quz majori ex parte his malis obno¬
xia eft, pulmonem vel corruptum vel abfumptum, eunique in ea capacitate aqua plena na¬
tantem: Haud 'dubio in his enarratis cafibus , partim humiditas ex cerebro defluxa thora¬
cem replet , pattim per iubftantiam vasaque pulmonum tenuiot in pulmonibus colleflia tranf’
fodat , atque hanc hydropis fpeciem excitat. Coiter libello obferv. Anat. ^ Chirurg.
H Vmiiitas ex cerebro defiuxathoractmripUt )1\- tibus, ex fpiritibus animalibus eo delatis Sc
laftr. Sartiio/in»jcap. vij.TraAatusdevafis fuperlHtibus ortum habere credo , diilinguoi
lymphaticis, multorum in corpore acciden- cum qua tamen oonfufa , peteademvafalym-
tium caufam reddi ait expeditiorem ex notitia phatica pergit ad duSum iymphe chyloque
illorum vaforum, atque illuftrem plane in hy- communem, ac pet univerfum thoracem delar
rdropis generatione nobis ufum prrcftare ••lis tum, jdeoquethoracicum di&um , donec tan-
7o8 Anatom. Prad. Lib. ILSea.VII. -
dx copia in cerebro reperta , dubium an tefie & languenti calido nativo ; ac Jecori in r '
deducatur caufa hydropis thoracis , uti nec fenfum trafio adfctibit Salias de affefi
inde repetenda eft caufa hydropis abdominis: cap. 20. vel pulmonibus & Jecori retoper^*'^'
Seri tantum , vel lympha redundantiam in toto Probabilius Sennam lib. 2. prax. primani mii'
vel vafis exinde inferre licet : Qua via enim e caufam ftatuit fangninem ferofum , i
capite in thoracem migret ferum non ita pro- dextro Cordis ventriculo & pulmonibus com
Thihiftci fafsfmiftu pulmonis ctva ad inpr wventa, SabJlantU autem conglobati
‘& arida , cum empyemate thoracis ^ aliis vitiis vifierum naturalium.
QUidam annor. 45. ex phtliifi diuturna obiit j Sedo cadavere invehimus finiftram pulmo.-
,nis partem cavam ad inftar fiftula:, SubUantiam autem iplam conglobatam qnafi & peni¬
tus arcfaftam •• Cavitas pedoris tota purulenta erat , Hepar ex parte exfangue & affetis inH-Pf
ducum Lien totus contradus & vix unius digiti longitudine : Tefticulotum alter in magnam
molem excreverat , durus , qui incifus aquam fuhdebat citrinam , ut in hernia aquola.- Mem¬
brana, qua: aquam continebat , erat plane cartilaginea & quaii carnea ; ipfe enim teftlculus
fua propria ab hae diverfa cingebatur : In ventriculi interna parte apoftema copiofum pus con¬
tinebat , inteftinafelleperfufa: Omentum totum membranofum& pellucidum fineulla pin¬
guedine: Mefaraic^ nigro fahguine turgida: •• cordis dexter ventriculus, ob fahguinis co¬
piam , cui humor vifeidus Sc albicans admixtus erat , una cum auricula , fua folito duplo ma¬
jor conipiciebatur. loannes VdalrUus Rumlerus objirv. med. lib, i.
Observatio XLIV.
Phthifis pulmones omnino abfumpti a puris acrimonia reperti.
§. I. T^Uer xvij. annorum phthifi triennio oppfeflus, confumptus obiit ; In thorScisdlffe-
JL da regione pulmones non funt inventi , quoniam forte pra: tabo laceri, fuppurati,
aputifque acrimonia laniati , &ab adurenti calore abfumpti funt, ita ut prartet mucilaginem
quandam afjierte arteria; adnatam , nihil amplius pulmonum loco confpicetetur. Zacutus
prax. admir. Itb. i. obfervat. dx.
§.2. Non fcmel pulmonis parenchyma arqnali attritione ita diflblutum confpexi, utinpu-
triiaginem, limi quandam fpeciem przfc ferentem redadum videbatur. Sennttlus Theatr.
Tabid.Exercit. xxij.
Observatio XLV.
Ththifici pulmones dextro Utere omnino abfumpti.
LAborabat quidam vera phthifi , ac pus copiofilEmum rejiciebat. Tandem multis fruflra
adhibitis motiebatur. Agnata ipfiuspro muliercularum mOre, hoc & illud prattendete:
Ego indignabundus me cadaver adaperturum, & fedem morbi inveftigatutum recipio , fi
qui in dextro latere pulmo fuerit repertus, malam a me fuiffo inftjtutam curam confeffurum; .
Conientiunt randem agnati, & in illotum ptsfentia thoracem primum aperio, atque:f«-
trum pulmonem plane confumptum invenio , exiguo laltem quopiam, inftar minutiffima: fpon-
giola: exficcata: , refiduo , finiftto prorfus illtefo : Abdomine hinc fedo , hepar lividum
quodammodo apparebat, &aqua, ied non admodum copiofa , circa hypochondrium dex¬
trum reperiebatur. fhil. Salmuth.cent.j.Obfxiv.
Pulmonem confumi facile conjiciebam ex co- fe confumptum , fed fpongiolanwllaffl fuiffe i^
piofo pure , & dextrum quidem , ex dene- tegrum pulmonem , fanguine feclufo quo aliis
gato in finiflrum latus decubitu : Cum enim ra- inturnefeit : Nec vi hujus exficcationis mors
tione decubitus illius , comprimeretur quali fubfequuta , quia finifter pulmo prorfus dicitur
pulmo finirtet fanus , atque fic thorax minus di- illsfus Ad illam quoque ficcitatem pulma
latari poffet, pulmo autem dexter tanquam Jac. Galli, de quo Rhodius ceat. 2. obf«v. 21.
affeCTus, officium nou faceret, difficultas ref- ut afpera arteria cum pulmonum vafis fidium in-
pirandi aderat furoma , & quafi fuffocatio ira- ftat confpicetetur , &dubio procul ad nativam
mineas : E contra fi in dextrum cubaret latus, faciem proxime acceffic , fi texturam prope
ficque pulmonem affeSum, finifter pulmo, ut- confideremus, quse tamen uc aftioni fubfervUt
pote fanus , munere fuo fungebatur libere , un- commodius , moderate lubricanda eft , & it;
de & libera refpiratio: Idem. riganda fanguine e vafis , & aere vel liquore e
Dixtrum pulmonem plano confumptum invenio bronchiis : ut fpongia per naturam ficca imbi-
Non arbitror illi pulmonem dextrum plane fuif- bit aquam pro ufu commodo > ita Ipongi* fi®?'
S Artor quidam Pataeiiafthmate diu laboravetiic , tandem medicamentis uritur j icd-fruilra
/nprimis veto ia finiftrumiatus cubare noii poterat j ^ pulfus femper erat formicans : ]3(
caufc fy.rrjttpmatum cum D.om. Valthero varie pugno ; moiitur tandem fiibi tb.:
Cadavetaperio , a:in choraciscavitate dextra heminas aquat rcppffo , admiaimamduas
h, e.lib.xv. pulmone ex ea parte prorfus confumptoj- ut ne t^orum.dc c)us. fubftantia refta
ict : Aderat fimul voinicainftar ovi gallinacei : Vafa erant plane, purulenta : pulmo interiti
iiniftcr integerrimus, & pericardium plenum aqua, unde pullus formicans extiterat. S*l
muth. cent. l, ohf. i}. . . . . _
De emjis variepuinc) Crucius de queC cent, dico fatrafras , cum 'iifriplicibns thqfacicis 8
iv.pa". 403. meininitTabis cujufdam afta. ' ceph^iciai aliifque pralidiis -■ Jii allato exetn
matici','qBa*oiitur abfque-ulio pulrhonnm ul- -plo.fiifpicio -ejustriodi TaBis potuit oboriri
cere i cum infarSis alpcra arteria- tatnis a-glu- fetUdeciibitus in finilUuiti latus. impeditus, af
tiaofiifima pituita , rclpiratio laditur , fequi- fe&orum una parte pulmonum lignum cercun
turque coEiHS confutnptfo j’ cujufmodi Tabem exhibebat, ut pa^E-exdcnoliisad fuperioreti
fcxuraffe aicin virgine purgationibus blandis, . hilioriam. ' .
acdecoiScTexTalfa, china j vifco querno mb- - .
Observatio XLVIL>
Ththifis-aPulmosthuspare citrjmlcus^ mmemtbus, mtculaf.s , lecirstm-
. fciijsantgm ^Jdnhofo , LfeaevitUto , ..
ANnp 16^5. 15. Januat' obiit Vir Gencrolt & Nobilifl! Doni, dc riflc , ex Illuftri Chi
botibruih familia natus , Patre latus phthifico , expreffAm ptopenfionis inTabca
idfcarn & .flaaradercm gerens : alfidua tuffi facigariis,:' phlegmata cralTa Crebetrime ex
puens, macilentus, fttigofus, 'acerrimi' vii: irigebii’ & judicii , gratibrum ffiufdrum felij
alumnus, di^ta: tegulis nequaquam Vdftridas, Tandem 2t3tis.a'nnum agens Ivi .bvivi
exceffit in Dominio luo deUchnux, bihorio Laulanna dUheo; ubi apertum cadaver, qus
que in eo reperta a Chirurgo, ad me tranfmifla font. Quandoquidem fic vifum fuperi
ad coetum evocare Dominum delTHe, die Sabbaihi 15. Jan. anni I075.- prSeunte magdt
Virium ianguorc, febre lenta, comite , tuffi & peiftoris oppreffione, confanguincis gravi
busdecaulis , cadaver dilTccati placuit, quod poifridfeab bhitufaaumeft : Pulmones tii
710 •Amtoin..Praa. Lib;IL Sed. VIt
■TiRadiim dcxtmmquodimimuii. ) Et qnoran- tionis multa argonwuta > xv.-ante obit«rt, j-
^dam freqneBti-bbfetVatfciie, fitabidis ,4ie- -bijs, quem procul abeffe - 6bi fioeeh!. * ^ j*
aicis, Idngb^bibbiiaaGeiaHS.-bracbifim al- gnfem habuit maculam dn femoris dexr^’
terutrum, aut'fctug?ffiUmef£aei velfflaerfaali- -domeftica , cum 'malleoli uttiufque cnmOT*
quafcedetnr, inftantis fati hoc eft-przfagiUm.- mdeuSatolb.- OSo inte menfibus AfciriTc”*^
Id a me annotatum anno idy*;. menfe lulio iu rat , meaccuraute- liberata ; fedintearafe,*^'
■' avida -fimpitieo fe commifit,
Nobili matrona : quK tabida ob virium pulmo- -t__ _
num, lienis & uteri i) in quo cancrofe 'dilpUifi- aeceleraviti
fhtUfis a vitk Vulmnum fure in finiftro UtererfMentmm ; /anguine congefto in dextra
lobo i fojl /ttffre/toaem men/tmt Kt^entricuU glandulis fero/ts circum/efti ^c.
ANno 1666. Maii ij. aperiebat Pom.sFra»f. Sylvins fceminamtriatn & viginti annorum
qua: phtliifica prsecedente ve4).cn,cum vomitu fauguineo ipfam effuderat animam!
Hxc 10. Maii in Nofocomium Lcidenfc delata conquerebatur fc ab i8. menfibus men-
■fituis carere purgationibus , qui -ipfi a terrore fuerunt fupprefTa: r Anhclofa jam fuerat
ab G&o menfibus & afthmatica tuffiebat etiam valde, -& per tuflim ejiciebat phleg¬
mata crafla & purulenta ; Pro temperandis humoribus fequchs prxfcribebat dfecoaum D.
Sylvius frequentet futneridura rad. afii , leviftki ai ra/ ligni gaiaci,§iijyfajfularum
mai. mund.^iv.coi]. f.d. e^x d^d/urdi-ip.dolat. ^xxx. in quadiplvefyr. de ^.rad,d/\. aq. the^
rw./rw// f/ii». cumaiifchfdeamaroiic decoafqucretctur . jubebatur fatpius lambere fae-
cliarum althea: ; Sed fequenti mane ctiatn ab hoe iurt & ab-oranibus medicamentis , abhor»
thebat, qub ipfam profignO funcflro habebar Sylvius: nihliotfiinus tamen hoe confortans
alterans , prrefcribebatur decoflum. creberrime afliimendum, W- apii f(enic..ai.^j. fcor-
^0». ^ij.pafful. maumund ^iti).f.decoiiiim cumaq. pura, in eoldt:^xxi). dijfolve Jpr.\ajmm,
de hyjjofo aaa^j.m. Ab hujus decoS:iufu'phIcgmataquidem coennaodius dcjiciebaiitar , val¬
de tamen purulenta erant,, unde cxigtiafpesfalutis: Ufa fuit hoq deco(3:o per «iduum , ex
quo fatis .conceffit. ■ . - -i
In cadavere fcquentia notabantur i i.- Ometifum peciwatio ubique fortiter adharebat. i.
Hydatides piurimz circa omentum , quaram una cx pluribus compafta erat , materiam Con^
linebant fubacidam. 3. Circa ventriculum glandulfe cotiglobati quafi fcropfoldfa: erantj
circa quas multa: hydatides. 4. Bilis flavefeebatj unde minus acris erat : Pulfiim de¬
bilem hinc -derivabat Sylvius. j. Hepar flaccidius & frafcidum. petitonaro annexum : hy^
datides quoque plurima: hic erant. 6. Inteflinoruin exterior membrana abtaft erat. 7. Co¬
lon verfirs pubem defcehdetat , contenta fatis- erant liquida. S. Tcfticuli plane a:qua-
les erant. 9. Pulmo coftis Undique anneXiis-, iiiridi coloris & diftentus, quod cau& rcipi-
rationis difficilis : 10. Dexter lobus durior & firmior, ^ fintiler mollior crar.il.lxdexttQjo*
bo aperto fanguis profluebat copioliis, fkgoans jbidem propter obfttoaiones Caufa feff'
fuit Afthmalis di vomitus languinei, quo animam ipfam effuderat. 41. Dextra corylis auricu¬
la duplo major finiffra. 15. Siiiiftro in latere pulmo purulenta materia & foetHa repletus' eratv
fimillima illi quam cum phlegmate atgra excetacbat. 14. In parte pulmonis fupetiotc cavitas
apparebat fatis ampla : Tales cavitates ia omnibus Phthificis fc reperiffe referebat Sylvius
I5. Glandula: pulmonis pus continebant. Lyilardus Hermannus Cummenus in m/ell- curiofis
anni \6j.y.0bfirD. 116. : . ' . '
Observatio' XLIX. . i
Vhhi/islcormptioneomnimodapulmonumlateris/nijtri, purulentia dextri-
' rum , cum Lienis fcirrho.
NOb. matrbna ob helicam ab-ulcetc pulmcmum , Licnifquc fettrhum cum ifiorete-
tut anno xxxviij. Peftus incifiiffl aqua repletum inveni, palmonefque in finiftro
tere fere abfumptos : dextra cotum portio fijpetftcs purulenta coolpieiebatut : Cor ni¬
mia quantitate excedebat , ut tam magnum adftantes fumme admirarentur : In pericardio
erant |v. aqua:, quod memoriam mihi tcftieavit fimia: Galeni , v. de loe. aSFeft. & iUiu*
quam phthifi mortuam ante annos xvj. Marpurgi fceui ; In phthificis fisil. magna copia aqu*
hic fe colHgit , com tamen in naturali ftatu vix drachmam unam aut alteram continere
foleat pericardium : Bartholinus in hciftieis exiguam credit, contra P. Va/^s Cafiellus n^
ftram obfervationem confirmans , hanc aquam per arftum febris hedticx in tantum ad¬
augeri feribit, ut ea diftentum pericardium totam cavitatem occupet i forfanob bhi^
rum corporis humorum atque adipis cordis confumptionem : . Adipe cor pene erat deft*'
Dc Tabe i I). gen ere S PiilmonarL' 711
tnium) quo.i3.ob calorem p. n. hec oolUgincc coire ibi poterat. Quoad venam 8*vami vc-
iatD -artetiofam , aor.tam, & arteriam venofara , ante cordis difleaionem nihil notatu
dignum occurrebat : decentet quoque habebant nervuli, vafa coronaria Sc lymphatica i
frequenti poto adhuc ferique copa ex parte confpicua : Siniftra auricula major apparebat
doxrra : Incifo corde , deprehendimus valvularum iemilunarium circumferentiam ofleam,
quam ptooiUculo extraximus In iiniftro ventriculo papilte carnea: tres etninebant ; Sep¬
tum foveis videbatur iniiruftum, ftd non perviis, ut ut icdulus inquifivetlm: Lien erat
fcirtbofusj appendice ovum columbinum ajqtranteinfttuaus: Hepar contra magnum & flo¬
ridum : Ventriculus & inteftina omni fere humore deftituebantur , mefenterium vero
atro fucco refertum erat : ipfa defunaaficcibris fuit epaflitutionis Zi salitiae , Cotporis habi¬
tus macilenti , crebris capitis diflillationibus obnoxia, nsc femeL febribus tentata: Anto
trialuftra i petcchiis liberata, hypochondriaeas :moleftias, & lienis tenflones non raro
poijea pafTa ; Suppetias his tulit fpuriz penultima: coftsc , in dextro latere i cafu ante bien¬
nium tefio, fuccedenfquetuflis vehemens, cum catarthis prolixis , pulmonumque calida
intemperie; qua: mala tamen, cum obviam iviflem appropriatis , remilerunt ad tempus,
donec iherrois Wifadcafibus , me non fuadente adhibitis , catarrhi , tusfis, anbtexia, 6i
hypochondriorum tenflones reverterentur , hedicaque fuperveniens finem vita: imponcteti
J.DinielHorpuseh[ervit.f^nMm.m(\. .
. Obs'ervatio L.
t^tutomePkhipi, cu]mfulmo»eslividi, fitccidi-^ exfucci-. cordis iunculidtxtnfingmtii
nigro difienst, necmrs ventriculi: fraeraUaviiUThorucis, Jecoris ^ Renum.
VIcentlnus Architedonic^e militaris magifter , pulmones habuit nimio vini potu debi¬
les, unde Tusfis . & fuftbcationis metus : accedebat hydrops pedum non abdominisj
qui digiti imprimentis veftigia fetvabant •• Varia tentata ad pedoris expurgationem ferique
evacuationem, fcd operam lufimus •• Auda enim relpirationis djtfcultatc, fcarificatifquo
pedibus lividis, tertia inde hebdomada ad plurcs abiit. '
Apertum cadavetaffcdbs locos nobis prodidit manlfefte.- r. Gordts auricula dextra adeo
fanguinefuitdiftenta, ut capacitate neutri ventriculorum cederet, fanguisipfc niger erat,
craflus Ssgrumolus, qualis in ntroque ventriculo repertus, quanquam in finiftro rubicun¬
dior z. Pulmones lividi, flaccidi, fine fanguine , ficci magis quam humidi j. Dexter pulmd
ardiflimo nexu cbftis adhatrens 4. Inter membranas.pulmonum, pleura:, &c. mueus qui¬
dam albus inventus.- Serum quoque copiofum in thoracis cavitate , in mufculis externis &
vifecribus: 5, Jecur lividum &fcirrhofum parco fanguine confperfum : Lien major folito,
flaccidibf, -fanguine nigro plenus , inagilque quam hepar fanguificationi idoneus 6. Ren
dexter iti ureterum orificio grandem Calculum continebat acutum, fcd glabrum, pollicis
magniiudirie & Craffitie , aliolquc alibi minores & arenulas infinitas .- qua: caula efl: quod in
dextro latere reget fuerit decubitus.- Nullam tamen urina: difficultatem experiebatur, fcd
dolorem tantum in inguinibus-. Dolor a calculo, magno: Urina ptompte fluxit, quia lana
i' vcfica&fioiftcr Ren lamis. Thomis Birsholinuscent. sj. hijl.xxxij.
OBS E RV AT I O LI.
Phthijkifulmones.j^oagiof,/^devifimii cum fttre coftofo ia vtfis eotum
, T Anus Laurentii ann. 50. habita pingmufculo & athletico , temperamento calidiore , annis ab
^ Xhinc binis in phthifin venic, traduque annorum in tantam totius maciem ut vix olEbus hx-
retet : A primo vero morbi tabifici infultu vox intercepta fuit , ut ptreter affirmantis pattiou-
iam effaji nihil poflet , nutuque iblo ncccflaria peteret : Ante fcmefttc Ipatium obottusilli
tumor infra mentum, durus, quo impedita fuit folidorum deglutitio : hinc felis potulentisi
vitaro protraxit , donec penitus interceptis loquendi reliquiis e vita migraret.
Emaciatum.corpqs diflecuimus , acin aperto thorace pulmones fpongiofi ,(j1uma levio¬
res, ex parte coftis..^connati , extrema facie colore nativo tindi, difledi vero per mediunx
parum fanguinis continebant , cujus vice purulenta materia , alba fincera expteffis vafis
exftillabat .- In alpera arteria nihil hctcrogencum vifum, nec ullum iftius tumoris veftigiutn
apparuit, unde vetofitriilo efl: a flatibus exutarum fuifle .- Cor magnum fatis, fenum &fen-
guineabundans, vafiscoronariis tumentibus.- In pericardio copia aqua natabat, fufca, quali
t colore veiiE quoque cordis cernebantur .- Pinguedo fub univerfe cute parcior , fed fla-
vcfcens.- In abdomine vifcera. fena pleraque & parum a naturalibus defledentia .- Omen¬
tum fete confcmprum : Inteftina flatibus repleta & vacua .- Ileum hinc inde nigricabat,
qualis efle Iblet color illorum quos malignitas aliqua jugulavit : Hepar, fi eolorcim fofcuta
t/inatemu Bontti Tom. 1. O o o 1 excipi-
yif A^iatonl^Pra^;Lib. II. Se^ VII.
excipimus'^' nihil monftri alebat ; Vefioula fellis plena , fcd obfcurior ; ventrieulus fin
capaxqiie'. Lien luridus. Pancreas incorruptum, fed pinguedine obfitum, inquoduov^
Lymphatica fc produnt! . "*
nolior in dies evadit : Gonfultus Tupet hoc i&r
dabat rationes , cur mdl
re phthilicorum non contabuerit corpus, quod
•I. naturalia vifcera optime fint conftituta ut
nutrimentum copiofum corpori fubminiftcenr ■
largiorem enim cibum potumque & appetit &
facile concoquit : 2. Firmior corporis coufti.
tutio tam cito aut cedere phthifi aut diffolvi
'nefeit : hinc interdum cibo & potu per annos
plnfculos abftinentes , ob robur corporis non
contabefeunt, imo animalia pinguefcunti ' '
HJhlMpingitiiifiuli) Clat. Bartholinus cent.2.
ihift: 14. meminit pthificos Bne tabe, in ju¬
vene , temperiei corporis calidst & humids ;
qui pleuritide ante annos fex defunaus , foluta
per fupputationem inflammatione membrani,
fpotum expuit pnrulentum & tam foetens ut ad-
ftantes polfet inficere, cum tuffi vehementi, fed
fine dolore, cui periodicus mifeeturTanguis;
febris adeft , a prandio & ccena ingravefeens ;
Cseterum , quod communem phthificorum for¬
tem excedit , corporis habitus itivalefcit & cat-
Observatio LII.
HtUfs* cenfimfthae emuimoda f inis fimBne fulmoms , cum cordis vitiis.
Diu lafTam animam anhelantemque lpiritum circumtulerat bajulus Hafnienfis • Oirta
nuper conreiitione a ibeio vapulat : Decumbit, fed fine vulnere , Redit ad onera 14, die
&fub onere deficientelpiritu occumbit. Alter, a quo vapularatiti jus trahitur.
Cadaver exenteratur, nullumque in eo vulnus , contufio nulla obfetvatur : Hine phthifi
confumptum verofimili conjcftura divinavimus : Pulmo enim finiftet corruptus erat totus,,
fcatebaique pute foetidiffimo , Tunica externa pleurseadnata : Sana pars fupcrftes pendebat
libras quinque civiles: in Corde adipqla fruftula oblonga lumbricorum inftaf cernebantur:
Auricula cordis dextra fex digitos traniverfos longa diaphragmati accreverat : Hepar fine lo¬
bis rotutidum magna: molis diaphragmati adhzrebat : Lien pondetofior fblito : Omentum
vcficula: fellisatao nexu implicabatur i fh. Birthol. ceittur. v. oifervivij.
Observatio L 1 1 1.
VhtUfis Ivitiofdmomm exffaguium , ftccorum ^ cotipiBortim, cordis fiuci-
ditate p f artium naturalium affeBtbus. .
T Hornas Gualthet Anglus cum Tabifico morbo extinftus efiet, inejus cadavere depte*
hendimus nullam prorfus in vifccribus, vitalibus & naturalibus ftru£luta: mutationemj
nifi tantum in pluribus flaccidiorem conftimtiqneia ,, & in nomiullis denfiotem ac ficciorem:
Mulca aqua citrina thoracem & abdomen implebat, , ex dyferafia ventriculi hepatifque
genita , pulmones exangues , ficci & conftricti , & ,in dextro latere arfte adnati , cor flac¬
cidum & exangue ; ied in auricula dextra deprehendimus viicidam tenacem fangufnispituito-
fi & adufti copiam , qus ultra naturalem magnitudinem eum diftenderat •• in abdomine:
omentum invenimus.prorfus extenuatum & omni pinguedine Ipoliatum a febre tabifica, ac
manifeftiffime divulfie dure ejus membrans cavitatem mediam oftentabant: Conljieximus
& manifefte Vafa per omentum decurrentia, ex- gafttica vena, fundo ventriculi inferta, K
ab ejus ven^ origine multa, etiam vaia colo inferta : unde ex autopfia colligi potetac
quaTft facilis &: quam oportuna, vaKdaque eflct inter colon & ventriculum lympathia:
quod atteftatur proftratus appetitus , dum fasces iii colo reftagnant, & per eorum vafo-
fum commercium, vapores in veutrieulum prorumpunt : Lien denfiffima; erat complexio¬
nis , coloris valde nigricantis & prorfus exanguis : Attamen vas breve Ventriculi laterifini-
ftro infertum evidenter Gonfpiciebatut .■ Hoc fupra naturam lieni aderat, quod ovi colum¬
bini magnitudine appendix ipfi fubius adhrererce , exiguis fimul . quibufdam excrefccn-
fiis ei ad iatera affidentibus : Hepar exangue erat, valde denfa: & compadre firaaurse,
fn.fiia fubftantia omni colote rubro deftitutum •• certum indieium ex temperamenti defeSa
enata atonia hasfflatofin prorfus labcfaaatam fuiffe : Pancreas denfum & compaftum crar,
coloris cinerioii, exterum in figura & magnitudine naturaliter comparatum. O.Heurmus
ehfervat. xii\. Bartholinus hifi. -jB. cenu il. -
ObseM
De Tabe in genere Sc Pnlrnohairu fij
Obsbryatio LIV.
Vthificori^qmrunddrnfulmomsfiuftiUitmdifceqti ah hiMtiretaripttriint.
Uqs phthificorum acris Sd inarqualis perdiderat deprardatio , horum pulmones, prxief-
i^tim lobos , fcuftulatim laceratos , &'quafi forice demoribs aperto cadavere deprehen¬
di : Acor in fanguine redundans ( quod melanctiolicis maxime folenne ) non tantum totius
intenerationem , unde fccile ab externis injutia , fcd carnis ottihis mufculofa: innutricadoiiem
efficit. Bennettus Theatri Tabidorum 'Exerdt. xxij.
A Car in fanguine redundans) Sanguis TecUndnm faporjfed blandior , in fola lirina fit ferendus;
naturam guftatur fubdulcis , & ipfiiis ferum non item in fahguinis fero , aut inde ptdduais
infipidum : Quoties autem fanguinis , ac prscfer- lympha , fucco pancreatico , aut Saliva : Sa-
tim feri ipfius fapot mutatur , toties ac frequen- por autem ille faifus muriaticus indicat fui tem-.
rius'quidcm falfos aliquando Acidus , vel Au- perationemac corretSionein; Ubi autem
'fterus, aliquando Amarus deprehenditur, pili- Mis, vel Auftefus eft fanguis , & inprimisejus
res namque fapores in ipfo non memini me de- ferum, fignificatiir Acidum & Aufteruui re-
preheuderei Salfus fanguinis , aCpexietzim feri, dundate in corpore -.Ubi denique amaricat turri
fapot figriifmat nimis purum exillerein corpore fanguis , tum ejus fanguis, figriificatut Bis
falcm lixivum, ideoque cum fpiritu Acido con- Iis valde amara St copiofa fangurui admiftd
Sueptem, parere liquorem falfO muriatico fa- 'iLQ.Sylvius de le Boe m. m. lib.l.cap. 6.§. Ut
pote notabi em corporique noxium, cum talis
O B S E K. V A 1 1 O L V.
' tkhifieis pulmoaes non [olam fipf urantur , fed etiam alterutro liUre penitut
ahjumuntur, diu vita fuperjlili.
PHthificIs non tantum pulmonesfupputari, fcd penitus qiioque in alfeflo latere abfuml,
& in pus liquidum, fubvifidc, fetidum , aliquando inodorum converti , in omnibus quot¬
quot ego (ccui , deprehendi : In quotum nbmerb Cum aliquibus viventibus adhuc ( quibus tu¬
berculum in coftarum intervallis prominens , indicium empyematis prosbebat ) pcftus aperiri
curatein,puiifque maxima copia efflueret, tandem illis e medio fublatis pedoreque patefar
do, nihil penitus de pulmonibus illius loci fupcrcite , fcd omnino deperditos calibque aliqdo
vafa crardis , qua: huc pertinebant, & arteria: ramos obturata, fuccingcntdmque illius latetis
membranam tumidam, pureque cmffiorc hinc inde, vcluti pulte oryzacca , fubvitidi Confper-
lam invenimus : Quod & in aliis multis poft obitum exploratis eodem gnodo fe habere invcc
nimus : In quo cafu hoc prafercim admiratione dignum , multos qui hoC affcdu laborabant ;
prztcr marcorem corporis & tuffim, nullis aliis gravioribus accidentibus divexatos , nihilo¬
minus tamen, pauco etiam ante obitura tempore , libere adhuc refpirare potuifTe , nihilqais
ipfis in fundionibus naturalibus atque sitalibtjs edendis , nifi quod omnia etadt imbcciliioraj
dcceflifle. Ex Felicis Plateri Obfirvationihus. "•
OBSERVAtiO ' LVI.
Tabes a putrefaliioBe finifiri lobi Pulmonis Dextri vitio , Ventriculi extenuationi
& contractione, Epatis Jtccitate, Grandi calculo in veftca. Rene
uno corrupto , Mtero feri copia dijlento. Cordis vitio, (Tc.
tUvenis cujufdam annos ij. nati, arte dulciarii , cum fato debita petlblviflet i prSft dluti-
‘ J.nam, eamque valde moleftam illius quod prz fe ferebat corpufculi confiidationeiri > ei
dyfpnoea , matafmo & vefiez calculo , cadaver ex juflu affinium diflecari curavimus : quo
m multa fupra naturx modum admirabilia eonlpeximus ; PriniOj thoracis in cavitate fini-
ftet Pultrionis lobus fuccingeriii membranz una eum dextro ita tenaciter adharrebat , qt
ad medias putrefadus & ftimma puris qriantitacc refertus : fictit & dexter eiufdem lividus
plane & ponderolus , vix & Cimma cum S'o'na>Bsst avelli polTent : Duplo majorem folitO fitb-
ftantire moleiri Cor naSum erat : triedia quinimo in fua fubllantia, alba glandula digiti pol¬
licis magoitridinera' excedente vitiatum. Quod vero inirum vifu , ita extenuatUm & in ft?
conttaaum prre cibi isragta ventriculum coufpcximus , ut cyathi unius haud admittere pof-
fet menfiiratn : is veto mera bile porracea , cui pituita junda, & parietibus ventriculi tenax
«Sffime adharrence jplanc refertus erat j ut cavitas adimpleretur: Ulterius , erat Hepar eiian-
714 "Anatoffl. Tia€l Lib. II. Sed. V I L
attta£tioneinfruftaabiret, plusjufto naturalem magnitudinem fuperabar, arenulis, iilaue
tenuibus, ficut & fero multo refertus erat : Peram aut facculum arte fabrefaftum fmifirum re¬
nem 'pdicajfes , hujus em'm fitus & figura valebant , fed ob ureteres inde oriundos & vefici
implantatos, ob valvulas in interna cavitate magnopere dilatatas , & naturales quodammodo
referentes, ob copiam feti ibi contentam ( poffum enim &c abfquc veritatis fuco aflerete ultra
inenfutam Genevenfem cum dimidia fchotis adfuiffe, h. e. ad uncias xlvi. aut 1. ad mini»
inum) renem ftabiliiflcs. Ultimo tandem in vefica urinaria repertus fuit calculus immenli
magnitudinis^ cujas moles in extraftione circitet pondus novein unciarum aiquabat, jam cum
per quatuor menfes exaruerit , uncias fex adimplet. Ex ohfervathmbus Petri BlandmMeiUi
Cenevenfis afudFabritiumHildanumcentur.iv.Obfirvat. L. .
ITa extenuatum ventriculum , &e. ) Ventriculum Peram aut facculum finijlrum renem judicafesy^z-
hoc modo contraftum fuifle rarilTimum eft , nem finifttum in formam pers aut facculi dila-
priEcipue in calculofis , qui ut plurimum conti- tatum fuiffe, admiratione non vacat ; Id tamen
'nuo fitibundifunt multumque potus ingurgitant, ratione calculi qui prociildubip valvulie urete-
exquo ventriculus labefafiatiis&relaxatus.po- risfiniilri adjacebat ; aut , quod magis ratidrii
lius dilatatur quam ut poffit retrahi. Hildanus confentaiieum eft, adnatuserat, viamque urini
ibidem. Summam vero ventriculi tunicarum ex- oblltuebat i accidiffe arbitror; ad renem enim
tenuationem obfervavimus in Dom. Rubatti & ureterem cum continuo urina deflueret , nec
Phatmacoposo GeneVenfi peritiffimo , qui ex ulterius progredi pbffet , paulatim & fubftan-
ejus Eryfipelate obiit anno 11554. Ciim enim Chi- tia renis,& ipfius membrana una Cuifi uretere,in
rurgus 'qui anatomen inftituit , in gratiam Me- formam facculi.aut peris extenfa atque dilatata
dicin* Candidati novaculam ventriculo admo- fuerunt; Si enim nonnunquam inhydrocephalis-,
viflet, parum adfuit quin fubftratos digitos fi- non folum ipfa fubftantia cerebri una cum mem.
mul difeinderet. Similem tenuitatem notare branis , verum etiam cranium ipfum mirum ex-
licuit in ventriculo Dom. GirardNeocomenfis, tenditur dilataturquc, quanto qua:fomagisidin
qui ex vomita atra bilis diuturno obiit, tenues teae dea 'potttizr Hildanus ibidem, t
enim adeo erant tunicx ut vix charta empoteti- -
cx craflitiem aquatent. , ■
Observatio LVII.
PhthifisortadfulmmbusfatridisimateriaichorofafermuminfarBis, -
Renum vim , ^c. . ■
Vir 111. Convulfivis motibus admirandis diu fatigatus, tandem Phthifi extinftus eft: Dlius
Pulmones fterno , coftls & fepto undequaque adnati erant, fine ulla fere diftiniftionc lor
borum , una tantum compages carnis Ipongio&.putridie , & materia ichorofa per totum in-
far£& videbantur .- loteftinis majoribus excrefeenti* qumdam carneae , inftar auricularum
muris adnafccbantur : hujufmodicuroplutims fuerint, cx utroque inteftinorum coli Sttefli
latere , ad ceria quafi ftadia, inftarramor.um arboris, gemella: prodibant , Simile quiddam in
Tabido olim repeti : Renes culpa non vacabant, naro in tnedio dextri cavitas ingens , a pelvi
diftinSa, aqua limpida impleta conipiciebantur : Sinifter valde extenuatus & abfumptus.
f^delib.i.Tit.deffafino. ■ . . . 5 :■
P Hihiji} Ciuks vide ia hiftoria 1. 1. Se£t. 13. Exerefiemia quadam, &e.) Vide caufas ibi-
Obferv. i. • dem. ,
Observatio LVIII.
Phthijts fleurttidem fequuta , a Pulmonis dextri farenchymatis confamftione , Sinijiri
futrilagine. Pericardio fujlulis exafperato , lecorefcirrhofo , (jrc.
VXor N.poftplcutitidem lateris finiftri Tabida interiit; Tunica lobi dextri pulmonis
fola fiipetftcs erat , parenchymate confiimpto : Sinifter totus fere in putrilaginem abie“
rat : Pericardium puftulis plurimis eraf exafperatum. Jecur tumidum & feitrhofum , PancreaS
cdnfumpfum, &c. Vide tit.de Expuitione purulenta. ■ - -
Observatio LIX.
Pthifis d Pulmonum corruptione, Vaforum Cordis confumptione. Pericardii^
mediajlini exulceratione.
TAbis caufa eft Pulmonum exulceratio, eo ulque progreflaut putredo inde icquStut, qua
corruptos pulmones ex parte aliqua, vel etiam penitus in uno latere, & in pus conttover-
fos deprehendimus. Vafis cordis, qua: illi cum pulmonibus lunt communia, fimilitcr cum pul-
mpne illius lateris deperditis , Si circa cor veluti abjeftis, Si callo iUie juxta radices occlufis,d£
oblitcratis.
De Tabe in genere & Pulmonare'
' ■ utSi mcdiaftinatn paltndnes dividens.
jpfiinique pencardiiith eet dbvotvens i ci inftSa fueriat. {Uterus traU. romo }. ca^. j;
Observatio LX.
fhhifi) aVtdmonum ulcere ^ eerafidem flacciditite.
IAih nos confuitationepro lil. Com. unanimes decrevirhus ipfam phthifi non l&Iurii , ied St
PWhoc , h. e. cum pulmonum exuloeratibnc , affcflaiii fuHTe , esi ea interitum illi omina-
' prout ccrcccontigici Nequchatfitaiioni.locus datipoteftde idiopathica pulmonum affe-
.tonej cum epfdcm dupiici nomine , nimirupa & prima , ex phthifi ulcere, ob pratgreflam
fanguinis excretionem ; &i fecunda , ex flacciditate eorundem laboralfc deprehenfum fuerit.-
jicetde primaria hzferit feriptor, aut fecundaria alTedipne, quod uteri fumor pratcefleritj
* cujus fuppurafionc cum dolores , & proinde febres obiituctinr , illum propterea 111. Adftan-
les neglexerunt. Attamen Pulmones non ab utero, fcd a capitis diftillatione. Sanguinis ipu-
to, 'nec non avenofo genere labem contraxifle putamus : uteri namque tumores, abiccfliis
U ulcera , licet nonfiunquam Tabem inducere poffihc , non tamen pulthoncs facile adeb infi-^
ciunt ; quod num hoc cafu forte contingere potuerit , inquirpndi locus foret , nifi alia mani-
^acaufa pulmones afficiens prsEgrcflafaiflct.- Mala autem naturalis conformatio & immei
dicabllis, a nobis in aliis obiervata, defumftam prxdiais Pulmonis affieaionibus idoneam
facilius & obnoxiam reddidit: Caveant intetim Confanguinei fupcrftitcs a domefiiea, & pr*-
iertim cubiculi cjufderafuppclIcGtili, neraPhthifi infectis miafmatibus labem ducant. Ray-
rciaa&m lo. Fmis ceM.t.. ciixfule. ^6.
£' X fiacciiitate emndem')Qns.(tc\irsis.l^.tcKS _ ob jugem catarrhi hiimiditatem flaccefeitj d
PfitKifis Hippoc. ubi f ultnOHuin caro laxa, cujus cpfriiptela facile cOrrurapituFi
Observatio EXI.
t^uateme faelU cuius Pulmo 'fmifler coxfimplus , cum ixjigm lecorii magxitudiae j.
'ventriculum ad inferiora deprimente.
Filia Sexennis poft lentam Tabem, doloribus hypochondriorum & ptoftrato appetitu via
ribus frafla expiravit. ^
In difletla: cadavere Hepar fere univeffum occupabat abdomen j ventriculumque aded
ad inferiora d.cpteflerat , ut quafi ab oefophago videretur feparatus. Pulmo finilfer con-,
fimptus.
T Abi dederat occalionemMmdfiniftefcdn- riiiri vitio hoc detrimentiiin capiti Pondere
fumptus : Neque enim ex falure hepatis de- igitur hepatis inctefeentis , ob impeditam cir-
pehdet nutritio , fed a cordis Pulraonumque . culationem depreffus ventriculus , cibos vita:
fano ftatu ■■ Cor (anguinis officina , per Pulmo- ueceffiatios refpuit; .7»: Bartholinus Hijlort Anati
flesvetd^iniverfus fanguis citcnlatut , exquo- ^uCent.v,
Obsbrvatio exi i.
Pithijis a Pulmonum loio utraqUe , fniftrO prafertii» , corrupto , Pracedenie vitio ven-c
triculi, lntejiinorum ^Pancreatis.
VVllhelmus Leychli, Liiis Wallenfis ^ quindecto^ckcltef annorum, ex brphanotro--
phio, ubi quotidiano vacabat labori, morbo periculdfe decumbens, mcnfc Junfd
anni currentis feyy. in poa-ofsxpfi.oo, 6nitatis , fi ita Deo liifa v^l^a placuerit^ rccupcfandi er¬
go adducks fuit-. Ego , tunctemporis, cujn adhuc cura: zgroeum inhiarem, vdcatiis , vi¬
di hosain^m facie ex fithatra pallefcentem , vexatum iptenla , Pulfu prarditum celeri, de¬
bili & inaiquali , dfjfcultate jpirandi prelTum , iejputo [anguineo ptitulento & magna appetitus
profiratiotre conqneteotcm : Anxius tum h^rcbam cum meliora edoceri neque ab tegrer, ne¬
que ab adftantibus potuerim, utruin pleoritidcm pratcedentem atgecpaffiis fuerit s necne:
Tandem vero cum doloris pungitivi in latere fc veftigia nulla unquam fenfilfe , afferuefit ; ve-
roni fpaio fanguinco cumteffi , quod jam purulentum evadat , ab aliquo tempore vexari
coofeffus fuerit, cum ex Peripneumonia Phthificum jure arbitratus fui : hirie prsefcfiptis
pnmo potionibus vulnerariis , addendo croci effentiam cum hdfamo filphuris anifato , & ali-
qiidt guttis fpirims nrina:,-vel falis atraoniaci , poft decoaum peaotale antiphiihificDinj
fenfctVamfdbbtantero&adfiringeHtcm, addendo ea quz putredini refiftunt, in uiutn vo¬
cavi .• verum cum &r hic, quodalihi fieri foiet, doda pfacvaluetitartc malum, atger vitae
hujus fflilella; afilidionibus feffiis , Ipiricum cteatori fiio reddidit.
'Ante-
71« Anatom.Praa.Lib. II. Sed. VII,'
Antequam occafionqm cadaver hujus aegri iuftrandi mihi exhibitam ariperem, placuit
ptiusabExcell. HQ.Rothh, Orphanotrophii Medico ordinario, feifeitari quonam morbe
primitus aiTedus fuerit, vel quasnam fymptomata ipfi in Orphanotrophio adhuc degenti
przcipueinfeftaeffe coeperint? Qui peralium me certiorem reddidit, fe in mifello hoc cor¬
pore jamdudum afFedionero fcorbutioam metuifie , & jam ab aliquot feptimanis phthificunj
eundem auguratum efle : Quibus ita exploratis operi me fediom^s accinxL
Linteamentis, quibus demortuos obvolvi & honeftas fuadec, & Scriptura jubet, ablatis
ecce rentrem mfmum tumidum omnino , de quo nec ager conqueftus unquam, neque nos
talem ullatenus yidimus vel obfervavimus : unde ftatim ingentis feri copis fufpicio mentem
noftram , neque fruftra , coepit. Involucris hinc infimi ventris diffedis , cum Epiploo, quod
purridum erat, it^icheniimni hefurfrtteruuturalis omnino mugxitudiais , parte utm cor¬
ruptum &fulrefie»s_, una cuiaveficula fellea, qus, uti in esceris, gelatinam referebat:
Succus tamen effluens fubater erat &vifcidiufculus, parum fpumofus; In hypochondrio fini'-
ftro Lienem invenimus tumidum , flaccidum , corruptum & quoad interiorem flibftantiam ni¬
gricantem : fub ventriculo vidimus , glandulis inflignibus Scduriufculisia-
perbiens : Meflenierium obfervavimus gelatinofum omnino , maxime guoad extremitates,
qgibus inteftina cingit ; Gelatinofushic humorfete inteflinalium cellularum externam faciem
plane cingebat, ipfamque Mefentetii fubftantiam tantopere occupabat, ut difficile fuerit
omnino, vel vafa valgo dida mefentetica , vcl, quod pluseft, glandulas detegere. In ipfi
h.n]\iiventriscapacitateinge'ns cxtkit feri copia, qus, integumentis difeiffis, qua data porta
1 dare coepit, non tamen ita foetidum, uti in nupero, cuius Tibi hiftorlam fcrinfi
Observatio LXIII.
thihifls a putredine Vulmonum intra 1.^ dies interimens , cum intejltnorum vitio.
lieremiaTonforis fervo multa obfervanda fuerunt. Primum eft lentiginoius Urufus.
:otpofa tetra quadam bile abundant , &qui humor dominatur & morbum fecit, yix
nerii a.dmittit; Sedari non pbtuitfebtis , bemicranite erat obnoxius •• ejus ergo guajaco
terat , & deebdum hoc ficcitatem & Iquallorcm fummum induxerat, febris affldua.
dyfenteriaa prava biic , Non elt allevatus, Macruit omt
ddudus ad diem XXV. intetiir.
lones funt deprehenfi putres. Intcftinorum corpus vitiatum e
lib.iipog.t.^^.
is] Idem ibid. p. lo;. obfervat Rufos bos quicunque eos ac
tbis vix liberari, eo quod humor in iis dolofos effe, circa qi
,us habet aliquid virulenti: Atque mor- cautiorefque effe deb
Dc T abe ih gencire Sc Pulmonari;'.
Obsertatio LXIV.
tithijis a Viilniinis 'dextri cohpimptioxe , integri fintjlri inchoitt , Em^emnte
thorecis , &c.
I' AcobusCobict ’, lanificio viaum quaititans, initio hujus anni in morbum acutum thoraeil
incideraCj cui medicinam non fecit, cx quo materia motbiSca retenta Pulmonem labe^
faSavit-Intuffim, dyipndsam & cachexiam incidit; Et quia pauper erat,, in noibeomiuni
delatus eft: ibi malis gravefcentibus in ifta miferia ulf ta tres menfes decubuit , Si licet adhi-
ttica effent commoda medicamenta, tamen in Phthifin Si fummum gradum hedices
iheidit. , , , ; , . -
Defunai cadaver diflecui: Pulmo dextri latetis pleurs validiffime etat adnatus , ipfaque
pleura fuptaraodum crafla , ut facile conjicere fuerit hic morbi initium & focum fuiffe : Narn
lotiis ibi Pulmo foede cbnfumptus erat , & vix ptretet vafa & filamenta quid fellabat t To¬
tam divthtein fidi/Smi finies implebat , cui fimilem aliquot feptimanas ante obitum reiece7,
rat; Siniftet Pulmo etiam aliquantulum corruptus , aquafpumofa impaSuS; & pxiguis alir
quot vomicis refertus erat Cor fimul cum luis vafis exangue & pericardio firmiflime palfirh
adnatuserat, adeo nihil prorliis ibi liquoris refiduum : Vifeera naturalia non aliteta,llatuna-
turali declinaverant, nifi quod omnia fiaccidi, pallida & fanguine deftituta, & Omentum
fere coniumptum. Totius vero corporis extrema cernebatur macies , adeo ut de carnibus
nihil prstet filamenta tcftaiet, ipfe &Untc obiturii vivus ^sAeTos appareret. Ottho Heur-j
Oeservatio txv.
Thihifiiitfitnttsfttlmedexter&kefarfihiiceUiffeBirepertit, ventriculus eorruftas , ere.
PRaccipuz notrc infaiis maximo cum pattutientis conatu in lucem editur , ita ut tertii
hora poli puerpera moreretur : Summo quoque ipfius cona.tu , ut circa luturam corona¬
lem, quamdiu viveret, cranium elevatam magis appareret; Licet veto optime lac fugeret,
protfus tamen non abcrelccbat, unde & pro hedico curabatur. ^
Scdfcptimafeptimana extinduseft, fccabatur , atque pulmoriis lobus dexter, ad axil¬
lam vergens , niger planC tepericbatdr , per quinque tubercula nigra. Hepatis quoque lobus
fiiperibr lividus & nigricans. Ventriculum , cum paululum propter fedion.em inftitucndanj
dilendetent, tumpebatiit ille ciim maximo faetore. Ph. Shlmutk cent. i. obferv. iv. ,
HUtritionis xiriata caulh; facile apparuerunt preffionem quali contenduntur ; contnfaautem
hinc.- Totum quoque corpus confpicieba- heceflatio.corrumpuhtur. Vide Hipp. de v,ulne-
tiir liyiduin ; ob 'contuliohis forfan reliquias: ribus. Non abs re ergo fbtfah foret C iuianu-
CaufehinepatenteurfoetuS difficulter editi fer- bus ejufmodi fperma ceti exhiberetur iteih-
inemoriantur i qiiod mmiraih omhia per com- que nutricibus.
Tabes uPulmone fUrulente i Pancreate feirrhofo, aliifiuef artium natur alium vitiis.
. Nte annum Magiilratus in mandatis triihidcd|t, uc pauperculam JoH. Pfeiffer curjci
Xdam fufeiperera ; in qua tot erant morbi complicati, ut ne quidetn iElculapiusipfam:
rbb libctarc potens fuiffet. COrpore demortuo vilccrafic cbnllituta teperi. Agebat au
icdavumannum,& ab ipfis incunabulis morbis obnoxia fuit: Qiiddipfi paftim ob pra
a yidus rationem accidille ctedo , cum itiatcr vinolenta fiictiC , quotidie fe vino onerans
cfiam pbft partum labefadata &velut tolla fuerunt , loptiiiSis hepar, quod pr*cipuafu
MU& maloruHi , ut patebit cx lequentibus. : , ,
, ,i. Hepar, etfi color externus utcunque laudabilis' elfc.t , interius' tamen ficcura, aiidu
^ yclut femicodum erat , quod arguebat maximam calidam intempiriem adfuifle : Hii
filis illa inexhaUfta , qua i teneris affeda fuit.
a. Ex hac porfb intemperie calida Hepatis fequutum fuiffe eefebrUm humidiffiinum v
tifimi!
7i8 'Anatom. Pra<St. Lib. IL Se£L V I K
vix in fella (edere potuerit. Articuli omnes, uciS; ipfaoiTa, adeo erant mollia ut nonnulla
ad inftar cers traftarentut , inpiimis clavicula: Sc cofta: , ubi offi pedoris anncduntur. Spin
dorfi a continua illa defluxione humorum ex .capite , adeo erat emollita & lubrica
adeoque vcrtebrx erant relaxata:, ut figuram hio adjundam repratfentaret. Prima incur^
tio finidram partem pedoris occupabat , hinc angxfiU pelleris ^ refpirandi difficultas. Alte¬
ra incurvatio e regione hepatis erat, & ita quidem ut ren dexter incurvationem aut angui
Ium fpinse. occuparet, finiftet veto nonnihil verfusmufculos abdominis deprimeretur ; Ex
hac porro incurvatione fpina: omnes corporis partes vclut in globum ita contrahebantur
ut vix puerum trium annorum adaequaret. ’
3. Costetumob maximam illam humiditatem cerebri , &defluxionem humorumfirigido-
rum ad nervos, praecipue olfis facri , non tantum fequuta fuerat imbecillitas crurum, fedSt
(phinder veficaeadeo relaxatus fuerat , ut a quatuorab hinc annis urinam retinere non po¬
tuerit, fcd continuo urinae fllllicidio laboraverit; quate vefiea, eum a tanto tempore urinam
non colligeret, tetineretque , & proinde velut inutilis effet , plane in fccontrada, tugofisj-
vclut fcirthola inventa fuit , przcipue circa ipfius fundum. Non tantam autem ab aliqui
tempore incontinentia urina: laboraverat , fcd & plerumque excrementa alvi involuntarie
effluxerant •• imo 8£ ipfum intelllnum tedum ftequdntcr fimul prolapfum fuerat, & ita qui¬
dem ut difficulter reponi polTct.
4. Lien plane erat (anus : Splenica quidem vena rnaxima .• hinc appetitum illum conti¬
nuum & comedendi aviditatem provcnilTc credo : Lien enim cum cralfiotem chyli partem
fine ullo impedimento ex venis m.efaraicis continuo traheret, & proinde humores acidos
copiose ad ventriculum mitteret , facile bulimia fcqui potuit EtS autem cibum multum ap¬
peteret , plurimiimquc comederet , exigua tamen fiqauta eft Nutritio , quin potius de dio
in diem magis fuit Quzris caulam •> in promptu eft. Corpus enim illud
carnofum quod ven* ponx fubftratum eft , Paxereas vocant , adeo e.c2X glandulefum ac durum,
ut chylus in venis meiaraicis akeratus ad hepar pervenire non potuerit ; Eft & alia caufa hu¬
jus Atrophia: , videlicet cacochymia maxima , juxta aphor- 10. i. Impura corpora , SiC.
5. Ventriculum quoque imbecillem drabuifle arguit flatuum copia : quatuor enim ab hinc
annis abdomen in modum tympani extenfura fuerat, idque a fl jtuum io inteftinis retento¬
rum copia , qui illis adeo tenaciter adh£erebant,'iat purgationi nequicquam cederent; Et
poft mortem acie fcalpelli perfoifis inteftinis vix efflarent. Nec folum inteftina flatu diftehta
erant, fed & ipfe quoque ventriculus.
6. Renes fecundum naturam erant •• ureter ve rb dexter magnitudine natura: modum mul¬
tum excedebat , & craffitie minorem digitum fere ada:quabat -• E contrario vero finiftet val¬
de exilis repertus fuit. Neque ad vcficam dcfcendebat, fcd fub emulgente dextra ve-'
nam cavam ingrediebarut. Ren itaque dexter ut amborum rennai officium faceret ne-
ceffe fuir. ' 'r ■
7. Sabftantia Pulmonis materia purulenta erat i.mbtita, praecipue ex fioiftra patte, ubiob
(pinz incurvationem comprefla , iJeoquc magis livida quath in dextro latere conipicie-;
baiur , & iniiiumfphacclf ibi fuifle color prz ii fetebat.- Hiae aahelitus fxtidas, hinc%Sr-
graviffinta, qua per dies aliquot ante obitum affiifta fuerat.- Putredinem porro hanc
tam pUcideexpiraiterit cia{3mftiiffcc<iiiushca.
8. Pericardium permagnum & aqua tutbi.ia repletum fuit .- hinc palpitationes cordis qui¬
bus frequenter laboraverat : Sed,. quod annotatione dignum eft, diaphragmati, & quidem
in medio ubinervofumeft, lam tenaciter & mediante callofa materia annexum erat, ut. il¬
lud norinifi novacula fepaf are potuerim : Hincpetftocis anguftia & refpiratidi difficultas , qua
a, tenefis annis affeSa fuerat , proveniffe patet przternaturaiis enim connexio illii , pericatre
dii dilatationem pecoris non admittebar.
9. Ab incunabulis autem lotium fine difficultate & conatu reddere non potuerat , quia fcilf
nervi offis facti adeo relaxati fuerunt, ut etiam fphiniftet vefiea: officio ilon fungeretur & urina
involuntarie efflueret: Hujus difficultatis caufam in excretionc urinz connexionem illam
przrernatutalcm pericardii cum diaphragmate fuifle non eft quod dubitemus. Ad facilio;
tem enim cxcrecioncm excrementorum haud parum facere diaphragma Anatomici teftan-
tur .- In excretionc enim excrementorum , ciim anhelitum retinemus, diaphragma vifco-
ra, quz fub ipfo funt deprimit, exctemeniaque pxopdlic.-Fabritius Hildauus cent. vi.
PAamas erat glaniulofut» ac durum) Ab hac nuari: quippe cnmalandulaillateliquisqnim-
duritie atrophi* caufam deducit, obinece- bus affinisfit, ejufdetn cum iis fubftanti® »
ceptam chyli , Richardtis Umet Trafl. de textura: ; atque humor omnis e glandulis epatr
DeTtfbfcih gcfierc & PijlnSonaii.
ios&-&Bces«oit&celyrt)plt4» flssmititer-iBjafti-- per. {{tifitom vitMe« Rfecat; -iiSfiti^cn.
taodoin exftiUant ^ qi»a .cibes perfuo«i@nc/.S£, itumque Eijidis deftiBit.-K^ibiis ipattU ifecuir-
^woUiaaz i quo facilius; in ore yolUteflrut;, & , qf»» '»'«610 putrefcferfaoc modo-AbriBiitur;
'aegluriticini .aptiores reddantur j fic abfurdura ieJq. & qiii pb, .gangr^^s ex^rtfarum partium
'iioii videtur exlftimare liiagnata, illam glatidu- ' vivere 'dfcEnunt. <^i .rphacelo criirum labo-
hm eo locicoiifiiamnlfe , atque duSUfri, Wit- Wnt / irtf pliifitiiUiB 'librmnciir q.jafe' jpiimutii
fungianum difium, in inteftina aperiri, ut.lym» .putredo genu prztergteffia ftiefit i ac Iphacelo
pha inibi fecreta defcendenti chylo mifcearur, fcroti affeSidiU fuperfiites viviint, quia crus
quo anguftos lafiearum canales pfompEioS «arci gefitf Ibfige majores habet arterias quarti
ineat, & magis libere Sc expedite ttaafea.t. Et fcrotum, ideo per eas citius vapor malignus
E quidemetylus in vafis ladceis , aut-cib.qreffi- .ad-.cer gfceHditqBamiex fctoto , etfi cbrdima»
tiem , autiiqiioris potulenti irtopiam (qui ‘prd gis propinquo. ticmibUtm.
•.veliicploreffet-j-aliquando. ft.^nare.&',GOrtOtcf-: . ftttcta&iith diiphriigMiiedniMiim] :Ftieterna-
cere, dirprpia^illa vafa.penitus opplere&.in- turalis hzc cohzfio i:ivie.,'ob callofarn mate-
•.yarcTre aptus Et, prOutia Gane, cujus 'Pan‘ . riam. utrumque conjungentem, alias ex Ana-
tfeks obdaratutn fernel ' bbfetvavit Clar. Z»«- ."tomicorum confenfu pericardium in homine
■Btr, ideo giartdiiiz in-mefeiiterio pallito qno^ feptoJtraiifverfo femper accrefcit, eumidero in
que coaltituRt viderttiir ut 'Emilem pfztVrla- quadrnpfedum genere liberum & aliquanto fpa-
beati chylo Jynapham affundant, quo tenuior tio ab ipfo remotum fuerit : Finalettj^ caufani
a dilorior ):qualis femper ultra glandulas me- ftatuit R. Loiiver lib, de corde , quod cum ere-
icnrerii apparet ) continuo evadat •• St licet in SusEthominis inceffus atque figura, eoque fa-
aUosprsteteaufus lympha hzc infervire poffit i cilias abdominis vifcera fuo pondere defcen-
cum tamen tantum periculum fic ne chylus in- dant , thinote diaphragmatis riixu atque fyfto-
tra minutos Sc capillares iiios duftus fubfiffere, le ad intpiracioaem opus effe : Porro cum in ex-
' & craCficie fua fibi ipfi viamobfteuere-, autldna fpiratieme pariter neceffe fit idem diaphragma
giare mora concrefccre potTir, ideo pfzcipue relaxari Sc teufionem fuam remittere, cum cap-
a Uimmo conditore cautum effe videtur , tum fula cordis omnino connedtendum fuiffe in ho-
iit lympha e Pancreate in inteftina tranfmiffa mine, forte quamdiu eredus incedit, abhe-
perfunderetur , qao facilius inladeas ctanfeat, patis aliorumque vifeetum appenforum pondere
tum ut in media inter inteftina & receptaculum deorfumadeo deprimeretur, ut neque pulmo
via , eadem tenniffima lympha iterum in glan- fatis concidere , neque exfpiratio debito mo¬
dulis mefencetii feparata dilueretur, quo reli- do peragi potuerit : quocirca in qnadrupedi-
‘quum curfus fui ftadium verfus commune re* bus^ubi abdominis vifcera in ipfum diaphragma
ceptactilum abfolvetet. ’ . ■ incumbunt, ipfumque in pedoris cavitatem
^od txm placide e^Jpiraverit , ti-ci ) fuo pondere impellunt , ifta partium accretid
fime in iis qui ex infiammatibnibus imi ac me- -expiracioni quidem inutilis , infpitationi aur
dii ventris (qubties infphacelum abenntjmo- tem, debitam diaphragmatis tenfionem imfe-
riuntut, obfervareeft: Cum primum enim pu- diendo prorfus incommoda fuiffet Ideo-
tredo majores arterias ingreditur, ftatim veju- que pericardium in brutis liberum relinquitur
ti fyrtcope Corripitur homo , ftatiroque & Eue ne diaphragmatis fyftolz orSceteti in homine
viojentia excinguitur , non fecus ac Ininen oleo autem fepto alligatur , ut ejufdem inter exfpia
deficiente : Putridus enim ac malignusille va- randumdiaftolen adjuvarer.
OhSER-vATIO LXVII.
. Tabes d mstltiplid •vitio partiam imi •ventris 6' thoracicarum.
ij^UclIa annorum circiter fex feda fuit ; Gum toto vitx curriculo morbis fuilTet obnqxiaj
1 przfcttim vero tumoribus cedematofis circa articulos nianuutn, quibus apertis offa c6t-
tupta inveni , nulla tamen fere materia aderat •• Dein palpitatione cordis & afthmate-divc-
xata , tatulcm Atrophia, petiit.
Abdomine aperto , Omenti pinguedo abfiimpta erat , Inteftinum cascum j non luniric j
inftatfcd craffum, exmcriS glandulis rubentibus compofituni, duorum fcil. digitorum la¬
tum, in quo nihilnifi muci aliquid : Mcfentctii glandulz fcitrhofz, Hepar 5 naturali mag¬
nitudine recedebat, nt quod plus juftb magnum effer. Ren finider dextro mulco major ii:
durior .• Ventriculus chylo vacuus, fcd flatibus diftentus; In thoracie vero Pulmones a oon-
venienti colote recedebant. Pericardium diftentum aqua refertum. Cordis auricula dextra
ptstumida,- cui inerat materia quZdamalBa, tnembtanofa , craffa, oblonga, In ipfoautcrii
dextto ecffdSS ventriculo, materia pinguedini fimiifs. Ex ohferit. Cafp. Baahim.
ObsbRyaticj LXVIII.
Tabes a.-vitio PiilmonitmfiacciJortim, Hepatis fiirrhofitumidii Omiiiti glandttldfi ex parte
• ' corrupti. Renis dextri putridis, ftaipt glandulis obfui 6 e.
IN cadavere exenterato Nobil.C; A. B. hzc repetta,; l. Omentum glandulofUm & adeni-
bus undique refertum, adeo ut nullaex parte membranofiim appareret, craffum valde & tu*
midum •• in parte dextra , circa regionem hepatis , putrefaiftum & lividum, z. Hepatis paren¬
chyma feitthofum, tumidum vatiifquc maculis nigricantibus & gtifeis diftinaum.j. Vefi-
cula
710 Ahatom. Pradt.Lib, II. Scd^. Vi L'
cula, fcllii humare nigerrima & bile atra, roatetiaque quadam tartarea, (abulo& & friabili
turgefeobat •• 4- Ren dexter totuserat corruptus & piiuidus; finifter glandulis ovi columbini
magnitudinem adatquantibus undique obfitus& quafi obvolutus : Pulmones toti flaccidi &
■variegati, j. Pattes circumjacentes proxime Hepatis gibbam; partem , ut & renetn dextrum
putridum, plane erant ;cpcrupca:. 6. Cor ,' Lien , Uterus, Intcftina.& reliqus partes natura¬
les. Ttmuiis lib.e. ifiJl.X , '
Observatio LXIX. i :
?hthijis a Tulmombus ctnuftis , ulceratis , Befate ierrefallii , Liene f tue abfumpti ^c.
IN AnatomiaChr. RTchteti,eui menfe Aprili, anno 1657. prarfui , 'notavi fequemia , Omen- ■
tum & Mefenterium penitus fere etantabiumpta : Lienis quoque exigua portio aderat ni¬
gra, fanguiniscdngelatiinftar.- Hepar iniblita: 'magiutudiiiis confpieiebatur , coloris tametj
ex parte plumbei & in finiftra parte nigricantis ,, atqqe infupct , affatum ,& totrcfaa:um quafi.-
Veliculabilis continebat nigricantem materiam gtumolam , atque aliquot lapillos lentiutn
quantitate In abdomine collcdam videbamus aquam cittinam : In utero veto purulen-
-tam , adeo copiofam , utPulmonum corruptorum &- exulceratorum particulae, iri purequafi
natarent : Venae phrenica: pure infttufla: , Cor flaccidum erat; In pericardio drachiqE tres
l.DimelBorJtms obf. j.
Observatio LXX.
PkhifiskvitioPtilmsmmcsrruptorum^intaherKfolHteritm, CMejenterii ^indulis eb^iti ^c. ■■
IN cadavere Illuftr. Comitifli de Hodis &c. ad condituram exenterato ha:c reperta i. Tof
tus corpoi is habitus excarnis , mufeulique omnino macie confedll. z. Omentum humore
biliofo per totum fufFufum& tiriftum. 5. Ventriculus & inteftina. flatibus diftenta , cum mul¬
to ferofb humore , unde pridie ante obitum de abdominis tenfionc conquerebatur : 4. Me¬
fenterium glandulis maximis & nigris bbfitum , e quibus quasdam avellanas mole fuperabant:
difTeflx quxdam fetura flavum continebant, alix humorem nigrum & foetidum. 5. Jecur co¬
loris quidem erat naturalis, concava autem pars bile obdufta.- lubftantialaxiot& mollis,va-
fanequaquamobftruaa; Cyfliis fellea & porus bilariusbilc intenfe flava referta, quanquam
non omnino obfttucrentur 6. Lien naturali multo majot , longior , craflior , maculisvatiis
flavis, viiidibus, nigtis confperfus, duros , qui difleftus profudit hurnorcin melancholi¬
cum foetidifflmum , acidum fpirantem. 7. Renes irriaxitrii : in dextro erat calculiisoblongus,
lino e> tremo reni infixus, alteri ureretis orificio : iirerer urerque fabujo craflb fcatebat : Sb
niftec quoque Ren lapide avellanam xquante occupatus erat : Color urriufque ad nigredi¬
nem vergebat : 8. Vefica urinaria parva erat, nucem mofchatam'yix fuperaas, paucum lotium
fcd fcEtidilfimum continens. 9. Uterus anguftus , durus nigricans , fero cruento refertus :
vafa ejus exilia , complicata & intorta 10. PuIihonCs pene omnino putres , confiimpri, quo¬
rum fupetftites erant foLm fummiiobi, adeo ut aropiius.refijirationis munus obire non vae,
lerenti qux potiffiira videtur obitus cauial ii. Cor admodum piarvum, flaccidurri & tabi¬
dum: In V3fis& ventriculis ejus nihil p. n. repertum, iz. Collum erat durum &:fcirrhofuiri,
ut&lingua, qux nigra : In eapite omnes partes, ' tarri 'coriclnchtcs quam coateritx, firix.
Lallh.Tmans l:b.6.EptJl.7. .
Obssrvatio LXXI. ;
Tabet a Pulmenum iefgui corrufteU , Omenti putredine , Mefent erit ^ Pancreatis oh^ruSii' :
ne , Bepate fiirr%a/b, Liene duro i Rene dextro calculofo , infigniter tumide & ’
ad' gangranam vergenti ^c.
C'lEls. Princeps melancholicus jjibbqfus , fcqrbuticus, oSo diebus ante, mortem cote
^reptus febricula lema , cum virium rcfblutione , ob defeftum probi fanguinis S: fpiri-
tuum carentiara : Omentum foetidiffimum & -putridum fsfc obtulit: Mefenterium nigris
varicibus undique circumfeptum, cum Pancreate , induratis muitif magnifque glandulis,
impervio: Hepar parvum, nigrum, fcirrhofum , 'Ren dexter major capire puelli duorum
annorum , in quo calculus giijfl repertus: Infra hunc abfecfTus magnus, pure plenus , In
ir.cdio ventre dux hydatides ab humero ufquc ad Icptupi transvetfum : Pulmonum erat inflr
gnis corruptela : (Iib.i.tit. de melancholia. ;
5^nat6iri. Prafh Lib. II. Seft. V I !< ,
Observatio LXXIV.
Ththi^s tb apojemate in infinig finifiri tulmonis lubo cohfiftenft.
PHtliificus Leida: fceabatur j ventre concidente , emaciatis artubus , ptorfiis tabidus;
Vifceta interiora , lien, hepar, cor, a naturali facie nihil recefferant, ut fani effc ho¬
minis juraffes : Pulmo finiftcr integer , fcd coftis adharrcns : Dexter vero pulmo contrc^
ftatus foetorem emifit& materiam purulentam •• prope diaphragma enim ingens latebat
apoftema in pulmonis infimo lobo , quo manu feSoris difi-upto , maxima putis foetidi effla-
xit topia: Vivum qui inviferant, pus quidem perfputuih obfctvavcrant expuifle , fedpar-'
cius & fine infigni graveolentia, nondum enim ruptum fuerat apoftema. Th. Btrtholin»s
tentur. ■i. ohjirv. j6.
Observatio LXXV.
VhtUfts iTulmone dextro corrugito , fldccido , cum puris ac feri albi colkS/one
in thorace eodem latere.
ANno i56a. in dextri lateris Empyemate aquofo , ex pure ac fero albicante fimul colle-
Sis conftante, repetimus in Noibeomio Academico Pulmonem dextrum eorrugatuin,
lividum, flaceidumque, ae meo quidem judicio Tabe confeSum ; quod ambienti aquz
purulenta: adfcribendum cenfebam malum. Amw. I. c. Z4. §. g.
COrttabeCcunt Pulmones vel fui, velfangui- tingit Tabes, quoties a caufaipfis externa vel
nispurifve culpa: Et fanguinis quidem cui- interna, inepti redduntur affimilando fibi de-
pa , quando idem purulentus evadit , maxime bite fanguini affluenti , quod non femel obTer*
in pleuritide in abfceflum abeunte , atque pus vavi evenire-Interne ab ulcere , Externe ab Em-
fuum, vel immediate , vel fanguine mediante pyemate.- utrobique apute corrumpente, nod
Pulmonibus communicante; unde tamen non tantum fanguiaemquale,mcumque ad ipfos de-
Pulmonum rantum , fed univerfi corporis fub- latum, fed ipfam eorum fubfiantiam, utam^
fequi folec Tabes ; Pulmonum vero culpa con- pliuSullo nequeant nutriri, liem S. 5. fi.tS' 7, .
Observatio LXXVI.
fhthifis oh ariditatem Pulmonum , induclam a 0ula thoracis.
Vidi ex fiftula thoracis Pulmonem fummam ariditatem contraxiflb , adeo ut in exaSum
marafmum exaruerit : Hoc evenit Illuftri Virgini Francifeae Egmondianse Comitiff»
Prarccffcratlputum foedi puris cum exfguo fanguine. Heurnius de morbis PeBoris cap.-j.
Observatio LXXVII.
plurimorum purulenta expuentiam Pulmones aridi reperti,
EX communicatione Viti Exccll. Dom. Stoffelii , D. Medici & Celfiffifflbfam PriDGt-
pum Wittcmbcrgenfium Ephori habeo , Chirurgum qui Succioa Caffira anno l<54; f='
quutus efl:, quamplurima cadavera conditura: gratia exenteraffo , hominum quidum vive¬
rent purulenta & pus copiolum expuebant , atque in oifinibus pulmones aridos Sc exficcos
inveniffe, defraudafos fcil. alimento, quod totum in putrilagiuem illam abiit. Ex ipfius
autem Chirurgi ore didicit.
Observatio LXXVIII.
Tabes a Pulmonum fyuaSore , cojlis^ diaphragmati adnatorum. Caruncula in cordis
. finu finiJlro,&c. ,
IUnii die 15. anni 1676. diifecui cadaver filii D. de VillesMachartopoei , qui Tabidusobuti
priefentibus aliquot Medicis & Chirurgis , Pulmones nativum colorem fcrvaverant,
fed fanguine & omni humore defiitati , coftis inaxime eohmrcntes , vertebris d
phragmati prsfcrtim , quod vj. divellendum fuit 'quo ab iis abfcederet .• Gor exfeecum
cujus uterque finus fanguinis expers , Siniftro innata erat caruncula majorem fabaffl
mquaais .- Jecur ftt rite conftitutum , nifi tunica ambiens incipientis corruptionis notas de-
diffet, alias naturali majus > Vefica fcllis concludebat humorem oleofum & nigricanienB
Lien erat exilis & aridus : Pancreas Vitfungi , glandulis atheromatibus fimilibus fcatebat.'
Onivef:
Jnata: erant pjuriinx exigui glandula pilis fimiles : Colon fecibus admodum aduftis in-
:um, glandulis quoque a^erfis coopertum : Pridie ante obitum coHcrs dolor graviter
ivit cum ifchuria omnimoda : idcoque vcfica ad molem capitis infantis intumuerat , lotio
:nta , odoris & coloris experte , quod cdmprclTa pubis regione totum per colcm exiit.
:ommumcitu)ne mig.Stefhmi Denta.nd Chifurgi Genev. fieritifimu
(0 ainau&c.) De fimilibus adnafeentiis ia Phtbillcornm iuteftinis vide Scholiaad obferv.
i3.Iib.i,
OisERVATIO LXXIX.
hes Richitidis comes , a Pulmopihus qui^ urtorogjpfeo refertis excit At* , lividis, exftecis &c'.
fEnerofils. D. Thomas Maoore , Anglus, ternam prolem habuit, quos altero mox a
f nativitate anno, vix vitali autahaufta, abftulit atra dies & funere merfit acerbo, uno
piebadt : apprehendebantur in principio molefta talE & fpirandi diffaculcatc , mere
in dies lumentibus ; Caput paulatim in majorem molem acctefccbat •• membra exteri
da & quali pendula apparebant : Ollium epiphylcs in catpLs & talis protuberab
eoliarum cartilaginibus nodi conlpicicbantur •• Venter turgefcebat, peSus exiet
tDtumque.corpufculum atrophia eontabeiccbat : ut facile ex his colligere potueris , eos nt
fO& veteribus incognito morbo, quem Neoterici Ruchitidem, Icu morbum fpinalcm v<
eant, quod ipinadorfi maxime in hoc morbo afficiatur, laboralTe : His ab interitu redimei
dis, li fieri polTet, parentes nullis parcebant fumptibus , Icd inexorabiles erant Pate:
fecundo pofl: primum, Sttertio poft urrosque vitam abfeindentes. Parentes defututa pro
pratfervanda fblliciti , ut in caufim morbi diligentius inquirerent, ultimo defundum aperi
curarunt. *-
; Quo a me difreaq, Hepar jufto majus , ut & pleraque in abdomine , vifcera, non tamt
male colorata; inteftina vero flatibus turgida & multum difcnta apparebant; In Thorac
veto , flemo furfum flexo ■, Pulmones confpiciebantut lividi & exfucci , membrana ver
eos ambiens admodum erat afpera & inaiqualis , innumeris protuberantiis leu tuberculi
verrucis perquam fimilibus , ubique refperfa ; quibus apertis , inveni in iis tartatnm quci
dam gy pfeum , calcis inftat friabilem , per totam Pulmonum fubftantiam fparfum ; In capi
nihil culpabile oepurrebat , nifl quod cerebrum videbatur aquofius : Placuit Deo pluribi
liberis hanc generofiffimum Virum poftea ditate, qui emiflatiis impteffis , & aliis Pulme
IUS dicatis prarfervati , optima fruuntur valetudine, freqiteatiores ejleat der,
n dtlfeSioaes , forfin nonta.rtlthomirmm mttltimdo i Libitina obji/rheretur. F ridericus
hv. 3. lih. I. .
Rachitidem &c.J'p'e hoc morbo vide Seftion. ultimam hujus libri.'
AnftomePhthijlci, in quo Vulmonum tunice mixima crofities refert* efi, hef*r,
lien, diufhragm*, intejlin* invicem cohurenti*.
N Phthificodifli:i3:oaC!ar. Francifio Sylvio, obfervavimus fdmmam Pulmonum
craffitiem, digitum medium asquantem: Hepar veto, lienem, diaphragma & in
erfearftrus cohsercntia, omentum denique D^nixmea.iaol\sm.Thont*s Bartholinus ,
rf 6 iliorace mediaflinum putrefaaum fruftulatrm apparuit •• Pul-
puflulis undique fcatebat; qua: difeiffie craflum pus fundebant : In
714 Anatom/Pr^6t Lib. II. Sca/VIL'
Pericardio ultra decem cochlearia aquse citrin^ fluftuabant : Cor flaccidum., onmiana
fanguinc vacuum confpicicbatuc : Rclerato abdomine, in Hepate & Liene, prater inf *
tum pallorem, etiam plurima: puftula: albicantes obfcrvatK , qua: difciife glandularum fuh'
ftantiam xmulabamur Inteftina folis flatibus diftenta innumeras habebant maculas lividas &
luridas. ObJervxt.GeorgiiSegeri. *
XanuUhantur ) Mircellus Malpighius Ttadaru Quibus poficis aiit conceffis f Pufiularum eiu?
de Hepate , Torum Jecur docet multiplicibus modiglandiformium generatio adifctibendavil
confrare Lobulis , qui Glandulofis coagmen- detur interceptioni alienjus liquoris in diftis
tencur globulis , ad quos terminentur omnium glandulis , fanguinis , lymphs , bilis aut fuc^
vaferum afferentium ac efferentium , venarum ci nervei , ob vaforum quorumpiam diiSotuni
PprtE atque Cava , Arteria hepatica , Nervo- obftruaionem ; qui detentus in puftularumfob.
Ium , Dudfufquebilarii hepatici, quin & radi- mam eas intumefeere fecit. ~ ""
Pe.T.abc.in gcnfere&PuItnbnariJ
genea IcKr peritomum ;& ijiufculQs livclcens excrefccncia erumpebat.- .diffefto Veto pcii-
toDZO fatis valido, mediocris (eri copia , nop graveolentis efFundebaturi a. Omentum ul^
qae adeo tenerum & contraSum , defticucum omni propemodum pinguedine i npllis refet-
toro glandulis, ut duriufaiic traftatum fatifccret illico. 5. Heparprargrande & florido non¬
nihil colote : veficula fellis diftenta (erofb magis quam biliofoicherc : 4. Lien pugni in mo¬
dum contra&us , prartumidus , farculchtiffimo (anguine refertus , oppido (eirrliofus ; PaVi
conftitutione Pancreas , (ed fubalbicans adhuC. j. Ventriculus valde contraftus , vix duarum
librarum potulenti materia: capax i Inteftiha ctplorata , pellucida, nihil priter aquo-
(a continebant. 6.- Thorace aperto; non minor (croibrum vis , imo major quam cx aqualicu¬
lo ubertiro (caturkbat , (cd non cx utroque latere ; oblerVabarur enim dextram thora¬
cis partem, & finiftram abdominis pejus habere: Naiti quamvis tam dextraquim (iniftra
pulmonum pars hinc inde liveicentibus maculis variegata pidhaque elTct: tamen finiftra hoa
tum libera , libero motu moveri potuit , dextra vero penitus dextra: pleura: antiata firmiter
etat , ita ut vix digitorum manuumque opera a pleura divelli pofTet. 7. Spatium quod inter
pulmones Sediaphragma vacuum interjacet, in finiftia qiioquc thoracis pacte vacuum, fed
in dextra feroSs limpidis liquoribus (carebar. S. Cottaih erat vaftum Utfipe in bobus nott
majus fit auc ponderofius, cujus dextra auricula pyris, volemis loiigc major : Siniftet vem-
tticulus nondum dlfledfus infolito durior ad taarum erat , hinc fuffncio nata illic loci cartila¬
ginem delitefccre , fimilem iis qua: in cervorum cordibus reperiuntur : Nec (pes fefellit, nam
ad radiceroaorta: cartilago triquetra, & propeUiodum cordis pitti figuram teprtefentans, vel
litcrx Y inventa fuit : SpongioKim vero nonnihil cft os & ftiabilc calculis, nonnullis pe?
urinam excretis haud abfimilc : 9. Pericardium ne guttulam quidem (erofi humoris contine¬
bat : T. SittholittHs hijlor. 50. cemur. i. •
Observatio-LXXXIV.
Phthifici cujus Pulmi) ^ lecur pujlalis ebfiu era»L
§. I. /^Ontigit annoij4S» ut duO filii Laurcncii Gadii morerentur cx firnili feire mofbO.-
^Vad tertium autem adolelcenculum vocatus, qui & ijsfe eodem itiocbo laborare vi¬
debatur judicio patentum &:domcfticorum, cum jam fluxu ventris' &: rufii , & Ijimiiia Tabd
detineretur , judicavi celerrime moriturum , Itaque cum alii quatuor filii & ipfi eodem mor¬
bo detinerividetentur, tertius pater, qUafi de veneno lurpicabatur.- Ac ego verecundepe-
tii ut cum mortuus eflee,- qui jam graviter laborabat , liEercccoipus diflccarc. ufaliisprof-
piceretut: Annuit pater diffecuimusque: . *
Inveni in Jecore puftulas , ficut ciceris grana, candida rotunda ; In Pulmone quoque alias,
& partem oblopgam , lividam atque fulcam : Ex quibus conjeflura afreqiiuti fumus non effii
venenum , curreque modum: Itaque hac ratione fervati funt omnes qui fiiperftites erant
filii, Senunc etiam vivunt, curatio autem fuit cum refrigerantibus Se hume^antibus , & ufis
facchari rolacei afliduo. Hieron.Cardtms curat. idmir.s.\a.
COajiBura ajfiqmti farnus cura nwilum'\ Ejuf- rentes plurimos; Filis ideo, ubi cum fanguia
modienim pulrulz aeltuantis interius 'bilis lic fervet, bulG &cemiesvelicutxexcira!i:urr
erantfobolcs., 'quarum generationem Plato in ac quod ifv habitu corporis contingit, idetii
Tirozofic exprimit, Queaiur^uein corpers qmqne vifcenbus accidere plutimi adnoraa
mantur ardentsjuc a hile fiava id habettt: Cum ruir; Hinc 111 licatio emergit a:flnm vifcermii
enim foras exhalas ,,referwns amnis generis mmoreSi compefeendi , temperandi , proventumque
toeilftdla emittit;'; -Jnclufa- gignit m,orbos- exu- bilis pra:cavendi , genitam educendi &Ci
a. Nobis contigit ut infilio Gadii dilTcan, curautph!hificus'h.iberetur , fi quidem &'
tabidus, cum maxima rufii & febre lenta obierat , In eo cameri nullum ulcus in Pulmone'
fuit, (ed in ejus fuperneie Tubercula quinque, ni fallor, faniofa, Si portio livida , fuica,
■^elut igne exufta', Et in Jecore alia tubercula illis fiiailia, /der» lib. dijigms , cdufts & tdee
morhor. pag.i.utsm. 6-j.
' OB-SERVAtlO LXXXV. •
Tabes a Pulmonibus lividis efr pituisofis humoribus imbsstis , poft hydrargyrofisi.
MErcurio crufioin lue venefeia , aliilqt’.e.affeflibus externis , cXierms' applicaro uror cfitn
fiu&u : Inrerim tainen caute cum ipfoagendtimkiTc hoc exerirplo patebit : Quidatri
dolore articulorum', propter defatigatioh.ero corporis ex' longo itirifefe, fime S£ inopii la¬
borans ,. quum Laufanna; ab iEnjpirico unguento ex Mersutiq .inunfl-is-fuilTec, paulo poil
plane extenuatus natura: concelCii
7^5 "Anatom. Prad. Lib. II. Sed. VII.
Ego cadaver pradente Medico diflccui , &ipfius Pulmones lividos, & pituitofis humott
bus imbutos; cet vero molle, flaccidum &c exangue inveni. TFabritius HiUtrim optrim
Observatio LXXXVI.
ThthificorumquomndamFttlmenesUfides&citkulpsctmineates.
ANnoi59l. G.fuBoftus juvenis cujusdam viri corpus Iccuit, qui adverft valetudine diu¬
turna ufiis, Tabcpaulatimconlumebatur, de anhelo peSorc "idiana tpffiprxci-
puequerens, donec tandem placide cx hac vita migravit: •
In ejus Pulmone quatuor lapides ofFendit, nullum faba majuicula minorem,- latos nonni¬
hil & tuberofos , cinereos & fubduros. KentmiiKmslih.de Calculis.
§. 2. Habet adhuc meus collega lapillum faba: magnitudinis, a fe exemptum ex finiltris
Pulmonibus cujufdam adolefcentis phihifi demortui , qui jam diu Tuffi vexatus, prope an¬
nos tres inceperat Tabe matceflete , qui tandem interiit : lapillus cft intEqualis , a(|er , non
admodum gravis , pallelcens atque ovalis. VKierus lib. de fraflig. Damo», cap.x.
§.3. Ego lapidem in Pulmonibus genitum vidi, atque meis manibus exemi , in Hofpitali
Pifano, cum corpus ad fepulturam delatum effet , cujufdam adolefcentis quiTabeimcjie-
liX. Solenander feH.^. cenfiL\6. ^
§. 4. Mulieris cadaver ex Phthifi mortua: incidi , In cujus Pulmone copiofas arenulas
eum aliquot lapillis inveni. Fahritms Hild.ceut.t,. ohfervat.T.^.
APPENDIX. 1
Pbthifis orta a vermibus Pulmones depafcentihus.
DEfperata Phthifi diu preflus vir Nobilis , tandem fatis celfic Ex ore naribusque defun¬
di corporis innumeri prodierunt vermiculi, rubro capite, quos cx pulmonibus cor¬
ruptis emanafle fulpicor , vel vefica fingulari , cui ia vivo homine inclufi fuerant : Ferali ar¬
ca concreditura cadaver iifdem vermiculis fcatebar , eundis ftupctsribus. Thomas Bartheli-
ms hijlor. Anat. 4& cent. i. ■ ,
Observatio LXXXVII.
Tabes a corporibus albis , pituitofis , fihrofs, in vena t
Renum Jiippuralione.
repertfs, Kefica calculo'^
IAcobus KnoU aflolefcens 17. annor. laboravit a puero calculo vcficae, a cujus cruciatibus;
accedente renum fuppuratione , macie confedus, viribusque' pene exhauftus-e vita ex-
ceffit. Cum juxta alia imum ventrem ferutando , ac duplicis veficx fpeciem cxintemplando,
venam cavam diflccuiff-m , corpora alba , pituitofa feu fibrofa , cavitatem carutn ftre im¬
plentia teperi, qualia in diu decubuis & amorbis chronicis fublatis fepius vidi; Statim co¬
gitavi talia quoque finus cercbri.occupatura , cum quod uni majorum valbtum obringat, ah
tcrum ab eo raro immune exiftat : Aperui itaque finum tertium , ih alterutro laterum occur¬
rit corpus five pituitofuin five fibtofum, certe non adipofiim ( prout quidam ha:c corpora
nominare folent) candidum, lentum, tenax ,.crasficic fere digiti majoris, circa torcular'
maxime , & tantum non rotam cavitatem implens : in cavitate hac tenacius erat quam in ve¬
na cava dcfcendcnte, ubi ad levem attadum rumpebatur , fccus ac alias de his -pituitofis
corporibus obfervavi &c. Totum hoc corpus pituitofum ex finu tertio extraxi^, cui haud
segte omnes ejus appendices (ucccdcbant , numero maguitudini & fere longitudini vaibrum
refpondentcs , adeo ut plurima: fpithama: longitudinem fupetavetint , pra:tccea in raffiuf-
culos & filamenta , ad numerum prope vaforum divifibiles eflent : Similia corpufcula pituitofa»
in utraque carotide interna , prope infundibulum , notabilis magnitudinis , aliquoufqtis
furfum fcandentia inveni, non tamen tanta: longitudinis atque erant in venis retiii fi¬
nus , quod ceu ftacidiora minulque tenacia forte abrumperentur Adolelcens autem
hic nihil unquam apopledicipaflus cft , at fepius convellebatur : l.lacobus yVepferasP.ttetciC
de Apoplexia.
ETfi ad Tabem inducendam , & que ad partes nutriendas appulfum impedi^
vefici acalculo cruciatus, Arenam exui- bant: Infelicia hac cordis germina , utvo.c^
ceratio facere potuerunt, pra:cipuam 'tamen CAr. la:forum nuttitionis organorum
caufamcorporaejafmodifibrofafuiffe verifimi- clara indicia dedere, ficuc anadofi neAaris vi¬
le cft, qua fauguinis commeatum» liberum- vifici Sc fucci alimentarii impedimento foere::
De Tabe in genere & -Pulmonari.'
OBSiRYATlb LXXXVIII.
Vhthi^i nsn lacernis tubnomhus , cifra fingaims nut furis Jptttttm, cUfn vitii
cerebri i - pattcreatis drc.
Scribentium omnium calciilo comprobatum cft Plicbifis Pulmonis ideam & diorifmuai
clTe uleus ipfius : Ego' vero monftrabo brevi circa exulcerationem extare, languore icil.
is^ roarcorc, i. c. putrida quadam laxitate taao pnlmonc, quod fit ubi mucore piiuitofoac
gmiputri diu multumque alluente diftabunt , ut Icil. folium' longo lentoris immaceraru flac-
liefcit. De quare ita Fracaftorius 2. de morb- conrag. c. 9. Veruth'^- ilUm quoque foffumus
fbihijiafids proprie oppelUri , qua corruptis piifrefJBisque ptiuiiis 'iiaypuimoqem afepii, ut
ulceratas eji , at flaccidas tame» &putridas jam reddatur : quippe fdlits dtflilltombus qaorundami
iuidimas taterdum partem palmoats flmeeramir aullatenus Vtttatam flrc.. rEjufdcm rei meminit
Ucotius comm. adaph. 15. (ed.-z.Coac. Hipp. Quo PhtbiCs vitio, atque aliis mire multis abf-
ceffibus eneSum vidimus Illulirem virum MarceliumSaehetnimanbo 1629.
• Penetralia corporis ejus invilcntes, ptinfum Alentis 'otHcina: ftatum enarremus Omen¬
tum & mefenterium adipe' nulla perfufum , utriique vero eoior fecuieittus atque fubcroccus.'
Intcftina fquallentia, coloris janthiai, & quali fiftulainilatafuiircnt, pr^turgida ; Pancreas
fcmifcirrhofum : Jecur picriique maculis dil|inaom y quasculttodifciflis nonnihil penetraro
compertum eft : Lienis aliqua particula lato quodam collo candidiore notata ; 'Vefica prope-
modura oftracofic carnis iriftar obdurata; r Paraftat je cYf Ibides aevefiez (tTrtppuiloppXarJ; cx-
hauftz aevietz: Sub Pedore Pulmones fubmucidi , fufcis quibuidarn maculis afratiffl relperfii
neque enim ulla exparte' cinerei, quem'ms ftcundufn naturam habemibus colorem tribuit
Bippocr. lib. de AiJat. Circa cor nullus omnino adep's , qu‘em tamen' vilceri proprium atque
cflctftialem afferit Columbus 7. rei anarom; Sed ipfum vifcus, przrcrqUam ufus ejus pofeir,-
flaccidum &marfupiipelliceimodoihfe' recidens: Pericardium' inane conceptaculum i ne-
que enim vel ullus aquz mador oblemtus' eft,' dignus effatu. Cerebrum inculpatum qui-
denifiBCipitc' tenus, nifi quod in ventriculis anterioribus excedens rnul't‘ftudine repertus hti-
fliOtteouis ac pellucidus : illud equidem exilKmaruntquamplurimi ,' malorum foitaffe cun-
aottim capitis principium, quod rubore fuo purpureo defloratus aediiutus emicuit chordi-
des plexus', quem iia quatriduanis alioquin , ac ftrius etiam' trada'tis'cada'vetibus , nitidiorem^
^fi dicere licet, vividiorem ac llrtiqrcm lemper offendi, argumentum fcil. przvalentis
3'quofi coinquiuatique linguinis , quam laniem' antiqui vocabant: ubcftatcm autem ejus hu¬
moris inde cognovilTes , quod diftenca turgentiaque eadem vafcula , vaticofis qaibufdani
eruptionibus ac toris identidem fubfultarC vidifles .- Sunt hxc quidem magna , fcd hoc longe
maximum. Nempe fc obtulit nobis ex infima calvaria , bafia ccrcbti refiduam eximentibus,
qua nervus auditorius iri cxlculpti olfis auriculz farUlura excurrit , quantus minoris hitudi-
nlsaucmrllepedz duiftus-cftj hinc atque hinc, led dextera major , fibra languinea aut fin-
guinis concrementum ,' quod cum auditorio nervo oblique pergens ad antediaum foraraeri
finiebat : .Hanc nobis rem cum admiratione inquirentibus , quid aliud videretur quam Bdcl-
la Hippocr. lib. 2. ptorrh. memorata, ptorfus non fuit ; de qua te difcrte Marfllius CagnatuS
lib. 2. var.IeS. 2. Hzc quidem circa cerebri partem anticam , czierum poftica parenecpha-
lon, quod fuapte natura firmius & coriipaSius cft , ut pote nervorum fimiliter propagando¬
rum principium , molle nimis ac flaccidum, fibris veluc diffluentibus eonftans , humore ni¬
mirum , quo plurimo fcacebat , confeflum : Mitra quod colore ferme puilo aeque fublivido^
quale hafferius nullum videre obtigit , ecfi non pluribus quam tribas ab efflato fpiiitu hoiis
evifcctari coeptum a nobis. Severinus de (^hJceflibusfiS. -i.cap. ^6. pag. 269.
/“'Ortoptus corporis habitus & grandi ma- limofi fanguini-s locus prrEputgatorius & fenti-'
'VeJcietorridus ; lacertis excultus vigor , co na ; Sive , quod ficcvlominco vifumeft , cali-
loris amiflus decor ; multiplex ac vatia corpo- dum & humidum elixaturo cibos ventriculdi
ris univerfi divexatio j proculcata ad fummum per fubjedum vaCcuiiim diploma vaporarium;
juvenius., corruptarum Si chylofis 8; anadofis Adftipularur Rklatuis qui Anthropog. Pan-
LXXXIX.
Ththifid Pulmones uridi, fiirrhis flent y citru furis aut ptnguinis ffutumfint reftrti.
Quinquagenarius , longo corport & collo , fatis opportunus tabi , tufficula , flatibus , pi¬
tuita , tres annos laboravit : Audiebatur quafi aqua fluduans ad diaphragma & ventrem:
Aiii vitium lienis caufabantur : Purgationibus , dccodo gajaci & aliis vexatus , nihilo melius
habuit: Subtabidus, male coloratus : Tandem dectetum efl:, defperantibus Medicis &
atgro, ut aperiretur thorax , primum cauterio potentiali, deinde culteilo, nam propius ad¬
mota aure, intelleximus materiam diaphragmati infidere, non efle in ventre: Itaque inter
4. & 5. vertebram aperta via cft : Effluxit pus multum , crudum : quinque pofi diebus mor¬
tuus eft. .
Difledotegro, inventus Pulmo aridus, fcirthis plenus, iyderatapars mernbrana: fuccin-
gentis& coftarum : Venter inferior integer : Nunquam pus exfpuetat, neque finguinem.
Laboraverat longo ante tempore, ut fere triennio, pleuritide. Hellerius Itbelle frofr. eb-
Observatio XC. '
Phthifs ab ulcete Pulmonum citra [anguinis Jlututn-
VXor Lconardi Pifienfis Medici duos fere annos Phthilica vixit , Ea difleda invenimus in
fuprema parte Pulmonis , qure priinis coftis fubiicirur , uicus in quo vix caflranca inclu¬
di potuiflet: ha:cnunqaam fanguinem expuir, quod extra vala Pulmonis ulcus confifterct:
loann. Aroenterius cemm. ?, ia Artem parv, Gal.
De Tabe ia genere §£ Puimoharii
■ Observatio XCI.
- ■ Fhthijis i ^demis Falmsnihas furUffiitum. *
IKgenui ytrgii) ammm agehs fuprai4. brevi morbo v Y ut mUitis;vidcbatui):fubiata eft;
atite biennium tamehaltufh ducebar ipiriiura , folitudinem afFei3abat i & facies tdtufque
Jiabitus palior? albeicebat; Antedubs menfts dum cjufdcm fracrem, lento quoque morbd
(ionfeftuininv.neremuSj amatrcfuimUsrogaciuciftius puifum cxpiorateiiius num febricita¬
ret.- quem languidum & inaequalem , fcd fine calore febrili cb&fvavimus Idcoque ubi
vukom pallelcentcm paululum fumus conremplaii , & dextate feifeitari, venit in mentem
ipcnftruafoffan inftarej qua: dura obyiarumangullias, naturx «Aa|tt4';5 impedita referare
jibbraret, fanguis ab iis inficiebacurj 8i levia illa iymptomarafuicitabac, uti foletconxin-
gete laboraret, fanguis _ab iis inficiebatur ,& levia illa iymptomata fiifcitabat , utifbletcon-
lingcrc non raro in virginibus hujus xtUtis r quare his obiter diciis , difccffimus j rem altiuS
indagaturi fi' malum ptocraheretut , aut ^mptomata- ingravcfccrent : Sed his uttinque vel
ncgleftis V vel oblivioni datis i poft duos menies ferio vocati, moibum» multo graviorem
repetimus, iit quem apofiiiaSc febris continua comitarentur, & fubno£lem incenderciuii
fine calore mordaci & feafibiii Imniiaaid ■ vires prxterea dejiciebantur j narium pinnz
inter expitandum expandebantur , nec tamen infignis dylpnoea aderat ; nulla fitis , non ru¬
bor in genis i non vigilix ; decumbens nonnihil tuffiebat fine ^uio : Cor vero crebro & va¬
lido motu , continuo fub noftem recrudcfecntc , tangenti palpitabat j xgra non fcntlentC}
utinx craffx , albx , adipofx, cum enatotemate vel bypoftafi ejufdem conditionis j divulfe;
DunquatB dTelitavic , nullam nodem duxit infomnem , hequidem ultimam , in qua placide
^ fine agone expiravit.
, Ergo propter iftius morbi inopinatum eventum i Scqiiod etiam 15. alii ejuldem geniturXj
ante vel circa pubertatem defundi elfent , confiliumfuif cadaver aperite: quo nudato, li¬
tus utrumque ; ab alis ad collarum notharum ultimam , maculis laiis e rubro liventibus., Ss
lugillationera referentibus , erat confpctfiim -• Vifcctain abdomine contenta lanavila fiinrs
fojo jecore nonnihil plus folito nigricante , & ventriculo perexiguo , bile porracea intindo:
libi in Thoracem deventum eft , ab utraque ejus cavitate incifa cdnfettim aqux virofx mag¬
na effluxit copia , adlfejv. : mirum quod orthopntsamj vel faltem dyfpndSani viventi non
invexerit, aut fluduationem non prodiderit Pulmones lyderati inventi fenc : prxterea
id estum ambitu punda paffim albefcentia cernebantur , qux leviffimo tadu difrupta i pus Si
tabum erudabant : imo labes vafe omnia Se cavitates puuiceo colore affecerat : Plciita muf-
culique intercoftales virore erant perfufi, non diaphragma : Sed Pericardium lege vicini¬
tatis erat exfuccum , putrefadum 8£ fuo humore privatum , cor Si cerebeum fana. Hehrkui
Fufms ohfety.^. adL.Rivmum.
EX his decretam fuit haiic labem a primo or- quod firmum ae indubitatdni argumentuiit hon
tuduxiffeoriginem , live afemiue (iveafan. omnem fuppuracioaem i nec Omnem tabem ex
Q
morbo defunSos confpictTent , prjsladia que qua alati depteflo -peaore ae loago collo pa-,
ejufdem morbi in feipfis przfentirent , aie fibi tieutes fiunt indeque deftillationibus pbno-,
commiferunt . ut ab hispabrbis, (i liceret.pta:- xii fiunt : At cum optima formatione, lauda-
fervarem, ex quibus nonnulli a me curatis: bili temperamento , nullaque fluxidiie inflante^
ptsfetvati, adhuc incolumes vivunt : Curatio vidi alteram fieri & fuccedete 'Stc.
Observatio XCIL
Tabes Mucia a Tumoribus duris Biafhragmatis radici infixis. ■
Umores duros diaphragmatis radici infixos nonnunquam deprehendi, qui fenlim Tabe
laborantes confumpferunt citra ullam delirii Ipeciem. Fernelius FathnlogUlib. j. c. ii. .
§. I. Tabes a fure Jufra DiafbragnUt congefio.
Vulneratus quidatii male tradatus , duobus vulneribus externe occlufis, faniecolleaa
in ventre &pauIo fupra Diaphtagma, Tabe tandem confumptus obiit, Videl.or
de -vulneribus. .
§. 1. Juvenis inter 6. & 7. coftas vulneratur, fequitur febris , gravitas in parte , tandem
Tabes ingens inventa inter thoracem & pulmones puris copia, ibidem.
ObservatioXCIV.
E pilhijlcis ii fitnt reHituti , quibus vel callus in Pulmonibus contraBus , vel tg^utb-
nati efi cum fleura fars exulcerata.
/^Uibus Pulmo exulcerationem pafliis eft, poftea vcl medicamentorum ope , S2 p^"
V jfertim longo laflis ufu , callum contrahit, utnpn raro ficriiblet , fica Galeno confir¬
matum fuit : Vel quod vetifimilius , part pulmonis exulcerata ita' coalefcit cum membrana
pleura, ut agglutinentur Pulmones ipfifiuet coftis : prout alias obfervatum ab authoribus,
ipfe oculata fide in aliis teftari pofliaro , cadaveribus difleais : hoc enim in cafu finies non
apparet, ceflat febris, iaftauratur caro, vires convalelcunt , durat tamen tulEs, adeft aU-
Dc Tabe in genere & Pulmonari
^aT^ranilidifEealtas , caquc major quando ufus augetur, vcl ab exercitio vehementi aut-
S^Udainfpirationciimo tunc intctCipitut etiam motus tuiE exdeatus, velat S fingultus lii-
gc^Miccc. Ben. Sthmicas cQnfalt.
^Xulccrdiimemjyim, ut audio i in Anglia dam cataftropheri , quiatumin thorace,/" mo-
JCiramiliaris ell paracenteGs thoracis ad phthia nenire comni- i. iq epa ; prsdia. ad
fo hirationem J Infunduntur decofia vi deteri aph6r.5.feft. i. jibiO; J tnni frequentiusin pul-
gente, roundificante , agglutinante, trauma- inone-arefeens fanies , & calore in ctuftam ver-
tica pradita: fic plurimi fanitaci reftituuntur,' fa, cicatrici? faijrd condici imaginem nobisira.'
quod medicamenti facultas integra illuc & ponit , donec ob thoracis motum i & partis
fine ambagibus perveniat.- Ufus eft fi ulcus mollitiem, leviffima occafione excuffa crnfta,
{^efficiem pulmonum afficit, non item fi in- ulcus rccfudeCcere animadvertimus .majore
^um , & circa bronchia aut vafa interna, quam ance periculo;
Ca&m contrahit ] Sape infidum .obveren-
ObS ER vatio xcy.
fhthifici cita ficccumbttnt , fi tulmoiies flent a ainafemtir.
^pXtremos egere dies omnes pene Phthifici quibus lobialicnjus advenerit adnaicentia :
J^Qpibus vero pulmonis imiverfim fere pleura: accreverint, ut in plctifque, citius occu¬
buere : Quod ex morbi collata perennitate , & ex diffeSis hujus genetis ftrage pclTundatiS
dilucidatur. Btnmum TheatriTabid. fixere. i6.
Dlfcordes ftne SUvatktts & Bemettui , quan- runi intimam fubffantiSm corruptela aut vitiutri
quam utergue ad «u1o4«v provocet : Ad fimul invafit,. eos peremptos fuiffe : Quibus
-conciliationem dic , e Phchificis , quibus ad- Pulmones nniverfim fere pleura accrevenmtj
nafcenfia pulmonum cum pleura contigit , eos eos.citius occubuifle , ob magnitudinem ulce-
evafifle quibus. ulcus fupetficiarjum fuit. exti- ris , univerfum pulmonum ambitum depafe
mamfolum pulmonum partem afficiens.; Quo- centis;
Observatio XCVI.
Pnris fiutam fhthifieos fathegnemonicunt mn fiemfer tfi fignnm , ku ulcus piii-
menam femf er fequttor.
■^Ucis fputum Phthifeos non lemper pathognomonicuth eft : Nota mihi eft Matrdni
quatfingulis menfibus fcmel putis fputo laborat, adeo ut fatpilSmead libras tres puris
foetidilEml rejiciat;, bene intetimle habet, &forraolaeft, neque etiam tuffi vexatur , hifi
quando periodicum hoc imminet putis fputum , menfes tamen parce fluunt : judicent nunc
Erudiri an lemper puris Iputum lignum p hihileos pathognomonicum exiftat .- Ego face in ea
Cim lententia ulcus pulmonis tabem non efle ; nili longo temporis tracia degeneraverit
vel in vomicam vel in empyema : Infpeftio variorum hoc tnorbo moituqrum & difleifto-
lum cadaverum aliud me docuit : Vide Hippocratem lib. de Hat. hum. de iis qui purulenta
expuunt fine febre. Quam cxcrctionem familiarem ait efle iis qui multum fanguinem conge¬
runt , & ftato tempore non excludunt, dlhardus Hemannas Cummins i» mificell. cuf. anni
J670. ebferrv. 94.
'X^Goitt ea fum fententia &e. j tisc defumplit ex fanguinis temperiem vitianf:
X.,P. Barbette Praxis lib. a. c, z: Sape aurem Puris fiutujn non fiinpir Phthifeos Pathognomoiti-
Phthifis alios Pulmonis affeSus confcquiturj cim ) De Sputo purulento fine Phthifi , vide
inprimis empyema, vomicam s pleuririm, centur; rrcoiifelt; & Refoonfion. medicinalium
peripneumomam , quatenus pulmonis unita- R; l. Fortis confalt/ 57. &38.
tem folvunr , vel tonum iabefaSanc , ac fimul
Observatio XCVID
Infigne- Putmonis tslcas citra dolorem ir tnfiim.
AHco T555. quendam fecui , & in liibllaiitia Pulmonis , in patte finlffta , ulcuS fhagnum’
concavum & putridum , ad quantitatciii multo majotem quam fit dimidia pars corti¬
cis unius ovigallinacci cum fua profunditate in qua cavitate fuit lanies multa & prava , de¬
prehendi, cum tamen ifte, quem bene novi, nunquam conqueftus fit de aliquo' dolore,- nc-
qac tulfiycrit : Ntc. iMaJfa in latrodtdi. Anat.fol. yjt
FErr.elius Pathol. fib. f. cap. Io; Vomicam' in iii parvam qiiandarti Pulmohis' regionem fecea
pulmone generari ait aliquando, fine Tabe, dens ,. illic pucrefcit , fenCmque mutatoria'
Observatio XCVIII.
Tulmnes cUra injigaem dulms fenfim dimidUf/trie fere confum^ti.
VLccra Pulmonum ab erodentibus humoribus induda, fine dolore exiftunt, lieet ex¬
terna tunica etiam erodatur, quod publice in rhcatrq anatomico oftendimus annis
1660. &1663. in duobus corporibus , quibus adeo ulcerofi erant pulmones ut vix dimidium
vifcetis iupcteffec , qui tamen, homines de nuilo infigni pulmonis dolore unquam conqucfti
fuerunt •• illud iplum quoque'^ plurimis aliis a nobis demonftratum , & in phrhificis quoti¬
die confpicuumeft, in quibus non iblum interiorem {ubfiintiam , fed frequenter etiam ex¬
teriorem pulmonis membranam, fine eximio dolore exulcerari per autopfiam & experien¬
tiam novimus, Adhrec vulnera pulmonem tranftuntia, ctfi membrana fic pcrfolTa, limt ta¬
men fine eximio peflotis dolore , Sc quicunqijc in iis adeft dolor , illum duntaxat in pleura
&mufculisperfcntiantagri. Dkmerbreek
Observatio XCIX.
Tabes a cemf licetis fulmonum dr Imi •ventris effeBibus.
§. I. /^Adaver D. N. febre lenta mortui &£ extreme exfucci feSum , In quo Omentum
^ j corruptum , Ren dexter gangrzna correptus , Siniftet lividus , Hepar durum, tu-
bcrofum. Inrcftina decolorata Mefcnietiumconfiimptum, Pancreas fcirthofum. Pulmo;
nes purulenti. Cor aridum, &c. Vide lib.^. de Febribus.
§. 2. Puella vatia afEeflionishyfterics iympromatapalTa, Marcida interiit •• Hepatis con¬
vexum, Inteftina crafTa , livida, & gangrarnofa eranr: Vaia omnia fpermatica, Teftes, fe¬
mine turgebant. Uteri cJrificium lividum, Pulmo finifter vitiatus coftis adhtercbat. /ii. 5.
tit. de Hyjiericis effeBibus.
§. 3. FceminadcTumore ventris querebatur, cui fumma acceffii corporis tabitudo : Jecur
lapidofum inventuro, Pulmones dimidia ex pacte corrupti, Intcrperitonzum&inteftinabi-
Fide lib.'^, tit. de ventris Tumore.
§. 4. Paupercula diu doloribus in abdomine , quod etiam intumuit , vexata emaciata in¬
teriit. Pcritonzum lacerum & erofum etat ab ichore biliofo. Dua: repertz moles globofz
mcicnterio adhzrentes, puftulofis veficis luxuriantes. Hepar flaccidum luridum , Pulmones
ficci cum lituris gangrznofis. VtdeTit.de ventris Tumore.
§. 5. Domina N. per aliquof annos fenfim contabuit cum dolore ad hypogaftrium , &c.
Pulmo aliqua parte erat inflammatus, Hepar vitiatum. Uterus corruptus & quafi gangczna
affeaus. Fidetit.de Febribus. , '
Observatio C.
Anetome Vueri Merefmo extinBi, cuiHeparjufo majus , Ahjcejfas prope vepam
cavam, tulmoms nulli.
QUatuor annorum puer Matafino extir.aus obiit : Animi caufaame fccatur cadaver,
cujus hepar dum iofpicerem , cratliipra modum magnum . Habebat Abfceffuffl prope
venam cavam, circa partem gibbo^mpure circumquaque obduftam. Lienem boni colo¬
ris & integrum. Omentum nullum, aut vix confpicium. Pulmones , mirum diffu , nulios;
quorum loco etat veficula inembranofa flatu repleta, venulis exiguis munita, originem
734 Anatoin.Prad.Lib. II. Sed VI L
eft. Egotribusfeptimanis poft inceptam fphacelationcm digitorum vocatus, brachium ad
cubitum ufque, fimul , & digitos, carbonum inflat nigros , ftigidiiSmos , & ita extenuato^
ut offa vix tenuiiEma cute obtegerentur offendi; nulla tamen, ut dixi, aderat inflammatio
neque dolor, imo nequidem in loco illo in quo calor nativus nondum penitus extinfios
fuerat. Porro «fi perexigua recuperanda: lanitatis fpcs fupercffet, rogatus tamen ut
brachium amputarem , quia malum adco*lento tatdoquc greffu incedebat vix ut percipi
poffet, vifiiiK ante operationem corpus przpararc ■■ Peilea brachium fupta cubitum, &
quidem in parte fana, feliciter S£ fere fine dolore ac finguinis profluvio abfeidi, vul-
lius brevi digeftum quidem fuit, adeo ut laudabile pus appareret , nihilominus circa xr.
pofl: brachii abfcilfioncm, gangra:na denuo truncum invafit j ita ut paucos poft dies e vita
difccdetet.
In cadavere ha:c nutatu digna 'obfervavi. i. Abdomen ferofi htuiiotis plenum & extenfum
erat. a. Mefemerium fteatoinatis multis fcatebat.3. Sub vena Porta:, & quidem in iplb Pan¬
create, feirrhus admodum magnus confpiciebatur. Hoc principium & prscipuam can6m
hujus morbi tara diuturni, tamque gravis fuiffe rationi confentaneura eft .• quia enim venz
Porta; fubjaecbat , facile impedite potuit quominus chylus ad hipar perveniret , totum¬
que coipus nutriret, hinc viribus paulatim ptoftraris, & calotc nativo diminuto, fangui-
nera optimum & laudabilem generare non potuit : Quare in juventute, & ante nuptias,
debiiis , pallida & palpitationibus cordis obnoxia valde fuerat : in matrimonio tamen me¬
lius fe habuerat & proles aliquot habuerat : Circa annum vero 1600. iymptomata omnia in-
gravefeebant , ita ut continuo de dolore ventris, & quidem ea in parte inrjua feirthum in¬
venimus , conquereretur. Supervenerunt item dolores vcmricnli & capitis , cum totius
corporis imbecillitate, tuffi continua, palpitatione cordis & appetitus imminutione : Ita¬
que corpus ita fcnfim extenuatum fuit ut offa vix cute obtegetentut .• Attamen intetim dum
ita laboraret puellum genuit, qui hoc anno 160S. bene Ce habet.
4. Hepar datum, pallidum, ac fi elixarum fuiffet, apparebat. 5. Pulmo dextra parte ma¬
teria purulenta ac foetida; finiftra vero humore ferofo imbutus etat. 6. Per totam Pulmonis
fubftantiara feirrhi plurimi , colore lividi , in quibus materia nigra atramenti inftar, con¬
tenta fuerat , confpicicbantur. 7. Lapides plurimi hinc inde per pulmonem , diverfi coloris,
parvi tamen omnes , teperiebantur. 8, Cor fanguine plane exhauftum, extenuatum, ideo-
que valde diminutum & parvum erat, 9. Arceris venoft in monftrofam amplitudinem cx.<
tenfaerat, humore ferotb impleta; a quh quia fimplici conftat tunica, ita dilatata etat,
Fibritius Hiidatms ce>it.iU0hferv.^9‘
Observatio CII.
In fhthificis quibafdim ex ftnguinis Jbato , Pulmoxes fejl infiimmitionem fiirrho-
(nm daritie^ conmhant.
Mulier quaedam ex ccjpiolb ffnguinis iputo a Pulmone regurgitante , diutibfque af¬
fluente, tandem in pkhifinlapfa eft, tabciccns &:pus graviter olens 'eopiofum ex-
puens , cum ponderis cujusdam fenfii in parte dextra , difficilique fupec finiftram decubitui
id quod in dextra ihotacis vomica pus acervari fignificabat , pulmoniique dextram partem
affeftam , ut cujus non fraffa modo vena fuerit, ied inflammationis deinceps concitata: fup-
porailofaffa fit, ac tandem quadam in fcirrhum converfio, rt fepe tnkm Pulmonis , eb is-
furclum pus , datitiem , in Xenodochiis fer unat ornem oblcrvavimus. Inofapas in confilio fro ,
FiJluU PeSloris. • •
Observatio Clli.
Phlbijis univerfilis , a furulentibus omnibus vifeoribus mturdibus & viulidsuil ,
fdvis folum renibus, liene ^ •ventriculo.
CUm Chriftina Pickia, triginta novero annos nata, Gregorii Jetken Piffioris Thor^
ucnfis conjux, per tres fere hebdomadas male habuiffet , & de Tumore abdominis
cum concinno dolore conquefta effet, fc gravidam effe a quibusdam mulierculis pctfuade-
ri piffa eft , inque ifto errore hucufque permanfie , donec malo in dies increfeente , Geor-
gium Grunach Chirurgum ad fe vocavit , qui ei oleum anodynum cum chamatmclino ■
mixrum porrexit, utque eo abdomen cum dolore tumidum quotidie inungeret , julEr»
hocfaffo, in fomno, ab inunffionc noffe , fc. ai. Junii anno 1674. materia: purulentx
fete dux librx pet umbilicum effluxerunt , natura fibi in ipfo umbilici ocniro parvulum w-
r ramen
De Tabe in-^ncre & PuImonariJ'';
jjinsn.efiSffnante & abdomen congpfta ifta niateriaVitiora liberante , hon fide magna
FcEtdYe viriurnquc-inSgni proftratione; :, Egpieadcrijd.iP , hora pomeridiana ad eam vocatus,
ofiendi debilem, inabdomine autem i .cic^xcgionem hepatis i dutulem aliquam cum do-
jore animadyetti, urirta nonnihil erat tjnaa , pulius parvus & debilis, pefius puruienti
^nic plenum, quam tuffis crebra prodidit, qua: omnia atrophia artuum , przfertim liir
perioruBi, comitabatur;- Appetitus Cibi-tntegeradhuC erat , Sicifque nulla eam -infeftabarj
fingulis etiamnoftibusplacide dormiebar.-' Sed a 14. Junii durities ventris difparebat : Chr-
tiirgus interim catialiculum plumbeum rubriliffinium fempet indidit, per quem dies
noaeFque coSum piis copiqK; effluere ibiebat, fiiperimpofitis emplafttiS idoneis : Ego
ipfi primum corroboranda praiiccipfi j Peinde ob materia: Purulentre in pedore contenta;
copiam i expedorantia. Die Junii puris quantitas valde imminuebatur, abdomina
quoque naturalem formam acquirente -fed poft- dcligationem viiinuleuli a Chirurgo mana
hora 7. peradam , horrorem quendam percipiebat , tum etiam circa nodetii iubiequenteiB
fcmper calorem p. n. aliquot horaeum : A meridie puris quantitas major erat , abdomine
ubique molli, pbs autem per Vafa' umbilicalia foras erumpebat, in quz etiam Chirurgus
inftruraerttumad medii digiti, longitudinem immittere potuit , ad latera veto, in carnem
mufeutofam niillatcnus. Unde facile dignoicere potuimus pus illud pec venam umbilica¬
lem, tumore mox concidente, ex hepate originem habuifle : Hinc ven* umbilicalis fcdio-;
nem Anatomici petieulofiim efle demonfttant , ceu videre cft apud Riolaoum Fil. Enchifi
Anatom. lib. z. cap. i). in conf med. IdeOiCiiamEpomphalia medicamenta admota uinbiljco
purgare manifeftum cft .• Scitum etiain ex Hippocr. Abfceffum ventris umbilicum efle ter¬
minum. Scd:& aquam hydropicoruminterdum per umbilicum erumpefe, cjufquc affedus
efle graves hinc patet. Sic nos in prailenti cafii codum pus per abfcefllim umbilicalem ulquo
ad mottem fluere obfervavimus , natiita feil. illud lindiquaquc ex vifceribns putridis foras ex¬
pellente. Poftmodum ulcus in mammilla finiftfa unum, alterum in finiftra natium exorie-i
batur, donec tandem totum corpus atrophia conlumptum focleton teprasfentabat , & tum
mileta illa die zp. Julii, hora media oc^va matutina placide obiit.
A meridie hora media prima, cadavere a Georgio Gtunach, Chirurgo, aperto, inven¬
tum pus & lanies foetidifflmi odoris, in vafis umbilicalibus , qua: ex hepate ulcerofo Icatti-;:
tiebant & per umbilicum ftillabant. Hepar duritie & ulceribus tumidum , -quinque libtas ci-i
viles cum femifle ponderabat. Peritonteum, Mefenterium , Omentum, Pancreas , omnia
plena puris, & vix non confumpta.- Imeftina etiam aliqua ex parte corrupta ; Lien, Renes
& V entriculos bene conftitnti erant : Uterus purulenta materi* plenus & ulcerofos .• Garo
muiculoft circa regionem Hepatis eidem adhtetefaat .• Diaphragma , Mediaftinum , pu-*
Irida. Pulmones k pure confumpti , maxime in finiftra parte , ubi nihil de parenchy-<
mate pulmonis conipiciebatur, imo pleura finiftra tota confumpta erat. Dextri autenj
lateris iuperior pulmonis lobus lionnihil adhuc de fubftantia pulmonis habebat , flaccida
tamen & ulcerola : Bronchia pulmonum, qo* adhuc falva erant, ulque ad principium
aiper* arteria: v.erfus palatum , pure fcatebant. Cor lalvum fed flaccidum , ejufque capfu-j
la humore vacua , totum corpus plane confumptum. Hinc (exceptis liene, renibus &
ventriculo) pr*fentem affedum Phthifcos univerlalis nomine appellandum eenlemus*
Simffif ScMt^ui in mifceS. cur. anasr. 1674. 75. ^ 76./. gy.
Observatio 'CIV.
ththifici ventricuiarum cordis oJlU i cornea concrejeentio fene ohliiroto fuere reveriti
IN quodam Oxonii Tabe extindo , & paulo ante obitum Icipothymia frequenter obnoxio
obletVavi dextri ventriculi oftium ulque adeo a carnea concretione obturatum, eamque
tam arde inter fibras triculpides impadam fuifle , ut penh* anferin* aditus in vcntriculuia
pro influxu finguinis vix teftaret. Quin & finifter ventriculus pati foro modo, obturatus
fuit, ut *gre oftium cordis recludi digitis potuerit. Bichirdus Lower Trtli. de cdrde caf-.
z.p. OT. 136.'
SI Cmdis fyaole, qua liquor fanguinis con: geri, ut utramque cordis cavitatem fere imi
quanatur uCque, & ad vencricuU latera &,ya- pleat-, motumque ejus multum diminuat. At-
forum parietes alliditur, paululum diutius elan- . que hocinTabidis , cache6:icisfcorbuticis,fo- -
ex glandalis niefenteni ladeis, lympha^ craffa, fcr.YSvi, agris fcmpor, ad iDjniBinoi-pletunKji^
vel , ut alii loquuntut, pituit.a obieifis-j-quffi fic obfui&.' ;
iu caufafupt uf mmima affumptoram elborum
§. Phihifis definiri fblct, quod fit Toitius cofporis intabefcentia ab ukere Pulmonis oftd,
verum minus reSc, quia plurium ais lioc morbo defundotum cadavera aperui , in quibus
Pulmones ulcere quovis immunes , Tuberculis, aut Lapidibus , aut materia Sabulo6 pet
totum confiti fuerunt; N,am exinde fi quidejn in prxeordiis xecliberecmuUrfjMC
ab aere nitrofo fatis animati poffit , cumque interea a propriis recrerrientis in pulmone de-
ppfitis, Continu.c inquin.etuc , fa:pe_ vitiplns ^ f^dus tab„em arceiSt- . Qusprop.teii
Phiiijfis definitur piflius qij.od. fi Tofius copt^bciccmia a mtU„ idjitfpis coifoxmttiiine »rts
mtis ihaxmd-^t-firt.z- fearhcap-6- , , .
^cj Ollenderp oportet quot propter eas expurgandas effetvePeere qvod- ;
. ;Pc Tabe in gelicre& Pulmonarii . 'f)f
aaini verfusacetciram defcifcens^iS ia coiupa- excluderetur, petatceriaspneumonidas-ia pui-
ge folutui,reroUtares’luas , ( facile- nimis, abf- mones irrueret.
cedere apra;-) ex arteriis tum pneuroonicis.tum _ A propriis recrtmtntis , ^c. ) Prztec diSas
DdTabciogchere&lPHfmonarii . Tji
dAet effe magis latum & amplum : <^are mores trajiciendos, miriimeifiguratainjeffe;
cum hic meatus pertineat ad infundibulum, lient. •
b*c cavitas infundibulo vix aCfitailari pdteft: 'Ex diuturtiu certhri icpUaumHus , ^c. ) Vis
Id quod etiam DD. 'Wanhmm fere deprehen- de ScHolia ad Obfctv. 3; SeS. 17. lib; i,;
di^ Videmus ergo hanc membranulam ad hd-
D B s E R.V AVib GVli.
"Tehes d obftrK&ioae venk civet ffofe cof.
IN cadavere Ptirhifi Lugduni dbfervavit Id^rut Meyffoiterius , Medicus Lugduhenfis , per¬
celebris venam tantum cavam propfe cor obftruftam. Hinc acutus illo vif Phthifin aB
ureterbus& renibus deduxit, qiiam in fe folis curavit diureticis , urdecofto hyperici, &c.
Nonlaccharoi quod credit diflblvcfepiatiaS lal pulmonum illotumquc unionem. Thomd,
Striholinus ccMur. 7. htfier. xxxv.
■phthifin a toto lubinde venbfogeneice induci Interdum parenchyma plade vidi afefumptUmi
Vplane fum certus ; Sanguinis enim vicium folis vafis remanentibus. Nonnunquam tantd
non corpus tantum emaciat , fsd& Pulmones, pure, fcatent; ut calcis inftir fint friabiles; Sub-
quos in circulatione tranfit , omnis ; ( live inde ita induratos inveni & exficcatos , ut vi;
aut horum culpa aut cerebri ) fua acrimdniair- tri inftar diffringi potuferint : Sape cbftis vili
litat & corrumpit : A quocunque tamen vitio tam firmiter adttati, ut naotiis reciproclis celfisj
■Phchifis dependeat , Pulmones tamen in plerif- vcrit; Idem.
que phchificis tandem depravatos obfervavi;
Observatio CVlH.
I. fahei i 'Cordis exfiaatione ^ defeclis humoris io Pericardio.
CAfimiri MarchioniS Bcandcnburgiei, ob moerores & vigilias , llunlore qm involuctS
cordis continetur , exhaufto & cxfiecato , cor exeflum Si exficcatum pyri tofti faCieai
repratfentavit , &c. Melancihoo. lib. i. de Animi.
De piSlhifi cordis mentionem faciunt f liratu fe , iii iiorde ipfo nafei ejuriiiddi vitium prodi;
lib. 15; cap.j. naturi hiftor.at P/iwajyicii»; derunt.- t^ombdo autemfuccus raphaai , ca^
ius lib. 4. capii. de reroed. Contra phthifin, lidi & ficci temperie , ejufmbdi affeSui mede;
ait, fuccus raphani adhibeent , qni foluspo- laeffe pblfit obfcurUmj Nili recurras ad cor;
teli tenuitate fnbcili ad iriii corporis lineameii- dis bbfttu&iones , hineque impeditam langtii-
ta cor penetrare Egypeii enim Reges, quibus nis citcularionem , quatb liberam reddat , re;
erat iludiuro corpora ferutari mortuorum , & feratis fumma vi penetrandi obftmaionibus ;
eaufas valetudinum oculata fide recbgnofce- ad qualitates occultas deveniendum erit.
§. 4. Nuper Illuftr. Romani corpore^ qui a diucnrdo moirbo divexatus ; defecerat , nulla-
pirorfus cordis portio, fed ejus tunica tantum reperta fuitj quod nimitum ab immodferatQ
calore illud penitus jam dbfuropeum erat t<icaca,Ber»ird. f ilefius rerum natur, lib. v.cif .xieviij,
§.3. Si defit aqua in Pericardio, cor fenfim contabefeie arefadfumi iit inpluriBuS obler;
Varum. Riolanus Encheir. ld>. 3. c. 4.
guem defefium Riolanus marafmi caUfarii ftatiiit ; Hi^miriti. vetius ptb effeauaguofeit,
■ Si- : OBSEKVAtid CiX.
-• Tabes ab ulceribus cordis excitati
i-fi. TN qaSdaoS qui ienSm cbatabefcens & liquelcehs de medio fiblatuseil, tarideiil
Xetia ulcera in corde repeti^ nbn patfim cava & Ibrdida , tnuUoante jam tempore
contrafla. Fernelius lib.v. caf.xij. fathol.
4. Veneriis durii cadaver quoddam fecatemiis, quod fiietat liominis quiex didtarno
inorbo tandem mortuus eft 3 invenimus parvum fub alreta auricula cordis ulcus, quod vide¬
batur anliqiium, aliquanculum profundum, purulentum Sc ibrdidum ; C^odcunqije aii-
temillnd fuerit ulcus , fiveex aliqua vomica fuerit, flve cx erofibtie, five exputredinci
videtur rationi cbnibnum j quod fi haec pertulerit diu , polEt etiam feirrhum aliquaUdio fer¬
re. /ii. ;.4r.
. §.3. Vit quidam paulatim longi temporis trdati omnino eiiiacidtus, tandettt obiit. Ia
fejus difleaione inveni magntim ulcus , quod non folum cordis capfulam , verum etiam fub-
ftantte cordis magnam partem exederat , ufque dum tandem penetraflet in finiftti ventri^
*Bli cavitatem xgrumque fic oecidiffel: Bimtnicus de Malchettis Obfirvat.Medico Chiriirg.xlvij.
VisiB,..
740 Anatom. Prad. Lib. I L Sedi. VII.
ObsiryatioCX.
Tabes l femardii dfeliii.
GAlenus in 5im!a & Gallo , in ambiente cor tunica , invenit tumorem ob quem in dios
smai-iari videbantur : la Sintia: tumore repertus eft humor , in Gallo nihil humotis.-Ga-
Icnus femel vidit huno morbum in feftis animalibus di<ais. Ego ter obfervavi: Hi animi
deliquio, cordis palpitaiianc, pulfu duro, parvo, nulla procedente tabitudinis caufi
lyncopc oppreffi vitam ducebant & accedente febricula confumpti funt In uno^ifleao , ap^
paruii in hac tunica duriulGulus tumor, nucis avellana: parvo magnitudine , non perfiac
callofus, qaodiftupto, iehor quidam emanavit citrinus : Hiccorerorum inftar ad extre¬
mam maciem redato, nullis unquam auxiliis levari potuit. Zacuius prox, adm.lth. ij.eb^
Jerv. cxxxvij.
TTIc affeSus rarus j chronicus, cognitii dif- xime quia hanc tnnicam . fi femel humor peae-
XJLficilis, exitialis eft.- qiio correpti ienfim uac , -agerriine elui poccft ; qui licet tenuis fit,
ac fine fenfu febre lenta oppreiTi concabefcunr: traSu temporis a calore cordis cralfefeit, & in-
Ab humore ienim in hac. membrana impaSo , duratus fit refolutioni contumax ; & fi a natura
tiimoremquc committente > renento & putri, vel arte tentetur fupputatio , humor effufns
ob viciniam tanurn cum corde , jugis tenuif- fupra cor illius ignem fubito extingnit, & ino-
que concitatur febricula , qnz tandem totum pinato zgri occumbunt .* Et fi res bene fuccei
colliquac & abfumit ; licetenim cordis invoiu- dat, ulcusfititnmedicabilequodiituulcernm
ctum inter partes ignobiles reponatur a GaUne pulmoois.corpus tandem colliquatiHis prefluS'
7. anat. adm. c. ij- id tamen intelligendutn fi angufliis Salius modum curationis fe ignorare
f -um afficiatur citra cordis oSenfam: Si au- fatetur.- Eo tamen ordine effe curandam hanC
-..m li*c cordi communicatur, ob difficilem tabem quo. pulmonis tubercTilum in obferv»
cuvandi aditum , atque ob. gravia fympeomata iia.cenfeo. Vjde S.il<«»>de affiomiflisc. 7.
iuu.equcntia, agrum matccfcere par eft.! ma-
Observat IO CXl.
. iyinatome Fhthijici ia tttroque cordis fina carmculis hakuitis. - f
■ 4 Nno i5o8. Bafilere in difiiaionc phthiiSci cujufdain, pra:ter alia ex uttbgnif cordis
-cr.uicSo^ catunciila: quadam albicantes interius , exterius coJote rutilo emerge-
I u: , figura pyiamidaii, peculiaribus fibris ia ipfis ventriculis radicatre, per vafi cordis ra-
rE, ..-c> tuos difpergemes j digiti minoris cralEtic longitudine fefqni palma:.: In phthificis SC
hydropicis haud raro ejufinodi repetiumur. Th.Barthoiiaus Epifi.i^.ceat.u
Observatio. CXII.
AtropUa ia Boise, ab Abfcejpt ia corde ^Tuberculis ia pareachpaateFlefatis.
ANnofiis Besin zdibus meis mafiabatut ifiyo. macilep^tas, fine Omcnco pingui : Cof
mulro adipe obfitum : in dextri ventriculi pariete fflcdlo abfeeffum habuit pomi mag¬
nitudine, duobus folliculis inclufum, quorum exterior craffiot cartilagineus^.intetipr te¬
nuior, ei quo fefto ftrum curn impetu effluebat : Nulla tamen voroicz cum ventriculo
cord is communio, fcd folliculus interior pedunculo parieti externo alligabatur : Corigituc
abfceflus patitur & alios tumotes , fecus ac vifum Galeao lib. i. de loc. afF. c. 5. quanquam
non plane negaffe , fcd diu durare pofle pro Ga/eac refpondeac .- In Hepate ejufdeffl
Bovis, a parenchymate ftparato, obfervavi circa port* ramos tubercula cum venulis lata
& capacia, in quibus pra:tct externam tunicam interior falliculus eonfpicicb^ltuc : In aliis
venis capillaribus, circa anailomofts , crafla qusedam & tuberofa erat caro tendinola &
fibrofasHine quia fanguis non potuit libero curfiiper anaftomofin fecti Atrophia luccefEt.
Bartheliaus.hifior.‘p..ceatur.i.. ■ - ■ r
Observatio cklll. - .
Tabes ab cftculo ia meditullio cordis.
ILluftris Baro Hungarus , Cafparus Hortvath , habuit fratrem in Polonia , qui per aliquot
annos phthifisus , cufb a Medicis Poloniz curati non poflei ,.prognofticis relisus eft:
Eo anno 1640! triortuo,. Medici caufam incurabilis morbi ac mortis fciro cupientes, fe-
aione aperuerunt pcflus, & in meditullio cordis, admodum are&ai, invenerunt ofS-
cnlum forma amygdak. Ecquod ftupendum, genuinam 8c cxpreiHfllmam inoffisulo illd
demortui efl^iem „Exfpife4i,autem non piJtui an fcuipmra,;aaf iftura cflSgjem reprzlenta-
verit &c. Obfervatio Simuetis SfUeaier^er, iMedki Husgari , in mfceU. curiefis Mni iiyi.
(Mriiat. do. - - ' ■ - ' '
■ P.S.SE4YATIQ.; c;^iv. ,
. TakesltammbUifctrrh0jis inferict(rd((> , S(mt£&GdU:,^i/tp£iiit.
indsyce ai homines refemfotejl. ■ - ^ '
Simia quidam 'cainemaciariindies-videtetur,:eam. tamen neceflariis noftris negotiis im¬
pediti, fecare in tempore no^ipo.tuiqius : poft mortem viero, reliquis partibus omnibus
ilJzfis, inventus eftin ambiente cor tunica tiirnof p. n. humorem in fe continens, qualem
puftul?: {Qt?pi q,y.dHi4a;f ,ip .Q^ltoquqque vidimus aji;
^ahd,o jupic^ hujufmodi ffiprbqfq ;qpipre a&&;ail;i , p.qrjqdc ae fi pluces cralfe
i^nibrio,4i^yqip t* aker^ Slteri. fui^cij.c , vfturiiinjq mih d ijumotis cpiuiiijebatur : Undo
«rifimilircbDjcaufacUcituc , homines «W, fiiqU^.u^^Q^e aSe^bUs Galenus l,
^.c.X. deloc. adedis.
Observatio 'CXV.
Atrophia ab infarli» anriculs^ ventriculi Aextn cordis.
^'jeliatqtoy.ita-tpmpote morbis fuit obnoxia, tandem cordis palpitationi, afthiiwtl, Sg
jL "aKppliiapfiiit : In cordis auricula dextra erat qaatetia alba, craj^a,. In fiqttdexmq mati!'-
tia pinguedini nmilis. riiie 1. ar.
Observatio CXVt
> tabes Afiirr&o Hepatis abfiejiihtts flurimis referti . Lienis Vatinonum vitio.
^^Atamiiiidulgens pliellus, dum undis marinis nimium credit, ab iildem per infortu»
jL^nium abripitur j merlulquc profundo atgrC alberis invcnws , defertur in littus, 82
ftiierftequentes-TOtantium manus oborta vomitione ; iallam aquam cbpiofc rejiciens , eri¬
pitur quidem motti filbita: , fed reget tamen dornum refertur , 82 aDicnlarum iuafii., iacculis
arena marina plenis calentibufqnc obruitur , potiffimum qua parte Hepar delitefcitj quod
de illius partis regione conquetetur Sed cum jaindin facculprnm nullus finis eflet ille qui¬
dem ledum deferit, obambulatque cubiculum languidus 82 pallens, verum tgnotb amicis
inorbf genere, paulatim contabefeit Tandem lluc tranflatus mihi committitur , animam
argre trahens : %o rc expenla oftendo conclamatum clfc, hepar ferventibus arenis peru-
ftum , lahguinis motum iila parte non parum iufHaminaffe , eSque fex coacervatis ibi hu-'
tnoribus feirrhum Hepatis natum , meo quidem, jiidicib jani immedicabilem : Quid fiu
biduo poft exljsirac puellus j 82 quidem xxiv. horis ante convulfiis. -
Rogor ab amicis, ialvum Hepar iufpiCantibus, ut aperto cadavere, mortis caufim inda¬
gem profotutum id fratribus reliquis , etiam temperamenti imbecillioris , ut fibl reftius pfoC-
piciant : Itaque refeSis integuinemis , dum Hepar intentius contemplor, naturali longa
ffiajusduri^que offendo, atque oftendo aftantibu.s npa mnturn, vifeus duriffimuKi , fed 82
parenebynia ejus mille abfccifibus minutis refertum : Erant autem 'abffceffus illi , non fluido»
furfe (^flenti 1 fed dgro.^lb.pque, qjia^a:f<iteineIep|ianticatHm;faum .carne quandoque vide-
isus 82 abominamur : Nec imrauhis ab eodem malo Lien, circulatione fanguinis luem ia
d^VMfa traas^ente : Pui0i.o.fijp,crna part* piKulh.mgtis ftav^fqu.ebiaf: iude verScolor, live
3® niSfbMdfl.ucqnpq.dennvnro calaniitareta depoittante, five cataerhis ex capite, fenfim iri,
P6{mqncs dnftillantibus ; ^oriti enim. Cepe alias in pnlmonjbns, mortuorum , quos eatarrhi
infeftavet^fi ftigticantCsftjas pnlmpnuiBmaCulgs, vem vel ptzfeijris vel brevi fequututs
corruptionis argumenta. Olatis Borrichius obferv. 55. In AHis med. Bartholini anni 1,671. & i6yzi
dBSEE.yAtio GXVIL
tabes fequittd iief itis inflammationem t ahflceffum ac gangranahi.
^Amulusjt per anna.mdolorc. hypochondrii dextri {ahotavit, actotumcorpus Tabe ab'-
A. famptuffi, Hepa.r {uirdnrum ,. magnum, albica.ns.cipcj» vcncricnlum, gibba p.arte circa
l^ftasnotbas;, nigrum.,. sjsnftma plumbeumin cfthjomwion.eomfflutaium.^i/r iit.deFe-
7^1 'i^atohiiPfak Lilb.-ir, Sed. V
r Observatio CXVilL' i-jH,- ■
rthesl futriligine ieceris iaduSia.
Ictericus cum lenta febro & totius Atrophia, de duritie cum dolore in jecoris regi
conquerebatur •• Subftantia Hepatis fere tota abfumpta erat , in puttilaginem &
Izaimacamcifii-^tde lib. i- dc Uypfichind. Mere. t
' Observatio CXIX.
Tabes a 'vilie Hefalts fiirrhefi ^c.
V^Atarrhinac N. pedum iniignis erat tumor , miCie reliquum corpus oceupante, dedolo-
\^re in dextro latere conqaefta. Hepar nonnihil grandius erat , in cujus medio parte mac
cula alba ,- taSu cartilagini molli fiihiiis ,' totum parenchyma peneirafas , cum‘plutibiis aliiS
ssiiaoiibasSce. fide lib.$i tit.de Hyfechejsd. delere. ^ ' ■
P^servatiq CXX. .
Hthijici lecur f refunde candicans repertam,
SEcui Phrhifici cadaver , qui aliquot menfibus ante obitum ab omni cibo abhorreicetis
rofis-'poiu1cntis , (c. nunc vino aqua diluto , nunc puta puta fontana vitani iiiftentabaC
cujus hepar revera profundo candicans & qu'afi dealbatum, cartera molle nec magnitudii
ne minus apparuit. •- . “ - . ■'''
HEpar candicans erat , ob fangiiinis pau- ^ hiEMiid effe videatur qpam (anguis inriuine:
pertatem in fanguifetis vaGs , Nam febris ris venarum furculis circumjeSus & a&-
mulcum depafcebat, & 'ob iuappetehtiameon- fus r.'Non enim i fanguine ptimiiin , fecns
fumptus non reftaurabatur , imo folo vino dj- atque ali® partes ionfticuta elt , Etenim colos
luto de aqua vham (uffentahs. /ac/ TVe/Zenti "^ejusiin eml'ryone'albicat , fariguihe, jam intra
Diffmai. de-edpepl. p.jjq. :: vafa putpurafceiite, ..mox flavefeift, ac deniqiw
Candicans ) Hepatis fubftantia nuper concre- rubed,inem induit : In quibufdam animali^
to fanguiai (imiliima eft , colore rubra', ' voca- perpetuo albumHavum aut viride apparer.
turque nafir^via, i. e. affufio , quumdn faetii ni-
ObseB. vAtit) CXXK ■ f
Tabes Pelierea, Rachitis Anglis diUa , a Jecere fagra medum aucte , ~enui» ducit. "
Peaprea Tabes dicitur , non qu* 5ntra peflus fedem babet , nam Phthifis pulmonica eo
nomine comprehenderetur, rcd in quaipfapctioris crates vitiatur, cujas origoeftaje;
core fupra modum adaudio,, adeo ut defeSu fpatii, a pedoce mutuetur quod ipfi decft*
uade ii maiac. f^tdefopraebjervat.yy.^fellienem ultimam hujas ltbri.
OBSEitVATlO CXXII.
' Tabes db Hepate mtiat» , non far^if cante. In thoracis cavitatem cempulfo.
■rjUella annos 14. nata hydrope prius affeSa, poft tumote abdominis ob ejus abfceflaiDv
X tandem interiit. p ..
Aperto cadavere, inventum Hepar 'colote flavifli.Tjoi adhterens peritoneo undique
diaphragmati, ac tnolcfua mediam thoracis partem replebat, ut ipfi cordi omnino effet
vicinum : Hinc liimma macies in toto corpore, quod maraimo cemfeftum videbatur j
que ob vitium Hepatis fenguinem non generantis. Pidelib. j. tit. deTumere abdominis, . -
Observatio GXXIII.
Tabes i vitio Hepatis verrucis ebfti , cMefenterii ^ Intejlinerum cum vermibus cepiefisl
MOntlfpeiruli Virgo 18. annum Ktatis moriebatur , qusper integrum Atrephii^
iaborarat &a Medicis diverfimode traAata erat : Aliis vermes fubelle exlftiinanR'
bus; aliis verb intemperiem partium nutricioni iolervientium : Pater defunSa: cadaver apce
riti petit a Facultate Modica , DD. Cuichardus dum fecat , aperto peritonaeo fummuS,
foetoc ab aditantibus non fuftinendus, nares eorum ferit : Parces ergo naturales, tanqu^
DeTabeingehere&PutmonatL 74I
^cultatis Isefe j pertunduntur iattrumciito , Tum aliquot millcnsc verrnesE circa Hepar, mc-
{eaieimmSi intcftina rcpcfiuntur j illatfo Liene , l?ultaonc &<2orde : Omnia quoque intc-
ftina repleta erant vermibus , & quidem lumbriS^ longioribus, ut etiam leciindum longitu¬
dinem intcftinorum bini & terni fimuljunfti ad ta<aum dcpreiiendercntur : Plura rimari ob
iniolerabilcm fetorem non licebat ; Tanta vero corporis erat ficcitas fcu ariditas, ut etiam ia
tanto artatis flore matrimonio inliabilis fuiflet. Hoc iane loco i licet ntriqUc reae fenferint,
dum & vermes adfuerunt , & vitium partium naturalium ; attamen novum hoc erat vetruca-
tum ipedaCulum : Fcetor ille proculdubio ex illuvie puttefcente , & materiam vcrinibus, eX
^4 , ptibcntCi Phil. Sulmuth. cent. i. obfirv. V.
Observatio CXjCiV.
Tithts i. fure fab •vulnerulu lecens fhru colleSi.
Liaor imperterritus injeautus vincula audacifljmo cuidath nebuloni , iaus fuit bipenni irt
infima Jeeinotis fibra: cujus cxftfliansfanguisinpusconvcrfus, conjecit ipfum in lentam
febriculam : Utique tam vehementem univerfi corporis Murce^m , ut conficeretur ante diem
xl. Quo cadavere , juffu Praetoris , difledo , invenimus fah vulnerata fibra plurimum graveo¬
lentis puris coUedum : Ex cujus fetore infurrexit proculdubio , qum ipfum confumpfit fe-
brisiplaneadinftatcoramquospeflundatlentaTabcs. NicoLTulpus lih. ij.obferv.xxvj.
CRe didit 'Cor»e/<'«jff^jfervari non poffe cui calor jecinorineceffarius quam ferendo fit fine
Jeeinotis Portae percufe , utique vix ad Ia- evidenti incommodo calida fanguiais officina:
nitarem pervenire cui craffum ejufdem vifceris Ac proinde non de nihilo- eft quod Galtnus ,
vulneratur : Sed plagaro minus exitialem ubi ( alias diligens obfervatOc) nullibi locorum af-
inucto non defeendic ad grandes venas: Ex ferae abfciflam Jecinoris fibram fuiffe fanatam;
minoribus effunditur quippe minus fatiguiais ; Nili forte in comm, in aphi i8; d; fed refert illic
attamen licet tardius , occidit, tamen ipfatuni aliorum dumtaxat aiiitnadvcrfiones , quibus
vulnus hominem facile, namque effluit ex parte sriam manifefte fidem detogar» liem.
declivi plus fanguinis , &diCGpatur iijipenfias
Observatio CXXV.
tihes a Jeceris fubJlantU exefii flurimifque Ufillis ia cyjlifelleti
^^Um Nabilifli nmm Vulentinum de Heis ^c. Pet integrum fere annum Atrefhii labbraiv-
V^tem,tandemque lenta Ta^eextindumfeeatem : Io hujus vcfica fellea lapilli plufquani
ducenti fece i partim quandranguli , partiiSi cincritii , partim fubflavi , & aurO quafi micantes
reperti funi, Jecorifque fubftantia plane exefa; De dolore veto gravativo dextri latctisni-
Greg.HorfiiusUb.iv.ebfirii.xhij. ' ,
Observatio GXXVI.
Tubes eb Renes Jiciri i^ixes.
REbesamhosjecoriaflixos vidi,5£manu abftraxi mea in Hiefonjrino N. qui in magno
asftu , valde fitiens, exhaulcrat in frigida quadam celia , uno fpiritu, prargrande poculum
vino albo frigidiore plenum : Mox abeo hauftu fenfit freuordU jibi quifi celUbi, incipiens
tnfllre tuflicula inani , diflicili j infuetsj quaaS nec libera nec liberalis , imo nulla fere fequeba-
turcxfpuitio , corpus fcnfim marcefcehat, dc peSoris angore & fpiritus impeditione ac cohi¬
bitione fubinde conquerebatur : Gonfulti Medici j alii pofteorporis evacuationes pratfetip-
ietantdilatantid , lenientia & expeeforantia : Alii , incidentia i extenuantia 8c detergentia s
Nonnulli arfeftantia ad catarthos i Nihil alitem iis proficientibus , tandem ttanfidis duobus
annis & aliquot menfibos , moritur seger.
Cadavere apcrtb,infpeaifque thorace , pulnionibus & corde, nihil monftrOfi, nihil fere vt»
-ti! deprehendimus; fub Diaphragmate vetb , cum reoes inveftigaremus , invenimus eos »
pra:fertim dextrum, Jecori per membranas peculiatesj quibus vefticbantur , quafi adnatos , Se.
ita afSxos ut vi quadam fuerint manu avellendi. Ex Utrttni Helt^ffelii Med. objernlat.
HSx, res omnibus nobis rara Sr mira videba- pendent vifceta , ut fic Jeciit quafi renibus in-
tur : urrum vero furfuffl trafii renes , an cumberet ( a quo tamen vi caloris hos etiam
deotfum ptolapfum fuerit diaphragma? difpu- nonnihil attrahi fotte potuiffe non negaverim J
tatam fuit: Equidem in ea eraiii & adhuc fum Bcfucceffu temporis naturam, qua nnnquara
Opinione, ob nimis relasatom Sc quodammo- oriatur, genuiffsmembranulasillasquibusve-
dqtefolutiimf ex frigido illo & magno hauftu J ftiti Renes Jecori agglutinabantur. Jiimibidet/ii
■Piaphragma, propendifie omnia qux ab eo pracordiu Jiii colUhi] Hippocr, lib. de
Observatio CXXVII.
Tabes eh infinitis Uf illis infellis vefica cementis , leceris fubfiantia exefi,
IAm diu eft cum Nobil. N. lenta rabe extinaum fccarem , In hujus vefica fellea lapilli pluf.
quam ducenti reperti funt, Jecorifque fubftantia plane exefa. .Sernardiss Ssieberris ad Gren,
Herjlium in Okferv.L^.Ohfis^j.
Observatio CXXVIII.
Tabes ddefeS» omnimode Bilis in Veficula fellea.
MAgnopete olim mihi leda placuit ha:c tua de Bile fententia , & exinde anitnadverterfl
ecepi in promifcuutn trivialium Mfcdicorum voture, quod apud fuos,quosiniferedivc-
xabant, argrotos, ingeminare, Ibliti fuere, dum Bilem educendam efle dicerent , utinam om¬
nem e corpore Bilem educeremus. Verum quid inde mali eveniet ? Id nempe quod pluri¬
mis, qui adempto prxeipuo coaionls condimento omnem in cibo capiendo appetitum amb
ferunt, de hinc cachcaici, tandcmhydtopicidcmortui.
Tres occubuere uni parenti filii, omnes tandem Maralmo tentati , ultimum difleaioni
mea: commifit moeftus ille genitor ; Nullum revera nec vel veftigium ullius. Bilis in veficula
adinveni, iltefis cztctis omnibus vifecribus : Hinc culpam omnem in diagridiata illa contu¬
li medicamenta, crebrius illis defunais adhibita •• Hunc enim errorem illos errare fepius
deprehendi, ut a vehementiffimis quoque purgantibus non abftincrent tenera ifta artate,
adeoque prajmatutecommittantfuneri cotpufcula longiore digniflima di*ta. Anonjms ad
GothofrednmiloebiuminbttjasFtindamentisPhyfiolegiciscaf,xvj.%x. ♦
TD.em olimaFerneliofuitobfervatum, quiait abeat, cyftis tamen fellea contiSu fud cutn
. T^be ifi gcricft & PifllmonaTL ^4 y
fettnentari & demum in fanguinem mutati vide- niumque humorum motum juvirei hoh admit^
tut.- Demum chylus quam facile in.jiuteftinfs timns-,Jiifi deeapatcicula fanguinis, quzaciS
corrumpatur i abeat in vermes' 'hunibrflvc ad lore cordis ita exaltata i ut in regreffu pfer he-
nutritionem ineptds, experientia.fitmat . par in bilem abire queat ilfta particula, f qui
tetnpeftivomtetventn hicomniaprzcaverijni- afiit quidem hondurri' elf bilis j proxima ra¬
dicatu elt fecilliroum, Qno.iermentum bilis, menpq.tenria.ut prima occafione inconveiiien-
non pCrtingit i inquit Helmbiit i ibi lumbrico- ' ti loco Bilis fieri queat J mixta adhuc raiigiiini
rum eft patria 1 'iecnefioneffl^aptem. Utilis ab extra omne dubium tales vites,bbtmere potefti
inutili bile promoveri , atqUe eSpulttici 'calcar Hrec poterit repiitafi ptO^ bile alimeiitati , 'quse
addi , nemini dubium : Colojaad Jiepatis regio- £ plus jufio in fanguine. cumuletur jtiioii fuffic
nem afcendens mtcrdum fe}lis'jc-yfti adneaitUr>. cientetub hepate debilipte coaione lejiareturi
ejds concaau bjlep coLorcimgicur, telle High-, .anfam ad-ebulliciopeS ^ jucenSones febriled
nibrp': Coli 'autem expultricem a tahvcficurE 'dare poteli: Eaqui natura abundant, tempe-
litii fimul ftimnlairf crediDile : Ultimum ufumj ramenti funt cholerici & hlattialis.
Toti corpori ealbrem largiri , Oanguinis om- uii vide plura Je ejut^exiratime & i^enmiis’.
Observatio, CXJXIX. - :
.Tabes iGlindulis mefixtem ^ cdhjarrhefei
PUcr annbrum ii); dtfleSus fuit BafilcsE anno 1S17. lolii 44, aD.D. Glaftro AnitoifieS
ProfeiTore : Contraxerat tumorem in glandulis tyroideis , qui pulveribus conlperfuS
decrevit, fed rutfum fcnCm accrevit in magnitudinem : Aute biennium' doliiit capite}
vertigo obrepfit , dolor in cctvicc finiftto latere obortus , fimal in poUice , eodem latfctc ap¬
plicatis oleis fedatus dolot ; obortus turaOt pone aurem finiftram , glandulas jugulatcs ofccuS
pans cum dolore continuo : ufiitpata remedia neceffaria ex tutbith cum^ziniibere , decd-
fto guajaci, pulvere ad ftrumam : Chirurgus manum aperuit; unde effluxit (anguis cuni
aliqua fanie, tumorem per Icmiannum gerens : coepit tufficula infeftari ficea ; pauisj 'fexete-,
vjt, in dies macilentior faSus heflicus obiit.
/In difleclo cadavere, glandiite mefenterii , qua: elTe debent .a]ba:,-,ftiabil6s , tepcttsl
(unt rubra: & ficese,, illis limiles qua: in collo erant, exulcerata: &, putridm , alia.s quoad
toagnitudinen} & figuram limiles naturalibus : Glandulq que cartilagini fcutiformi adjace¬
bant , quoniam magn^, loquplam impediebant : Magna & multa vafa,iaeas inferebantur , uf
& nervorum ramuli." inhocpuero latis denf^ erant, (cd nulla repciiebatut in illis ;Caleof3
fubftantia ; Jugulares glandulq di£l?, erant difpofmj fecundum longitudinem jugulariuni
venarum &mulculimafl:oidei, quaerant nigre, racematim difpofitc, livid?, puttidi|, hu¬
more foetente, ,& maligno fcatentes , ufque ad claviculas protenfe , in, quantitate figutq na,-
turalis : Parotis conglomerata-y alias glandula maxille pofterior diifta ; m.it.tens dudum fali-
valeni fuperiorem , erat omnino alba & bene conliitutai Ibi Vidimus Spinam ventofanl
iic. ExtommunicatiexeO.D. MaKgole MedtceBaftlienpr -
ESrs- affeafijfunt Giaiiduli : Affefins-Scif-.' tnore fcrOphnlOTo imbuttim' S partes exedit 1 St
ritus- ; -Gaiila continens lion pkuita dut peperit tuaditn fluxionero externam i-tranflil-
ftcl,an.cHofes.fed-nntriroentura.gIandulatinti/l dante humore per perioftium, nndelhurculi
&,it£hi_dupfeiter;^eneraotflr i>a fueeo nutrir. p.oftea extendi iiort potuerunt, & fipiliOne ad
fici dcpfavatf nutriente glandula's (glandnli partem debilem fafiai-huitibr falofeiiiinfiturrl
eniroferunr a trahendo recipiunt nutrimentum’ glandularU'm extinxit , uride lividae evSfire i
bnguineopituitojrum J Juvejiis difpofitionefri; Humor cuniculos egit percingendo ad alteruiri
Sluthofam obtinebat , nndpJnufrimehtiim hoA latus, -erodendo anrem cutem fecit ulcus tltem'
nJOrc hoc maligiio imbjitura,r,gta»duUs,'depra-j hlumore'«i.o!andalas niefeiiteiu alfecer&ht ,"'n'ptf
Vate nutrivit, a. . Ab ■exdrementitrbVhfiraoTe ,- quod fiht Caiifae fctophnlariim , ut iult Rloia-
efitn enina glandulae , quae-chylum debent tranl- nns , fed qb caufam, coirimuriettr , hnroorent
Inittere, acido fuo hnmofc privantur,’ tunc fciiicer malignum ; fucteffit febris hcarca St
safeus remanet , 'Chylus fiibtifiot .tranfit'; -Puer - levis tiilfis , fero acri erodente puImOnes 1°. ob‘
po"feOTa»>.rrfjBff«ijiyixy!i,tvifcetatA dies ferntrt diUillationem a capite per faiices a”. quiatotuS
malignum magis accnmularunt , hinc major fangnismtranfitufuofenfimnecrbfin inpulmo-
flicotiiytBia. Dcluii capjtei vertiio ehrep- nrbus effecit, (ine mamfefto’ abfceffii-i fenlirO
fu : humores e f.apite rejeaije infinuaverupt in emm bnmot ille maliguns .pulmohes puttefe-
glaudulasvhinc faaa fluxfo- ia' partes mterep- cit, ut . tota fubftantia.vifafit puri fithilis.- Noil
taneas cerv^is-& fimul in articulos manus dexx emm requiritur nt pus exfpnanc ptfthifici,
(iz , unde auttim.cntuan ibi vitiofum , eo hu- ferum folum aliquando te^iunt." Ideiits
74<f Aaatoaiii Eib. ;i L- Se(S6r y i j.
OffSERVATio exxx. : i
■Tabercumtxtrexk , vomitu ^ dUrrhcet, o.Scitrho fittcredtisW^dulorum m^^ '■■■'
PUdk placentis , libis , teganitis y aliifque hujuflnodi in bStyro fiixis tibis ultri moduib'
faipias fc ingurgitavit £andc curo male fe. habere inciperet » mater ex confilio m
Jiccculartim multa quidein adhibuit, icd oinnia fruftra : Tandem ingravefeente penitus
lo, merquoque ai. Janat673.,inconfilium vocavit ; Offcndlqiuellam fatis debilem ,
calorep.;n. extenuatam plane, cibuJij.quQque nullam appetetiteihv 'cirebro vomentem &
diarrhffia gravi labotahtctfl : Mofolaihfiiper erat , ‘atque a nieai-camentis ita abhorrebat ut'
qua: & qua tatiope ei iintdanda , tzdibfa: 'cutx haud poftrema fuerit i>ars>. Libet vero fub
curie initium calor plane remiferit, vomitus quoque &‘dejeaiQneS; noii adeo crebro infe^
ftatintxgraro, quia tamen extenuatio corporis, & appetitus viriumque pVoftratio fepfim in
dies augebantur, folam mortem horum malorum unicum futurum remedium facile licuit
colligere , revera die i. martii piacidc obdormivit a:gra. ■
Poft mortem Chirurgus referavit abdomen , Sed ecce.in iflo yifcera omnia , ipfumqua
Hepar , quod alias in jufto majorem mterevetat magnitudinbtnv^apparcbant fana ; Solum
Pancrcas.induratumerat.oiBniexpatte&:planefciwhoruffl: Glai^ute quinetiam mefente^-
tii hinGipdevifi:fcirtho&, atque in..cam. aufiie erant. moifiro',,.rit magnituthnem nubii
juglandis ionge fupct.aref^; Ge(irgi«r.5egera> cur. Anni Iv.obferv. S7,
■ ' “Ob SERTA, c
TAcYa' Labidis mimtis_^yehis mefora}fts-ohjiTuem^^ . .
§-. I. TN venis mefaraicis etiam materiana febulofam nonnuriqudnf contineri conflat , Hx-
a Tartaro fic obftmiS:* firnt , ut nihil a ffoajacho per-p'arvas illas obftru&afqae ve-.'
nas petmeare poiEt, Omnia in ftoraachbjier^imanent, nihiiquc3b'hepareartrahi potef^
»ec nilum cibum Jlomachus foicXt , unde tandcih corruptus -appetitus , Tabes &”dectemen-‘
tum roembrorum tocius,corporIs oriuntur; & hoihinesmagflSsi»a/ffi^»»ri»a!waG tanguorb-
biis evaneiccre aembtrem obice coguntur , ut cgs Francofuai; ad Oderatn in dirobus Fra--''
tribus, valde dbdlis lludiofls , qui Drcgerf vocibantur , vidi -• hi tafi etiam morbo onerati,
iSne qfntii tuifi , toti exanefecbaW^ at bibi! prretctquam cutis;& offa in illis appireret. - -
Cuinque-Mcdici horum dcfurfflbrura corpOra diffeeare juberent , lapilli minuti in vinis'
mefaraicis jacentes , qui venas mefiraicas adeo obiltuxerant -ut nihil tranfintare pbtuerirj'
inveniebantur : Nihil itaque ,' pfafctet admtrationcfBy 'illis erat-y nec ullus iaventus erat
veram aliquam caufam hujus mO^fl-indicare potuiffec : Deitider quarto annb^prstetlapfe/
tertius quoque frater, Licentiatus Theologia: , fuvenis admoddm; ebdemferbex moi-bdi
vitam cum morte commutabat, cui tamen xgrotanti febris aliqua a tartaro nata erat: Ex
taii etiam^bftrudione venarum mclaraicarum p.aroxyfroi ealcuily.ut febris frigorir ac calpr
te, utpeilis, pleutifis , fsccrignis, aut alii firmJcsmotbi , qui oqapes Tartarei. funt, 8£.ex.
obfttaftione calculofe matetiz oriundi funt: Hic;beoc.- obfervandum cft omnes ejufmodi
morbeSpatoxyfmosTartariefle, quod etiam prima in origine dyfenteria: ,-ignilque facrf,
quoad partem , caufa eft; Obfirvatralohannts Ifeueit.- . - ,
■j^Tigerteratione horum lapillorum hanc' au-, riujp' invehunt j' ‘ ac 'Vena: eam .'qpa haurii^l,
l_yih6res nunc ferunt fencendaiti.',; Artetisl nqdreducHne.Ted-faciunt reliqtiatn.. Schneidc^^
materiam fahulofaro nonnunquam IU mefence- rits lib.}. de ^ac!irrh.cap.-j, .
§. a. Francofurti ad Viadrum duo fratres contabuere & mottuiffunt , In fedlonc reperg
llint lapilli parvi in venis melaraicis,qui impediere .chylj,tranfitum : Tertips feter ctia®
quadcicnniopoftbmiiimoibomouuusjefly niffquodhis ieitio febri labotabar.;:.
■r TTinam fediones anatomica: crebrius ad- quas hic intelligo , quid aliud procreare
V mitterentur, profecto caligo tanta in ri- teli nili corporis atrophiam &confumpiioncin€
mandis caiifis morborum abftrufis oculis no- denegata fcil.ilU'efca & nutrimento fatis c(^
ftrisnon obfervaretur : Tabis caufam an quif- piofo & conveniente, (hrijlaphorur
quam Lapides mefentetii effe . dixerit ; nefcioi wijtvll. caris/ «»»»1671. vfc/erv. 307.-- - ■ ' "
intetira tamen obftructio venarum lactearum.
Ossem
F
C)e "f abc in genere & Puliboharis 74^
OBSSkyAtio C_XXXII/^
'Tubes « mefixterh tumore 'ajeBq circa exortum , Tuberculo ik corie ^c,
BEnjammVallcnger gcnetpfus, annum agens ji. exlapfu abe^uo ciraaregionem ium^
botum ooniufioncm pafliis eft , Poft biennium per vices j circa- locum cOntuCim 'lanl--
tumdoluit, variaquelequuca fiintiymptomata-, nempe dolor colicas fepcrecurrcns , uri¬
ni pauca & ejufdem nonnunquam fuppreffio' ( verum abfque arenulis & calculis) frequens
vomitus-, dol<4 ilchiadidus: quibus acccflcrunt traftu temporis , difficultas rpirandi, tuffis
fcontinua S viplenta, lotiufque corporis macies : demum corpore extrema tabs cbnfefloi
lupprcflaque per tres dies expc&oratione ■, obiit.
Aperto abdomine i' Hepar floridum apparuit , at veflea bilatiafete vacua : ventriculus
Sibteftina fatis fana, nili quod harc flatibus diftcr)ta&: in latus dextrum propulla : Lien
^quantulura jufto turgidior ■, ut & Pancreas •• Renes flacciduli , alioquin iatis quoque lanii
oteteres Siveflea tum a calculis i tum i griimisainique materiis obftrudivis liberi: Melen-
teiium ( abfumpta a tabe illius pinguedine) tranfparens, cujus prdpterea glanduls admo¬
dum confpicus etant , fed jufto flaccidiores : Partes huc ufque a flatu naturali parum rpeeu
debant •• Verum circa melcntcriicxottum4«ge-»-rippar»2r . qui . inteflina in latus dex- -
irum, utdixii detrulerac : Tunior hic ab appendicibus diaphragmatis fuperne; ad os ebea
cygis inferne, ad renem utrumque latetaliter , ad umbilicum ufqde anterius protendebaturj
& vertebris lumbdrum fibrofa connexione firmiter adhzrebat : Involvebat autem, ih fiii
mole magnam arteriam j venam cavam, vala emulgentia, plexus herveos, renes luccen-
mriaios &. glandulas lutnbares Longus erat pedem unum, latus lex pollices, craiTuS
quinque , pendebat circiter fcprem libras : In ftufta difleiflus, glandulofus apparuit 8d
carneus , magis quam humoralis. Apeno thorace , pulmones utrinque numetofis tuber¬
culis, vatias- magnitudiniSi inflat cotyledonum vaccarum , albidi coloris ; fubftantite glan-
dulofe , ejusdem genetis cum tumOrc abdominis prius deferipto , fcatebaht ; quorum
iinum majufculum exesum uncias duas pendebat : Adeo tubercula harc pulmones undi-
qiie oblidebant , f ndm centum ad minimurh numero erant ) ut ptimO Obtutu e£
illis iolis COS ..conflare putares. , Lobi inluper pulmonum pluribus in locis pleuri adnafi-
eebancur, a qua difficulter, feparabanrar. Anterior pars cordis uUico confimili tuber¬
culo infeftabatur. Dexter Vero ejus ventriculus grumOlb fangulnc , iriffiar gclatinifc refettui
'vjfebsiat. Taribou. jJeuograp. cap. xu
^^ircacafum propoStuin dubitaripofGciNum nam iiioleiil deinufti excreicert , tarde iriquanS
X^contufio ex lapfu fuerit origo fymptonia. & pedetentim augeri -. hinc evenire po.tuiue ut
tum polV biennium fupervenienciuro ?■ Ratio fctophufeifts per bieaniiinl fere , ad eam mag-
dubitandi eft, quod ager ipfe occafioni huic nitudinem non acceflerint , qua ciceris parti-
Bfalotufii' originem adfcriplerii , neqhe aliam bus thagnopere incommodarent : hbc ex ed
potuerit ejus caufamcomminifei: at contra ur. confirmatur i quia humorales non erantf quae
geri queat temporis intervallum inter primam eito augentur & frequentet. rnmpiintur)fedcat.,
cpntuliouem. S. fymptomatiim eruptionem; nofe , qua mote aliatum carniumpaulatimin-
Namqui fieret Iit hujus .m'aiiTeminiumtamd}u crementum fumunt: Tertio, Alferendum vide-
delitefceret nulloque fymptbmatum fatellitio tur in aliis fere omnibus corporis partibus con-
fe proderet? Ad hujus diifieiiltatis decifiodem, tufiones fcrophulis facilem fucetefeeadi anfatn
ptimb feiendum fcrophulas facile oriri polfe a prabere-. Kain contufio qaoquom6d,o fanguic
nimia fibrofitate, cralfitie ac yifdditate fucci nis quaridam. incraflatiouem , indique ebullii
nutritii , quoniam obhancipfam.caufaro isfuc- tionctn,eb difficilem ejufdem tranfitum per par-’
. cus difficulter omnibus corporis partibus ex rium Habitum promovere apta nata eft .-Hinc
sequo difpenfatut , & confe^uenter alicubi re- jubeat Medici contufiis quamprimum v. s; fuc-
dutidat,. facileque. prima .tumoris flamina.ja- currereieaenimn.ontantura ebullitionem fuppri»
Ctt ‘. hoc ipTurii confirmacnr ex Kiftoria data, mic,fed& incraffafaatcehuat,adedquenoncan-
fingnis ehitn' ia dextra . ventriculo contentus, tuni. imrti.inencibus iilHanifbatioriibus ac febrii
ut diaiiniS 'getatiai inftat erat ; Nee dubium citationis periculis ptsecavet, fed& crudorum
quin fuccusjnatritius co‘afim'ili vitio' labotave- tuberculorum, fcrophillarumque -i f tumorutli
rif .- TJu.amquam enim hi fucci pland diverfi rietope tardioris motus )' fuppullulationi iri in-
funt, magna , tamen intef illos cdnfoririitashc tecelfurii profpicit ; His poliris, irifetfe lidec
plurimum Intercedit, quod nimirum rejedianea potuifle cOntufidriem hanc primi dtiginifero-
pars gliraeric! partium fpermaticatum , e nervis phularum' ptediasifuni dccaliduero przbere :
pet glandulas in venas f raiisfund tur , adeoque Eas quoque, quoniam fcfophiilft per fe morbos
fengninem qualitatibus ftiis nonuihit inficit: fae rion' erant, riihil ftaciiri damrii citeris partis
^in & idem ccftatur viri ctslibatus , St vita i- buS 'ab initio iritulilfe : verum tractu teiripos
vino & venere abftemia, qui ut fanguims , ita ris in magnam molem auSs , ex compte (lios
&alim‘enrifpermatid roburac fibrofitateroau- nepfifertim vicinarum p'arttium , graviffima
gent t Secuaddr, Advertendum eft fcrophulas illa fymptomata prddiixilTe i fcih dolorem
ftequentettardi incremeriti elfe , verummmag- coHcitm , vomitus , deqnfioriem inteftindrtini,
^oatmie Bonaiyocn. It • Rr t i extra. .
Dc Tabe ia genere & Ptilmonari; , 749
nsnr adeptus i ipfis quoque partibus eaadem robur vifceribus conciliarii fine pracederiti
impreffctit i qus quoniam czteris' naturalibus totius_ expurgatione oiiininonon potuit, qusc
^nobiliores funt, ideo non febris in(ignis5 ni- quamdifficili negotio perfici poffit cuilibet
g primis diebus dumpus conficiebatur i Sei palam ell , tum ob pueiliim reluctantem . tuin
lenta , corpus paulatim fptre abfuiiiens , fuc- quia revera hsc atas & fanguinis milTionero Sc
celfit : Quibus , ficut imfarionem adbibuifle purgantium, medicamentorum vim difficillime
nobis omnino; impoffibile. videtur, ita neque tolerare pdteft. Idemibidemi
antehac prsfecvaaonem j; tenella enim arate
! = Obsirtatio GXXXIV;
Tabes d mefenteni ahfiepbus epfqtte ceufumpttem
S.£p’ehic (inindiisj iipe_- hia.nifcffa caufa aigri tabefeunt aciemaciantor i fcbfe nulia;
. ei ialtcmlcviffima fc hulG^malo jungente, fine magno fenfu doloris, gravitas tantum
'quidam femitur circa umbilicum ac Rypbchbndtia Hoc maliira prateee obftrutlionem vif-
petuiBj.ficpe^cauiamJacentcni habet in venis mefaraicis, vel in ipli mefenterii fubftantia,
Izpc iniignem apfeelTffii Jjatitui', quod iri diffe^ cadaveribus non femel oHfehavi:
lino reperf 'aliquando' totum meleptciiutn abfiiiriptum ; acfatneh iriteftina cohircbant , au
potius inter 'ie confundebantur, riujWqrajnejKnuibuspclIicuHsTeumembrdnisadnatis.-lta
jnifeti mdrtalcs ad extremam inacicth pcrduiSi, ut jam magis fceleta quam corpora carne
ycftitadici pbffinf j 'abiiinjpw calbte nativo' vita excedunt ; Notabile in hoc malo cft; ple¬
rumque adcffe^aAifMf aeappcteiritiameaninain, 'eui fe lienteria conjungit, unde- cibi nihil
aut parum imniucati de iricoai,, per alvum' ejiciuntur : Taliter afFeSi, etfi plerumque defi'
perati, 'temperate calidis anodynifqui^''metderatcque calidis didbfiruentibus ttadiandit
iSw/iaf Wfaffb /Waraw.
dBSEs.vAti6 cx:^xv.
. 'fahesaiiejenteridfiirrhefiy comprepoiie venariim Terta epCava, aliifqiie viiiit
partium naturalium -di ivitalium.
PUeiia. circa xi. itatis annum l”. in. febrim Epliemcram , mox Jn helicam incidit.
Hinc euro fpatib trium menfium doloribus totius corporis , ariditate lingua:, tufficulas
deglutieridi difiScultatc , fudoribus , ftequentibus ptEcipue noiau & dotmiendo i vexata
cflet , tandem plane Extenuata obiit. . “
Cadavere aperto i. Iritefiina vermibus plurimis irifatSa videbantur, a. Ivfcfehtcrium feit-
rhofuii! & hinc inde materia gypfea , uti quoque circtimcirca venam portam , refertum filerat;
hinc chylus ad Hepar permeare ac diftribui non potuit. 3. Hepar divctfis in locis i tam ini
parte cava quam gibba , fteacomatibus icatebat. 4. Hepar mediante materia gypfeatamte-
nacicer diaphragmati adnatuni crati vix iit avelli pollet, hinc anhelitus difficultas &
cula 5. Circumcirca venam cavairi tam afeendentem qtlam defccndcntem , moles materia:
hujus gypfcE, ad magnitudinem, pugni i tenaciter adhEtefccbat i ramofque comprimebar.
Hinc extenuatio corporis , fanguis enim per corpus pro, iiii nutritione diftiibiii non poterat.
6. Subftantia Lienis materia hac gyplea undique Icatebat. 7 Thoracis cavum aqua limpida
& nonnihil flavefeente plcrium videbatur, 8. Pulrooqis fubftantia. materia puruienta imbuta,
uti quoque fteatomatis, nucis vel caftancE magnitudinem excedentibus, hinc inde referta
apparebat. 9. circa exortum alperE artcriE ; ex pijlmoriis fubftantia, moles fteatomatura
Came permixta , ovi magnitudinem excedens , inventaeft, qiiE tam afpcrEarjeriE quam
ffilbphagq kdhErelcefaat. Hinc anhelitus, vocis & dcglutiendi difficultas. Febritiiis Hitd:
leni, ii.- dbferv. xliv. "i
Hitteivd! mattria gypfea') Lympha forfan fic citur; Seciindo'm tranlituejafdem per mefenterii
concrees originem debens : Qb.tdrVavit glandulas S: poft eiiiS ijigrclfum iri has venass
enim Sarheite in Praxi , cap, de Hydrope, eairi tunc primum nucritio dimmuta , quam tandem
per gradus' ejuftnodi.craffitiem taadcm.adip.if- atrophia coufequitur.' Tenlo in tra'nlicu fangui-
ci : Confiat eerre talem concretionem obftra- nis ex arferiis m vertas , per earundem glanda-
^onum foboletn-effe. O.bftruSio autem"vafo. taroiu fitbiFta-rttiam;;bi'rtC'/i bbfituatur fa'oguinis
§.2. Si Glandula, qux in meienterio plurima; fune, aliqua de caulaincu[i]e(caQt,ip&vaia
comprimunt ; Et inprimis hoo prxftare poteft Glandula illa infigniot in centro melenterli i
qux primx vaforuro diftributioni addita eft j & qua tumore laborante totius corporis
rem, ob impeditam chyli diftributidncmftquutamfuilTe oblcrtatum eft. Se/ixertusPrjU.lit.
j.part.^./eil.i.caf.j. ‘ ' '
Observatio CXXXVL
Tabes a Mefenterio lapidofo.
IN quodam juvene atrophia cqnfumpto Mefenterium totum lapidoliim inventum fuit : R
qua vero caufa oriri poffit , ciim calculi oriri polEnt a calore & frigore , Nos exiftimamus 4
calore id contigifle. Dem, Vanarelus Pextecojle V. Obfirv. xix.
Observatio CXXXVIIi
rhthificorumFalmenesfapeiftegrireperti, male vero tfeSlum emficmmVentriculi'.
An verus Lindams qui exiftimat ea qux tuffi in Phthifi rejiciuntur , fxpe culpa ventriculi
fieri , Eo quod in Phthificorum corporibus pulmones integri , male vero affeSum orifi¬
cium ventriculi oblcrvatum ab eo fit ; l.Th.Scheackius cent. iv.EpiJl. Bartholini 71.
fint* Ex ventriculo advocarem, li Illius telml,-. rjilentajiingularis adfuit partium contotmario,
Ium indicium extaret: VentricuIusinTabe pus ficuc in aviumgenere , ubi per patentes duSus
effundit & per fauces excernit^quemadmodujn tranfitusfit e pulmonibus ad abdominis cavi.
eXipOte inter duas ventriculiiheiubranas colle- tates. An, talis fuerit homo Pht|iificus linimi
■ afthma vidit C. Vifo de f«rofa coli. p. m. 19S. divinare hon poffum, &c. Th-. BarthcUmt Efifii
Forfan in exemplo i Clitt-EUdam allato , put- j}. Vide fupra Obferv. 103.
iiionutnrob6te^urulentamateria.ad abdomen , . - .
qi ibi;':
Obs erva
10 CXXXVIII.
• '‘■'-Tibes a GUaduUpfhri adaata.
X Tldit lotmnu frevotiutvi cadavere glandulam jxninoris avellana: magnitudine juxta py-
lotum jrrinterna: ventriculi parti adnatam , qua;, membranie oblonga: pendula ncaeba-
tUr.- hoc ianecorpore in pylorum incidente facile, chyli exitus omnino prarpedici & varia
lymptomata ^ri potuiffent , quod ab apoftemate in fundo ventriculi , tranfitu omni in duo¬
denum paularim inedito, corpore atrophia confumpto, obfervavit Camenms G.Hierommi*s
f^lfihmsbbferviiil.
"5 i Observatio CXXXIX.
Tikespb ventriculum conofumabufu mitgijleriorjtm cordiorum dr feriarum.
EPiicopuniUtatiflavieiiiemmagiftcrinmPetlarum fepebibiiTe, atque demortuo tunicas
ventriculi nigras & corruptas apparuifle teftatur L.kofinannus : Lthavius3\icfiat.e%cTa-
plisdemonftrat Magifterii margaritarum 8i cotal!otora, qu:E tamen humidum nativum in-
ftwrarc creduntur , ufu multos in Tabem incidiffe, plurimos vita privatos elTe , tunicis ventti-
«uli & inteftinis acrimonia plane erolis". FabritiusHild. cenmr.vi. Obferv. Ixxxtx.
O B S E
eXL
tabes ventriculi fderationi fuccedens'.
I Ac. Gallus conqueritur de dolore ad umbilicum. Solennis erat exCretlo mitetla: purulen¬
ta: per anum: poft liquida &cfculcnta vomitu rejiciebat: Interiit plane emaciatus , ac fi
fphacelatum corpus clTet. Aperto cadavere ventriculi facies extima ctat vermiculata-, facies
interna corrupta & putris. Vide tit. de Ventris dolore lib. 5.
Observatio CXLI.
^mrtome Tabidi fojl f Ultrum exhibitum , In cujus ventriculo majfa dura referta efi.
B Aro quidam filium Bononia: habuitjqui accepto Philtro totus contabuit, ae tandem mor¬
tuus eft.
; Poftquam corpus (eSameft, malTa quredam dura , cornu fimilis , in fundo ventriculi inven¬
ta eft , quz Patri poftmodum ttanfmiffa fuit : Pater in memoriam Filii demortui, cochlear fi-
fci ex ea mafla fieri curavit , eoque frequenter in nienfa uti folitu s ftiit ; Accidit autem forte
fortuna aliquando, ut cochlear iftud embammati ex nafturcio aquatico , cum aceto confefio,
impofitum diflblvcrctur , Hinc Naftuttium aquaticum viribus non vulgaribus contt^hiltta
przditum effe facile conjicere poflumas.
■pOdem pfafidii genere alius quidam Nobilis derunt plurimum. Fetrus Monavius EpiJI. 13. lib.
Ajufuseft, atque ex fimili morbo reftitutus : ■j.conf.& Epifl. iScholkio editarum. Exempla cu-
Omnia Philtra etfi inter fe varie differaut , hoc rationum affeSuum a Philtro exhibito vide apud
7;t Anatoni; Pra£t;Lib. It Sea. y II.
Obseryatio CXLIII.
Tdes uatt i Tumare fcirrhofi •oentriculi pyloro frtxime adhmhte.
RDftiGus ranam fe in ventriculo habere credcbatjn vomitionibus eam ad Gulahj nfqui r*
ccndcre, ac exterius eam, ad regionem ventriculi manibus fc prehendero dicebw'
Interim dormire fe, appetere, fedemaeiari.- Sed anno elabcnte vir ille mormus cftM •
confeaus: Aperto cadavere , tumor fcirthofus, ovi gallinacei .magnitudine , ventriculi^!
loro proxime adharrebat. I. TJr. i/eiire/iVfWiii i .
Observatio CXLIV:”' "'
"rthes i cenupiigxe ommam vtfierum , fils ccfd^fdve. "
'Eorgius Gefahardus vatiis morbis & longocfuciatu <fete'ntus pcrlj^“annos'i vix'jcp|
g;
fultis
Difleflo corpore folum Cor illatfum repeti, emtera: partes erant fetida: Srputtcfaa*
Ventriculus inanis protfus erat, omni chylo deftitutus , nec ullam aliam humorofamin fo
continens materiam, & confequentet oeclufus qdaii& patvus.ln vefiCulafelfis, & meafif
ejus choleram ad inteftina deducente, obtulit fefe mafla quaedam nigra ,<peeiervitreonfe
lapillorum \ qui pileis & eorum fafeiis & redimiculis , ornams gratia annefti iblent tde$ aaiii
dem ut bilis reciproco gradu , prapler ohHruRionem , Ipinam dotfi pctforandcsaij pedes deflui
xerit, ubi concitavit ampullas ac vefieas ovi columbacei magnitudiric, vel etiam majores;,
tantum ardorem ac dolorem moventes , ut mirum fit quod non fingulis horistEger in lyacp.*
pen inciderit , quibus apertis nihil Dlfijcholera ichofi commixta exivir. Melenteriuma tia-
ftura iftius cholera: undiquaque putridum erat. In renibus deprehendi materiam ealculofim
fatis multam, pralcipue autem in finiftrp , ubi apparuit lapif haud exiguus , ita ureteri acuta
fiia cuijjide infertus, utomnisurinrc ad veficam tranfitusfit interceptus. Pedes illius magis
quam in leprofo fquallidi erant. ' .
ADm m bilis prepter chflrucijoKcm e^-.yFernelitis fangnitietri gignat , in Atrophiam pricipitat.’'
Pathol. lib. 6. cap.S.vix ullam fe animad- Per hos affe6usi'«r, tametfi -aiimencr copia
vertiffe Atrophiam alferit , in qua vifcera.pra- fuppetit vense.ipulto huiitoieilurgenti eoro
ter intemperiem, non roulra quoque hamo- pus tamen non aiitur, quia is humor cal6ris.&
rum, prsfertimque biliofotura , colluvie fca- fiibUantiae bonitate, fepe eciam fibris , quibus
terent , ac eorum plerumque copia diftende- concrefeat , deftitutus , partibus neque adhjs-
rentur.-Hxc igitur caufa quoniam naturalem refeere neque affimflari poteft.
fpiritum & calorem proterit , six ut utilem
Observatis CXLV/
itdbes i depruvati cossjlittttieue ■vifeerum o>
K listuraliam.
2E Lia Euvouts annor. 59. tandem Tabifica febriat alvi fluxu confumpta obiit. Ad ean!
aH ventriculi infirmitatem poftremO devenerat , ut nihil alimenti aut medicamenti fufti-
nerc poflet , fed illico omnia vomitu rejiceret.
Cumcadaverapericcmus, deprehendimus Hepar flaccidius foris pallidum, intus pfotfes
exangue : In lobi finiftti parte fiipcra , juxta diaphragma , ftcatoma callolum , ovi columbfe"
ni magnitudiric ; inferius arde coaluerat cum ventriculo , Omentum plane erat cqnfijmptum>_
omni pinguedine illiquata a febris perenni calore : Colon erat admodum anguftuin , ,fed •fiy,
fa, qua: per omentum colo & fundo ventriculi inferebantur, calami anferini amplitudine:
erant. Lien pallebat, palmi magnitudinem non excedebat , flaccidior & exanguis, Eit
breve , ouod ex liene ventriculo iroplanrabatur , in duos ramos amplitudinis calami anferini
dii’ifum*erat. Ventriculus flatu potuque turgebar, ry/ert fubftantram callofum fleatoina;
oblidebat, non tamen via in inrcftinuminde occludebatur , nara etiam digiti 'infcrtionem
admittebat : P.incrcas totum feirrhofum firmiter pyloro adnatum erat. Vena Pena fteato-
niate callofo premebatur, fuperius inferiufquea pyloro & pancreate. Pulme pallidus infi¬
dis maculis iparfim oppletus erae : Pericardium aquam pallidam vix cochlearis quantitat®
continebat •• Cor erat flaccidum , foris pallidum , iilrus exangue. Vterus nucis juglafld'^
magnitudinem non feperabat , ficut Iblcnrai naturae ordine in ejufinodi anguftiatn contrabr
folct, cura msnftruo fanguine non amplius humedatur. O. Heurnius Objerv.
Dc Tabe ih genere Pijimoiurti’
iaiu.rri intemperie , tum etiam interceptipue etiam in melius mutare poffent. Unde deficien-
nutficatuse?tvensportK Co'mpre(Iidne, quippe te vitali vj|;ore intotb cprpore, lenta febris
hepar infirmum , procreans fanguinem pra- exorta mifere mifetam attriverat & tandem ex-
Vum & aquiilentum, reliqua vifccik;r.& 'cOr tinxerat: hinc tandem tanta ventriculi infirmij
ipfum ita intirtiiaverat j iit faugdinein qiiem ad tas ut Omnia vomitu expelleret, lieti».
Obseryati.o CXLiy.
a GltaduUmm UBjarum lumhurium 'vitid.
DEteSlis GhnjttKs partium, prmfeetiin thbracicarunij
quac ox glandulis larfteis chylum fugunt : Premitur fubinde Receptaculum ladeumj
chyli remoratur, obftruitur , & inflammationes aliolque tumores patitur.- Vi¬
dimus id in cadavere humano , in quo ad Atrophiam omniai Cxccpro hepate fano , verge¬
bant , flapeidis pulmonibus & marmoris inftar variegatis, bubonibus in inguine, gangrzna
in pede, & aliis peflSmi habitus in,diciis i Sapa erat altera glandula laftca, rubra altefaj
quafi inflammata & phlcgmonOdes : unde hepar quidem fanum & multa: mtfaraicatlaaeati
at thoracica: h&ez non ita plena: aut tumentes chylo. Thmus Bmheiims Aiii~
tora, de UCieU Thoracicis crf. ix. §. viii.
PPceCfiorufus Glandularum iaSearum eft, ut cit i furfum dcniqiis promovere , ramlficatid
ex laSeis mefenterii .venis chylum exci- la&earum exinde prodeuntium facit fidem.- imd
piant aliquem , elimque nonnihil prsparent compreffo tnefentetio St vulneratis lableis iii
beneficio Calidorum vaforum vicinoruih-v arte- thorace, vel ligatis, vei digito adafiis, chy-
ris venaque. & breviter pirsparatumad tho- Jus' illae, vel prodit, vel in tumorem tollit vi-
rftcicas aliafque partes. protrudant. Gontineri cinum naefenterio locum Ce c. V^iie iBarum hrftoi
ibi chylum fenfns docet, jllumque recipere ex riam cap. vii'. diSi libri',
U&eh mefaraicis , prelfipne illarum 'innptef-
OBSERVATIb eXLVi
ia quiiufiam morio nufumpis Vanenatis tmict Ipirenchymafe aifcepjfe wfa efi.
PAnereas membrana tenui iliccingitur , qui in morbis humorum aflluxu cralfior fafla,
ab ipfo Pancreatis corpore abfccdit, acveluti feccum quendam conftituit, ut in CorpO-,
tibus biotbd Confumptis fepius a nobis obfetvatum. Baolarms Aathropogr. lib. eip, 14;
- diSERYATIO eXLVI.
■Atrophia iripuero i Pancreate fiirrhofd.
Jr poflquam-in puero IX. arinorum , Atrophia extinfiO illius , confticutibnis id repeti .-Hoo
tamen addere Cbnvenic Vndn omOeS ejus partes atquali ratione induratas fuiflci eum tres
quatuorveadhuc extarenCi inteftino viciniflimx, vixaftatu naturali tcfccdentes. Gerardui
BlafMsObferv. Anatm,p.iz-p. Obferu.Med. 1.1. parte ii
■<3BsERVATid feXLVIL
. , . i,, i. Mpcies.aiu^ricts UrrpifiraisirtReaerepertih
eAicgys§.pResjdotnici!inni pribete quam ftequetitiflitnum , tain raram LumbtkbshiO
colligi -In yirAm4'e'iaro nlni , & quod excedit , longitudinem habentes dubs aliquan-
do.reperi:lcoteris erant rubicundi,- quaficx annalis plurimis affabre januis conftare vide¬
antur. G.SlafiusObferv.Med.ii:Parti6: .
. 2, JpyMis a pqsritia dolore renum erat bppfcfTus, tandem Tabidus vitain finiit : Iri
htrpqpi tpgiji^cayo vetines fiint inventi. Videl.^.tit.detavAorUrh dolore.
.'f.d, R.Cngtn-;H'?ri.C->linroYO inCanibps fubftantiafua non fblum. privari, verum &lum-J
btiBisfepcpIatimisyatiiiquelOeo confuiripto fe exhibentibus, repleri, frequens Anatomi¬
cis , At in homine talia evenire ratilfimum vermes duos ulnrc ad minifnum longitodincni
qabinteS , rubicundioris coloris , aquofb llcjiorc fcatentes , fitriiles omnino iis quos in cani-
.nistembus teperitidixi, pnica tantum vice in emaciato fcne reperiri mihi eonceflum. GMia
fi»s,OhCeriVAif^Jiat.'p.\i^' '
atiribus, amaram bilem contmeatibus. , Xmp fiftulofa ulcera. Idem ibidm»
Observatio CL.
AlrofhU i verme in altero Renum, dr Calculo in Lumbis.
ANno i69). Erneftus Archidux j Belgicsarum Prpvinclarum Protcx, obiit node inter^
cedente xx. & xxi. menfis februarii die , anno attads 42. ;
Ejus cadavere aperro , Cor, Pulmo, Jecur nihil vitii prarie ferebant: In lumbis tantum
OTedioccis magnitudinis calculus repertus eft , Et in Renum altero vermis oblongos & vK
vos, qui vifccris illius parenchyma adeo crofit , ut parvo tempore Princeps emarcuerit to¬
tus , hinc rupeceffe diu non potuerit. D.M. lanfonius sMereurii Gallo Selgici Topo z.
Observatio CLI.
AnaUmt Canis Atrophia confeUi, cujus renis' finiftri farenchyma vermis de^afiehai. f
ANno Ifiio. Monfpelii, medicina: aliquot candidati, canum; ftequentes difleSiohes
inftituebant , indagaturi infignium vaforum propagines & ramificationes, ab Illis non
abfiniiles quae hominibus infunt. Occurrit forte canis leporarius j- macie omnino confeflus,
quem trucidare mifeticordireefle crediderunt i fecuri ab adipe vaforum diftributiones non
occultatum ili : Vena: Emulgentis iniertionem in Renem dextrum inquifituti, vix nova¬
cula renis fupei ficiem arrigit , ecce exilit vermis prodigidCe magnitudinis,, qui convolutus
totum parenchymatis excii fpatium adimplebat , cujus' ne minima yeftigia appatebant. Iu-
cohus Covilliardus Ohjervationumlatro Ckeirurg. Callice 'editarum %'. 'viii. . .
Observati'o CLII.
Tabes i corrofis duabus vertebris Lumbaribus.
QUidam in Lumborum doiores incidit, ac totus Emaciatus interiit, lllzfis renibus dua:
lumborum vertcbtz cortofe funt reperta:. Videtit.de Lumborum doloribus lib.}.
r|-iAbes Dorfalis etfi noflto hoc frcnlo no- grua & morbifica s cum fucco nerveo peroie-
DeTaEcBi^iiere&BiilrafcinarijV ' p^f-
de marcor fepenumero oritur : hiuc ablcsllus aut profundunt Atrophiam in tbto; aut faltem
& ulcera circa lumbos vel. os facT-uro-e^icai^ _ in partibus jiifcfl^ribus inducunt. TK 'WMit
quatenus liquorem netveum abfuinunt nimis, Pharie, rai. parr. i-fia.i, cap. fi
Observatio CLIU.
Tdie.S[lTamM,^ji^sJf!mbmkf/sJii/:rii dext/}s'y:dpiili>, cipt-anmxis Jleatcmatiii ‘
atjieromiUS^mdmrtdihus. . . • . . ; ....
-lUrilcenfiiltus ParificnGs ficca tuffi vpatus, Macie univctfali affeiSus & djarihata diutura’
F(^CMt3.s..pur^f-.tibP-?S;& ''tlii? fc^hfjSS.fii.e accerG; f iiibe't.“ Eum, attente confi-
dcro*,’Sc ariquoufque.proiradum,,, decumbere .jub“ed quo latera , dextrurii
prxlttttidj^.^commodc pcrtra^aace hccr.ct , ,fufplcat,us. a,li,quid.in).ecprc vitii.. Admota manu,
indbfcnteai lumotcm petcipio nucis juglandis ‘magh;tudmc. , ( icd forti digitorum impref.
fipneSe profunda, pioquc partis fcnfus toierantia”] infra ctiftas notBas in.fecStis regioncl
Pcognoflicb” croiflb , 'afletut tumorem illum ad capitis magnitudinem. f etventufunij imoi
.njajqiemj, q,uod,ep Joc.o.,fisus.eirer , quq int.u.snequi.cqua{n reniteretur f ad cx.cra.yefp aug¬
mento ptohiberetur," a caligarum cingido ScthoraGc.-' Vitefiore^m ianguinis miffibhcm pio-
hibeo, eo .quod, judicarem, vitam tang(diu produfiam iti quamdiu ianguinis penuiia non
adcffec,_Qpmipne,m!&: prd.gppftipum.,meum.impggn^t,u’nt'venifeca:', 'qui imsgihatium efle'
tumdreiiro^jieiebant, iceriti^uevenz fecfipmfeus^zgmm: ve.xabant. Pofl; dies, quindecim-
iterura-advocoV, atque segrum in deteriorem ftatuifi deducium video, tumorem auffumS:
digitis- paJpaniibus manifefturo, globaji fphartifterii. magnitudinem sequaniem Mortem
pi*dieo, Cliiturgi vero revocati, agnito tunrore, Sanguipis raiffiottcm perperam iicruminfti-
tpunr, fcd paulo poft mors fuccedit . .t, ■ ^ . _
• Apertumcadavee fuit a Riolano Chirurgo, quliblnsj^confultatrone habita cum tribui
Medicis ac duobus Chirurgis ampullatis, contendebat tumoremoeque meientetium nequo
pancreas obfidere , icd.mpfculorum cuipiam vtfceM colligitniiiim^- admtum tfft , fi cnims
ajebat, fitum in pancreate^ aut mefenteno obtineret ad motuih corporis huc‘illuc nu¬
taret, illius inclinationem iequutus, alvi excrementa cohiberet , jqu^ .iiq,ui,da &'JhcoQd'
dejiciebat atget : Obvjaavicrgo illi fccanti fc obtulit mmor pendulus, itC. annexus lateris
dextri. at^fsAx lumbaribus, magnitudine capitis. vitulini, cui plurimi adnaiat. erant cyfti-
- des, aliat-.materia pulti limili referta,- alia: fcbacca , aliat lardum, alite merreferente,
aJia: erant duta:, vatiz confiftentia: & coloris ab invicem fccretar. Torum corpus exangue
erat, fcd plurima aquatepettaj admenfutasduasPatifienfcs. David LagneanMb.de Sanguis-
ms mipnm{.m..:r,%^. . _. . . .... , , , • . . .
TVmr armixus.muiciaUKnA)anbus')\yo\i\t\xm . Bartholinus capi piTraS; de DuiSu^ehylifero'.'
haber^eceptaculum -iPecquetianutn.' di- - Vaieri['-a<t , AttopKa -partium ,- -prafettini'
fiuipii' Glandulas XaiSeas’'iLumbares ^vOcat thoraCiBatum ,;qua£cxr:g1an.<iulis' lafieis chy-
Glariin Bartholiaus;. quantnlrfichscll inftacen- lum ‘fugun,t premirur fubinde Reeeptaculum
ttum fflefenterfi-, :circa-.'lun!bares.',,yertebra.s, ladeum chyli remoratur,, obftruiciir, &
inter earundem mufculos non proifus inflamrhationcs aliofqhe tuinores patitur. Ari
igedi(jm-jutribpriirii l.ocum.de.ryant ,.fe4 fubinde fpflairXuniqr.ille iticrementumfuit p. m ipfius
de?.eHi(p deleSuuE in hptninei Ab.h.ocru- Recepratuii , quem. 'pendulum fUilfe narratur,
ippre-comprefrup) tilit difium .Recepta.culum,, an.tie.xum mufciilis, lumbaribus latetis, dextri?
yel 91^dalj:Xia.&??»:.riuds; jsteicep:q;chyli Cyiiides arinex* , "ipii .Glan.dn.lz liimbaress
tranfitu AtjophiarP|-ta,eft»:A compreffoRecep- quarum-chylus vatie.traafmuEatus fmt?
Wculp. Attppiriain-paruurn. deducit laudatus: .... ...
V :-i. 1- r.r -.ObS E R.VA T 1 O . C LLV. ■ -
tMirifhfa-ab wfiammata altera glandularum Lumbalium: i cnm PulmonUtn vitii).
-A Trepida partium, prtEfertirnthataGicarum , qu»icx Glandulis lafleis chylum fuguriti
jC\ex irarum -yitio nafer pptcft; Premitur fubinde. Receptaculum Lageum , i^oat*
chyli remoratur , ohftruitur i -&. inflammationes aliofqhe tumores patTtur: Vidimus id in
cadaverc.hujpaoo j in.quo ^d atrophiam omnia^ «cepto hepate’&np; vergebant,- flaccl-
diS;pHln:!PPlbius,& mprmo,i;^. variegatis , bubpm^us'iniogurne ‘fgangriena in pede 6c
aliis peffimi habitusindierisit r&auaieratalrera Glandula laiftea , rutia altera quafi inflamma¬
ta &'phlegmanodcs. Barthaiinus Tteiiie.Duclu Clyiltfirji C4p. 9. : —
©BSSl
7Jr^ Kbatom. Pradt Lib. I L Sedi. VII.'
■ - • ' - ■-■•Ob‘servatio - G-LIV. '
§. I. Anatome axis , Tabidi a rufto daiiit Thoratis, chyluik in venas fibclavUs vehente
QUia nonnulli in eodem cum veteribus errore verfantur» venafque mefaraicas chvlur»
ex inreftinis excipere confidenter ftaruunt , Ipfe ut hae de te certior fierem, feri
aliquando impendi operam , atque non uno experimento tandem mihi conftkit totum ch^
li penum nulla alia via quam per duftus chyliferos in languinem infundi .• Si enim cutf
ejus per va6 thoracica iinpediatur, animal, qualicunque cibofatiatum intra paucos dies fa¬
me pehitus interibit, quod in duobus canibus, diverfo licet modo expertos fum.- Alterius
enim thorace dextri latetis intra duas coftas inferiores aperto , digitum immifi, & uneuo'
velut in fertam tefeflo, commune receptaculum tribus horis apaftu valde turgidum per¬
fregi & laceravi , ut chylo in cavitatem thoracis exitu dato , ttanfitus ejus in duaus ehylife^ ■
ros penitus interciperetur : quo faifto 5: confuto vulnere i animal hoc cibo , quantum capere '
vbluitpoftea fatiavi : - ■
' Cum autem intta paucos dies exfpiraret, & i me ftatim diifecaretcir , ventriculum atque '
inreftina valde repleta, quin & venas laSeas chylqr plenas Inveni , nihil autem ejus in toto
duftu thoracico apparuit , verum in eb pedoris latete , in quo commune receptaculum dif
ruptum cft, dus: librre chyli reperta- funt : Unde cetto conftare arbitror obprzpeditum-
chyli per dudus thoracicos ttanfitum, animalhoc, ventriculo licet cibis referto, Htcun-‘
que fame pcriille.
§. 2. Qubi^ ut certius redderem , .alium canem fimili modo , fcd in adverfo feu finifiro
latere , intra 3. & 4. collam fuperibres , perfodi , qua in regione ambo dudus chylifeti in
unum plerumque truncum coeunt , qui dcjnceps.ex latere osfophagi inferiore, ubi inufculo
fiibfttaco incumbit, vetfus venam fubclayiamfubcornmuni pedoris tunica incedit: Immif
fo itaque per vulneris orificium digito , dudum iftum pariter diffregi , quo diliupto chylus-
in cavitatem Izvi pedoris exire , ulterius vero penetrate neutiquam potuit •• quate .vulnetS!
iit prius curato, canem perpaucos dies bene pallum detinui, ex quo tempore elanguefceto'
capit & paulo poli obiit. ' :
Cura autem thoracem ejus diflccarem , clauftrum illud pedbti/‘-ubidudas ifte difiuptus
fuit , chylo penitus repictum & pulmonem.latcri ifti agglutinatuffi inveni ; ' Q^d aurem cer-'
fiorfotemCanaiem iftflm ufqueadeo perruptum eife , ut nihilchylj ulterius- dcfetfepotue-"
rit, aquam e fiphonein du&jm chyliferum infeiiqs injeci , verum ultra quam canalis iitb'
perruptus fuerat , penetfare non potuit,- fed in cavitatem pedbris tota exiliit : Claro latis
argumento chylum per venas mefaraicas non intrare , neque ullam aliam dari-viim qiia fan-‘
guini mifceatur , cum. animal ex tranfitu per vafa thoracica impedito tam cetto intetcact
^in &boc.dcnique ante omnia confirmat chylum in venas mefaraicas non influere.," 'quia fi
fanguis ab animali ita tradato poli diem unum aut ajteruna adimatur, nihil chyli in illo appa->
rcbit, lieet paucis" antea horis optime paftus fucrici: quod, alitct-omnino fieri debuit, nifi'
influxus ejus-hoc modo ptorfus interciperetur. Bichirdns LowerTracl.decorde c.'^ - -r
TJInc colligit Vir ClatHT. Hepatis patrbei- non-fecps ac imioaes-in puenariini iBbnUibBS*
Jrinium neminem pofthafc ' debere fufcipere,- turgefeant > Quia -'& obfervatione dignum es
ut ipli fanguificationis mnnus poflliminio affe- obftEudbhoc dudd thoracico , chylum invafa'
ratur r-iExperimenco infuper conficiens ut Ghy- lymphatica , tuminpeaore ubique^gf-abdpnifo
Ins nulla alia via . nili pet-OaSaj Bec^ueiianos ne difpbfica, reiiifefitibus licet vaJVulis, adeo?
fanguini infiillari & commifeeri in pofterum infiniiati & retro-utgeVi, HtipfitBOifiStfanineoiJ
credatur: Quemadmodum enim dufiibus ifiis tu incautis imponere. Si Da^as Siljii BorifenS
difrnptis ehylus omnis in cavitatenl thoracis adeffe ibadeac Ijicef revera non aliunde hqo
efSuit, ita fiduSus ifteinlasvo pedoris latere evenit, qnani quod fuccus ifte albus propria
( orificio ubi ptius fado ) immifld.digitocper vk ptzpeditusy.io vafa illa regurgitat, non
horam comprimatur , chylo, quia alius in fan- aliter fdtfan quam ab inundante m'are flumina
guinem ttanfitus non datur ; commune recep- ia alveos fuos repreffii irruencj-aftuijtatCm ce:
taculum , qui» &„yafaMade3 .omnia- jji mefen- :dunt : Atque ideo uti se&ueme vajfU flumina
teiio,. atque iiflfima patte ventris , ab hacob- iternm intra ripas faas fubfidunf,, ita^tym®^^
ftrudipneadeo turgefcu&tgs diUendiintur , nt ifta compreffione, S chyli Jn fangiimero intrqi-
nunquam clarius aut' petTpicue 'magk .bttendi tu reftitiito, torus iterum in dudus thoracicos
poffint , fiquidem jucundimpio Qjeaacfifqcon- refotbecur,-& invifis illis lymphaticis nulluat
flat qualis edrutii 'fabrica, -valvnkV anafto-' fni veftiginmpoflferelinquit. . ' ■ .
mores,quam varii prsterea mzandri leprura Vt.nihil chyli ulterJmdeftrri&c.^Oe cby^pe^
fuerint ; quam deiifa ferie totum inteflinorum ^enas lafteas motu lafo , & morbis inde fequi
ambitum & fnperficiem perreptent, quam in- (olizis \ide Sylwum de te SeePraS.Ub.i. eap.iy-
fra Receptaculum multiplici oj^ne diipofitz, §. }• lUufift
= DcTab’e&ge^nere& Pulniphati. '757
<■ - '§. j;ll!uftr. Baro cirei mediam dorfi vertebram fclopeto Ixdimr : Poft '14: dies bbfcrva-
los in linteis copiofus albicans humor , corpus' in dies iTabefcebat : PulmbneS juxra VuInnJ
iBligncmpuircdincm toirccperant 4. Tir.’<^e TOfefr/foj". . '
■' , . Observatio CLV.
'Tihes itbttlctrdtidnemtfialimdjloidei itiduCld , cajedfus pervexim puguldreiudd dexfrU&
cordis •ventricuUim penetTdverdt : LtenedtidifTdto ^ 'ntdgnp-, Htpdie cotifkmpia
bilioJdqUe mdterU referte f dmrure mdgKi) ^ fdiVlrofi &c.
•r^Ucr duorum annorum erat macie ita confeSus, urvis hairctet bllihuS : Ad latus lini-
X. ftrum,' in tpulculo’ maftoided exulceratio' erat ,';qua: ufque ad ipiam jugularetn venaiui
.penetraverat, eamque corrodendo lic extenuaverat , _uc puris fubtiliot ihatcria pcrcolafle
, per eam videretur : non exiguam najnque ejus 'copiam fanguini permittam in dextro cordis
■^ventriculo, corde alias iano & integro , invenis quam, utdixi, tranfcolatione eo pervenifle
fufpicatus fum ; Sed unde putis cjufdem craffiufcuii •, bene cocti , copia, itemmagnaere-
jgione in dextro latere , ad eundem mufCulum', intus &fdrisfanumi penetraverit, ego di-
‘ irinando aflcqul non potui : Lieii pri terea indarittus txM &t mignus , pendebat erjim unciaS
.'ifeptem& tres uncia: quartas: Hepar contra , confumpto fere parenchymate, nonnifiquin-
; que uncias & quadrantem ponderabat : biliofaid plenum erat materia , qua: propter obftru-
ftionem dudtus communis in illum redandaverat s bilis irtterim dfdchmds undecim ( magnuni
•pro ea a:tatc pondus j exa:quabat: PdncredS magnum erat Si Icirrhoruro, quod in chronicis
morbis fzpe contingere obfervavi : Succus ejus tam acidus; nt in duodena Bili adfflittus, ta-
tnen adhuc infignicer cum ftporem retineret : liao aciditate fua ira ventriculum & inteftini
.perederat, ut dum inflare ea vellem, ad minimam ditteniionem rumperentur : Nonim-
: merito igitur Clar, Fr. de le Soe Sylvius in Pra.xi fua. plurimorum morborum Caulas refert ad
-hsuncXacd iiUnsicidiuxem i TkKercirinoiesebferv. i^ndt. 6^.
'^natom. Pra£t. Lib. I L Se£b V I E
appendi X V
AtrofUniLy^hi ihpfta.indu^jt.. :. '' - -
NOn hyibpistantuin, in cavitatibus fi abundet Lympliaj fed Atrophiae , fi alibi defi.
ciatj cauia hinc repetenda i Hincfieei, & lyroph* inopia laborantes., ad atrophiatD
marafenum &c. proclives tUtrumqne in Hydrope afeite plerumque evenit -Nupero exem!
pfo Afcitiei rera iliuftrabo : Vaforum felivaliuni ubertate iputo 'mblefio urgente , tande-ni
exficcantibus ufiiseft, taidio fpnti limpidi : Hinc fcperiota Atrophia invafir, defe&it Ljitd.;
pha: , quam quoque accerfivit potus in prandio abftinentia , lymphatque copfajiii abdomihe
coacervata hydropi fuccefdt , qui abdomen diftendit, pedes, 'Ycrotum, Ifumma macio
faciem peaufque & manus occupante , quia omne nutrimentum., quod ex lympha fuppcdi-
tari gelatinaejUs indicat, in tumidis partibus lubfiftit : Et quanquam natura per- ferotum &
pedes magnam quotidie lymphae copiam excernat, fpes tanjendecojlavit valetudinis, quod'
iKJva feri materia femper regeneretur , ciri vites iihpates videntur, ih. l. deHeftiU
exiutL Uufa deffer. - . ’ ■
Observatio CLVifc
Tabes dirfdis indura afimita facram Fijlelam fubemte , dr medullam offrimentei
TAbes dorfalis, feu TOSiae duplex eft Hippocr. alteraab immodica venere , 1. 1;-
demarbis. Altera vero a deftillatione in fpinam doiSy lib.de G/Wa/ir, comitem ha¬
bens dolorem continuum , tum marcorem infupcrabiletn ; Dolorem Cutem hic parit acida
pituita, dilacerans magnopere vel membranam, quac fpinalem medullam proxime cingit,
vel ipfos nervos inde oriundos -• Sed fi obftruantur vena: aut arteria: , five a lumbis , live a
cervice huc delata: , vel ob conftringens frigus , a nimia venere illis imprclTum •• Sive ob
prolapfum crudioris pituitz ( cujas maximam copiam e^idem aliqajixdo illic conjpexi ) eripitur
a:gro non modo conlenlus inter liipetiores inferioresque partes , verum redditor prretetea
Herilis , propter interceptam decidui feminis materiam. Neque marcefeit foium ipfa Ipinalis
medulla qua: obftruitut, led contabelcit utique cum illa corpus univerfum : communieato
paulatimmalo, hinc per nervos cerebro, illinc per arterias cordi, uti per venas Jecinorir
Quorum nobiliflimorumvilccrumfum&iqne evidenter la:la, torpet neccITario corpus , mat-
eelcit animus & confumitut miferabilitet homo.
Samueli Verfpretio elevabat impurus lien tot vapores verfus cerebrum , ut indedeftllla-
verit iterum plurimum acrioris pituita:, primum quidem in occipitium ac cervicem, fed
mox inde in fpina: medullam , & potilfimum in lumbos , illa, ac cox^ articulum : Quarum
partium immanis dolor excruciavit iplirm tormento tam inde fatigabili , ut amiffo omni colo¬
re ac decore, inciderit in lentam febriculam , confumentem iplum morte adeo tarda acml-
ieta, ut ante ejus acceflum non Icme! exoptaverit languentem emittere animam & relu¬
ctantem exfpucre Ipiritum : quod etiam in hoc morbo obfervavit Authot lib. de Glandulis;
Sed ferendum fuitquodnon licuit mutare , przfenrm labe hac jam penitius Infixa , quamuc
celTcrit vel tempori vel remediis etiam convenientiffimis : Argumento cette evidenti pervi¬
caci facra: hujus fiftul^ tabi, auxilia medica eife , non foium infirma, foJ, aufim dicere,
nulla. Tttlpiusobferv.tih.i. ehfir.zi^.
An forte reSius h*c Tabes Succi Nervei vi, gangliis & concretionibus fttumofis hoc argue?
tio vei inopise adferibenda ! Eum 'multi re licebit : Inter dormiendum praediSus hu.^
adltrnunt, praefettim & oiUlis , Lonvtr roorincerebrumacnervosuberiusinfiiiereeq-
nec foium fanguinem ac unicum efle humorem rumque meatus obftruere foler , ideoque evl-;
qui in corpore animato diftribuatur , fed lati- gilantibus , quo illius reliquis difeutiantur-i
effufam ftatlm formationem
- ;t t-tv: QgsER V ATI6 CLIX.
Multeris Ttibida Jadomen ftxgaedtiie infarBum reperta^ ejl.
VEnit mihi in mcmoriaiii apertio Virginis in Noibcbmio Lcydenfi , qui cumiriacie
contabefccns occubuiflct , p.tofcripta ad ferrum Dom. Sylvii , abdomen bftcndit far-
aum pinguedine j vifceribus interea proximis nutrimenti inopia fatifcentibus & ConjfaiStis.
OUusBorrichias ehfervat.^z.ABsr.BmhiiUmaith.ieji.drpt..
Observatio CLX.
Jtabss. ab opum apefiemate natk.
FAteot picrorque Medicorum ignorare bfla , quantumvis folida , quafi phlegmone Sz apd-
ftcmate quoque corripi poffe, Quicquid enim nutritur, crefeit, augmentaturautinflu-
xus rccipir , id quoque puttefccre &apbftemate aliquando turgere fatemur: Proinde
cenna ir Galexus ^ Xm periculo cdoSus , apoftemate quriique diftendi allerunt •• Et Hippbcr.
cropjremafeoslacrum compufrcfcete quoque novit, cujus putredine & incredibili doloris
tyrannide duos j l?. inNeobur.go, IcIob. Cafiaerttm, afflaim & diu macera¬
tos tandem contabclcetc & morihifce oculis vidi, taugius Epifi. 4a. toin- I-
r^Diujuii inii» ntitritur crijeit Wf- } Generari- offa etiam liquet ex fanguineo fucco qui in di-
764
' Anatom. Pra(5h' Lib. II. S&a. VII.
Observatio CLXI.
Tabes a caufi abdita, falvis {almonibas txiUentihus.
IOk. le Fuzelier Tabida matre natus , eo modo, eoque morbo & eodem tempote inter”
quo ejus mater. Iu pulmonibus nihil commemorabile repetitur quod mortem attuleri"'
Mirum quod ante mortem ei contigit ; Decem antequam e vivis excederet diebus tumidu*^'
corpus fiiit, Tumor fugax erat, repetebat ex intervallis. Unde here» Lencse videbantr
efle. Tale quid in morbis funeftis contingere folcre agnovit Hr/pofr. ai prorrli. :Leucs ^
oboriuntur ffupple in morituris J inmorbis funeftiiSmis, eujusmbdl eft Plithiffi.
Varad. 39. ' ‘
, Observatio CLXIL'
tttTahida arteria cruralis fattgui/te defiituta referta efi.
K^nkytam, five ornoimodam ^forum inanitioneth contigit mihi evidenter videre in
ernaciato ex lueei , ac vere i^aifjtss eunuchi cadavere -• Cujus arteriam cruralem offendi¬
mus , utextrinfecus fumme duram , fic intus alperam inxqualetn & omiii fenguine dettita-
tam: Earaautem inaniverat feptuagen3tia-fcne<3:us. Ii^.l.f4>.44.
Observatio CLXIII.
Tabes a lumbricis truncum veaa foru ebfideutibus,
ANnoljSi. In mulieris cujufdam confidentis artatis, qu* ad tantam maciem tedaSa
erat, ut vix cute & offibus hxreret, corpore quatuoc lumbricos teretes Ipithama!
unius longitudine, in ipfum truncum vense porta: fe infinnalTe, ac toti corpori alimcntiadi-
tum obfttuxiffc obfervavi. Ex obfervatianibus Adriani Sfigelii.
Observatio CLXIV.
In Vbthifici corpore referta Bro/ichii particula ojfea,
“OHthifico in corpore , 6. Maji. 1^73. invenimus Trachea: per Pulmonum iiibftantiatB dr-
, X Ifributse particulam aliquam digiti longitudinem habentem , qua: ofleam noh folum du¬
ritiem adepta, fed & coloris ejus cujus offa folent effcjh, c. candicantis erat. GerardusBla-
Jlus ohferv. med. 6. Vart. 6.
OBSERVATiO' CLXV. , -
In fhthifici capite minimum cerebri aderaU
SI vafi cerebri niale afficiuntur, aut fanguis tranfit in noxium, aut deficit j cerebtUni
vitiatur Siquafi confumitur. Et hoceft quod vulgus tradat fenio confeffis minus, pluf
junioribus effe cerebri : Ego etiam in cujufdam Phthifico morbo mortui eapite , minimum
cerebri aliquando inveni. C.F.Schneiderus lib.z.de Catarrh.cap.i,
Observatio CLXVl. -
Tabes in Phthificis ojfa etiam ipja attingite ' ;
Vidimus in tabefacis & confuroptis offa ipfa adeo manifefte nonnunqUam macetats(^
diminuta exficcataque ut non apparerent eadem quae prius , Ioh. BaptiHa Montanut
oomm.in-uEen.l.cAt/icenna,
Observatio CLXVII.
Tabes varios & multiplices imi ventris affeSus fequuti,
§. I. yfflles poft inflammationem hepatis & fluxum hepaticum , tandem adextremara
iV iMaciem perduSus eft : Inveni loco hepatis ibiam litembranam ipfnm inveffiem
rem. nde l. y tit.'de Dyfenteria.
§. i. Scdlus quidam diuturno raorba undique abiumptus. Cujus jecur omnino puttid«8
ac purulentum fuit, lib- 3. lit. de bypochond. dolore.
§.3. Quid»»
.©eT^abcJuaig^^c &;Eul!iLtQnail. , ,- ,
§.,j. Quidam [f^flr toOTina in Tabeiri -incidit, EroS intus ivlfccra
Pyfentem.. :
§. 4. Quidam patiebatur vomitum , fingultiim &c. tandem Tabidus obiit In ieavitate
jentrieuIibiEtl.^^iio^ct^-jjfcd iafcwn-diqaamenfttbcruientum^Pylta-us. totus e^atexuico-
X»\i% iA-.%^tM-ii‘‘’>ivtiicdi%>UreS \ ,, :■■ / ■-..'"•"«■sil';,
. §. 5. -Q^dain ;ca<;be&jcns,, vomitu-borreptas i Tabidus evafit .- Hepar fere totum 'erat
putre, vefieafellis vacua, Porus cbolcdoehus prartcrniodum iaxus&' apertus, JRlehes flavo
f^loES parencbytiia eorum lIviidumi irEI. rrifi'afir
§. 6. Mulier afcitica. tabefaSo corpore ioteriit,^e(mtputrid'um;ien:inVeDtitmr intetpe-
pit0ba:flm&.inteftiiiaveficaEumfl:rHcs,'/®.3.r/r.<ife®e»rrM .
§.7.Misfet.p!oft iatotetabiiem ventris cruciatum macie coufciftaiefl: r Hepatis cavo tu-
pior adnatuierat, bvUmanfetinum molearqaans.Cj.r&.i&ufirrr&ji^&reT ■
. ; §, 8. Adole^iens querebatur de ftomadbi & hypochondrii dextri dolore, tandem in Atro¬
phiam incidit, tnvcfica fcllis adetant.zacGalculWr^. 5. rrr. <^eW»rpif«/r ^/ore.
■ ' §. p-vPu%i®!sfeb«c-bpjmi4 appetentia*, fecretioBic per alvum fuperflua, hmC'macieinifi7
gni aiFeftusIuJc..: Hepatis iniignis erat magnitudo ■, '4aod teirthafatn, ut & t,ieni'Glanduliis
per totuta inefcnteriiKaJparflefcitthoiiE. j.rir,
§. i:b. Nobilis ftranguria primo , poft& febre correotus ad Tabem deduSus eft : Invefi-'
ca repertus calculus ojd gaHinacei raa^itudinc: Int^c dextro alius: Iu finiftiro abteflus
liippuratus.. iri. j. ..-.jI.--' - - , ... .
§. II. Muliet deglutiendi difficultate laborans , tandem emarcuit : Inventus ad os Ventti-
puU fcirrbus.r Mefcnferium ex fcirrhis-cbnflatumj ©ffieUtutu durum , Hepar fcitrhis , ficui
& Pancreas, t:efertum,.-W.'.3.’./ir. yrZii^rrtea. ! ■.'/ ...... '. _
§. li. Conjux N. Diu inturgidum ge.ftavit ventrem , cum totius corporis Confumptione:
In abdomine , ultra menfiitam aqua; , inventus cii tumor infignis Sc latus : yide tit. de 'ven¬
tris Tumere. . , , . ■ .
§. -ij,. Vefuia plane cxrerfuata 6Kiit-:'cujus Hepar omnino putre-, Intellind irolb & funde
Ventriculi fcnaciflime adhxrcbat feirrhus. . .
§.14. Mercator fc.^uiihno conquefius eft de deglutitione, di^ili , ( -vide tit. Ub. 3. ) tan¬
dem marafeo confumptus obiit : Tribus , ab ore.ventticuli digms ,, cefopbagus a cartilaglr.
ne obturatus' ‘erat. \, /. , .
■§. ij. Antonius N.‘Cibuni.emanduGatum incoftum rejiciebat , unde ad Tabem dedoausi
inventum ell vcntticUlum ita junaisotis ad imam ejus jiartem pcoalluifrcj ut nihil ad infe-.
tiora tranfmittete potuerit. 7^ifr7ij. 5". r2i(. l& 1/Wir».
§. Id. Quidam quotidie vomituaupatiebatut Siin atrophiam incidit : In ftomacho inter-^
he circa pylorum herpetem inveni. 3. "
, §.17. Quidam obftruaionc alvi laboravit; cum vomitu nutrimenti, tandem contabuit:
Repertus ingens abfceflus fteatomatidiis circa ffindum venttieuli. Fide lih. 5. tit. de vomitu.
1. 18. PiicIIa.confiimebatur St dolores patiebatur circa umbilicum : Pcritonaium eo iq
loco, quo dolores patiebatur, afero acriStbiliofocrofiim fuit. Videlib. i.Tit. de ventris
dolore..--.,-. ” ; , . 'f . ■
§. i^.- jQli. N. a tribus annis nil nifi liquida fumebat, cuin dolore abdominis .• Fartum
erat eplog cer3fbtum.& prunorum, nucleis , cum':globulis plumbeis 4tc. Sie ex difleaione
macie, fccletoh referentis, apparuit morbum veneficio nOn fuifleadferiben-
dnea. iideltb. tit. de hentris. dolore. .
, ,§. io. Uxori N. infignis erat ventristumor , ad attophianj tandem dcduQa eft .• In abdo-
^nc iepermstumOftingens , qui exemptus libras .56. pendebat 5 Omentum in caih molem
txCK'iv^t._Ftdetit..devestris,tamore-l^.‘7.
, §. il^ Nicolaus N. vehfraentil5miS;a,b.doniInis. doloribus correptus eft; lequitur totius
Confqmptjcf, In mefenterio fextumbres tunicati deprehenduntur, l.^tit. de ventris tumore.
, §1 xi; Qpidam poft mnlto^ Ibngos dolores tandem in hydropem ficcuro lapfts eft : Gian-
^ulz Mefenterii plapc acuerant & tabuerant, unde nullum ex alimento fiuaiim percipere
^tite.tM. B,filio^niitsFfiklih:i^ ; , . .
, §. 23- yir diu qucr^atiit de doloribus circa regionem venttisj qui tandem eum Tabe con-J
feSum defeructuiit : Inveni binas Mcfenterii glandulas in magnam mOlem auSas &c. Fide
Ijh. ^ Tu. de ventris dolore. . ; ■ • . , i, .
_ f,.i4.-Aui;i^bet la^faBat dolore cftea. Ventriculum, ac tandem marafmd confeSus in¬
teriit ; Repertus eft ingens fcirrhus,. totum ParipreasSi Mefenterii parteth occupans , pylor!
tum ac jejuni priaclpiam ambiens. 3.
§. xj; -Michaei N‘ Quartana laboranS in Atrophiam incidit , Lien triplo major erat , flae-
Cidus, fjng-uine nigro infuccatus.. Circa ejus arterias glandula: erant multx qua: compri-
inendoduftus anguftabantStc. ?^de/2>,.i7e febrito. jR 4.
§. 16. Juve-
■ y6€ itnatoni jPraEb Lib. II, Se(9:; V Itw
, §. J“*<=0‘‘sto!“®bis&Tentrcdbl.oresperpe£rusPancteas habuit turgidum & exiuh
rans, fordido pure ac pituita infarflrum. Cujus pondere occlulisvafotumduaibBs cn *"
cmarcuiti Videtit.de.Febnhus: ~ • " ’
§. 17. Vir Nob. nephriticus tandem adfumraam maoiem perduaus eft. In dextri te ‘
pelvi calculus grandis, finifter fabulo pra:gnans&c. Fide lib. i- tit.de Larobtrum doUre.
- §.-a8. JoLu R poilrfebtcai, dolores ncphriticos fenfim extabuit ; Ren finifter lapide ob-
r feflus : altci; jufto minor & pene collapfus: - .
§. ij. Vidua N. nephritica, iDacfuit..multum>‘ An verum illud a renibus febres maraf-
coxttia%tic. ' VideM.j^.. tit.de Febribus. - *
§. 30. Puer ventre dolebat & urinas cruentas emittebat i ac tandem confumptus obii»
Renum finifter totus arenulis refertus cum daobus calculis. Fide lib. 5. tit. de urmisp. h.
§.31. Cefeberr. HUutniuslfchutiaafeaus eftj & licet urinam poftea reddiderit, tamen
nonnifi cum cruciatu &ftillatim;,,dpnc,cprotfus emaciatus obiit. In vefica feptemYuntre-
petticalculiinfignesl de taiSraae
§. 31. Uxor R acutos pafla dolores in abdomine & circa inguina; tandem Tabida mori¬
tur. Vefieam invenio fphacclo correptam , in qua calculus magnus & alius minor. Vteri li¬
gamentum latum dextri lateris erat ruptum , unde uterus inclinabat valde; Fide lib. ytiudt
delere' Jiypegttjlrtd /
^ §..33. Mulier fe utero gcftirecredebatj .tandejrtipoil ig. menfes emaci^ interiit : Vte-
rus mire erat diftentus , In cujus capacitate interna mafla quatdam carnea inerat. 13^.3. rir.
de ventris tumere. '
• §. 54.. Vxor-R ferum mortuum quinque menfes retinuit, fucceffit Febris, Tabes Sic.
Fostus computruerat cum involucris & ipfo utero. Fide lib..^. tit.-de Punu difficilk
OBSERyATiQ.CLXVIIL:
Vhthifu ortam trihe))s.eb exefiEpiglettide, undepulmeijesfiomdiJaxiqueeveferant.
ARiftoteles, fublata Epiglottide , & a^rc continuo fublapfo certus fuit ficti Phthifin : 6-
citautem huchiftoria&obicrvatio inTuronenfivjro , cui per Syphilidcih exefaepi-
“glottide, dura defccndetet cibus aurpotus, vita diferimen per plutes annos fuit : Cumau-
tem liquida perpetuo fuerint ipfi voranda , exedo poft obitum cadavere , modica & ib-
jemnis inventa in pericardio fait aqua, pulmonibus adniodum flaccidis laxisque , defedato
inluper colore. iVarr»/ _ddrilias Sbieribis , Celifgn Axutemici_peg. 10.
ADDITAMENTA.;
O B S E R. y A T I O I.
tMsrijmas i Puncreatts Excrefeenuu. mtru mefemerii gUndalefi.
PUer Illuftri domo natus , uberibus adhuc hzcens , circa initia anni l6p6. hypochondrii
primum ten&, hinc hepatis duritiim infojentem, & conjedora fcrrrhofam citcuml-
. ciiptionefuaoftendebat, qua pOftea diffundebatur & cxcrcfecbat in vatios tumores indo-
lentespcrtorum abdominis latus difperfos, friabiles fimul , ftrapchtes & arenulofos , qua-,
rum unus infra umbilicum , & duo fub hepate ( quod jam amplius diffiingui non potuit /pro¬
minebant ■■ alius circa redum mufculumflniftrum 'mobilis erat, ita ut ab hypogafttio ad fter^
num ufque poffet prottudi , ftatim fpOnte- dciccniurtis, qui omnes tandem depreffiores;
molliores & tenaciores fadi per alvum videbantur fecetni, falva etiam interitu manente
rcfpirationc & appetitu fatisljono, optimaque adeo (pe,jiifi ara confumptie infignis prbftta»
viflet : malo ergo huic ftatim unguento cardiaco , hinc emollientibus & diicutientibus ungir.
atque cataplafmatibus ,: itemque emplaftfis ex amrooniaco tSfqUe fimilibus, datis fimul
aperientibus, & laxantibus ; tam puero quam nutrici, 'repetitilqucclyftetibus, externis ergo
& internis , &c. verum his omnibus nihil aliud eft profedum , nifi quod Augufto menfc alvus
plurima mucofa, ramentis cruentis mifta ftpiffime de die excerneret j puer veto interim
lotus confumptus il.didi menfis obiret placidiflime. - - •
Diftradas igitur medicorum opiniones de cafii ifto cjufque caufis , cum alii glandulolunl
in genere, alii ia omento, alii in mefentefio , alii iri fubcucaneis hzrentcm partibus, alii
hepatis (citrhum ftatucrunt, non verior index quam ifte fedionis culter potuit dirimeres
Aperto itaque abdomine in oculum , quantum fcdione fupcrficiaria ille feftinans potnitju-
dicare , proruit glandulola excicfccntia totam abdominis dextram partem implens , retru¬
dens inteftina finiftrorfum, & colum ipfbm, quod fub redo muiculo latens, flatibuique
plenum prementi digito cefiic & rctroceflii, reptimensque jecur ipfum, immeriuin qui'
Pe Tabe iH^eoclre^ ^uinwshari. 7^7
dem , fei csrtera fahum ad ftperiora i unde poftea ipfius figura & eircuinfcnptio fevannrtr
Ea vero cxcrcfccntia, tecto omento , irj Cnifira parte putrido , niuicfllis abdominis 8f fptnd
adnata, initium cepifle circa .-Pancreas videbatur» quod-ibi vafa ampla eflent, invariebfos
difperla ramos, & abdomini adnatos , quales etiarii 'circa ilia, feu definentes,feu incipientes
eranr» cavUatcsinfupcr rnagnie» & duQus , craffis-quafi arteriarum lunitis yeftiti , glandulz
denique laflea: & fibi aequales : Ren autem dexter, feu glandulis tfcftusi feuiua ipoBgioia
«amc convcT&drgnoici non poterat a glandulis aliis , quae modo h&ez , modo purulenta:;
inodo etnen» , modo lividz aurfufeae , qurbuS interffliftre vcficula: /plurinire fero impleti;
finiftro intetim Rene ajagno& falvo fupef ftite : mefenterium iprurn millenis majoribus, mc-
^oxumis , minimis gIandaKsicfcttum'fai-t Lien iHnoxiaS & vividicoiotis , ut nec inde ma¬
li aliquid traxiflePanereasfit fiiipicio^' cam Htgh^drus teftetur Liene affcfto vix aut nun¬
quam integrunfevafiflc , -plerumque enim fimul obfttui , vel Iciirho affici •• Pulmones noti
-plane incdlantes , fed inflammari tetro& quodammodo rubti : Tumor veto ipfe exemptus
magnkudtBe.duotum pugnorum , feu quantum ambre-manus capiunt, leptem libra: civiliS
quartas pependit; Salomo» Rnfelius ia mifieM. cariojis iaaivSyj. Ohfirv.ju
tjkiTEtetar itaque obfervari , quod ejuftnodi rtefibi latisfacere neque alio indicib deiiion^
JVliion facile occurrat-/ quemque nemo me- -ftratam fcribit Riotanus thuMt Pancreas hepat
dicus in vivo puero potuiffet conjicere , & fi pondere. & inole, zquaffe feribit ; Porcius ex
cognoviffet, non facile juvare ■ neqde caufam Cumero Pancreas ftupendE magnitudinis citat;
iilms indicate , nifi forcaife vel ab impreffione At cur iii hoc puero nulla alia priter confump-
aliqna ihacris , quz diim gereret embryonem tioaem gravia fymptomata, aec dolor, nec
hunc , in dextro latere &pe fentiens dolorem dyfpaoea apparuerint; mirum; Catetum ia
ecUtum , fflufculos inibi ad nanfeam ufque.fpe- Pancreate plntimotum , graviCfimorum malo-
.6aucium prehendit & traxit ; vel a nutricis rum occafionem elfe facillimam vifceris com
quadrata & obefa lacSe cratio obtigilfe quis fi- ditio fiiadet , quandoquidem in glandulis raul-
bi perfuadeat. Riverias equidem cent. yt obf; tas occultorum morborum caufas haretequoti-j
tumorem. Pancreatis titulo notat , quem- die expetimur; AoiHerwr <?raj«w TraS; de fucco
que ex comprelTione vehementi fub ventriculo pancteat. ftatuit elfe plurium morborum caufa-
latentem ex doloris & fedisanguftiis eonjece- tiim, fua fluiditate diatrheea , fpilTitate ven-
-rit, eumque chalybeatis & mateiatis curatuih eris adflrifti , nimia dulcedinelaxiratisfangui-
landat ; fedipfe demum agnofcit illam lympto- nis; nimia aciditate fpifficatis , itemque om¬
inatum, dyfpnoes vid. & pedoris anguftise niuro febrium cum piqjita vel bile coujuafiuni
caufam, per contadum exploratam, nOn pia- Idtsi.
Observat 16 It
thth'^ciiatereuai , noal puris ce^Ufaffoati, quod pra virium debiUiitiee}ipe3irsiti
nequtunt , cum paucum i morte feperiatur ia Pulmonibus.
§• ^Iquls Phtliificorum cadavera fecuetit, non ita multum puris reperiet in ipibtum put-
O-T^ocibus; eotundemvc ulceribus, a quo credi poffit fuffocatus aeger : FreOc. dele
Boe Sylvius Trdi. 4. §. 135. Appendicis ad praxia.
ISter figna mortem inflantem indicantia , il- ficca bccUtrunt ,' mimitie humida & pure ma-J
iudeftex aphot 16; lib. 7. quando Purulen- dida; Id quoniam in omnibus Ulceribus oculis
tum fpiitum retinetur , nec amplius excernitur; patentibus accidere quotidiana reflatur expe-
quod plerifque Calenum fcquuti , exiflimant tieutia , cur fimiliter phthificis evenire dubica-
fieri , quatenus ab illis fputis , in. pulmonibus bimus ? Poftquam ntiobique fimiies obfetva-
retentis, Refpirationis vi* obturantur, & id- museffedus, ihbrtem puta fubfequentem’at-
circo *gri fuffiacantur : Non negaverim e.go, que defedum magis quam cumulum : Si quis
eorumfcil. qu* in argcisobfecvavi memor; ca- enim &c. f vide textum) .4dde quod prstet
tarrhos picnitbfos , vifcidofque copiofe ad Pul- infpirationis difficultatem , toto affedus de-
monesdf latos , atque in ipfis hxtentes , fuffo- cutfu , atque moleftiam; nullum grave mo-
carepoffe *gros, quin idem a pure, ex vo- rientes phthificos foleat irifeftare fymptoma;
mica vel abfceffu in pulmonibus nnpef rupto ex quo fnfpicio vel minima peti queat fuffoca-
effluente aliquando accidere : verum idem in tionis prsgteffz Cenfeo ergo , quod vnlgb
perfeverante pulmonum ulcere, abCque comi- Natur* nefeio cui, fatifeenti adfcribitut , qu*.
te catarrho, receute, a folo pure in ulcere in rendnm elfe in humoribus ad vitalis ignis in
dies orto fieri , vel unquam fafium non puto corde , adeoque vita confetvationem abfolute
conflare obfervatione ulla accurata fafia: Qua- neceflariis aut deficientibus ; aut ita vitiaris,
te id, ab experientia edoSus multi&ria affe- ut igne vitali fenfim •languefcente^ antequam
ram quod Chirurgis operis attentis notiffimum plane extinguatur -• Sanguis primum operibus
eft , Vtcera mnrtia qualiacunijUe paule pejl mertem fuis prsflandis plane ineptus faSus , tum par-
parrnn vel nihil furis preduetre , unde jnter figna tibusipGs, l*fis pr*fcrtim , calorem vitalem
Tethalia. quinimo mortis propinqua, enume- pateiffiinum promat , turaipfipnrigenerandoi
ratur ille puris in ulceribus defefius: Non quod materiam pauciffinaath largiatur, unde fatif.
in ulceribus coacervetur tunc pus , fed quia certte in parte inptimis pejus affeSa vita , mi-
in ijdis non producatur amplius , unde labia rum noaett , fi S: pus in ea ulcerata produca-
j6S ,^i:iatqm.;Pra<Sfc- Lib- 1 ^ Se(5i:. V It
tur quatn-prijis j>arcius ,;liinc potiflimum can- praebeat figiium cettiOimuna. tdem ii
uuu. idii- t.ia,ucac ngnutn cetuuimum.
s mortis refer obfervatioiaeai .Ixxvij.
'Phihijts in fuero a ‘oifierum omnium vitalium & nuturtlium Ide , cum hydrofe.
PUer quidam cx Grphanotriphio ubi quotidiano labori vacabat, morbo peticulofc decum¬
bens inTSlofotrophium menfc Junio anni 1677. fanitatis recuperanda: ergo addudus fuirj
- conquerebatur tum ptiecipiic de Sfuto ftnguinis piirulento , difficultate Ipitandi , fici inten-
fa, &appetitu proftrato; pulfus erat. celer, debilis & inarqualis., facies cxfubatra pallefce-
bat Qrrum pleuritidem pratcedaneam pafliis fit necne edoceri difiinde non potui ; fufficcre
debuerunt Peripneumohiac in phthifin terminari incipientis manifcfta indicia 1 unde potio¬
nibus pedoralibus s qua: vulneraria: erant & antiphthifica:, . confervis item tobotantifaus &
adftf ingentibus iifque qua: puttedini rcfiftunt certatum fuit unice, fcd malo Naturam
vincente., -
Involucris infimi ventris difledis cum Epiploo , quod putridum erat , deprehendimus
hepar p. naturalis omnino magnitudinis , parte cava corruptum & puttefeens , nna cum
cyftide fellea quagelatinam referebat : fuccus tamen effluens fubater erat, vifcidiufculusf
parum fpumofus : In hypochondrio finiftro Zicacar invenimus tumidum , flaccidum, cor¬
ruptum, & quoad interiorem lubftaticiam nigricantein .• Pancreas fub ventriculo vidimus ma¬
ximum , glandulis infignibus & duriufculis fuperbiens ; erat gelatinofum omni-
no, maxime quoad extremitates , quibus inteftina cingit : Gelatinofus hic humor intefti-
nalium cellularum externam faciem plane cingebat , ipfamque mefenterii fubftantiam tan¬
topere occupabat , ut difficile fuerit omnino vel vafamefenterica, vel ipfas glandulas de¬
tegere : In ipfa hujus ventris capacitate ingens extitit feri copia, quae integumentis
diiciffis qua data porta fugam dare ccepit , non tamen ita foetidiifn uo in nupero fpitans odo¬
rem, ea:tcra hujus ventris. fatis rede habebant , Diaphragmate fuperaio multum aqurahu-
moris e thorace erupit , neque facit fuit Pericardiumst fterno , cui firmiter coha:rcbat, abf-
que ruptione fepararc, ixsPericardio aquam adhuc copiofam reperirous ; quae autem via per
thoracem apertum verfus inferiora vergebat': Pulmonum lobus uterque putridus etatSS
corruptus ptaifeftiffl finifter. Uh.Iac. Harderus Exercit. Anat.med. 10.
Videntur in hoc sgro peccafle Ventriculus, num gravi affeSu hydropicos fieri rarum efl:
Inteftina cum fuis glandulis'-,' Pancreas & Sed-&'-priecedens pleuritis, ac forfan perip-
Corcumfuisparribusanciliantibuspotitrunum: neunnonia, quid aifi pulmones 'affeflos arguit: .
An vero Phthifis demum poft , ex copia feri rarum enim hydropi fupericnire pleuritidem
acris 8e corrupti in thorace flagnantis prove- legitimam; Przcerca aquz in pericardio & tho-
nerit dubium ; id certum eft zgrum de tumore race tantum nunquam fuiffet colledum judicio
ventris ullo querelas nunquam movilFe , Certe meo hin prscordia antea fuiffent infe&a; Dj- ■
oeconomiam .vitalem principaliter labo.ralTe nique fputum fanguineumac purulentuih , ref-
quis dubitat ? Idcw. piratio difficilis , & nulla de aquis prementi-,
Hzreoinea fententia Phthifin hydrope' fuiffe bus aut'flu&uantibus,*gri querela confirmant
adeflem difledioni cadaveris Eilii Dom. de h
r tres abfceflus in parenchymate Pulmonis lat
latitudine tranfvcrfi digiti, etfi revera illos coniungctet ligamentum membraneum,
uultumabfimileab ihtctfcdionibus nctvofis mufculi dextri D; Du Puy^diac.med.Gall.
ij, phfl\.IuL .
■jts Litnes ) Qnifque illorum cum donatus eorum fubftantia imbuitur : Inde colligent"®
De Tabe in genere & Pulmonari. '769
OBservatio Vk
TdesiRenisitlttrifufulenti, in<U)us finapxdeci» Upidiscmiaebitmur cumfttl-
menum GtugrMeft.
^ Nbo 164.5. xxl). DecenSbris dbiit Sacrationis a anrarii vicarius , -coi nomen |ob. Baptiffia
Lambere, abnepos medici Parifieniis, &Nep6s Dom. Guillcmeau, Collega iioftris
'lilia confinis medicis fui ante bacnniiim. •'-Tabidas obiit citra vim & dolorem , conceffiim-
.<juo illi tempus de-reidomcdicaeconfulcndi ; Nnmmorum ter decies centena millia poffi-
jdebat. ■ . r>" ■■■ ; .
CifiRen dester^omnino illiserat ]ConfuTBptnS38z purbleritas , in cujus Folliculo coatinebanlut
^decfmispides, quatuorbneiarum pbild.ertS': Pulnw quoque gangtzna erat obfdTus.eaT-
ediutiitai. ' : . " r.:;'
. a-fc-
;-'D B S E it V- AT i fe
ihttiifis^akefepulmenU.itt dextro i cimfmuUntUper (uhfiMthmd'^H^ty^
.... ■ vomici in hbofinijlro:, cum cepia bilis fer totum Monien diffuft.
Uxoris D.BerJqn, csclarictum , vel comatum^adicititiafumiPcttuques^ cbneinniteS-
Xre , quadragenatiz, qua: poft diuturnum langubrern , ha:mopt5’fin &c. phihifica obiitaii-
no 1673. XX. Maij , in cadavere repertum cft in dextro lobq.pulmonis parte med ia , infigne ul¬
cus , ovi anlerini capax ; purulentia per totum parenchyma difFufa erat : Ia dextro lobo veP
mica grandis s ovo gallinaceo par, pure referta, repertaeft: Jecur infignis magnitudinis to¬
tum finiftrum hypochondrium obregens', bile diffula isppletum: Eadem & ventriculus, SC
inteftina omnia in&rda erant: In Tcftibus Ova reperta funt, quorurnunum} infigne e localb
exciderat, kc iniis tubz utecinz proximum ac pene infetmmi
, (bBsERVATIO Vli.
Phthas ah tticire pulmonis , pritcedente 'hemiptyf. ir menftum 'fupprepoire '.
'' A 19. Maij menfis obiit Genevre filia D. D. Huguetan JucifconCilti Clar. annos
ij^\.nata xviij , quz poli iuppreffionem menfium hremoptyfip palla cft mox tabem lethalcm.
. .Apcrtam;,cadaver, fed feftinanter & ofeitantM examinata vjfcera,; obfetyatum ramea
ementum putridum & lacerum , Intcilina flatu diftenta & pellucida , Jecur albieans , magni¬
tudinem naturalem excedens .• Lien fine labe, quamvis melancholica aliquot pathemata
illi_adfcripta fuiflem .• melenterium tenue , giandulis tumidis & magnis oblitum : Pultnonunj
exterior facies fine vitio , Icd dextro latere intus omnino purulenti erapt , ut laccum pure re¬
fertum referrent.- dextro lateri zgra nunquam incumbere potuit: Adfuit przterea hydiops
pefloris & abdomim's , quamvis hoc nequaquam intumuerit ; Pericardium quoque aqua mul¬
ta diftentum erat. Uterus magnitudinis juglandis nucis, externa fuperficic lividus.
O B S E R. V A T I 0 V i II.
Tabes a dexegatichyUper carneamlxteJlworUmcrufiampercoUuoni.
Lvfeditut chyli percolatio , fi abrafa eft hinc inde crurta carnea ititeftinbrum , & illi fubje-
fta inteftinipars cicatrice obduai, pcclufisfimui ad ladeas vehas tdndcntibus poiis; id
quod nonnunquam evenit poft fluxus dyrchtericos graves, in tenui inteftino luprirois exci¬
tatos , ficut non leihel poft mortem in cadaveruni feSione oblctvavi .• Solet autem hdc ma-
^tn Icqnfeqiii allqualis . Si quandoque notabilis corpoiis macies ad vltz' finfetri pcfdurahsj
peqbefisqupqud v(
tribus parcens. Sylvius Idei prax. tib. i.
O B S E kv Atio IX.
fibidiis puellus ob ®
n ^multiplex cordts vitium.
Et calculo & morbis aliis affici cor confirmemus r Teftabitur; id pucllz quSdriraeflrTs
me 17. Martii annii668.cxfcaum corculum, quod tota fubftantia lua inyeni pistter tnc
rem flaccidum , In muctone gravatum exctelccotia quadam , quz colprc Variegaro carcino¬
matis naturam induiffe videbatur .- przterea circa eam partem ubi arteria magna exoritur,
Veficula propendebat, duplici tunica inftar ipfius arteriz przdita, in qua fuccus contineba¬
tur amaritudinem aliquam tefipiens. Th Kerkrtngius Ohfervat. Anat.
ia Boneti Tom. L
OSSER-
770 Anatona. rfa^ELib- II. SeO:. VI L
ObseB-vatio X.
VlUfi fttlmenAus eitrt fiaftm doletis inducuntur , ut inde eos fenpt defiiiui evincesur.
VLcora ab erodentibus humoribus Pulmoni indura fine dolore exifiunt, licet externa
tunica etiam erodatur , quod publice in theatro Anatomiepofiendimus , annic ^
t66j. in duobus corporibus , quibus adeo ulocrofi erant Pulmones , ut vix dimidium yiibetis
liipereflet, qui tamen homines quamdiu in NofQComipmoftrA.decubuftant,. de nuUo
gni Pulmonum dolore unquam eonquetti fucrantitlllud tp&jm quoque iqphthifieis aliis in
Nolbeomio a nobis demonftratum j & in phthilicis quotidie conlpicuum cit ; in quibis
non Iblum interiorem iiibftantiam s , fed firequenDcmqtiam extetjorcm PulmpnMsguemhrunam
fine eximio dolore exulcerari per autQp.fiam8£;expCfientiam!i)o»imusd?fa:tersa;haboimusdgs
terve cadavera , quse petipneumonia fuerant extindia, in qmbtss unius lateijssiotos Pulp^^
nis lobus , una eum exteriore membrana inflammatus repenebatur , & tamen ifti dum
viverent de nullo acuto dolore V<*qucfti faeranta qui; taxnen ncceflario adefle debuifle^
fi modo verum foret quod tradit z. Inftir. c. ii. ab inflammatione membranx Pulmo¬
nem veftrentis acutiffimum doldfein ixeitari.' Ad' hic vulnfera pulmonem tranieuntia,
qualia plurima in cafteis & extra 'vidimus , effi membrana fif -^rfoflj , fuat .tHBcn fine exi¬
mio pulmonis dolore , & quicunque in iis adefl: dolor illum duntaxatin^lfura &-mufcur
lis fecfeatiaat xgru De Diemeriroeci (^nat. lik i. Ciif. 1}. ' '- ■/
OBSERVAtlO XL
fhthifis ah ulceri , induratio»‘e \ jurulentia Pulmonum curn Ventris tumore Afiiticas ■
'veficulari Hydrof e thoracis. ' ■ • '
APerto abdomine mulieris xxx. &nnqyp«i^ Phthifi, Jiydr.op ihoracfS yiMch^ ic ye£ai-
lari extind* , in ejus cavitate librx aliquot ( ad lummum 6. 7. ) aqux teperiebantur,.
& quidetri clariffimz inftat fontanz Cruftx l^ngiofe pelliidida , clara , turgeicens & quali
veficulis ineluia aquea materia , fperma ranaruin , mediam .citri fubftantiam ac pingue¬
dinem quafi reiblutam referens ; innumeris capilTamentIs ac fibi illis, partim rubicundis par-
tim albicantibus , fed omnibus linea reSa a crufta Ipongiofarn mefenterii fcbftantiam ver¬
gentibus, erat adnara, quxdiSa materia per totum melcntetium continuabat, ut & circa
renes , copiofiffime Vero circa inteftina crafla adhxccbat : Harc veficulx materia aquam
contentam nonnifi ad fortiorem fili compreflionem , & quideia in loco tantum' compreflb
maxime elatam prxbebat : Renes longiuf-uli Coniplcicbantur , finiftec fubftantia nonnihil
Iblito compaSior , interius cruda, fiinguinoienta ac ferola erat : Quatuor in utroque latere
binis; inftruaa erat' ureteribus : Inteftina, mefenterium , diaphragma, & omnia in abdo^
mine contenta membranoia fijmme erant albicantia : Peritoneum duplo vel tripio Iblitd
erat craffius , adeoque validum, ut etiam cultelii aciem ac culjiidem acerrimam relpueret ; In
mefentetid lateris dextri , paulo fupra umbilicum, fanguincontra maculathaleti magnitu¬
dine erat confpicua : Pancreas nonnihil induratum , Lienis cOlor internus admodum niger;
Hepar quoad colorem & lubftantlam apparebat fanum . Bilis vero crocei five vitellini erat
coloris & admodum vifeida : 'Vefica urina vacua , Uterus oblongus , Tcfticuli indurati.'
muliebria five pudenda, madida, turgida, rubicundiffima accorrofa, exmateiii acti
aquea, quz , ut videbatur, continuo illa. loca irrigaverat : Hofiim labia externa in latetis
altero erant divila; uteri vagina adeo erat mollis, utftylusad levem quamque immiffioriem
eam perforaret : Pedes tumentes 'ea adhuc viva paulp.ante ejus obitum detumuerant ; In dii^
feiftione Thoracis , & quidem ptimo latetis dextri aquea , turbida , innatante materia fiil&-
race3,cuta impetu, ob ejus lateris repletionem , erumpebat inateria fetetis Dius ft'nj'
ftrura vix dimidiam vel tertiam aqu* partem , teljieau lateris ' dextri continebat , aft cla¬
riorem, perieardium ex nimia rcpletipne quafi Iplendcbat.- Lobus Pulmonum dexter nigri¬
cabat , futfureaque materia hinc inde erat obduSias , fiipetiori parte erat adnatus , nbl etiam
adhuc ex ulcere aperto pureque repleto pus promanabat : Totus hic lobus erat Induratus ac
friabilis inftat hepatis cofti , ac intus materia purulenta, hinc inde vifcida indurata ftuftu-
latim collefta apparebat .'Lobus finiftec' purulentam fiiumolam continebat materiam '. Cor
pinguedinem hinc inde habebat adnatam, ut in ftaftu naturali, fed fanguincerat vacuii^;
ut&vena cava circa cor fimguine depletai Sciftio fafl* zj. Martii 1674. Simon VVarinboldin
Adis Danicis anni U79. Ohfervat. xxxiij. ;
Otssi.-
De Tate in genere & Fulmo nari; . = 771
O B S E X V A T '1 O 'XII... ' •
^hUJis db ulcere fulmmfit infigm &c. ■ / ,
I^Ovenis annor , temperamenti calidi &ficei poft Earios fn diseta commiffos errores inci¬
dit clapibelapfi anni 1676. autuiniio in;diartliCEam ,■ ^ (jila idoneis medicamentis liberatusi
conqaeftus circa iflftantis hyemis tempus de ingravefcdntc tuffi & virium irnbecillitatcj ac-
. eedit pbftca pallor & m.icies totius corporis, infignis , cum miti calore totius corporisj Ipiti
tum ejicit ibrdidum, craflum , vifeidum & pituirq/um, nbn tamen cruentum autpurulen-
tumi dolor molios apparet in pedore j appetitus cft bonus ■, urina a naturali non aliena , pul-
•fus autem parvus , frequens & imbecillis;, tandem & lefpitatio difficilis , &paulo ante obi¬
tum iaavulfiones cum delirio acccffccc , & dic 15. Septembris anni 1677. poftquam per inte¬
grum anni fpatium mOrbo lioG laboraverat , placide Obiit. Quarfitus de affedu qualiS ellet,
Phthifin incipientem, tempore hyerniS anno 167 6. affirmavi, exhibui etiam mediCamenli
'idonea qiiibus medtanfibus bene je hafiebat , iit etiam menfe Martio pnni
poffec, nihil aliud quam de tuffi continua &moIefta -, macieque cprporis conqueftus ; Hotr
fabar tum femporis ut in ulu prarictipfbrum medicameutorum perfeveraret Accedit au¬
tem tum temporis homo incognitus, fi<!/erwr ifid»r,qui-iI!otis manibus in Apollincath ittuitat-
tem , hic argro magno verborum apparatu perfuadet afFcdum fupra didurn non efle Phthi-
'fia, fcd hepatis obfttu£lioneih, philtTumque illumaccepiffe affirmat, .lEgrotus Phthifi, 3
cujus nomine femper abhorrebat , fe carere lartatUr , & de tuffi fedanda follicitum jubet efle
■mcdicaftrumfivetbis 'argrbti obtemperat ille & ftaiira opiata exhibet medicamenta, fiit-
j;ulis ptopemodum diebus continuanda, quibus tiiediantibus Tuffis fedatur; Hifcc ad ap-
jietitum excitandum ad jungit nefeio quae (acria erant & acidiffima ) medicamcDta , quae
alternatim cum opiatis propieat , iriiretjeda quandoque' dozi : margaritarum trochifcata-
jrum Nlinficht! , additis fipius exhibitis vomitoriis, fempetque , licet omnia Phihiieos
fignaingravefeere viderentur, phthifi.u adeffc negat ad ultimutn ufqne aegri halituth , imo
mortem, quoque -• Hifce permotus Iliuftciffi Comes de Schvvattzburg Sce. cadaver mom
mi aperire jubet, prarfente hoc medicaftro.
Quo aperto , in infimo, ventre r. Membranas, Peritonium, & Omentum ambas ero-
&$ & putridas invenimus i. Inteftina a flatibus mirum in motum extenfa , iifque adhuc ple¬
na 5 5. Bilem nimia quadatn qaantita-.e excedentem, ita ut magnitudinem ovi anferini V'e-
ificula ejus mquare videretur : Renes fucccntiiriatos feirrhofos ; Reliqua autem yifccra om¬
nia fana & incorrupta , Aperto vero Thorace, totam Pulmonis fubftantiam plane corruptam
& exulceratam deprehendi, & membranam pulmonis dextri fponte fua ruptam ; ipfa Pul¬
monis mole, tumida nimium quantum erat, minime fubftdens, 'totaque materia pprulcnta
plena, Tantamque in molem excreverat Pulmo , ut' libras quinque pandetis civilis pende¬
rer, id quod a prohibitione fputi, & coagulatione nsatcrizpuriiltnt* proculdubio eveniti
^ ctebrx exhibitioni bpiatorum adferibendum.
OTiau exhibet) optium dicente Selfiailc U 4. & cbnfentit Nobiliff. i). D. isieielms 1. 2. Opio-
Chiihizin Arcis formam rcd.(ea.3.C-ip. 6. log. fefl. 3. cap. 3. iiiquiens, aEgro debilitato,
Tuffes inveteratas , etiam fanguineas inhibet; vel phchifica lilcetofa ‘ difpofitidiie laboranti
in 'phthificis ab ulcere pulmonis cohibet, & opium, fputum dum rupprimitut, viaticuni
fputum fiftit , unde peiiculbfa ejus exhibitio.- eftad vitam seterdam ; Id quod evehtiis & tri-
Suffocantur inde xgtj non raro, qui unum aiit ftis experientia inhoc'aEgto fatis confirmavit
iterum diem fupecviverc potuiflent; Guiii qiio Benytmih Scharffixi mifieUXuriof. 'amig.Ohfirv.io^i
Observatio XllI.
Tabes ab aquis in Thoracis cavum effufis.
S./Epe viditnuS macie maxima peremptos homines thoracetn aqaa plenum Kabere 3 lif 'ei
ad feptem libras accederet .• Guariaenius cenfuU. 316.
Observatio XI V.
Phtbifa inducitur u pituita pulmones exedente, eefqueexteriuf ambiente ,ut pe-
Botri toti ag^tiiineniur.
Dtllcis cafatrhus glutinofufquc , diu ex capite illabens , pnitnortes pedetentim exedit , &
in tabum veriit , nam, ibi condando putrefeit ac acris eVadii; Vidi in feftis cadaveribus
T tt z plufoaam
Beneti 4nattmU Toin. I,-
7/1 Aaatoxa. Pra£l. lib. IL Seia. VII.
plufquam trieies pulmonum ambitum vifcola lentaquc materia obduSum, adeo ut peS •
pulmonem agglutinaret. HeuritmfJemerbifP-eiluriscap.e. ^
HElmimiut lib. Catatrhi deiitatnenta inf- enim non (emper pituitam putrefcentem in onl-
ctipto S.39. explodit tjui caturrho i eapite mone illum exulcerate, quod fepe in catat'
deUbenUphth^tadfinhmt t &quoi ex pulmone fer. rho 'videamus pituitam putridam excerni cum
turidmim cerebro tribuunt, cum fubinde unomenfe tamen pulmo nullam Izfionem conceperit a’
pUtt ejiciatur per utjfm quam fit ampla thoracis tota requirit ut concurrat mollis ptztermodum' te'
cavitas : Sed qui hoc docuerint ignotum eft no- nella , ac corruptioni parata illius fnbftantia^
bis , inquit Soljinkius Epitomes methodi cogn. ab ortu ut plurimum contraSa. Sylviut de le si
&c[ir. partic. corporis aff.l.i.patt.i.c. 7. H«»r. catarrhum Phthifin inducentem aiteffe acidum
»/■»« tamen in ptzcedenti hiftoria caput non ut vel falfum^ a quo ■ corrodatur oeyns, ferius
foventem tantum cauiam agnofeere videtur.fed membrana afpejz arteriz interior' in quam it-
tanquamptzeipuam, .f/i/yoei'. fequutuslib. de labitur, mox & ejus fubftantia , doic feu..
eiandulis t. 5. Riverius ut inde ulceratio fequa- Gm pertingat in ipfum pulmonum parenchynw
tut, duo requirit , 1°. ut materia influens ta- ubi ulcus gignatur. An vero pultnonura ainbi-
lem habeat difpofltionem , ac temperiem' , uf tum.ambiens pituita, a cerebro arceffendaGt,
per putredinem inflgnem acquirat acrimoniam ut vult Heamaj dubium-. • ' ’
quz exuleeratioaem efficere valeat ; monet -
Observatio XV.
thhifis vulnus PeBoris fiquuta cb Pulmones violatos.
CItea medium Julii allatus eft quidam excubiarum magifter , phthiflclis deploratus,
cui per litetas fuafi ne fe huc portari curaret, potiufque in Ibcb ubi fit medicamcntotuni
a me ordinatorum ufum continuaret , nam certo certius ipfum ex motu 8£ agitatione accs-
icraturum fibi mortem , id quod faSum , nam vix per quatubr vel quinque dies hie com¬
moratus tabe confe^us extinguitur : Transfoffus ille ante triennium in duello gladio lub
mammilla dextra, unde male a medicali roApella traftatus, vulnere quidem extrinfeciis
brevi coalcfcence, fubinde gravitatem in peclore fenfit, donec clapfis aliquot menfi-
bus in fanguinis fputum incideret hinc diverfa adhibuit pefi:oralia, vulneraria, confoli-
dantia, nihilominus tabidus faftus eft , abdomine Si lateribus ita induratis ut vix manibus
comprimi potuerint. '
Apertus poft mortem infimus venter nihl! continebat quicquam quod caiifa polTct efla
hujus duritiei, pr*ter fetum aliquod fubcitrinum fat copiofurti quod flepius jam in thora¬
cis & pulmonum obferVavi vulneribus ; qua via autem ialvo & integro diaphragi^ate fetum
hoc, ptocuidubio ex grumofo fangiiinc refulcans , in ventrem delabatur non video : Remo¬
to fterno , Pul.monum finifter lobus prope totus erat abfumptus , quod reliquum ctat pa-
gni magnitudine putridum:, languinolentum , nec formam nec figuram pulmonum' habe¬
bar : Dexter lobus integet adhuc, fcd tamen exulceratus, purulentus, inque hoc ap¬
paruit iftus gladii adeo rcccns, ac fi co demum die faSus fuifiet. Carolus Rayger in mifieS.
cur. anni obferv. 61.
TRansfojfttsfib mammilla dextra') Vulnera pul- rato s & corrupta illius portione per vulnus
inoniim ecG inter lethalia non referat Se- excuate, curato, rararfunt, magifque ifladmi-
hex , 6.’aph. 18. ex illis tamen, fi magna & rationem quam confequenriam trahenda Wr».
penetrantiora , moti docet in Coacis : Ra- Dexter lobus integer ^c.')QaoA aon bxieptitst.
rionem reddit Stb'ifius in exam. vulner. quod quam finifter computruerit , puto fafium quod
licet homines ex vulnere non ftatim ince- gladius ufque in finiftrnm mucrone penetra--
reant, tamen fiant empyici, phthifici, fic- verit, ibique concidentibus partibus laxis S
que lenta pereant morre ; veriffimum hoc mollibus, extravafatus fanguis , dum evacua^
elfe probat hiftoria , confiat itaque vulnera ri nequivit, ulcus excitaverit, fenflmque de-
profundiora pulmonum ut plurimum efle in- paverit illam partem ; cum e contrario dex-
curabilia, nam quz afferantur hiftoria ex Hil- ter per foramen fatis magnum fe purgare poi
dano, Fallopio, Forefio, ti inprimis enPlatero tuerit. Idem,
obf, lib.j. p. 755. de phthifico i pulmone vulne -
Observatio XVL
Tabes in febribus aliquando contingit oh venofam arteriam materia vifeida oppletam.
ILIufttisDom.Eurreriai/fAfarctorM febre continua longa, eum maxima Iputi copia, affe-'
ifta, Suffocatione tandem extinfta eft, cnm bis fiimmos labores Ipiritus anguftia attu-
liffec forte pulmonibus , ad fe materiam a toto corpore fua laxitate, fua agitatione & in¬
temperie calida attrahentibus , qui pro genere materia: vel duri inflammatione ‘fiunt
crifin perverlam recipientes , vel vena arteria glutine iblido completa alimento ptivantutj
qu£ in multis cadaveribus fola febre confumptis vidi. ,
Dc Tabe in genere & Pulmonati.
> fcxccntics ia cadaveribus e cordis finu dearo
arteribiam bnaicmqac ejus ramos divili
detrafta e venis illis adbuc illarum fig
ramufculos tanquam folida arbor retit
liod ejuiCnodi Apoftematibus petfrequcntct nova deinceps , prxfertim
diotibus temperamentis fuperveniant , nocum eft , & fexies ad minimum
juem ita taudem fato funftum Excellent. V^eieliu
& in Pulmonibus Pleuratdecztcro circumcirca adn
Observatio ^VII. .
tieBico-Fhthiftu Febris , unu cum Tutridt. Cemfult at tones , cadaveris inf^eSi
Vbi ulcera i» pulmonibus reperta , ^c. '
EX 'relatis &obfervatis, ego quoque enjn Viris Excellentiflimis colligere poffum,Don-Hni
co , fcd multiplici affeflu Nobiliflimam Juvenem conflidari, quorum alii antiquiorc&ali
recentioresexiftunt.' Antiquiores lunt capitis catarrhalis deftillatio ad partes inferiores, 8
adpedus potiffimum decumbens, eaqucutpluriraum tenuis &lal(atuffim excitans;' prste
rea cruenta expuitio five excreatio , prtecedentc capitis gravedine Si fuceedcnte levi 8i exi
gua natium harmorrhagia , haecque priefcrtim in gemina Qtcri geflatione prztcrita jantiqu
quoque Si plurium annorum cft hypochondriaca aflfcftio, cui melancholica quoque aflb
ciatur. RecentiOres autem funt, febres quxdam quibus Nobilillima Juvenis puerpera tribu
abhinc' menfibus corripi coepit, quarum altera periodos quidem , fed prorfus inordinatas ha
bet, ita ut erratica a Medicis affiftentibus judicata Si nuncupata fuerit, qua: eumfudoreuni
ver61i eopiolbfemper terminari eonfuevit.- altera vero febricula quardam eft , modomajc|t
modo minor , qu2 tamen continua Si exigua obietvata fuit , quibus uttilquc liieccflit totic
corporis infolita macies, ause modo evidens Si confidccabilis fada «If,
De Tabc in genere & Pulmonari.^
. Si 'de ptimo afiEeftu fetmo fit, capitis jam diSam copioiam dcftillationem ab ejafdcm call-
da& humida iatcmpctic quam a nativitate fortitum fuit j provenire cenfendum , ita ut eflen-
rialiter afficiatur, ut propterca copiolis capillis ornatum & excrementis abundans femper fue¬
rit, quorum portio major in przfens ad ffiucesl & per befophagUui ad ventriculum defertur,
minor veroad guttur peraiperam arteriam in pulmones deicendit , & expultricemfacuitatcuj
drritando , tuffim excitat- Et quiaprster capitis calidam intemperiem , a calido jcfcore &
ii^rviaiffimo corde languis calidus atque biliofus producitur i hinc iit ut per venam cavam ad
cor perveniens, & a corde per venam arteriolam in pulmones idgreiTus, per arteriam vero
jienofcm egreffus , per carotidasad caput elatus & abiiidem transfufus , aerx & ierofi fixi por-
Stioneivenis jugularibusnonreairumatut, qua: in Ipatiis manens catarrhali materia: immif-
jpeatuD, ficquc61fa& tenuior fiat. . .
(^qniam vero languinem vitiofum &patum ad hutritibnem idoneum facile Natura di¬
mittit , _ Idcirco utpotc actis & mordax orificia vaforum irritando , haud difficile aperit , fis-
.qpe natium hzmorrhagiam efficit, atque eodem tempore affatim ad caput accurrens , in ce-
pebro extra v^ effiilus, iude ad guttuit & gulam defluens , ad pulmones nonnunquam feib
infinuar jinqtmuiiquam ad ventriculum ffiiicendit , ut ideo inde fequatur vel folo feteatu , vel
Jevi tuffiejufdcm (anguinis exeteatio aut per vomitum eduffio ; idque przfettim in aduali
gravida tione , dum dixit Hippocrates , quod Menftfuis deficientibus , fanguis facile e naribus
ptoflua^& & bonum. Remautero ita(ehabcfcfperatipoteft,cumnctp'eraoafl:omofin,thi-
nufque per tBzrefin a.piiImonibus rejici fidem nobis facere videantur pratCedens capitis gra¬
vitas , fubfequcns natiutn hzmorrhagia Si (anguis ipfe , qui ftatiui ejeiaus, gturnofus, non au-
|em fluidus confpicitur, &-f0lofcrcatu,iutlevitu(Iicula rejicitur, neo ppffealputa 'cruenta
ceriiuntutx.przterqUam quod a capite defcendereconffi-mat vomitus, dum eodem modo
quo Jn afperattt arteriam introducitur, pet ccfophagum in Ventriculum quoque defluit. Qua¬
re fi tes ita fehaberct i ut fummum Deum pr ccOr , Hzmoptoicam adhuc noii efle Nobiliffi-
mam Juvenem ipcraripoife videretur. , , '
Affeiffus tertius antiquus eii hypochondriaca affeff io i quz paulo poft pubertatem Nobi-
iiffimamjuvenem.infeftate Coepit , excedentis caliditatis tum jecoris, tum Cordis indicium, S
quaprivatiwcizlb ventriculo cruditates produffz fuere., quz in vafis turii mcfaraicis , tixm
la&cis ftagqantcs, exiccata: hypochondriacum affeftum conftituetuht , cui projgrcifum me-'
iancholicus.quoqrie fucceffit a craffiori fanguine, tum ih mefaralcis venis firmato; tum maxi¬
me in pancreate : non enim ihelancholica poffunt ebrdi & cerebro accidentia contingere, nifl
prius vitiatus-fuetit ipfe fanguis , jfi Atiftoteli & Hippocrati credimus. Hinc ab hypochon-
dtiaca.affeffiohe tanquam ab Equo ‘Trojano, plurima alia maia procedere folent , ut in cafii
noftto , dum nOn parum adauftis obfttuftionibuSj addita liberaliori viVendi ratione , juges
Cruditates ad totius corporis venas ttanfmiflz (anguinem iiiquinariint , qui circiilando & ea-
tnmdem portionem in capite deponendo , catatrhalcm defiillatioixem adauxit, capite nimi-
funi ptimo idiopathiec , mox veto lympathice quoque ab hypochondriis &a tdtp vcnolb ge¬
nere, affeffo.
Quapropter copiofior& fefesundiot faSa capitis in ventriculum catafrhalis deltillatld,
Cruditatum quotidiana reproduffio , non folum obfttu&lones adauidz fuere , vetum & febris
ab iifdem acervatis excitata, dumcffervefccntiam ,indequefermcntatibnem Stputlcdincia
concipiunt , febremque accendunt quz inordinatas periodos fervat , prout citius vel tardiusj
pluribus aut paucioribus diebus nova colligitur cruditatum quahticas ad febirem excitandam
fefficiens': ut proptstca putrida quidem , at non humoralis appellari debeat, erratico modo
invadens , non autem ex fui natura proprie erratica exiftens. Et quoiiiam hujufinbdi mt e-
ixa peccans infenfibilitet digeri , aut ex tbtq diflblvi nequit , 'idcitco a calore febrili attenuata
& ad jecur ttanfmifla ; ab ejufdcm calbte fiila atque liquata ad venas univetfi ttanffundltur : &
per arteriolas ad ambitum totius corporis delata pet fiidorem univctialem expellitur ; ficque
febris apeeffio particularis etiticc folvitur , qon autem Morbus totus univerlalisi fiiperliite
manente eaufa. Et quamvis univerfumcotpustotohocMbrbidccurfu quotidie magis ema¬
cietur, id tamen non ab.humotumcolliquatione , minufque folidarum partium proveniri
pmanduni ; ita utfiidot ipfe diaphoreticus , live iyncoptiCus dici poffit, qubniairi fequutum
fudorem nulli, confequitur vitium imbecillitas : fimo fenfibili gaudet levamine Nobiliffima
Juvenis: nec in urinis pinguis ulla aut oleofafubllantiafupeinatatcconlpicitur, colliquatib-
fiis humorum & (plidqtumpetpetuum indicium.
Nebdeeftalia caufe maciei, Izfio nimirum vifcerum naturaliuiri qua: coftionibus celei
brandis a Natura deftipata fixere, ventriculi nimirum imbecillitas a jecoris fervore non pa¬
rum adauffa ^ fcjufdcm immodicus calor prbhb languini producendo imprbportionatus : ut
ideomirumnon fit, fi principiis coffionis, diftxibutionis atqxxe nuttitionis ffiale affeffis;
etiam fequatur totius corporis Atrophia : exiccata namque vifeera naturalia ad nutriendum
totum corpus parum idonea efle docet Galenus, diffat ipfii ratio.
Quoniam
77^ Anatom. Pra^i. Lib. II, Se£t VII.
Quoniam veto eTanefcente febre jam dida putrida, remanet tamen multo abbinctcmi»
irefcbricula,ita ut Nobiliffima Juvenis nunquam immunis cx toto a febre obfecvaii potue •
hinc dubium rcftat , num fixa & habitualis fimplieiter, an fixa & phthifica fimul effe
■ficut de rainera quoque cjufdcm dubitatum fuit, quae fi non in partibus fpiritualibus
tur , in naturalibus quzrenda erit : & fi fpiritaies partes examinemus , dummodo fanSuis
diztefin non fuerit rejeaus, ut fperari poteft, quoniam pus in fputis nondum obfervatur q,5^
tanto tempore obfervari debuiffet , cum a fanguiriis iputo , puris ^utum paulo poft {cqaj g,
leat , ideo ab ulcere febricula provenire minime deberet : multo minus a pulmonum fracidf'
tate , qua: nonnifi longo tempore introducitur , ob prxfentiam cdpiofa: catatrHyis mitefii
eorrupw& puttcfoax , qux pariter in fputis non confpicitur , cum materia catarrhalis^B'
ipfi cohzreat, tenax&vifcida fit, nullo modo fracida, minus male olens, fiec pravis va¬
riegata coloribus. C^are exclufis duabus hifeePfathifis fpeciebus ab Hipp. SiGCfeceptisat-
, que aflignatis, tertiam afiam Phthifis fpeciem, hujus RegiOnisendemicam propoiuerunl
Dodiflimi Viri, nimirum ab intemperie pulmonum' procedentem , ob quam finguis nii’-
triendis pulmonibus deftinatus , a calore nativo eorumdem norr adaetur s neo' ih ptbprlatn
fubftantiam convertatur , fed in cruditates converfus afque cprnfptUs,fcbriculi Contiriax 'fif
author. Et licet de hac tertia fpccie mentionem non fecerint Hippocrates , mihui^Saiei
nus , fed tantum eaufam , fpeciem fecundam*, flacciditatem nimirum Se fraciditStem excii,
tantem attigerint, hanc tamen & ego reciperem , fi ratio mihi perCiadcreValeret-i-noa
enim juravi in Dogmata ^iippocratis & Galeni i quia Hippocratis 8£ Gaiem fint s-Tcd'quoi
niam rationi confona (unt ; cum igitur lariguis ifte crudus a pulmonibus o& propriam intetii'-
periem acquifitam non aduatus, debeat ncceffario .contineri vcl invafis, vel in ipatiis ipfius
pulmonis , quia in neutro loco hunc invenire fcio, idcirco lianc tertiam 4>ecicm' utTebricuIje
minctam rejicere cogor : etenim fi in ipatiis repcrirctur , putridus',' difluens 6i'inaldblens'ia
fputis obfctvaretur ; fi iii Vafis putrcicerct, utpote cordi proximus, febres acutaspravis fymp-
tomatibus comitatas accenderet. ■ ■
Quare his ita confiderafis , febriculam ab aliquo putredinis foco in aSdominh bontento
provenire & cpnfcrvari dicendum, quales perneliushypocHondriatras, ut a vifecrum 'natura¬
lium obftrudionibus prcccdentcs, appellare iblcbat.' r.onnunquamintenfiores 'C8ffl aliclijaS
vilceris corruptione; hoqnunquam mitiores i iblis obiliudionibuscitraviicerfscorruptfo-
nem, ut credi poteft in cafuboftro , cum pulfus apyrexix proximus obicrvatusfiierir. ' <^od
fi mincta careat febricula ifta fixa , etiam habitualis effe poiTet citra ullam pulmonis Ixfioa
nem ; cum enim ficti foleat ex humidi fibftantifici & alimcntalrs dcfedu j quia- jam muitq
tempore a ficcltateaffedisvifceribus naturalibus, utdidum fuit, debito alimento corpus
univBrfiim defraudatur, difficilis non fui.flet humidi fubftantifici decodio & ficeitas introdu..
da, indeque Atrophia, qux alterius febris occafione in jecoris & cordis fervido tempera¬
mento facile in febrem habitualem abfque ulla alia dependentia migrare poflit. Cujus certam
& infallibilem nofitiam quoniam non habemus , ideo indicationes utramque eaufam refpfc
cientes proponimus explendas, qux humedando & aperiendo ,obftrudiones rcfpiciant: fub-
ftantificc vcib humedando , vifcera jam cxlccara rcftaurent , & totius corporis roridas humi-
ditates reficiant, dum iifdcm alimentalibus Medicamentis fanguinis acrimonia & additas
emendati atque eduleorari poterunt. His autem intentionibus ubi ('Deo dante ) fatisfadunl
fuerit , iter paratum erit pro humida capitis intemperie corrigenda , atque pulmonibus exie-
candisSi roborandis.
interim quoniam in affedibus adeo diuturnis , complicatis Sidifficilis cognitionis, obftr-
vationibus hucufque a me , licet accurate fadis prorfiis non fido, ideo Prognofia de foturo
eventu fufpendere mihi liceat; dubium enim atque timorem incutit mihi finguis non fcmel
per os excretus ,& eonfequenter febricula ipfi, cura Nobiiiflimx Juvenis temperamentum
jecoris, Si cordis valde fervidum, fanguinis acrimonia &aciditasj aliqua corporis hoii ex to¬
to proba conformatio , xtas inter decimum odavum& trigefimum quintum annuor, fiUi
capitis deftillatio cum tufficula , timoris occafionem ptxbcant ; Cquidcto fi per diatrefin d
pulmonibusfanguisprodiiCTet, deplorata filus elTct , didanteGal. quod Ubi vas in pulmone
corrofom fuerit, nififtatim glutinatum fit, antequam phlegmon exciretur, foite aperte licet,
id poftea infinablle fore. Przfcribit vero tempus quo curati debet equidem angultifCmumi
dicens ; Qui fefe prima die mihi curandos propofoerunt, omnes finavi, qui fecunda dic , non
omnes, qui vero tertia , ita ut febricula febricitarent , nullum vidi in totum finatuffl , fed cah
lo obdudo , longiorem vitam produxerunt ; Quibus addi poteft , quam viguerit fofpicio bzc
etiam apud Hipp. dum pronunciavit , quod Sanguis quidem fupra,' qualifcunque fuerit, fem-
per malus; Quibus Doarinis addo , mc non femel obfetvafle , finguiacm fimul & a capiw
per nates dcfcendifre,& a pulmonibus erupifle , ut propterea cum fimper & muftoties de-
ecprivam loci& modidifficillimaro dlftinaionemobfervaverim, ut & Trallianus & Paul. SS
ipfe Gabideo non me pudet ambigere & obfervarc, dum interim bzfitatio hujufmodi nullum,
Nobiliffi-
De Tabe in geaerc & P-ulmpn^ri; f jf
Ju v«ni ptzjudiciupi afffric goicfl. Spem autem, falutis ( quz modo ia yiguft^
po&a eft), addere & audere poterunt , non repetitafatiguims peros.^^i etio ; 4>ura per tuflim
^cienda, non deterioris conditionis i febtiE,erra,ticat ^tcin, proxima, abiatip i & nlitpia
liiis GOtEwis reftauratio.j qua cedetef quoque exiguafcbficula <^m,interim bjr pocliondria'.
tisafEedibusptoipiciemus.
". Indicationibus itaque implendis diligeater incandoendgm.-: Brognqfis tmicqn&jui oiraij,
nequeianat.. y.,, . .
' Et primo a fonte C^nutgico nulla ia prrr-fcoS cft depromenda i&Bguinis tniffiq, nifi quid
aliud emergat (^quodJPcus avertat) rniffionem iangoinis .iadipaqs. Cauterium in brqcJ^cj
ijfliftto opportunum foiflcr, R efler pro. divertenda a pulmonibus cafarrliali rniteria i
tum quoniam expletis indicationibus jam propofitis ,.ad humidam capitis intemperiem oot-,
tigendam Sf mali fontem . cxiccanduro deveniri poterit^ idcirco ejufdcm fonticuli iouftiq
differtur. Et quamvis prq hypbcbondriorum ^ totius corporis huroe^atione.,' pt retned iuns
externum principem foentn teneat Bal^m tepidum aqu^ dulcisi attamen quoniam tempus
hybetnum redamat , nec a fodoribus admittitur s. ‘df o fubff ituenda erit iqupdfo univerfaiis
pico amygdalino receiiti^ 8f fomenta tepida , liumcdlantia & emollientia univeefo abde-'
mini apponenda. Reliqun vero retnedia a fonte Pharmaceutico defumenda ; Se inter Eva-
Cuantia.PurgantiataDquatnPeftisfogiendnrquinimo neque mitiotalcnientiapotuleniaconvc-;
piant, quoniam eum ex.iis evacuatio affatim &(. cpnfectimftquatur, foiritus refolvendo , vires
enetvanfjncc celeti tranfitu huraediationem abdomini inferre poffqn tifieut Caffia,qua: Se hii-r
metandi Se evacuandi facultatem obtinet.Sceundo loEo,Alterantiaexicdaros humores emoi-
iite , Sevifccra naturalia atque totuni corpus fubftantifice huipdffare debent .• qua: omnia
prseftarepojffetiac.afininumj quod tamenanni tempus incongruumpon admittit, fed pr*-
tcrea a copia catarrhi prohibetur : ut ideo Hipp. jLae dare caput dolentibus , malufo effo
dixerit, neenon febricitantibus •• Se Galcrnis , per caput dolentes , catarrhalem dcftillationem
patientes , cum eodem Hipp. intellexerit ; fieut per febricitantes , febre putrida non exigua
detentos. Idcirco lac atte fadum erit fobftituenduff) , ex feminibus melonum , cucurbita: 82
anguriac, amygdalis additis Se EraulSoncm extrahendo in jure carnis , addito facchari pul¬
vere mane quatuor horis ante cibum tertio quoque die 'praibendain. Diebus vero interme¬
diis Prxparantia funt offerenda, qute refrigerare , emollire , caute teferare , Se etiam quo¬
dammodo humores aduftos Se exiceatbs abluere Se educere valeant ; qu* omnia commodo
Se fine vititim jaftura prarflare poterit flos Gaffix ad 5. ii. cum gr. viii. aut x. lalis prunelltei fo-
petbibendofeiiafinini i fi haberi poffit, optime depurati, libram i tribus veto , aut quatuor
borisab epoto feto offeratur prandiumi Sequenti autem die repetatur Emulfio ; itaaltetna-
tim perfcverando ad quindecim faitem dies ; nifi aliquid aliud obftet. Quibus proficienti¬
bus i adulteriora aperientia & educentia deveniri poterit , addendo Caffite rhabarbarorn
maturum ad gr. XV; ufquc ad XX. fero depurato foperepoto. Hoc procedendi modo, errati¬
cis febribus efofam detrahi poffc fperanduin , & interim nifi larcat in pulmonibus anguis
nempe ditetefis , febriculam quoqufc penitus tolli poffe cenfendum , toto nimirum renutrito,
temiffa quodammodo hypochondriaca affeSiione , quam pulfibus altcrationem frequen¬
ter afferre minime dubitandum. Nec de fodorc fiftcndb folieiti dfe debemus, cumcalote
eblliquante, tanquam cauia efficiente, tcmiffoi& cruditatibus tanquam caufa materiali
per alvum fubduiSis , fudbribus occafibnem detrahendam effs credam, cum interea inunq
ftiones ex ol. propofits fatis cutem deofent atque obftruant.
Dum jam diifta omnia exCeutiOni mandantur, ut unum faciamus, 82 alterum bmnino
iion omittamus , catarrhali quoque diftillationi aliquo modo profoiciendum cft ufu radicis
China:, in eduliis omnibus ebuliiiia:, qui ficui humiditates excrementitias abfumic, ita
aMmcntales confer vat 82 auget propter analogicam iympatbiam quam cuna humanb corpore
fctvare jam diu obfetvatum fuit. Nec unquam omittenda materia datarrhalis a Pulmonibus
noQurna interceptio, 82 corunjdem toboratio fublingualibus medicamentis, qualia clTe po¬
terunt, ex bolo Armena Orientali parata, iit eonfefeiones vel ex diaeodio, vel ex traga¬
cantho frigido cum bolo. Iia neque Expeaorantia aliqua negligenda , 82 effe poflent jula-
plum violaceum , foropus de ibifeo cum modico julapio aeetofo ; leviora namque 'hujufmd-
diin przfens fufficient.
Quibus omnibus congrua 82 cauta vivendi ratio erit addenda ; Ef primb , aer cubieuH fit
temperatus, eum dicat Hipp. Deftillariones a capite fieri , valdecxealcfaaa , vel valdo
petfrigerata carne.: nec ullo modo exceffus ad caliditaicm pendere debet , cum alibi do¬
ceat; Fluxiones ficti, quando cerebrum ipfum de feipfo multum liquefecerit , Aeris autern
& loci ia meliorem mutatio Nobiliffimse J.uvcni convalefeenti , hanc exoptanti non parum
prodeffe poffcc, malo remiffo. Sceundb, Circa alimentorum ufom , qualitas , quantitas 82
tempus obfcrvanda erunt ; 82 quantitas tanta effe debet , qu* uon foliini vires prtefcntcs &:
77»
Anatom. Pra^. Lib. II.-Sea VII.
lotias eotpotisTiabitumconfcrvare, fed nonnihil etkm augere paffit : quam eam a-ai-. c-
_tim tolerare valeat vifcerutn naturalium imbecillitas, ideo partiiis vicibus nuirich,fen,. . '
juxta HIpp. & Galeni decretum : Et.quibus femel aut bis, & plurane an pauciora
oporteat confiderandum. Condonandum autem aKquid Regioni, confueludini &g O "a
qualitatem. Alimenta debent elTc facilis coaionis & diltributionis , paucique .
fubfhmtifice humciaantia : &idcocumexHipp.faciIius fit impleri potu qcam cibo '
lenta potius, quamfolida exhibenda. Tempus requirit debitum fpatium, utnovunf°'”'
ingeratur alimentum, nifi antea exhibitum, concoaum atque difti4utum fuerit evi!’'’''
do , quantum fieri poteft , accclGonum principia , in quibus tamen aliquando nonnihilc,-
nutrire licet, ne magis magifque corpusabfumatur, cum e duobus malis miniis fempcrfc
eligendum. Pro potu confucto , ftillatum c carnibus refrigerantibus & humcaahtibus heri?
alterarum j opportunum erit, cui fi immifccaiur tertia aut quarta pars vini, 'facflms Km
mediante vehiculo drftribui poterit , fieut etiam aliqua facchariponio permitti poteft Te
tib Somnus, noaurnus, diuturnus, fibicdnfuctus omniho permittendus, imo procurandr^
fomnus enim concoquit , vigilia: digerunt. Quartb Quies biliofis atque gracilibus traam
maxime convenit i quare etiamfi dimoveri poffctNobiliffima Juvenis, honfine detrii^to
exerceretur, cum exercitium corpus, exiccet. Quintb Evacuatio quotidiana per alvum
conlcrvanda, &arte, fi opus fuerit, folicitanda. Tandem, animi patheiSiata fiint abicean»
da, & prasfertim ita & animi applicationes ad negotia, cum illa nil aliud fit. qiiam accenfio'
fanguinis circa cor, quate & circa pulmones: iftatvcro fint cruditatum, indeque malorum oti-
gines : ut^roptcrca Plato afferueritmorbos omnes ab animo procedere poffe. Et hzc liiut
quz circa ftatum Nobiliffima: Juvenis complicatum atque difficultatibus refertum imbedi-
licas mea adducere poftit. Faxit Deus Omnipotens , uc .jpro voto melior nobiiinnotcfcat
stqucevadat, ficut ex -corde enixe precor. • ' ■ .
Confultatifi IL
Anceps judicium de ftatu Nobiliffimz Mulieris ,, quod orefenus In prima ,, deinde , ia
priefcripia Confultatlonc in medium adduxi , obfccv.acionibai. a.mc ^£lis, in dies certius
faiftum, ficut mihi viam aperit ad, cbgaiiionem malorum eandem NobilifljinaieeMuIiercni
pluribus abhinc annis & menfibus affligentium , it^ cum, ihtenfiffimo. animi"mei mcerore dp
falute non parum dubitandi anlam corfirmat:fiquidem febricula quam unanimes omnes heSi-
cam exiftimavimus,ab alimenti defciftu ob naturalium. vifcerum dyferafiam , &citatem&ob-
ftruQiones provenire quidem potiiit i verum prarceiicis & fubicquehtibus omnibus exami^
natis, de hac non fimplicitct hedica , fcd hedieo phihifica, fiifpicandi occaCo non levis
mihi dataeft , qute cum non ex pulmqnum fraciditate huculque provenire poftit) ab eo"
lumdem ulcere procedere ncccfflrio ftatuendum : namque fi modo a fraciditate penderet,
catarriialis materia qua: tuffl excernitur, nonfblum putrilagino& & fracida eifct,fed colori¬
bus variegata, flavo, viridi, & quod magis.cft, etiam cruento; dum aftacidis pulmoni¬
bus ferofa per diapedefin prodire folet cruenta humiditas, catarrhaiem materiam eodem
colote inficiens: pra:tctquam quod hujufmodi puimonum laxitas & fraciditas fenili ztm
pulmones laxos habenti , non fic juveniii, nili longo tradu temporis , propria & familiatis
efle fblet. Nec ab hac Phihifi immunes nos reddere valent rationes in ptatterita Confulia-
tione adduSa: , dum obfctvavi ftnguinem a labiarum tuberculo , dentibus dirupto emanaa-
tem illicoconcrcvifle : pus vero quod fecuta diarrefi ulcus fubfequi folet , cum adhuc exi¬
guum fit , copiofa vero catatrhalis materia continuo a capite in pulmones pra:cipitans , cum
eadem confunditur, &adeo obfcuratur, uc nequeat dilcerni : ficut diattefis prarieniiam
confirmate folent , prargrefli diuturna fella renuis a capite dcftillatio : temperamentum ej-
pitisejufdcm valde calidam & humidum, & per eqnfequens magnopere cxcrementofum:
pravafcaplilarum&colji conformatio.- ftatura procera & habitus potius ad gracilitatem
tendens cum fctvidilfimo jecoris, cordis, & totius fanguinis calore .- atque tandem ztas
inter decimum pdavum & trigefiraum quintum annum huic fnmx legitima: Phihifi valde
obnoxia : quibas omnibus addendum , quod he£i:iea febris refrigerantibus & fubftantifice
huraeftantibus hucufquc adhibitis , minime ceflciit : & addere quoque licet ifiificilcm ia
dextrum latus decubitum , finiftri affeSi pulmonis indicium. Quare cum Hippocrate eflet
pta:fegiendum , quod a finguinis fppto , putis fputum , a puris Iputo Phthife & Tabes:
Gumveto ^utum detinetur, moriuntur; quod i cafu noftro Omnipotens Deiis avertat.
Quoniam vero hefi:icam febrem fimpliccm primis tribus diebus incepifle cenftndum, SC
inde rorida: humidiiatis & cambii confumptione augmentum fufeepifle , ita mitunj non fit,
fi multis abhinc diebus fecundum gradum attigerit, dujp evidens apparet in pulfibusaltcra-
tio, & in toto incalefecntia 4“abus horis ab airuhipto aJinjento , qu* pr«ferfim in genis
pbfcrvatur, propter facilem pulmonum pum genis confejjfttn. iM^clceniia autem hujuf- .
modi.
De Tabeiji genere &iPuItoon ari, 7^9
modi, fisuri in primo gradu , aur non iit, aut vix-obfctvabilis tftj quoniam tanta ficcita^
in membris non eft, quac.abappofita alimcntali humiditate fermentari poflk, iranecii^rar
Aa tertio in quo nimia ficcitas humiditatem fubftantrfisam non.amplius recipit , ut iLucerns
cilycinium exuftum non amplius oleum reciperepoteft. In feeundo yerogradji., quii-afe^
utraque di(3:a condicio , reeipiturhamiditasapatcibusfolidisjfeoiiestficcatis i.qi^rec^t^g
alterantur &inealcfcunt. Verum tamen eft quod; fecundus ifte gradus- noji rjxfguamJatii
tudinem habet , antequam petvcm‘at ad torridumMarafinum &. tabernipfam. qoamnon
rum folicitat putrida complicata febris; ut propterca-iubeat Galenus,, ■patr«ia9!i.:ptiinh;agr
ferendam, quia hedicam fovet -• quae quidem febris putrida crraii®a!:.anfld0®'5%^t, .quoj
inam non unicas humor:,' ;fcd pdures:concurrant ad fp4m y. potilBjnum :ySr'Qj deinde
pituitofus^eum aliqua-ewguaibiKsportione i Si idc® acidi frcqiiieotcE'jbvel;lBfip«iijkh0n.nH9j
quam amariiucceduni 'Vomitus&. OBfaitndcm humorum pecalftiii»esSac«ati^feq.uP!Cumh,pft-
rennem protentum, snoii; folttm.avifcdiarii nafucaliucn ,inteinperie:&rqbfeBw9&®ibpsji;y^r
tum & ab ulteriori alicujus vifceris Fctnelianalabe procederBpB/EtifignlficatcMfdem
contumacia , adeo ut maligna ratione reflftentia: cum Gal. appellari ppffit , urpore quse nOii
foluma prava humorum qnalitaie,- fed etiam a parte tefa, curatu difficili neceffatio dc-
pendean^ . . - , - , .i,
Hotum''a£feduum eventum in pedore haculque detinui v auonianr feliccin nunquam proa
hunciare potui, & idetreo curativas intenfiones ftatim propofirfy ac fi NobiMMuIier coft»
valitura cflet, cum nbsimcdieij- non autem Prophetz fimus : ut proptetea etiam Hippocra¬
tes ipfe monuerit, quod Multi pratxer fpera fanari funt. Inierim ficut .lEgros curare , ita
affiftentes incolumes fervare tenemur; Et quiaaffbdiis ipfe ex fui natura communicabilii
eft & contagiofus , pratferiim uUto pf ogreflus , idcirco Domefticos de hoc monere debed,
ut faltem proximam inipirationera evitent , cum Galenus etiam in febribus fimpliciter pua
ttidis, non contagiofis' dixerit, conyer&rionem cum putridum aerem expirantibus tutam
'hon-cife. ' . r
Indicationes autem Fuere, refrigeraniibus , hamedantibus & evacuantibus putridx febri
eiccre- / 'liumcdantibus Sjleviter 'aperientibus , obftrudionibus tum Meifeiiterii , tuih
incumbere •• -fubftantifice humedantibas & modice refrigerantibus hedicam to-
,tiu»corporis,maciemre(picerc : atque tandem cxficcantibus & modicecalefacieiitibushu-
tnidam capitis intemperiem cottiger.e,. ulcus cxiccare & pulmones roborare; ■ Quat medicas
mdicaciones quoniam inter fe contraria: & contraindicantes funt , idcirco urgentioribus
‘prius in -ordine incunibendum cife docet Galenus. Epbres igitur cum magis urgeant ; una
Cum macie totius corpbfis', tefrigerantium & hiiniedaniiutn prius ; dfcinde caput Sc pulibd-
lics exiccantium ufum cxpoftulant.
Quibus intentionibus , ut fatisfacere tentemus i cum Mcnftrud jam fuppteiTa fint, & fan-
'guis ad feperiores partes impetum faciat , ut motu & calore peccans, refrigerationem & ad
inferiora revulfionera indicat per venam fedam in talo, dum putrida: quoque febri, & ejuf-
dem in Utero caufi: foventi ptodefle poterit. Nec fatis obftabit fangulnis inopia ; etenim fi
deficeret , ad fjpcriora ut natura: moleftjs non tranfraitteretur : Larga tamen fingumis
;cffijfio inhibetur, quoniam 'cppia non peccat. Et fi linguis edudus , craffiorde exuftus ap-
parucrif, iterum parca admitti poterit pilTio. Neque hoc remedii genus a gravidationis
/ufpicioae inhiberi debet, cum foetum honadclFe credamus: Sifiadeffet, ad nonum ufquo
menfem geftare non 'poflc NIobilililmam^MUliotcm certi fimus. FridionCs d^quotidiana:
pedum lotiones erunt pariter excicenda-, & Utero fomenta aperientia arque laxantia admi-
niftcanda._,C3u.teriuna faftulimus in btachio inute'Dduffi ad divcftend&m a pedore fluxio.ncm,
_dnra Iperarlpotetat, propriis remediis, nimirum fudoriffeo Decodo caput cxiccandum.
.Verum. cum fpes quotidie femper magis evanefeere videatur , fi illud Nobiliffima Mulier
.libenter admittat, quamvis parum profuturum, inuri poterit.
.• Ex Pharmaceutico fonte reliqua funt depromenda pta:fidia; & pratter jam in altera Con-
Jliltatione adduda , quoniam ingruente putrida febre ; quotidie quatuor aut quinque ab
hinediebus procedunt aciditates in abdomine ventriculum petentesuna cum otis amarore,
jdeo Evacuantibus opus effe conclufum fuit , deinde refrigerantibus , demulcentibus St edal-
_corar.tibus. Quibus omnibus intentionibus latisfacerc polTe lac afininum copiofum.fumptura,
nimirum ad heminas, more Hippocratico ; decretum fuit, cum vifcera refrigerare, hu-
medare Sc renuttire : fanguinis rejedionem refpicerc , acidofque Si acres humores ante¬
quam corrumpatur demulcere ; corruptum veto, tandem ventrem movere Sc eofdem edu-
.cerc valeat, quod tamcji non unica vice , fed pluries repeti debet. Inde vero ad dcobftruen-
tla Si per epicrafin educentia deveniri pofle putavi, nempe ad exigui rhabatbari ufum cum
.caffia, ut Si inaltera Confeltatione, fuperepoto fero depurato , aut jure carnis, malvis Si
violis alterato. Mox ad hyftetica aperientia erit deveniendum , qu^ tamen nec valde calida,
.mimifquc cxiccantia fint. Ufurpati itaque poterit aqua ftillat. malvarum; Sc capill; Ven.
ySa Anaioiii.Praa. Lib. IL SeSt. VIL
cum guttulis rpldf. tart. alchalizati pct plurcs dies exhibenda. Sed interim unacnin camibns.
lanas, cochleas depuratas & caudas aftacorum ebulliendas ptxfctipfimus ficutttiainto’
latum ex jure iifdem alterato, addicis herbis refrigerantibus & humedantibus fuit patatum'
Cattera quoque omnia in przteritaConfultatione habita exeouiioni mandianda cenfeo • «e'
iBta hcaicaperfeveraote& totius corporis macie progrediente , in fubftantifice hnmeaan-
tibus perfiftendomeffe , neque exiccaotibusullo modo nos uti debere exiftimo , ne Nobilit
flinam Mulierem citius ad ultimam perniciem ducamus; & ideo quater in die alimentum
reficiens exhibendum putavi; eorum enim quo velociter nutriuntur, veloces quoque fiunt
excretiones & rcfolutiones.
Quod fi jam diftis rationi eonfentanels non eederet putrida febris , non deelTcnt Mcdid
temeraria quoque Medicamenta uiutpantes , de quibus ego nihil in ptafens; fcd potius no¬
va apparente faoguinis tejeaione, de fidentibus adhibendis cogitarem; dum 'interim fum-
TTium Deum enixe preSor , ut prxfctipta, Nobiliffimar Molieri falutaria reddat . St meip.
Sum hac vice mendacem&ciat
VJCo Cadaveris.
. Poft interitum, mane iequenti Cadaver difleaumSt S nobis diligentiotl quopotulmus
modo obfetvawm fuit, omiflb cerebro, non iblum ad deformitatem evitaudam , vetum
etiam quoniam illud tantum , una eum fuis membranulis a vaporibus calidis , a peaote eleva¬
tis,, accenfum fuiife omnes fiippofitimus, citra quamlibet aliam tefionem eflcntialcm , tum
quia de capitis dolore unquam conquefta fuit, tum quia principales intelledus operationes
vegeta: femper antea & ilteiie foctunt. Stacim igitur medium ventrem, thoracem fcil. vi¬
dete optavimus , quodifleao, demptis pulmonibus , in dextera parte duos ablcelTus inve¬
nimus , alterum cura folliculo fere ad ovi magnitudinem , faniofa materia repletum : alte¬
rum fine folliculo , laniofa&iemipurulenta materia refertum; fubdamia: vero quoad colo¬
rem fubalbids, quoad confidentiam , non fracida:, fed flaccida , non enim adeo facile
cultro cedebat; Ulcuicula tamen, licet ob/cura, utpote mucofitatibus illinita, erant per
fubdantiamdiiperfa, quorum purulenta materia iii dextera thoracis parte depblita inventa
fuit. Iu finidra parte fuperiori pulmonis abfceflum nqncxigux magnitudinis vidimus, pari¬
tet faoiofam Si fubetuentam materiam concinentem : patrem vero dimidiam inferiorem
ejufdcm pulmonis , inflammatam non folura, fed lividam Si fere phacclatam invenimus;
quorum pulmonum cavitates craut adeo cacarrho refercre , ut quoties mauu expeimebantur,
catacthalcra mucilagincm craflam ad femidigiti longitudinem cmifetint. Cor exiguum Se
valde exficcatum , trombum fanguinis nigti, craifi in ventriculis continens, polypum ab
Excellcntiflimis idis Medicis appellatum, in extremo vita: , deficiente calore 8: fanguinis
motu concretum atque fitroatum , ut alias memi.ni , me Juvenem non femel in Cadaveribus
obfcrvalTe.
lude ad infimum ventrem devenimus , & vifeera naturalia omnia in eodem contenta be-i
ne Si naturaliter fc habere omnes conclufimus . ( referatis antea a nobis obdruftionibus ip-
,fis) quibusdam tantum exiguis extuberantiis ha:morrhoidalibus obiervatis. Nec quicqaaift
ptater naturam aut fecundum naturam in Utero inventum fuit : licutSe vcficam & renes as
ca:tcra omnia ab omni labe immuniavifa fuere. \ .
Totius corporis quoque peripheriam confideravimus , Airopfira quidem Si macie aff«-
flum , a cabe tamen conliimmaca multis menfibus didare judicavimus, eo quod nondum
adipoiafubdantia confiimpta fuerit.
His ita fc habentibus; ut vere ic habent, unufquiique , vcl etiam in Artcnoa verfatus,
facile judicare poterit impoflibilem fuifle vita: reparationem , Si tantz morbofa:, confum-
matx affeSionis Curationem , in patre ad vitam omnino neceflaiia , dum coulqoe vivimus,
quoufque refpiramus ; etenim praeter ulcufcula per pulmonum fubdantiam difperfa , muco
illinita , qua: purulentam materiam non per os, fed^ad thoracis cavitatem dcpoiucrant, abA
ceflus quoque plurcs in ipfis pulmonibus reperti fuerunt, a quibus , & przftrtim ab illo in
fumma finidra parte exideme, non per dixrefin , erofionem feil, fed per diapedefin', nem¬
pe per membranx rarefaidionem, eruor per intervalla traniudabac, & fputa cruenta reddebat.
In dimidia vero inferiori parte ejufdem pulmonis manifediffimam inflammationem vi¬
dimus, qux ob infigoem calorem , pulmonem ipium livefeentem & fere iphacelatnm exi¬
guo tempore reddidit ; Cujus inflammationis tedes fiictunt , rigores inxquales St concufliU-
nes fupervenientes, dum fanguis e vafis eflFundebatur, &in fubdantiam partis fentientis
transfundebatur. Hanc autem inflammationenj faefle fupetvencuram in privata relatione
manulcripiaprxdixi, qux Tabis & Phthifis ultimum terroinum prxfcinderc potuerit , «e
quod ob aftcdlos pulmones , deficiente ventilatione , neceflario calorem in pedord quofidie
augcii , febte$ intenfiotes fieri. Si ita inflaitunacionem fubfcquuturam exidimaverim-
DclTabe ihgea«e &Pulmbnarr. 781
Fetares Vero iaor^natas & erratico modo invadentes, non humorales, icd fympfomati-
, «as efle tandem judicavi , ex labe nimirum alicujus vilceris , qua: 'labes tandem in pulmoni-
■tus reperta clt, abicefllis nimirum )am deicriptii cum tamen ab heterogeneis excrementis
'febres illas dependifle aliqbi Medici exiftimav.erint , quorum opinioni in fecunda Confiilta-
Tione afleniiri non potiil : - etenim ptimb a purgantibus niedicarbcrttis , nec quidem a lenien -
eibus levamen ullum feqtiebatUr, quinimo pee unquam tolerari potuetunt ; horripilationes
irequentes&inarquales, in febrium principio, qu^ eveniebants ab affluxu humorum ad
hbfccfluum loca inatquaricer pervenientium, fe ablcdTiis iplbs augentium ptoveniffe nobis
fconfirmat ipla autopfiar qua: febres majus femper augmentum fufcepcrunt , quo majores
'ablceflus faSi fuerunt.
■ DifSeilemvero refpiratiohem cordifque fufecatlohem apurmonuoa potius-, qUam cordis
Ixfione pendere revera exiftimavi, cum propter eorandem larfionem& catarthalis mate-
tii copiam libere dilatari nequierint, & propter pondus deotfum ferti fcptumque comprP-
mete neeeflatio debuerint J qua: incommoda multo majora reddebantur ibinVentis abfcef-
fibus. Non n^arim tamen ab Utero quoque elevatos vapores ad eor ipfum, oppreflionem
fcu pratfocationcm qaandam.oidcm inducere pbtuilTe ', non 'quidem aMcnflruisin eodem
ftagnantibus j minuCjuc-a fostu in eodem cortuptp f qui non aderat ', quamvis nonnulli
jiecGfleeptioncfiifpicaiifdCciQlJfed certe a fervidiori femine rctentbatque Corrupto, eva¬
porationes cor infclialTe pro certo habendum , quod moleft^ quoque 'titillationes eonfirtua-
bann Hefiiearn autem febrem ultro progreffath ex habitu corporis &'adipe nondum Con-
fiimpto, non adhuc tabidam fa9:am.efle cognovimus. , Quare autopfia ipfa nobis oliendic
primam Pfarhilia jam introduflain fuiffe ■, quam purulenta materia in dexteram thoracis
regionem tranfcoiata, non aliunde quam ab ulcufeulis dimiffa fat nobis confirmate valeti
cujus aliqua portio etiam poftremis diebus hbn bbfervata, forifan per fputum excc'tni po¬
tuit. Secundavero Phthifispra: fotibus erat, nondum fcil. in pulmonum fubftantia fracidi-
tate intrbduflra , nec materia ipfe catattbali putredinis gradus Infignes adepta. Et hiec eli ve¬
ra atque legitima aperti Cadaveris Hiftoria , iujm. Uh. Funis Coluit. ^ Re^. Medicis. Tam. i',
'Cem. 2- , “ ;
ObserVattio XVilL
^fa‘CisiiverisH>mis i:aftlis ^PUlmottUm Morbis affelli.
CUm NobiRffim* Mattis interitura interitus quoque liifintis filii tribus poft menfibuf
fecntusfucrit, non difEmilibus Morbisatque lymptomatibus comitatus: idcirco Cada¬
veris diffe&iojuffafuit, &relatio a Viris Excellentilfiinis deferipta. Tibi ia Arte cbnfuriii
matilEaio ttanfmittitur, ut de eadem tuum Judicium proferas, vde'.
■ 'Cmfi Mortis d* EnFsserittti) E-cbilipSns InfistiS.
Nobilifliroa Infitns undecima Oftobris circa, matutinam in lucem edita , «tatis no¬
vem menfium, temperamenti fanguineo biliofi; a Nobiliffima Parente orta j diuturnis
dcftillationibus & mendofa Phtbifi tandem in legitimam degenerante i obnoxia, cum
compluribus pulmonum tuberculis crudis & fepputatis , a tertio liatim menfc hsxeditario
quafi jure iifdem corripi ccepit arrumnis catarrhalibus ; a quo tempore malutn in dies
Cuudo incretnentum fumpferat, cum tuffi violentiffima , telpirationc pet inrcrtalla fter-
iorofe, vomitu materia: yifcidiiTimzi febricula lenta ad vcfpcram exacerbata, fudoro
Capitis enormi fine ulla euphoria , corpore in dies tnagis contabciccnte : ftuftra excavaro
fonticulo in nucha , erumpentibus paffim per totam doifi regionem furunculis , quorum
nonnulli liippurati , tabo exeunte prava: noti amurcofb. Hinc alterum quoque In brach-o
finiftto fubjunaum eft Emiflatium j uberiuS quidem ptiqrc manans, verum & ipfum fufS-
tiens, perenni quidem huic deftillationl a toto & vifeeiribus, coiva. labe, acpetconle^
quens inemendabili j inducias dedit j fcd mali radiceni evellero nbn potuit; quin pedeten-
.•tim tono pulmonum magis flaecefeente , & everfo fubftaatinco ebrundciri temperadlen-
tOj tubetculis compluribus inibi obortis, congeftione ac defluxione eutri infarflu inexpu-
.gnabili invalefcencibus ; pofl: prigreffos leviufeulos moirus convuifivbs , delapfa portione
vifcofi lentoris ad caput afperi artetix , die undecima Julii quadrante poft primam matuti¬
nam feffocatatandcmpetiitjincaflumtentatis innumeris Bcchicisanacatlia,ifin promoventi¬
bus, & pulmonum erafin corroborantibus i fu^nfbriis, eephriieis; si partes maadanJ
tesrefpicicntibus, revellentibus, derivantibus, Julapiis, Eclegmatibus, tinaurispeaoialibuf,
gelatinis, emulfionibus, liquoribus ftillatitiis, ac malaiaicis tam internis, p|uam externis : neque
Raiiti Anstoraii Toai.- i<
781 Anatom. Pra^. Life. 11 Seflb. V I L
etai rerae^ib locus ulteriori. Quare exenterwo Cadavere, aufpicati a prima regtojiw,
ccra naturalia faris inculpata invenimus : inde ad fpiiitalia accedentes , in lobofiniftro
monum , tubcreulum crudum , oblongum magnitudine pollicis deprehendimps , fcmifi*’
rhoiutn, ad bronchia proxime adjacens , in dextro autem parvum ablccffum cum coipplati.
bus tuberculis grandinofis paffim per parenchyma pulmonum AfBctfc. Cor utcunque bcae
eonftituturn , nifi quod pericardium ultra folitum|cto rc&ttunl i ^ inflat cujufdam vcluti
bydrocardisE occurreret. Tandem fafta capitis adapertione .,uttaque meninx, magis tamca
Pia Mater, corruptela non vulgari infignata, fetori cerebri iubftantia fracida,^' e:^terni
fupcrficie quafi fyderara, non inefficaci faflx fubfidcntia: argumento, una cum prlneiVin
fpinalis mcdullre corruptionis non experte comparuic. Ex quibus rationabilis cUcijoreftcoa-
jeclura, atque autopfia ipfa confirmari evidens , ac inevitabilis taro cit* Jfrlorfis canla. //i
(e>ije»t itnammiter Medkftmnes Apjleates. ^ '
Sequitur luikium CUrijf. Riyniund. lok. Ffrtis. ~ ‘ ‘
Dura primis Menfibus natam Infantem Nobiliffimam vidi, rahicatempotias,; quam vitii^
eidem augurari coaSus fui, cura non vivere, fed valete viTafit r Caput enim non foiu^
vitiata conformatione , fed multo magis intemperie humidiffimaaffeautBol3feryavi,&idc(i
quam maxime excrementofum : ut proptcrca a copiofis excrementis rcteincis infigriem
latfionem pafTurum , vel in imbecilliores partes inferiores catartlialcm materiaip depog-
turum efle exiftimaverim ■: qure cum fpiritalcs , ut recipientes foerint ,' idt;o ab ijifb capffo
ut a parte mandante, non folum perfpacia, fed quod magis eft , per vaft ejfrffc.Ticntitfi
catarrKales humiditates tranfiniffa: fuere, & in lobo finiftro tuberculum crudum, & ia
dextro fputlum abfcefTum una cum duris fe grandinofis puftnlis excitarunt; & fifot in ca-
pite detentre membranis & ipfi cerebro fraciditatem induxerunt , ita per vafa dela¬
ta: unirrerfam maflam fanguineam inquinarunt : per fpatia vero affatim atque confeti
tum, fe per alios duAiis, falivalcs ptaifertim, ipfi quoque Galeno cognitos , inafperam
arteriam & bronchia pulmonum irruentes , tandem fufficationem intulerunt , moiefe
tuffi pratgrcffa fe pra:ccdentibus laboriofis fudoribus , non fine caiarrhali, & forfen etiam
febricula fixa. Has aurem affefiiones ab Utero non folum, fed a femine quoque mater¬
no reporcaffe non dubito ; uc ideo quomodo Ariftotcles /emcn maternum ad conceptio¬
nem concurrere negaverit, ego non videam, cura nonfoluin.id quotidiana: experientia:
repugnet. Sed mcdiciarc Principibus quoque adverfetur. Etenim Galenus a‘it, opus elle
foexnina: femen cura femine Maris mifceti : utrumque natnquc fernenin unum cqnfpirarp
neceffe eft , uc conceptio fiat , & pra:terca cx comtniftione utriufque feminis focm^tim-
nem fcEtus fieri , fatendum effe afferir. Sed hucafque Ariftoteles excufandus effet, qui^
fcripferat ante Galenum : non ita vero propter Hippocratem, a cujus Dparina plura de-
ccrpfit, fe accipere neglexit quod , Aa hominis geirerarionem de omnibus & Viti, &
Mulieris partibus femen progreffum , & ia Uterum muliebrem illapfum , condenfatur,
temporeque veniente , Natura hominis formam referens, ex ipfo producitur. Et ratio*
nem reddens, fubdit. Habet enim & Muiier, & Vir quatudr fpecies humorum ia corpo¬
re , de quibus non minima , neque dcblliffima in femen procedit portio : fequoniam homo
fecundum Parentes nafeitur, tot Morborum fpecies, & fanorum, & morboforum ia feipfo
habet hrc Hippocrates qui clarius nobis caufem declarat, ob quam Nobiiiffima Infans
tot mala totque fymptomata Icthalia, tum in capite , tum in pefoore, turn in pulrnouibus
paffa fuerit, dicens, fi ex pituitofo pkuitofus, cx biliofb biliofus gignitur, & ex tabido
tabidus, & cx ^lenico, five licnofb lienofus , quid prohibet, ut cujas Pater aut Matiar
hoc Morbo correpti fuerint , etiam Pofterorum ac Nepotum aliquis eo corripiatur ; Semen
enim genitale ab omnibus corporis partibus procedit, a fanis fanum, amorbidis morbo-
fum. Unde mirum non erit, fi faltem intemperiem in capite, fein pulmonibus imbeeil"
lltateni a femine Nobiliffimse Matris Infans Nobiiiffima reportaverit , a quibas cadeta
Genitricis mala procefTcrinc ; ut egregie & eleganter alibi alferuit Hippocrates id*® ita
effatus, Semen genitale ab omnibus corporis membris procedit , a- fanis quidem fanum*
a morbidis roorbofum , ficque ut ex calvis calvi gignantur , cx crefiis cmfii , & at plurimum
diftortus diftortura generet, eademque quoque ratio eft arca reliquas formas. Q-JarcK
ego cum Viris DoSiffimis-, qui Infanti Nobiiiffima: dum viveret. Curatione , & poftgn®
vicadefunfla eft, internotum vifcerum Autopfia, adfuerunt, ptreferiptas magnas & mfi-
gnes affeftlones , utpote a femine Materno contfaftas , .Curationem nullo modo admittet®
potuiffe , judico. Rajmuai. Ioh: Fertis Conf. ^ Refp. Medie. T, z. Cent. i.
P*S*K'
Etnpl. diacli. curo gumiB.. interius veio pulv. antijhthiC cum fvrup. per cochlear, fumendo;
yeruro vicit iasva mors, mifclix,vires,eaXquc peniiuj dcftruxrt^ argrotad. 7. 7»/»«i6St.no3;il
e, vivis excedente. Cadaveris iuftrationi d. inieq. fofa vefperam vac3vimus,pra:fent. Vir. Noa
fciliffim. SiGlariffiro. D; JohaniMartinioHaesbartio.Meitum Licent. CXveni.D. M. Kflnig
D. M. Sf ecfcero Bafil. D. Jac. Hochteuiiticto Sangall. jam Med. Dofl;. & D. Andrea Kohli6
CuricnLMed. Cult. Infimus Venter inultum p. h. non exhibuit, quin faciem amfcabilcm cmi-
iius ottendendo, facile nobis concclfit vale : Nuils heie aquarum copia , nulia giandularutni
ycl in pancreate , vel.in roclcnterio notabiiis fcinhofitasr Ichot pauxillus tantum in cavo aba
dominis ftabulabatur ; Epipioon laudabiliter fe habebat : Hepar quoquea gravioiicotrupie-
ja liberum fuit , nili quod in ejus fuperficie,-htc, illic a.mnulas concretas, Paveft entes animad¬
vertimus .•DuEfiiscxvefiGulafelliSjCujusCavum bilis qicaglholaoppic.yitjin inicfrinumatfehs’,
«irca initium fui , appendicem duiiulGulamygiandulaefimilem oftendit. -Excavo veficulatnuL
Ius aer, cuin inflaremus, yetfus inteflinum perrexit , bene tamen ex duclu : DudiusJiepaticus
infignis erais bile fljva. turgidus. Iu finiftio, hypochondrio delituit Lien figura & colore S£
confiftentia natuialisvfedduplex, J. enim aliquot ab hoc diftabatalius, figura & magnitudi-
«e ovi columbini majoris, vafis pcteieganrerdouatus, Se quoad colorem & interiora illi fimi-
lisr Renes naturaliter .eirant cqn{tituti.,'fi.iccerituriati y:cro oblongi j modice lati, cavita¬
tem obtinebarit infignem , inquam vafa ab emulgentibus terminabantur: aer in hos injeftusi
ycrflis renes ufque per arteriam emulgentem progrediebatur, per intcflinumcolon- glandula:
iti!ita.riiE:i5retubcrafe -videbantur. Medium Ventrem quum aperiremus, lantum ille laborem
bah-C arftiusi aut gravius quodpiam
: , cujufmpSli fero flavefcemic, Perieaf-
etat : dahdula., thymus maxima, glanSdulaaexhrbuit induratas , caiculq-
clufis folliculis , &-VC3
vetfus alias partes ducitur, cordis, tiialaicos' adftrpic,, etiamnurapcraegacauSs.cum exiilo-
mox inde'repetitarus:dlc vero affeSus alios ta- ruin genere lapillus fit, cujurmodidevorareipf*
ceamps,qui Lieni affcfio, male utplurimum tri- folent , & in hoc ClarilL Pythagoram Exercif/
buunttir, e quibus glandularum tumorem a fan- ■ feq.- corifentiencem habemus. leh. laciib. Har^
guine melapcfiolico & feculento i merito, alie-' dermin Obfervstimii. AgMinico-^Pra^ieiu
gaiijps, quid de ifta Lienis apjieadicqjudican-' ■ ■
Observatio XX.
?hlhifs,i«i]uiiVulmoxesfatrtdid‘f:irrh(iji.Epi^toi-Jctrrhiis.
HEndeus Landcnbctgcr, annor, circiter 15. pueritiam duriorem, ob parentum pauperlatenl
expertus, in orphanotrophium hinc admifrusfuit.Ann. i68o.de diiBcultate Ipirandi, tufli
crcbra,& totius corporis emaciatione querelas movit i pulfus frequens ; juffi ut iingulis ma¬
ne & veiper. dofin funicret pulv. antiphthiC cujus bafin antiheS:. Poter. coBftituie. Dic aS.
Decembr. cum malum inducias non daret, fcd frequenter purulenta excerneret, detergentibus
peroralibus, fimulque refolventibus bechicis certavimus. Aliquot feptimanis pofl dff quali-
cunque exatftuatione febrili conqudftus fuit, cui mixtut. ex aqu. plantag. fcabiof papavah. em
rall. lyrup.flor. bsilid. &c. proipeximus. D.j. Martii 1681. vomitu crebro afBirus.cft, quo lin¬
gula, qute cum appetitu prius ingelTcrat , rurfum ejeclr, luceedente multa oris amaritudine >
commendavimus hinc uiiim clcS. ex conftrv. rolat. flor, bellid. min. oc. cancr. pra:p. & lytup.
cotall.parat.quo fynjptoroa mflleftura deinceps infiaSum fuit : Quatuordecimcircitcr diebus
poft, qui hujus affeflus genius efle folet , lubita virium ptoftrationc infeftatusfuit , tufli perfi-
ftente : nunc facies tota expalluit , nunc tubotc fujfufa micuit : ^ger quoque ultinSls diebus
Dclibeiri genere Se Pulmonari, -78^
^^ormftare czpit,' neqae ad caqo* offeiebantur , autinterrogabanta', quidam refponditjuC-
^juc dum vhibus^rorfus cffiaSis anima derefiifta quam haScnus inBabitarac machina , ad
‘Creatotcm Iztibr profc£J;a'fucfic. Gadaver liiftravimus praticntibuVpluf imis Viris prsdanr,
i& quidem 'contempto fbetocis JcCiicu , iiMm ventrem penitius examinavimus , qui mox epi-
^Ipon corruptum , glandulifqucmiiiatibHS,numcr6se refertum, &parte fupetiote, qua colo
•Bcftitur, Ventriculi fandum cbnfccnfutumi Icirrho infigni longitud. Jv; & cralEt. dotatutn
•Gbnlpatuit.' Hepar grandiufcuium, hypochondrio dextro firmiter adntfflebatur , qare-tum in
luperficie ejus exteriore, tiira interiore hypochondrii facie innumera: cpnfpiciebantur , cu-
JUfmodi aiiaspnpiilmonibus adnatis itidem notavimus. Pancreas, Me'lentcrium &, Renes
i^utaiitefiatlis'iiabebant. Lien nigro fanguinc-turguir. Ventriculus parum inflatus , bile co-
pjofa intus tin&usctar, quam ex naribusotudantem cadaver etiam exhibuit. Glandula: fto-
lDachiExinhocconfpicua: ,_82;induodenovalvuia:conniventes Kerfcringii. Ex dextro ifl-
giiine duplicataira peritonzi diiatata ihteffiini portionem intro fufeeperat, unde ultimis men-
Bbus de intcltifiorum profapfu mifer querelas movit. In thorace pultriohes infetius cortis Ss
diaphragmati ici/rhose a Jnatpsanimadveitimus, adebutmuitaSomninovi ad ip/brumlepa-
mtionem opiis fuerlit-. Pulmopis.finiftri lobus inferior ad artadum fcitrhum exhibuit , qui cum
thymo feirrhoibs fecundum longitudinem , uti videbatur , coharfit , ejus fupctficics qxterior,
fada incifiodei- cotpuiculafiibatta & duriufcula copiofifli me , inrtar glandularum gangrsena-
tarum pftcndic , medietatem vero explebat roiteria febacca copiola , & tantilluin f enitenS :
Ixibns luperiof corruptus niagis erat & purulentus > IPuliljonis dextri lobus.inferior i patte fiii
inaxiine fnftribre , materiam fimilem hinc inde coagmematam^. ac inftat cartilaginis reni-
tentem, friabilem nihilominus continuit. Pericardium ichore flavo plenum fuit. Glandula
thymus livefcens & maxime fcrwhofa. Ventet fupremus vafi in cerebro elegantia fed palief-
cenciaoftendit: eSterius platina^liqua cotticcrn ambiebar. Medullaris fubftantia ichore fc-
thfo', qui ex vchtficulistrigidis undiquaque emanavit , tantum noa tota maduit ; plexus chOT
toideusalbicabatcofpptfsftriati veftigia paiica. '
5: ; Phthas ^cMexU ex talmoxu^ & Pitmrtutisfdrrhsfiute.
T^'Sthera Bjttetlin , puella 14, 'errefter^nnorum i durius in pueritia fatum pariter fenlit : In
JE^orphanotrophium admiffa.operz ibi quotidian* vacavit, & quod cjufeiodi domerticis fi-
jnilfate eirenotavimus,'':plusciborum, panis ficciirbprimis ingelEt, quLmeui ob vitam fc-
dentariam, digerendo fufficiebat, unde fimilia fere cum aliis incommoda experta eft. O.enim
iSi Martif p^a.16%0. de dolore circa prSecordia difteodente ac lancinante, nunc magis, nunc mi-
Cus querelas movit , comparente circa ventriculi regionem qualicunque tumore renitentes
appetitus tamenconftitit: Facies erat cachedica& corpus macilentum. Ucins fubpallidac.
Cruda: de glandularum obArurtionibus , ipsaque M. H. vifaiditacc & cruditare, &c. luculeme
feftabantur, quin irnb fepius priediximus feierhuni pancreatis latitacew Medicamentis nihilo¬
minus, incidentibus attenuantibus » aromaticis Blandis, volatilibus, &c. fttenue pugnavi¬
mus,' neque ut videbatur j citra omnem fiicceffum : Aliquando etiam pili, nofteas Merentia*
ies ex. Mere, dulci opt. Ibt. flor.&l. Armon. gumm. amn).& pati m ufuiii vofcavimusj qua¬
rum elfieaeiam infolvenda pituita vifeida alias' proiiiptatri competimus : Concitarunt ifta:
aliquoties vomitum, pituita tenacis & vifeida Citra incbmmddum. Venter quoque detu-
ftiuit , atque 'bmiiia in melius ire videbantur. Aft fefellit fpem eventus , fiicccdente poft tufG
fcca pilfu celeri i . macie totius corporis &;fub. finem exip.uitione matens purulenta:,
doS^ue-pluS valuit atte malum , a:grota d. 19. And. feq. vitam cum morte com-
mutante; ' 'i . - - : : '
- Ex abdomine Miiblla: j quod pratleritib. Nabil. aliquot Medie. Licentiat. & Fhiliatris
tultrb'a^crUimus,ichbr modicus profluxit: Epiplopn parte qua cum ventriculo arfli.liiinc
conjungitur, &cum intcftluo colo , gclatina prorfus.faraumerat, atque corruptum:: Re¬
nes aiiqnantumflaccidi, e quorum cavitate, urctercs.|. unius latitudine, adufque medie-
taremduiegttdiebantut. Inteftina & ventriculus' parum iriflatd glandulofas cohortes intus
aonftrarunr. MeftfitCrium verb geiaririam cum glandulis fubatrls & induratis exhibuit. Pan¬
creas- icirrholu ni erar, •uiiaque glandularum ejos ferta materia purulenta prodiit : rtirrhum
parte qui hepar atrtius contingit pugni majorispSagnitudiric oftendit , fub quo vafa fangui-
Rra decutreban^ Medius venter iPulndones ex finirtra parte valide adnatos , & quoad lobum
ipperiotem valde induratos . exparte vero dextra- p.utuieDtos & materia cafeola pienos ex-
hibuit. Giauduia-thymus itidem feirrhofa;. Pericardium ichore fubflavo plenum, cor flacc
eidum Ss-fere exangue. ■ ' , ‘ . ' .
Bmcti AnAtomi- rPA^'- - * Vuu J
€bii-
786 Anatom. PtaS. Lib. 1 1. Se^. VII.
COajuogimus ntramque harum hiftoriarum, morem exudarefcribit.utpote ialaljuifh^caiii
propter materiae aifimtatem & parile fatum, ruminantium ventriculis , confpicia , aliuo.i;
quod uterque agrotus expertus eft, phthifi enim deduci non pofle edo&us , cen etiam alibi
petierunt, dubiumqueeft, an poft pancreas af- nuimus: Natales fane & ftruaurkin ftcitifa
feiftum , demum pulmonibus labes fuerit illata, narumperpendenti cum fere 'alitid non effe vf"
U ttobique fane paupertas & malefuada fames, deantur, qudm yafcnlorum minutiffimotum ex^
anfa foetunt , quominus tum chylificationis or- panfio & compigmentum , abfurdnm non vide*
gaua, tum fanguis ipfe, partesque hujus depura- bitur. fi in hifce certos poros & meatus conci’
De Tsbe iri gcricfe & Pialinonarti.
ufui precife deftinatos , uc particula pingues tonratofus.ab eidem aggrftafadie loccrcfcunt;
‘iir Tamofe in illos fecemerent.ur ,,.illBdque arbitramurqaeinftatu tali, pinguedinis globu.
reapfc depreliendimus ex inembrana in fac- dos quali evelli j foveamque felir.quete jin qui
culos membraneos plutes excavata illud con- particula di6^ cumulari & fiaqnafe queant.
quidetn , nulla autem arte integra feparati poflent , five novatul5E acifc , iive unguibus tes teil-
laretur. fiepar grandiflHniim , pccupaiis uttumque hypochondriumj exangue, duriim aelbir-
rhofum totunSjlcdpriefertimfiroalui regione: pendebat autem libras civiles Lugdunenlcs 4i
ciim dimidia. Lien putrilagine foeiorem intolerabilem conjundum habente pene ab&mbs.
flent ScLpiploon. Venti
valde drftenmm.Mefentetiiim ac inteftina omnia multis glandulis pallim immtpvxtidif alperla
exiguorum fteatoriaatum inftar habentibus. Sinifter pulmonis lobus integellus , nili qii&d r
^feiTi^KVffd qua jugulum rcfpicit pulmo , Uvidisquibiildam maeuliis,iilque latioribus.depinge
Bktut. Dexter lohus putredine. femitafus apparebat. Refidmim tamen ipfiusi Cbftisfui la
tefis pertinaciffitne coh iefebat i ut divelli citra lacerationem minime potuerit. Exftabant au
teiii Si ftearomata in ipfo non pauca. In dextra porro thoracis cavitate j ftri cruenti uncia
aliquot fluitabant. Cor flaeeiduni , fed alias fanum. Caput tum idonea ferra: defeSu , lun
fcftinahdi etiam ftudio, qubdtctertimum odorem cadaver ctu£laret, .imaflum tcliquifflui
Uer hic natura fubtriftis Yixit,eir!iri«Vtx©^>de- ' Sam.^anifo ,'nec noti viiio abfintH. Qiiibiis oni
788 Anatoni. Praa. LiklLSea. VI L'
rum valle infinum Abrah* tradufia eft, ubi fe- coeleftis , cujus Nomial laus , bonos ar .j
licitatis fiint omnia , quo nos quoque fno tem- ria in fecuU foculorum. Idea ibidem
pote recipere dignetur PientKfimus ille Patet '
Observatio XXIll, -
'Hipriit MMmict de rirgme phthiftd. Phi f ulmo flaccidus , decolor, maiuQeiU
abfcejfu aflellm ^c. , ' . .
ANno Salntis i68t. die lo. inenfis Septembris , hora felquidecima, animam placide effli;
vir Lugduni, Virgo 'Ornatiffima ac pientiffima Sufanna Naulot , unde viginti
nata , poft exantlatam oaimefficem agtimoniam •• iquz acceperat a deftillationeferinS in pc.
ftus delabentc , cui mox fucecffitpra:ter,moleftamadmodum'tu(Gm , modo h™idam,mo-
db ficcam , febris initio fymptomatk^ hmrol^u kmula , quam o^Sos-a Jbv perferebat , tan¬
dem vero duplex tertiana adfidua tribus primis aut quatuor horis' 'i^diplofeos ipe.>ita&K( toti¬
dem verb poftremis fervens ac xftuofa toto morbi decutfu volemcapioicMfricoe defefia vi-
ftitavit : nihilominus fenfibus tam internis quam externis ufquequaque illzlis ad mortem
ufque petftitit , appetitus non viguit, fputa languinolenta auf purulenta nunquam explofie.
Relpiratio nonnifi ultimis demum vitx temporibus difficilis evafit. Curatura variis a Medi¬
cis non incelebribus tentata fuit : unde tamen opis quam mittimum affeflus percepit. Po-
fttidie lucis fatalis utpote dic Jovis li. Septerobt. hora iefquiodava matut. defunaxjuven-
cufo cadaver adapertum fuit a Chirurgo noftratc johanne .Andrien , epithttq Ia Riviere:
cuifefiioni interfuere Carolus SponiuS Ciaudius Feret neo hbh. Jacobiis Spdnius Caroli
filius , Collegii Lugdun. Doadres Medici aggregati .- qua in pfbfjaVohe fequenrta oculata
fide deptchenfa fuere. Habitus corporis univetfus Omni pibgucdine deftitutus; 'Pes utccque
osderaatofns. Integumentis abdominis referatis, ac utrinque eXpanfis vilui liatinj fcfebbje-:'
cit Hepar tant* molis , ut utrumque hypochondrium facile occuparit J erat autehi illud colo-'
re pallidum ac exangue, nullatenus^tameo ncqiie ullo feitrho dbleffum. Vefici'
hilaria parva admodum pro tanta hepatis mole intra quam bilis haud multum fluitabat. Lien'
fatis bene conftitutus , ftd per mediam lui latitudinem , Iuleo quodam inflat lirix vel plicx
ptzditus, ab uno lumbo ad oppolitum ttanlvcrfim exporreSo: fupra quem llilcutn mem¬
brana quzdara accreverat, tubuli Inflat efformahs; An quod vifcus'iftud a jecinorc 'vicino
nimis amplo coanguflatum, hanc in figuram fe complicare ncceflarlo habuc'rit ? Pancreas'
totum feirthofum erat , ac velut granulis aut gigartis confixum ac gravidum.. Epiploon omni
adipe orbatum , utpote colliquefaftum. Torapelvis compagis offis ilium aquis repleta , ab’
epiploo (ut credibile ) ptofeiftis. Ventriculusprobe conftitutus apparebat j'fi<;ut &inteftinai
ren uterque, vefica urinaria, uterus ; quibus omnibus in partibus nihil defiderati potuit. A.
ventre inferiore ad Thoracem progeeiTu fafto , pulmonum parenchyma omnium maximci
de labe inlignita nobis fufpeflum aggreffi fumus, & certe flaccidum iftud totum ac decolor,
exterius vilebatur. Penitius autem utrumque pfi;di£K vifceris lobum majufcujb abrccffu af-
feftum , & quidem juxta pulmonum caput , qua ad axillam appropinquat caWfate Inibi effor-
mata , ovi gallinacei maximi capaec i unde pus affatim emanate oblervabatur , lobus vero
finiftet , quanquam laudabiliordextro , non tamen omni ex patee a tabe putifvd illuvione im¬
munis notabatur , qua parte cum collaterali altero cobqrcbat. ,Cor amplum quidem fcd la-
xumatque flaccidum : cujus dexfer ventriculus grumis cruoris aterrimis totus refertus: erat^
finiftet autem pene vacuus. Caput prolcindere non fuit animus , tumquod- iftudiaborlsci-
traneceffitatemfufccptum ici judicaremus, tum quod plus otii tes expofeeret, quam quod
tunc nobis ob incumbentia praSica munia fupetebat.
Virgo , qua de mentio hic habetur , ante- genuinam mortis caufam in-laudata sgrotante
quaminmorbum.incideretj prKteraliain diaphtots ac vomica; in pulmonibus copeeptX
vidus lege coromiffa-delida, tum confternatio- potitfimum impurandam cenfuerim s five
nis, tum mcetorisfenfu non mediocri perculfa faniesex vomicsfpelzo extillans magnafftw--
fuerat, ob fororisnaru majdris.ireccntem ex ftematis pulmonum partem irroravit ac-labe^
tabe interitum & quia Scabiei ,';quaE.ipfam in- fecerit ; . fivei quod ex- hoc ipfd ; vomicar
;DeTabe;ingcn^ere& Pulrnofiari.
•lis fnrfum ptotundebat : ici^t fpaciis uebltis arcifax, difouITioae iion^eft 'iadigatlin. Qbiin
^iclur* vim hac tacioae-mioimeLparvam pacieii- -ih fem eciamfi mulca in medium proferre iice-
tes.propriisfuis muneribus propeerea minus li- rec', omnium tamen maxipne heic commen-
bere fuiigi potuerint ; adeoutipGs noaimme-_ dandam .puto i?Tfo?Ic ii[se<jiyHipp6cr.-di£tam in
'rirb ufu vehilTe dicj priffic , 'ac iis 'quibus 'lie.h 'Epideta. 'hoc ell cibi 'piicimdaiath ’&'3'effa-
efBorefcit., ac exuberat pro cujus incremento dionem : quam iJem etiam XifiSr tamen iii
deliqua corporis membra ?'SiV«vde- ■•aphorifmis voca-rit , pura Aphod Sect.7„qui
-crefeete ac extenuati affirmat , Hippocr.iibro •fic hibcc',: eorn Wf
rde locis in hom. his'vetbis :-Sre'.'vv*«r dexat , *' -«ffTbcjpJ» rpSwfe.» 70/'» 'jiifalrVi li' einaii.
•s»ii<a?4iVE/Quam rem vulgo-compararcfdlentSf- Quem iu aphorifiinim conimetttahs ThedpKi-
-ci poblici forti qub nimitdm dpimiorefado. Ius 'TrStofpatharias ^ijflem 'MJS. ex ititefpreca-
'accidiaemacrefcere-quodam-modo amaUfpri- ‘ciofie''Glaajii Mitiiefii Viconenfisite loquitur:
■vatorum quorumque 'fbftuns-, ficufinteralids CarnesbhmiJasvbcdcHippocrates^multb faa-
^omplures movet ex profeflb vetus noftferiimi. 'gniiie maderices rhic prgofatnem kdkibefb coii-
'cus Cafpar ‘Ho&nannus in fiio de liene optifeu- vehit; fiac enim 'de'ficcit , & ita cdiitrifihm
qo.' i^arhqnarm divetfa longe ratione vacnam 'difpdfitiohem 'ihdffcit , 'contraTiofum "iucein
-efle 'roagnicudinem Hepatis -quam Etlteflis irifi- -contraria prorriis fonc 'remedia i /ha&edu^s iliel
triarri ■nolim, eapropter fipe tnirari-fubiic 'tot Emm vdrb ficut 'in iuCerhis 'aiti 'realfundachr
. ■Praaicardin'Medicatam conditores quod im- 'didam refic'cabitur eUidhaiiith ,,Bcin flbbis,‘fi
portua$hujusacpriceraatura!ishepanSfrt3'i'ii- nihil 'affuihet cotpds tXficfabituKinquit HdlleV.
TvXaTj/, 145 inter affedus medelse indigos ndiii- comment. 'ih Apripr. FaffleS 'ehirn faddit Efe-
■bi'memitteriftt, cum tatiaen ipfi tam praefefl'!! ‘bailtias ihS'cho!iolmuit6tfltidsa'cfeciirius cor-
qnam irominehtindnabsre dbviani ire debeat poxa 'cirnes ftuniidis habehfia Scctre fdleti
Me-JicusoxadtSr-qiieraadmodam agricolas de qua'triqadivis aliud a‘uxirii gemis ficcahdi viiii
'nimia live ramorfum i five flagellorum ; five fld- . 'habens , qualia fhac eietclcia j medicamenta
■fnra luxurie Tepriihenda- 'foffierros efle conftat. purgantia s vehs fefiio , lacdhica , vigilii i
Qiia ver& atte hoc ipfum tholiri queat folets medicam'ehta'ex(iccantiai &'c.
' ■ , OBSERVATib Xxiv.
' ■ fhhifis ^ ferutrdii h^irop.
Vir viginti & quot eScurrit anndrum j febri cbfreptui , in ndfocoffliuiii delatus
viribus ma^a ex parte jam proftracis, & corpore extenuato : pullum parvum & fte-
quentcm tuiBcula comitabatur i Hypochondrium dextrum moStfenifum, nube molfe 'tatli
gentibus feof&rebat •• fenguinera dehinc fputo coiiimixtnni tulS reddidit , &tefpirarediffl-
Culter ctepit : Malo perCftente Febris hedica augmenturii fumfit ; iinde cof jius adeb emacia,
fum fuit; ut fccleton fdld cute vdatuih optime retulerit, obiit hinc d. 7. Aiig. Anno idyji
tulttoque ;Anatomico ecflk Excellchi. Glafcti p; m. noBis aliis ciim piArarpo/j pttefea-
- Exabdominis cavitate fetum idoneum prbEuxic .• Ih hypochotidriis Hephr & Hcnetn hccuc
fate lufttavimus, rati fore, ut ex alterutrius fchrhola duritie illiilS fobteiii etliefemus : afe
illud laudabiliter habebat , hic verb.liihc inde feltem , luperficiarias quafdam obftni&ionesi
tfasquecafeofisoftendit,' id magisanimadvctfione dignum , qubdfblita divifibne; inquin-
quc lobulosiien fuerit divifus: Coetera hujus ventris legitinie erant bbnftituta ; bnienfb ex¬
cepto, quod fumme erat extenuaturo.
Pedus reclufum ortmem calamitatis originem proJiditi dnittrVerS plilmones aniefiSs
parvos, pofterius vero 8t toto reliquo ambitu , pericardio, plcuri , diaphragiiiati , vali-
diffifflfe adhzrentes , vix aC nc vix quidem integros divellere licuit : Erant hi vomicis puru¬
lentis hinc inde pleni : Membrana pleura digiti minoris ctalhtiem acquifivetat •• Peticdf-
diuffl ichote copiolb virefeente- dilientum fiait. Superavit qiianticas i menluram ditnidiatrf
Eofttatem : cordis ambitura erufta qusedam caiididanSs levi fealptiohe feparabilis obte-
:«t, thaJamiverb dextri cavum polypus occupavit. Atque his feSioni fluis faiSus fuit; ided
Aidem.
Observatio XXV.
tkhifis pedlaris hydrefs.
AMno przf^ fcfiia inftituta&it cadaveris fccmina: cujulpiam leiStlflima: oaodeeiffl att-
ttotumvquSECum peffeptetamenfesi tufli vfhementiffima, s fluxione, ufjudicarunt,icgt
iff pc^as'HEacHmfebri affidUa leo^ , conflnaata Cffet,- tandem fatis edlit: In feflione feqUcii;
tiaoeulisnotaviaaus: ‘
Jecur molis perqiiifh' amplie, coloris cincritii, nullum llngulnem ferro vulneratum ftiliaS
bat: Lien quoque tura decolor ,' tum exanguis. Ventriculus admbdmh exiguus. Renes in¬
culpati. Uteri fundunivix-joglaGdis magnitudinem asqUans', cujas lubftaHtiafubdura erat &
quodarornodo cartilaginoia; Veficula-biistiS pene vacua. Puliiio dexf efuridique cSflisper-
Kiiaciffitae adharreiis ac' ebfinatus , fihiftit vct5 paulb minus , fbtiis abfamptus etat , cavitis
790 Aiiatom.Praa.Lib. II. Sea VIL
autem totalatetis finiftti, humore fubviria! iaftar ftagoantium lougaquc laori vitatatua
aquarum referta vifcbaier, ad menfuram citeiterif?. In cujus humoris ima parte, lubUdenij,
craffa ac fubalbida , verum fcilieet pus aderat : Quod vero de pulmonefiaiftrofupcrcratcxl
le aaAoffafaa , foetidis ulceribus varie confpcrfum tuic. Cor flaccidum, fanguis in venis tmii-us.
pAnJunt ptafcnces Hifteris feti vitidefeentis flaflaccida&niarcercenteiAiiasem&odiDeii-
A cotrofivam fete actimoniam , pulmonibus cardii aqua, flatusv^ paipitationjs cordis ^4
valdopete infeflam quotum vafa & veficulas effe dicuntur, ita Clariff.HoUerjusSchoufuoi
erodendo, ulcera & vomicas funeftas, imo cap. 39. lib. i. Excitari autem potcft.p-ipS-^Z
ruptis forte lympha dudibus finiftri lateris , cordis a tuberculo,,. abfccffu. niLltoraiaine
pefioris afcitem in fcemina juvene admodum oblltu6tionem faciente, vermibus&c,aauaai-
prodnxit , ni per ipfum pulmonis lobum tranf- nicainclufa.&humorepucriac malepk,^ pl&
ludaffe ac erupifle ichorem acerrimum dicere na. lapillis venenqfa qualitate .fiveabcirerflis
velimus , a quo dellrufia ejus compages ipfe- live ab internis , /live in ventriculis iptdis .fi.
que abfumptus atque exefus fuit : ^ivero & ve in fubftantia ,■ five in peiicardl^c- ctolk
unde fetum tale pullulaverint, nobis proclive fiibfillat.Atchidiaconi cujufdam^ldilfefiocadi
jam non eft dicere , utpote de utriufque vifius vere, abfceffus in fubliantia cordis invint^s.
ratione admodum non certi: in femina ferina alterius . pericardio 'aqua.i'iii' mujiis 'peri£a«.
tulfis uti ferum muriaticum oftendir, ita viciCfim dium flatu difientum.qui tanSemlfeletiu aquaitu
fuccutiendo pulmones eotumque vafa, ruptioni concrefeere. Caterum rarus^eft- uternue hjt
&fic labifunefta anfam dare pocuic Ih Viro drops. iopriniis fi alteram lantu^^qr^ipjiL
pracedens febris itidem in fcenam trahi poteft, rem occuparit,obqaehocipfuni.dil]gaitii[cro-
fanguinis vero ferofam Jwfxv/xr, unde pracile tinip dignus, ut pro viribus tam ftineliq hqfpja
deducere velimus , non ufquc liquet , fufpicati fores praeludere norit pruiSenslHedicus : aii-
icterimeaufas varias , hinc alias origiiiem pra- quoc tamen hydrope pectoris a&eaoruuiexem-
bentes , neminem prohibebimus : aiias uoxa, pia rumex nofiii5,ruin aliorum lAu^orumino-
qua leviflima videri polfit , pulmonibus quan- numcntis deprompta adhuc fiibjiingetaus-d’.i%l
doque iliata.ejufmodimalorumlsetnamparit, . April. 1673. fecpimus Adolefccmem phdiifi.
enimvero partis hujus legitima fuu&tone , cor- cum, nomine Befnhatdum O.erum,£ujusabdo-
pus noftrumagerriroecarereporeft, utppce.qua mine reclufo, gravis fotor nares iljko ferat,
fanguiuis motus fufcitatur, particula torpidio- -fiabuiante in cavitate , multa feri faculehti ca¬
res adcuantiir , verbo vita noitra perpetuari fo- pia, hepar, lien, pancreas , i. ftam. naturali pa¬
ler. Pericardifcopiofusiclior ex hoc ipfoortum rum''fiefciveraot . meTetlrifliim veta glaadnias
fuum funifit, ceu alibi monuimus , docetqae' . majufculas & miiiufculas-, lubduras A cafeofas
illud Ciariifi Pejerus , cuui in raerycolog. tum plures exhibuit , thorax referatusuOernm capio-
parerg.fuis, in quibus vicilfim , occafionc Aio- - fiUimum fimiliter .profudit ij pntiBpai^nxliiBC
lefcentis afcicici , eleganter pariter ac erudite quidem vomicis paruienti^ilthjncverdcaifca^
docet in hydrope ftpenumero pulmones-Si cor, fa rubflaucia turbidis exiftehtiBUs.l, NondifgaS
falvo hepate ac liene / primario atque unice fatum fenfit B. M,:ichihg.'.iS. circitet'aun&ro6i
laborare: Hepar certe & lieii , exanguia licet -Vhrgo, cujus interaneaAnn.i63d.‘'d.ai.Martii
fuerint , etiam vafis faiiguine ufque orbatis, la- in orphanotrophio lufttavimus .pratfentib. J>1
bemta.menaham textura fuzratione tionoften- Petro Rocnetto , Giijmrgb.Senatdrs .'D.ViicL
deruat iii Domicella: In Viro autem lien quin- Rizio Phasmacopola & D. . Alexaad.ro ,Pfili£t»
que lobularis obftru&ioncs quidem cafeofas ' Scafqf.imiatabaatenuh Pulmones ^niei puru-
fiiperficiarias oflendi: ; inde niliiloroiaus epu- lenta , 'Hepate pragtiudis omnmo"inagmtui-
cludi nequir , primarium hu:ic malorum fontem nis St fere exangui.Exce!lentiir.i>.©:MathSui
extitifles id magis mirum , ab ichore, cui inna- • Harderiis An, iSyj.Acafuf, feq.-hiftor.prafctip-
tabat, corruptiffimo corerofumnon fuifle , cu- fit. Nuper p-eregrerexiflente Da: Parente oie»
julmo-ii contigit iu adoief.eute alio', eodem cum D. D. Pariczde Papa cadaver sniiiiebtcia
anno a beato Glafero noftro difleaq, hujus pe- , Xenodochio aperui, in quo infignem hydrogeoi
ricardium craflum admodum fuit , aquaque !o - pe&oris deprehendimus, pulmpbes piaaeera^:
ruti carnium fimili refertum , innatantibus ifti putredine confumpti , fiuillruai vero latiis tres
plurimis cordis frufiulis quat, (ceu Pejerus loqui- ferfputridfriienfuras continuit, 5ra ut ab aquaa
tur J velut carnei lemniici illiid cingebanti St fo- rum copia, diaphragma, ea quacefophagBspro-
luta hic illic & corrofe fibratum 'card.acarnni gr.edjtur parte, iniiar facci verfus fiuiflrum Re-,
compage, cui addimus hiftoriam fimilem ab nem protrufum fuerit, ycqtriculi.iiepati,, quod
Excelientiff. Borrichio AS-Med. Hafn. infertam immenfa magnitudinis erat fupcrjaceqte
p. 173. de Centurione triplici hydrope eneflo. moratu quoque jdignilfima: funt hiftoriz , qd^
Inpedlore, inquit, novus fe calamitatis fons Excellenti!r,Pirodemorb.thorac.!ntero.abU-
aperuit, enimvero St pulmones parvi, ex fucci luvie ferofa ex propria «tWtJ»'<5'recenfet: Am
flaccidi St fi ultimos margines excipiis , femi- no , inquit, circiter nono fupra 1600. adolef-
opiofifque innatabant , & cens pius St doausprthopr.ceaiqveterataafflul-
lardium iia am- tis annis St febre fuiiefta laboraosy hic ex^
. . - .ibtas ,(& quod muro obiit diem , vimorbi repente' juguUtjiS,
fuperat ^ acris turbidique liquoris fiuufuocom- in ejus cadavere prsefer iuflaromatoiiiim in^-
plefietetur. Acrimoniam confirmabat non can- pate tumorem, repeitus hydrops thoracis , fcd
tum adftantium St degnftaiicium lingua , fed St in uno duntaxatlatere , St pulmo veficishiiioo'
mifericordis externa facies, quippenon modo re coafifteucelentoqueStpellucidOinftarxibO'
membrana cordis-propriaubfumpta erat, fed& minis ovi prsgnantibustefcrtus. Hyemeain^®
exterior c.iro cordis aoha:noris illius vi proiim- fuperiore duos quoque alios bydrbpe-thoracs
de exefa, in lacinias .& villos carneos putrefeen- oppreflos vidimus, quorum unus fuit B.ev«eoa-
tes abierat , reliqua fubfiantia interiore contra- Canonicus, in cujus. difieai cadsysre,;Et?f^
putridi acjuis fodis copiofifque
quodftupdii '
FeftumMichaelis Arch
Eonqueri-coepit ; quarr
ari poffcni, & hunc przfcntetn , & illis coitis adnatum fuiffe. Ab
Icfecit a nativiiare. Rents nil pftecdebant vitii. Thorax apertu:
;incm fovit. Cor falvum & grandiuieulum. Pulmones przcurgi
taiijen dpxtrp latere coftis-firrniflime adnexi , ut abfque Ixfione (e
ilis lividis & nigris penerrantibus diftinase magnitudinis foedati
Subftantia horum fckrhofa , arena & lapillis-, plurimis cannabis femen magnitudine atquan
tibus , friabilibus tamen tefertilsimi. Ul.ceriS nil adfuit. Caput non apertum.'
femper prsbiiit inda- cuique rpbn&puicherriina ) quam ihaxirhe ai
VII. Uenam polle certis, nerois comeltis monio quorunoam AuCtorupii canesi-exleao
aut medicamentis adhibitis , abfumi , vix cre- liencj longo alacriores fa&os . St optima fani-
do ; a feri acrimonia vero , & diathefi morbo- tace gavifos , vid. Dec. i» Ann. tv. & v. obfervat.
fa, id aliquando fieri, fupia recenfita aperti 164. Ephemer. Cur. Si tantus eft , uti cft , hujus
cadaveris hilloria confirmare videtur ; Eli enim vifccris ufus , & unde hic fuppleatur ? Nefcio
ejus fubftantia pulcacea , propriiffime loquen- fane , qua ratione quis heic fe pottit extricare,
do parenchymatica , feu quafi fanguinis quse- nifilfatuat, aliud quoddam certe lietii anal».
dam eftufio, ideoque minimo negotio folubilis. gum vifcus , ab affluentibus humoribus 8t ope*
VIII. Hinc oritur quatftio , au in przfenti ratrice natura regenerari,quod de abfumtis alia
cadavere caiiifa mortis fit in defeftu lienis in- qua fui parte vifceribus aUis pulmonibus , he-
veftiganda , cum fupra fit notatum , huncpbfte pate'&c. Verum effe, aliquorum obfetvatio,-
falvo fubjeao eximi? Et refpondetur , quod nes petfuadere volunt j utrum de vifcere plane
fic. Non quidem folicarie jfi^idem & pulmo abfumco, vel arce fublaco idem poffitfiatui,ju-
fuic affeftus, fed conjunSim. Aliud enim eft dicandum aliis relinquo , nec tamen polTuro,
lienem pofle exfcindi, falvo fubjefio, aliud lie- quin fatear,' me in hanc feutentiam inclinare,
nem a pravis humoribus abfumi , unde diftin- Poffet rei veritatem explorare , qui canes, olim
fiio late pacefcit. fplenotomiam expertos poft aliquot annorum
I X. Quid tenendum de antiquiCfima opinio- decurfum aperirent. Id in cane Clarjtii fupetioc
ne, cujus & Plinius & Macrobius mentionem obferv. alleg. quidem fafium, fed nil de liene
injiciunt , remorati nempe curfum (plenero, aut analogo vifcere regenerato dicitur. Ctar^
atque ideO'Curfotibus effe adurendum ? Hunc Dtm. Rofini Laitilii, m MifieS.an.CuruiJis.
observatio xxyil.
Ththificus inopnutt morte fuffocatus , fdmones hebuit exaketitos ^e.
XUater novem aanorum vir Phthificus, repentina morte tollitur.
j. In thorace circa Atytatnoidem cartilaginem colium inflatum inflat ftruma: erat»
ens tamen inflationem non habuit. Pulmones exulcerati & pure pleni. Et quod mirum,
flum rupti pulmonis trachea: fiftulamitaobftruxerat, ut aer vi inflatus in pulmones adi-
non potuit!
Phihifis pulmonum ulcus efl, cum febre, tuffi &c. caufa repentini mortis fuit obftcii-
0 Trachea: a fruflo pulmonis putridi, unde relpiratio impedica, &fuflbcatio.Ifla colli infla-
OasB»"'
DeTabcin;generc&Pulmonariv
Observatio XXVilL
Fhibijici Aaatmei Fit MedUJlmumftitrefaSum, Pulmoiies fuptlis referti, ^c.
duodceim circiter annos natus;, Poft diuturnam decubitum tandem phthifieustt^
, Mediaftinum putrefaSum. Pulmones albicantes , innumeris puftulis undique fcatebants
craffum pus contiucbant. In pericardio ultra duodecim cochlearia lympha: flava; erant. He¬
par pallidum & lien plutim* puftute albicantes, qua: difciflac glandularum fubftantiam a:mu-
Jabantur eas partes obfidebaat. lateftina flatulcnca , plurimis maculis lividis & plumbei coi
Jqris.occupata. , - , . . ■ - ,
T ‘Phthidseft pulmonum Tabes, ut vulgo nbtumj ex ctaflb fanguine levi occaSohe eotHta
compages Veficulatis obftruitur , hinc inflammatio, exulceratio , tuffis , cattctaque fympto-
Hiata 5 quemadmodum hujus fariax obictvationes in prxeedcniibus aliquando explicavimus.
Ob vafcula lymphatica in Pericardio rupta, effluxit lympha , hinc tanta copia colleda fuiV.
Quoad glandularem fubftantiam, revera glaiidulx fuerunt, qux propter obfttuftionfcs md-,
le immenfum ufquo fepe exctefeunt. Idemdiidem.
bBSkkyATiO XXlX.
■_ . - fhtbifcidiftliioiuatomka. FhifHsfetidifimttmfulmeiies officiat.
TjX Watte phihifimottua natus quidamftudibfusnoftu vagabundus, & quofvis cibos ae
potus fine difetiminc ingurgitans , violenta ac diururna tuffi tangitur , tempore nofturao
prxlettim affligente : fputum erat rotundum, poftea virutentum & ex albo virefcens .-huic Ha:-
igoptyfisfuccedebatcopioCi & anorexia, Gum Febri circa veneram magis rcerudefeentci
Adeo efflaeialusiuit, ut offa 'vix cute obducerentur. Manus & pedes calore languido tuihe-
bant: poftei diarrhoea iuperveniente, auxiliilqueomnibusincaffam tentatis, effe defiit.
Pulmones, aperto cadavere,fupputati. li^oe diffeftis , pus 'fetidisfimum totumque cubiea^
Inm inquinans, inventum cft.
. Quid Phthiis fit, & quid de ea dicendum , in fupetioribus plus femel enarravimus. Ex Hip-,
P&tateiiyeti ei contigit, cum dicit Tabido diarthcEaiupctveniens,lethale. Licet matre td-
bida natus,. nihilominus mala viftus ratio, huic malopiodueendo, nonpatuth eonttibuft^.
^eitt iiidm. '
Observa i- IO XXX.
' . fbthipei tadaverit , Falmoms exacces frahait
FQlrobncs exucci. Auricula cordis dextra languine coagulato turgida. Hepar feirthofuth:
Thoracem & Abdomen multumliquotis fubflavi madebat. Pancreas durum ; ctetera vif-
Idemibidear.
- thtUfici (eJxatome. Fit fulmomm nafa furuUntia iafeBa ,
TT Abitu quidam pinguiori , annis abhinc binis admodum inacilcntus fit, ita ut ciitis vix ol-
jl_ _Lfibus hzreret , atqui fie tandem in Phthifin incurrit. A prima hujus morbi inftantia voX
adeo intercipiebatur, utvix.pattieula affirmativa autnegativa effati potuerit. Ante iex iiien-
fes ei tumor infra mentum fuccrevit, quo nihil cibi folidi per zfophaguni deglutire quiverjrj
led potulentis lefc per aliquod tempus fuftentavit , donec ob Vites deperditas ad plutes abi»;
rit , evanelcentetamenpnus tumore.
j Pulmones adeolevescrant ii (ponglofi, ut vix pulmie cederent .-paucum finguiniscdnti-
nebant , ex cotiimque vafis pncuicntaquzdam exprimebantur. In laiyn^ nihil tuiboti fimi-
le repertum.
Omentum pene conlumptum. Inteftina inflati Si vacua, lleuin fuit nigticans. Hepat Itirl-
dicoloris. Bilis folito oblisurior.
' Membrana: circa mentum forte inflatte fuerunt, unde tumor , quo 8i cibi deglutitio & Id-
qdelai impediebatur. Nam fi adfuiflet Steatoma j illud non tam facilO evanuiffet. GiteiX de
Phtbifi fiipCtius diaa. idepi ibidem.
lAtiaimia Seitiii Tom. I.
Xxx
794
Anatem. Praa. Lib. IlSed. Vlt
Observatio XXXII.
fhthifis ia qtti palmi» iaterius fcirrhoftu txlat- adharebat coftis, ^c.
TUwnis & elegans mulier fera cordis palpitatione frequenter oppreffa, delapiaeftinPhth;
Afin, quz corpori macie confefto vitam celetittr extotfit. Aperti cadaveris abdomen f *
iimpidoplenum fuit. Vafa pancreatis fanguine coagulato turgida. Hepar mole Sepondere»
figne. Veficula fellea atro & piceo, vifcidoquefucco plena. Cordisvcntriculi,auri^tejj,3g
polypis & coagulato fanguine infarfia, ita intumuerant ut quartam fertric peftoris cavitain
partem occuparent. Peffus ipfum cruento feto plenum. Pulmo exterius integer, ita tenaeitet
coftis adharfir, ut vix ab adjacente pleura divelli potuerit : Interius durus, lciriliofus,Mto^iaj
fqualebat tabos alias fpumante pure liquabatur. Nemaufi, menl. Martio , Aan. i6y«. Bxam-
munUatieue Viri Ckrijf. Domini Rivdier Medici Nemaufiafu Celeberrimi.
observatio XXXIII.
fhthip ia qua multiplex te variam vifieram tam ‘OUdium, tum nuaru
iium vitium repertam efi.
IUvenem annorum tredecim exagitabat tusfis fere indefefla, ficca atque ac violenta. Tempe.
ramentum calidum & ficcum illi in fortem cefferat,.unde ad quamvis rei odiofie etiam fpe-
eiem ve hementer cxcandefcebat , ac fubinde furore ita abripiebatur , ut plcrumqbe atris mo¬
ribus fibi& domcfticis intolerabilis eflet. Altum erat ibdomen ktumorctaauifaciieobvim
teipitatio intricata, quafi ex abdomine cogebatur : febris, quamvis aliquatenus in(enftli»,cat.
pus tamen etiamfi vix perceptibili ruina-perdeban Duobus Medicis commifta cft ejus co¬
ra , Icd remedia ufuSt ratione maxime comprobata, inutiiir hic fuerunt, 8i:tandcmpoftduo^,
rum annorum argritudinem , inter medicamentorum & affeSus tzdia lerljargisHS excitavit;
Februarii icilicet 17. anni 1678. Rogavi ut cadaver mihi in fe&ionem cederet, qnod amice
obtinui. Scelcton e fcpulchro erutum^ , potius quam cotpus ante lex horas extii^m dixifr
fcs ; in quo far c omnium o>.lium dcmbnftratio facilis & expedita fuiflet. Abdomini priiab
admora novaculasOmentum pen^abfumptum apparuit: Iritcftina putredine infc<fta;Mefinfe-
rium innumeris glandulis fcirrhofis, aliis nucis avellana:, alKs fab*,aliispifimagnitudiBe/d>fef.
f. m : Kcnum alter nucem juglandem vix arquans , parenchymate protfusdcftitutuia , mem¬
branis fiis metum co.ncludebat vacuum s alteri vetb multo g andioti fua conftabat eonfijr-
matio: Vefica urinaria quamvis lotio diftentas ejus nilvl emittebat , non quod arenate, vd
calculi, vel pituita exitum illi intercluderent , nihil enim tale repertum, fed ptocuidubio
eb lethargum fpirituum irradiationem impedientem , fcniationeroque irritationis in hac
parte, ac ejus fibrarum vim retundentem Vafa umbilicalia nonabieratit in meram li^
mentum, ut moris eft, (ed grandiora dia , ac cavitate donata , videbantur: Jecur ftupead*
erat magnitudinis, lineis albidioribus, fieuti martiior , diftimftam , iijudquc variis ia k»-
cls difledum, plurima intra fui fubftantiam tubercula p irulenti4 referta ^.odidit : Std»-
ditus illi ventriculus ab ejuimodi mole adeo comprimebi-rur, ut nativam non fcrvaret ex-
teafionemj adde his, bidui fpatioatgrum lethargo obtutum s nullo alimento quflem ca¬
vitatem ainpliaffc : Pancreas eoiore erat fatis twturali; at quod ex pluribus glandulis, mem¬
brana communi veftitis , invicemqnc per vafa conjundis,- inunnm compaginatur corpus,
de glandularum conglomeratarum genere ; glandute potius conglobata ipeciem hic j>rze
bebat; folidum enimerat undique ac per fuas glandulas minus' divifibilc ; figura prrtcte»
non longior, &in^qua)is, fcd ovalis ac debiro multo elatior teper-ebatur ; canalis «ero
aut ptorfus erat obliteratus , aut faltem ocuiatfffimorum etiam aciem fugiebat: Situm 8C
magnitudinem naturalem obtinebat lien, fcd ejus Cipcrficiei afperte erant piares miliacese
afperitates.
His pcriuftratis, ablatum eftfterruffl, qub partes fpiritales paterent , tumqne inventus ol
pulmo undique coftis, ftcrnd ac vertebris adnatus , icirrhote prorfus natiira: ; materia feilicet
purulenta qua inferciebatur, non amplius fluida, ied vcficulis fuis ac tori fubftantte ita impa- ■
da era.t.ut folidiorcm maflaro faceret , aeri In refpirationis ufum admittendo prorfus inhabie
lem i nam eo etiam per follem magna vi impuho, non conceflum fuit intrudere; unde non pa¬
rum mirari fubiit, quo demum organo rcfpiratio, vita: prorfus nccciTaria , perfici biepeflet,
fijpere: at revera in fuperioribus viicetis ac ad eius dexteras , particula quardam velut ala mi¬
niis obiltudaS: mollior, acris portionem liberius admittens , fed quid hcc ad integri vil^
ris, fcu poiiusmaite ftnguinea: ipfum trajicientis, commoda? Probabile itaque credide-
fim non tantum per pattes ac fcnfim perditum fuifle tam nobile vifeus, &: proptetea tefpiratiO'
De Tabe in genere & Pulmonari. 79/-
nem, quamvis languidam, ad extremas perftitilTe horas; Sed agonfs demum tempore
- lentioribus redditis fueeis, in tartarcum quid concrevifle, tefpirationis canafes& pulmo-
'nis iubftantiam ita opplcns ut, deficiente pi-orfus aeris iulceptione , . fiegue ablata reipiratio-
ne, vita non ulteriiis prolongari potuerit: Pericardium crafritiem& rnagnitudia^m obti¬
nebat ftupendam , & una parte immediate coh^rcbat ftetno , nnlfd apparente mediaftini
«veftigio , altera pulmonibus agglutinabatur , ingentemque efformabat cavitatem , in qua
'tamen nullus liquor repertus ; fcd tantum cor parvulum , molle ac flaccidum : E6 adaperto
vidimus dextetum finum in naturali fua expanffone non p’rum fuifle impeditum , pet fi-
■farillas parietes oppofitos vatiis in locis invicem quodammodo colligantes; finiftrum verb
occupabat polypus, feu coticretio pituitoia, ejus fundo mediantibus duabus radicibus an¬
nexus , & in aortam ad novem circiter tranfverfos pollices porreflus.
“ Interiora tandem cerebri rimari confultum fuit, flliidquc propterca juxta conluetam
methodum adaperuimus. Statim fe nobis exhibuit polypus , feu, ut prius diflrum, concretio
pituitofa, per totam finus falconati longitudinem ad integram ejus oppletionemexcurrens:
DifleSa dura meninge uncte ad minimum viginti feri fubflavi effluxere; nec fi tamen mi¬
nus diftenta undique apparaete vafa finguifera , parum quidem cruotis, multum verti feti
ex flavo virefccntis concludentia; Cetera cerebri inculpata fuerCi
OBSERYAtiO XXXIV.
; Taies i Dyfenteria.
Filia unica Domini Tindall. Adolefcentula egregia , fcorbutica tamen Si quadantenhs
melancholica, circitet xviii. annum a:tatis, a fuppreffione purgationum menftruafum;
in Diarrhosam ferofam , & colliquativam incidit, ex qua fenfim , fpatio unius anni , Atro¬
phia uniycrfalis ; ufque ad gradum Marafini , inducebatur , fine VerO aliqua febre fenfi-
bilijteel Tuffi, vel dyfpnoea, vel aliqua alia nota morbida: pulmonum affedionis^ adeo ut
a Medico, qui eam ante me curavit, non omnino pro Tabida haberetUr. Ego , ciim jam
prae debilitate febre perpetub lefto affixa erat .lEgra , cam invifere accerifitus quafi Diar¬
rhoea fola affiedam, plane Tabe ufque ad marafinum confciftam inveni, & itadeeafenten-
tiam meam 'palam protuli, licet adhuc pulmones larti teflri viderentur, nec ullum Indicium
aderat febris Hediete. Quumprimum veto a regimine debito , & ufu medicaminum effi-
eacium fiftebatur Diarrhoea impenfiva , quam pttqr Medicus ex ignorantia , vel incuria
tandiu permKcrat , illicb flamtna hedica in habitu Corporis accendi incipiebat , & pulrao-
^ nes etiam affici tufli fere perpetua, &dyfpnCEa, qua: fymptoraata tandem fudore colliqua-;
tivo, tumore pedum, aliilque notis ffinefta: Phthifeos pulmonaris excepta, citb adfupre-
Ibum diem Virginem forrnofam ; inter lacrymas amicorum ; deducebant. Duo hic ptae-
Icrtim notatu digna erant, fcil. quod, quo magis Diarrhoea fiftebatur, eo femper inagis
pulmones illico afficiebantur: Et fteundo , quod utcunque per fpatium fere anni Tabes prte-
valuerit, ad marafinum ufque , priulquamvel labes minima pulmonibus Impreffa videba¬
tur , in cadavere tamen poft mortem aperto pulmOnes apparebant ubique tuberculis hib il¬
lic referti, iifque non tantum crudis, verum etiam aliquibus maturis. C/ar. Richurd. MoMsii
ia FbihifieUgiJ.
Observatio XXXV; '
Tabes cum Hydrope foji feripaeumonUm.
Filius Thomz Lechmere Armigeri , circiter annos duos natus, &dcnturiens, a frigoro
percepto, in Peripneumoniam incidit , atque longo tempore , a Pharmacopola , omiP-
fis Venacfcdionealiifquc curationi legjtimi apprime neceflariis , peffime habitus eft. Tan¬
dem autem a me & Collega meo eximio , Dre Croon , fitb licet advocatis , per detradio^
nemfenguinis, applicationem Veficatoriorum, & linimentorum Thoracicorum ut & pet
exhibitionem Medicaminum pulmonarium , quadanteniis reftitutus eft : Valctudinariusta-
meh cuih tuffi & difficili relpiratione manfit , per fpatiumlcilicet anni unius, ad minimum,
a quo tempore milcllus puer febre hedica, quotidie intermittente coepit detineri , qui
licet ufii Corticis Peraviani fepiffim'e profligata fuerit, citb tamen revitelcere folebat,
Siquidem, incertis intervallis , per annum integrum , ad fatalem ufque diem recrUdef
cebat. Ab initio vero febris , Abdomeg Hydropico tumore diftendi coepit ; qui quidem tu¬
mor mirum in modum , indies crcfccbat, cam augmento tuffis, Sc dffpnoex: quibus omnibus
Atrophia partium, ad gradum ulque marafini, tandem fiiperinducebatur: Ihfummavetb Cor¬
is»#» dniuemit Tota. i.
79^ Anatom. Pra£l:. Lib. n.Se(9; VIL-
poiis emaciatlone, & Hydropis ( quod notatu dignum) vulfum habuft .Vjegitiain *,
elcgautiffimum, abiquevel minima flavedinis tinaura. Appetitum ctym ^mum ^
gis vo.aeem , idque, ad furieftum uique dkm. Qup.reae conjeaatus rutn , qeqtK>0 a^
cis ejus hanc fententiam femper protuli, Hydropepi ciTevere chylorum faauo} ^ deptaBiJ
chyli in cavitates abdqminispcrvafa baca, ex accidente aliquo tupta, pecnon tabem ca.
micantem haud effe vere pulmonarem , fed ex mera inanitione ottam , per dubtraaionem
(cil. fucci nutritii debiti e vafis chyliferis , ruptura jam in iis faaa. Quod ab eyeiitu planif
lime patuit. Paracentefi enim faaa in Abdomine, dum adhuc vivus erat puer , extraximus
plurimas libras chyli lactcfccntis, & admodum dulcis , qualis in ipfo ducto chylifpro repe-
ritur. Aperto vetb poft mortem Cadavere, non obftante difficili refpira.tione lopga tu/Jt
invenimus pulmones iplbs fanos 4: line aliqua prxternaturali affectione, niii quod jn poiu^
ca parte , prope Trachsam, glandula: axparcbanc va]dcnumerofe,exque fatis infigne^,&
dura: , egregiam preffuram fuper ipfum ductutn cbyli/crum efficientes , {ere qua parte Vo-
nam fubdaviam pertingit ; crantque adeo ir.fignis ponderis , & molis, quod^ ^effuram
fuper ductum inde factam», acfiafafcia injecta, d.ffieib admodum vidcbatqr,.fi pmpino
poffibile , ut Chylus ftfe in fanguinpm trajicerer. Atque inde factum eft prpculdubio , qnol
vafa lactea tenuia in abdomine fita ( chylo continuo premente , & tranfiruin faqileimihjperlhs
per ductum clyliferum non reperiente ) ultra tonum diftenta , tandem rupturam pateren¬
tur , atque ita in cavitates abdominis chylum fanguinis reparatroni deftinatum , quafi conti¬
nuo rivo , trajicerent. Ex jam diciis prope vel ipfi fenfui apparet primo,- hos tuberculos,
Icu glandulas pulmonares tumefactas a male curata Pedpneumonia, ob defectum Icil. tem-
pcftivz venatlectionis , & cxpccrorationis, primitus, effe oriundos : Secupdb, ficux toA
lim moleftam atque aridam aconftiictionc vaforum pulmonarium aeriferorum his tubernq-
lisfacra, ica etiam rcipiiationcm ai.hclofam a preffura chyli extravafati infra diaphragmit
ortum habuifle. Tertio , Tabem hanc non fuiffc vere pulmonarem , quoniam licet adfueritit
tuberculi pulmonares, Apoftemata tamen non referebant, neque exulccrabaniof : Verum,
revera procedebat hic Marafmus ab Hydrope hoc Chyloio, unde continuo luccus ille nu-,
tritius iubtrahebatur, qui fanguinis reparationi , & partium nutriiioni debebatur. Quarto,
Hydropem hunc a ruptura vaforum lacteorum in abdomine Ciorum ortum habuiffe , & de¬
nique hanc rupturam exilium Vaforum lacteorum acontinua illa preffura in fupctihrqm par¬
tem ductus Chyliferi per tuberculos hos pulmonares factam effe. rWezw. ■
Observatio XXXyf- ’ “
Phhifa Scrophulofr.
Filius unicus Vpmini Divifi» , Civis eximii, & Nfei carptis Lppdtaenfis , a,h iscpnabalij
ufqueadpubeitacem, purulenta. Scabie per torum, caput diipetl^, if. fepius ty^urrepti,,
tx habitu Scropliulofo otta afflictus , ejufque tsdip juvenili artate affecfus, gcppljlrh, &;
unguentis nelcio quibus tcpercuticntibus ex conCHo Muliercularum fan.itatcm, rejqpipvif,
Unde ftatim , circa annum (cil. 1678. 4 tubeteutis exinde in pultBPpj]b,us ortis per totap»
reftarem tuffi arida vexatus eff : quam tatrien per unum yel alterum menffm pepiiu§ negle¬
xit , donec a levi inflammatione, & exulceratione tumorum, in febrem ppttid.^qv
mittentem, una cum appetitus dcjeftione, Gti atque aliis hujufmodi fymptomatis iub ini¬
tio autumni rcdaduseft; quo tempore pie confulcbaf, atque ope Corticis Peruviani, Bal-
famicorum, & Peroralium medicamentorum in adre ruftlcano exhibitorum, a febre, SI
quadanteniis etiam 3 tuffi, liberati videbatur. Impatientia vero, & naufea medieaminum
ulteriorem fui ipfius curationem negligeos fatalem febris, atque ctiamTuffis Phthifica: re-,
cidivatipnera perpeffus eff : a quibus medio (equentis hyemis funefte e vivis foblattis
una cum Diarthcea , immenCs fudoribus , Hydrope, & carteris Colliquarionis invia* Syp?P-*
tornatis. Aperto Cadavere invenimus omnes pulmontim lobos hic inde varia: magnitut^-
nis tuberculis intetiperibs : his quidem aefl recdns pullulatis & minutis; illis autem iaps
magnis, ctfl crudis; nonnullis verb infl.mmatis, Si exulceratis ,& iri fefe materiam pupJ-
Icnram mellea: confiftcntia: continentibus. Htoc Phrliifim fctophulolam effe diiCtnius Sccua^
di Ordinis , Calidam fcilicet. Si Acutam. Idem ibidem,. ,
observatio XXXVII.
Vhthifs ab Bamoftbe.
VNus h Magiftrh Artium in Hofpitio diap Bndewel , qui feft pra:c,edcpti anna unP»
vcl altero, cur* mc* commiletat, ubi pefte Sporadica bubonibus. Si calbaaca-
De Tabcln genere & Pulmonari.- '^9'^
lis fypata laboraret i (aquo veneno janguis forfan fatis ■ non aSliac fcfcjepuraffctj' incidit
citea annum a:tatis fua: 35. Anrioque Domini 1665. in infignem Hxmoptogn ; per quam
jnagnum cruotis difpcndium fuftinuctac, priufqUam me advocaret. A venzfedionc veroi
Ligaturis , JulapiiSj .& Eleduariis .adftringentibus', dixta la^ea, & regimine' univerfaK
debito, fluxus omnino fiftcbatur. Ipfc tamen heSieus adhuc manfir tuffiendi malo ve¬
xatus. Idcoque ladeam dixtam continuandam , & dofin EleSuarii Opiati omni nofte iu-
inendara prxfcripli. In lubfequuBixIetiam Ptuhiftos prateauiionem Fontanellam in bra¬
chio leoati, Emplaftr. Cephalic. capiti rafo imponi, .iEgrumque jn aerem ruflicanum &
apricum deduci jufli, &.ut illic fuccis.fempcraimbuS, Plantaginis 'feii. & Urticx, falccrh
bis die,, uteretur , una cum aliis plutjmis, qux nunc diftin&im recenlefe opiis non eft. His
vero non pMantibus talem hefiicu«una‘cu^^ tu&'cbn(inu6 urgebat,' & incertis periodis*,
faltero bis menfe, IciI, circa plenilunium ic novilunium, a calore & motu {anguinis 'au-
‘&b Hxmoptde recrUdcjfeebat j. cbniinuoa.&bre lirgehte ^agis, magirque mar-
ccfccnte ; 'donec tandem ^ftatum-tblliquaiivum uniVerfalem pier diarrheeam , fudores',
fi7dropem,^&c.' Teda^u?y di {umitha rcfpirandi diiEcultaVe preffi yicam fuam finiret. Eo
lenim tempore non cram'‘experius.Corticis Peruviani efficaciam ad banc febrem iiciaicanj
follendam , 'a quaiftafirnefta cdlliquatroortum fuiim ducebat : Aperto vero cadavere, in-
Veni pulmones mirum in mpifumifumefaaos_ , 'ubique in omnibus lobis, tubctcuiis’j
■aiis . ‘crudis,’ aliis uicefaus refertus. V Vefeviii/t^. V' ;
i . "f-hthip in qiti ftdmoiies &%jir virte 'iffecH.
■DXPfBlnu? in;y.atea vujgb dida.Glieapfide , quadragenarius, a cfltis multiSj
4l;;^&_cornpotationibus,immodiGis ,. per deccrinannos continuos ,. perpetuo hcdicus
tffe videbatur, pulmonibus infaraas j ruffienSi Stin Phthifm dilpofitus ; A notabili verb
pxereitii,.& liquorum {piritupforum exeelTu ininfignem Hxmopcpiiii relpiratione difficilis
Sc pcaqtis dolore ftipatamincidebat :. Necnon rccidivationeni lingulis , vel alternis die¬
bus , eamque fatis nqf3bileiii,:mifcrpjer tres ad minimuni fcptimanaspafrus eft , idqug
non pbfente &tqucnti:Pblcbptpmi4, .ufu.laftex dixtx , fuccorum rcraperantiuiti , EIc*
auariptum/,. .& Jujapiprum;, Adjiringentium,. & Qpiatoium v & Aqnx etiam Stypticae
^egix. Tandem vero y ubi non tantum ex pnlfii celeri ; & urini rubra ; veihtB etiam ex
ipfa ternpcrie infignetp febrem linteryallis incertis liepias recurtcniem {imperviam fputb
JqnguiniS;fublecuturq ftetne- oblervaflemi drachmam unam Corticis Peruviani in Jlauflii
cqnyenientiquarta qunque' hora propinavi. Cui fempet plus minus Laudant (prout ferre
potuit ) addi curavi. A cujus ufii febrem. protinus extindam, fine Hxmoptods reciirfus Sg
htinam' colpmm natofalem, recuperare inveni. Corticis repetitipaem iterum, iteruraqud
dpbitis inter vallis iniunxj,' a^^ pro appetitu ( qui jam magis, quam ante HxiBoptoetl
atque aeris^aprjci bejjejicj.o frui curavi. Unde, (.quod didu mirum eft)
fine aliquo alio adminiculo habitum magis firmum , & Athleticum eonfccutus eft ; pulmb-
nesinagis liberos, f efpirationem fapiliofein , xftum {anguinis minorem, & tulfim etiam
modetatiprem , jain per lefquiannutn ; qtiath per plurts annos ante Hxmoptodn .{enfit j
^dmirantibus amicis , qui omnes eum brevi pofl: Hxmoptocn certo certius Phthifice inte¬
riturum ex^efiabant. Quod eo magis mirandum , quod reginiine fex fetum non natu¬
ralium xque negligens fui ipfius permaufit , ac ante Hxmoptoea efle Iblsbat. Cujus heglc-
^us pcenas tpndem cum vitx ipfius difpendio luit. Ab erroribus eniiri tnaxirais hupCr admif-
ts in noyatn Phthifiti , eathque fatis minacem &funeftam incidit, qua tahdcih p. vivis lu^
latus eft. Aperto poft mortem thorace, .Jecoris pirienchyma Gompactum ; fecomprelTum
«petimus j ae fi igne Coctum fuiflet ; lobos otHnes pulmonum colore nigro teterrime conC-
putcatos , f quod fbrfan ab ufii continuo fumi Tabaci proveniebat,;) 'Sc tubcrSuIis infinitis
nbique refertos, quorum aliqua majofa pure, , alia fubftantia mellea repleta erant, Maximi
itero pars minorum , qux raccmatim ,& inflat .acrnocum per totum parenchyma diljsbfifa
fuere , matetiatn fteardmatofam in lefc continebat. Glandulx prope Trachxam fitx omnes
jtrofunde nigricabant , &in fefc liquorem nigrum, aut coloris cinetitiihabebant , qualCta
Phthificos Scorbuticos i & Hypochondriacos , prxfertim qui multum fumi Tabaci haurirp
iblcbant, qui in aere carbonum fumdpppleto degebant, & faucibus horis matutinis exi-
treare ufitatb obfervavi.
Formula hauftus febrifugi , quem Doaiino prxlctipfi ; hujufinbdi eirat, - . .. ,
Aqu. Tormenti!. Plantag. an |j.Aqu. Cinnamom.hord.Syrup..MyttiIl.an,§{?.Acet.ftij-
lat. 36. pu1vcrrPatrum34. Ms. F. fiauftus quarta qliaquc horapropinandas ad octavam viceni
'Semel velbis die hauftuIaddidiLaudan. Lond.gf.j; . , . -
i/lmuatitSoneiiTomili ?xx 3 Eadim
798 ^tom.Praa. Lib-IlSea VIE
Eodem mo^o Dominam Martin, vetulam &tefepcuageDaiiam: Aurifabmm in vico A»
Sanfti Johannis ,filiam Domini Blaemer , atque alios quamplurimos ab baanoptc« infieni
(uti videbatur) funefta liberavi. Quiomnesfine languinisfputo rccurrcriii ,vclpbthifi^
fequenti , adhuc &ni manent , folitifque muniis fimgentes , quorum hiftorias iuc fineal^
narrare for&n nimis longum elTct. Idem ibidem. . “ ■
Observatio XXXIX.
tilhijis a tribas clavicalis in fulmones iUsfjis.
Quidam Juvenis , habitans juxta Portam didam Criff legate ,, rpbuftus , & viiccribns
ptorfus fanus, dum Artem fuam Dealbatoriam cxerixrct, qik viaum fuum fatis commor
de quxrcbat, forte fortuna cadiinnationc intemperanti tres claylcnlos , quos in^umfumn
orefervabat, per Tracharam in pulmones admifir. . C^mTcrbcilirma tulG &continuacitilla-
tione jam correptus in immanem Hmmoptoan incidit. 'A quibus (ymptoroatis fcfe,nefcioquo
pado, tandem liberavit. Illud veib cctfiffiinum cft , quod etli clayiculi ifti ncqiie fppnie fua,
neque aliqua arte tcjedi fuerint, Juvenis tamen per plurium mehlium fpatiumopiiae vale¬
bat. Attemfuam , uti prius exercens. Neque qmequam in fefc ( uti rriihi narrabat) ia pe-
jus mutatum fentiebat, nili quod tuflS ficca, & inani, Sc aliquali etiaih opprclfione , neutfa Ve¬
ro multum molcfta, ab illo tempore affici folerct. Adeo bene fe habebat , ut fefc uxori ido¬
neum judicaret, quin 8i duxerit. Die vero Nuptiali , five a liberaliori vini potatione, five a
laltationc nimia ( unde claviculi, qui "antea immoti in pulmonum parenchymate tanquam
fepuiti jacebant, de novo commori funtj rnifellus fponfus fub vcfperam horrendis fpafmis ,
itacuiiffimo pedoris, & lateris dolore corripiebatur, liha "cum difficili refpiratione , & lulfi
arida, fcd valde importuna, adeo ut vix potuerit ih ledo fuo decumbere , vel ffliiiimum ca-
peflete fomnum. Quo plurimum febricitari coepit , licet exteema pra: doloris fpafmodibi
urgentia frigere viderentur. Omnibus muliercularum & Pharmacopcfiorum Reeeptulis in-
cafTum Scline ullofruduptiustentatis, ego tandem circa tertium feil. morbi diemimpottu-
niffime rogatus acceffi. Afl&dionem morbidam plane Pcripneumonicam effe fiatim de¬
prehendi i idcoque copiofara Venarfedionem , Fotus ,& Linimenta externe j Lindus etiam
& ApozcmataPedorali3,& Julapia Temperata ex Aquis Antifpafmodlcis interne' ^fctfp-
fi. His vero necquicquam proficientibus , fanguinem iterum atque iterum extrahi jus£
Et quidem per multos dies in ulu variorum internorum, & externorum Remediorum per¬
tinaciter hserere coadus fum , ptiufquammifellusrEgef vel minimum doloris levamen feh-
fiflet : Dolore vero tandem aliquantulum mitigato, haudullaffi tamen Phlegmatis expedox
rationem arte mea promovere potui ; neque febrem penitus tollere, etfi de natura Acutai
& Peripneumonic* in lentam , &hcdicam migrare videretur. Adeo utiEgeraSymptoma-
tum urgentia jam liberatus , etfi perpetuo febricitans^ melius tamen quam aritehac dormit
re , & cibum fumere potuerit •• vires tamen quotidid elangucbant , & tandem ab univerlall
Icil. colliquatione , intra unius meniis , vel quinque hebdomadum Ipatium , vitam fuam pla¬
ne Phthificc finivit.
Doloiis quidem pertinaciam, & expedotationis difficultatem valde miratas fura atque
ideo , Hippocratis fententiam fccutus Phthifin Empyicam fubfccutufam prarfigicbam. Do
primaria vero caufa, claviculis fcil. delapfis , nihil ne per fomnum quidem deprehendi , ante¬
quam de aEgri vita jam plane conclamatam effet. Alias liberaliorem ufum Laiidani ab ini-
lio & fotfan etiam cum meliori fucecfTu conceflutus eram.
Cadavere poft mortem aperto, invenimus tres illos fatales e!aviculos,fimHl ih eodem ledo
putis, quali fepnitos, paulo infra Bronchiorum divaticationem; tonumque pulmonum afcnfiih
perrepente eos pure univetfalitet labefadatum •• Atque ipfam membranam pulmones exter¬
ne inveftientem a puris acrimonia eoitofara ; unde &da cft perpetua Phlegmatis purulenti
dcpluitio, fcudcftillatio, in cavitatem Thoracis , e quS ( fi ben^ memini) ftx ad minimum
Pintas purulenti hujus liquoris haorivL Quo vifb, doloris pertinaciam , & expedotationis
difficultatem, quatPcripncumoniam iftam comitabantur, amplius mirari definebam : neque
videbatur mirum Pctipncamoniajn hoo modo effedam in fatalem Sc t^m aoutM phthifin
urminari. Idem ibidem. '
Observatio XL.'
fkhijis ab, hepate , hepatica prapterta dilta.
D' Otninus Dent , incola Whlteetofs ftteet, opem meam Sc confiiiuna pet plutiffli»
annospetere fblebac, quoties de fimitatefua, vel fiuniliatteeupetanda ageretur. Vir ftuB
pxobu^
De Tabe in generet: Palm'6niarL 79^
probiHj quadantenas tamen melancholicus, indeque coropocaiionibus noftiirnis iifq»c
feris, & admodum loDgis, ad erigendum oppreffum animum deditus. A quo in habitum
corporis , craflbm , Sc tanquam callofiim incidebat , Tandem vero circiter annum ztatis
fez quinquagefimum 5 longis & incertis intervallis , de afFcSu capitis ycttiginolb conque¬
ri folebat : atque poft hujufraodi tres, vel quatuor patoxyfmos ( quorum unus j vel alter
prope ad apoplexiam accedebat ) ab uxore clarilEma , & obfequcntiffima 'frequentet moni¬
tus , Sc obnixe rogatus, tandem hoc negotium ad me deferte confenfit , Vir alias a medi¬
camentis, fiquis alius, maxime abhorrens. Sanguine veto e vena jugulari extraiftb , Sc Eni-
plaftro Epifpaftico amplo nuchz , applicam ; exhibito etiam leni Vomitorio, Jc deinde Ca-
thartico uno vel altero, una cum julapiis Cephalicis interfperfis, a pfzicntibus lympid.
matis jam libcratuSiChalybeata, atque alia ad obftruaiones in viiCoribus referandas pertinen¬
tia , quibus futurzlanitati profpici potuerit , plane refpuebar. A cujufmodi ncgleftu accidiri
quod anni unius , vcl autetius fpatio reeidivationem iterum itetumque perpclfus fir. Tan¬
dem verb a Mcdieaftro quodam Spagyrieb fatis jafiabundo , exhibito illi , ahfquc hliqui
przeedenti evacuatione , Arcano nefeioquo, Mardato, roofbum illico a cerebro ad pulV
mones, &Di3phtagma tranflaruro clTc contigit, fub Ipecic aftlimatis ficcij adeo uti qu!
antea de vertigine conqueri folebac , jam multo magis perpetuam ftrangulationem , feti
foffocationem defleret , quz quidem vel ipfis (peSacoribus in zgri vultu latis apparcbats
quippe quod non tanihm nativus Faciet nitor acute craffefccnti jam place perierat; vcihni
etiam & ipfa labia lOco foliti rofei fplendoris , foedo livore, quadanteniis pallefceh-
te, ctfDlpurcqbantut i ac fi iger longo jam tempore illaqucdtus fufflet. Necnon bciili,^
tota fcrccuth colore lifteritio leviter tingebantur , urina ciiammqdoiaciitiotumflavefecti-
tfe, Sc ficutiqudntitate perpauca erat , ira etiam Contentis femperafaundd faturata. TulK
‘etiam aderat fere perpetua , non vero adeo fetox, qiioniamfcil. a phlegmate glutinofo pres-
cedebat. Appetitus veto plane profttatus erat , & fitis etiam ingens cum aliis febris heli¬
ca: fymptbmaiis. Et quidem in hoc mifero& zrumnofo ftatu per biennii fere fpatium dni
ravit, jam unius, jam alterius Medici Curam, atque opein implctans, nnlliusvetb confilio
diu morigerus -, donce tandem ciccitet fpatium ante obitum fiium trinjcftre , cum jam plani
niatafmbconfcauscflet, a colliquatibac nnivcrfali faSi , per copiofam phlegmatis putridi
fpatationcm.fudotcsimmcnfos. Diarrhoeam, & tumores Hydropicos 6turum atqUe Ab¬
dominis valdi mqleftos, fefe iterum , licet jam nimis fero , Cum lacrymis , & ptecibus
haez cutz commifit, gtaviterque indoluit, quod medicaminum tzdio fub morbi initio afli-
&as, tam citb fefe a cuf a & confiliis meis fubduxerat; quum a Vcnsefcaidne, repetito ufti
MixtutzRiVedi, atque aliorum Emeticomm leniorum , Sc Catliatticorum , Pilularum no-
fttarum Balfamicarum, LiniSuum, & Apoze.matum Pcftoralium, Incidentium , Sc Abftcf-
gentiuro j mutatione acris i atque aliis ejufmodi plurimum emolumenti pcrccpiflec, licet iii
intcgtuih (anitatis ftatum nondum rcdaflos cifet; cum jam prae Diaihcfi tabida , Sc colli-
quatione univcrlali vites evacuationibus ncctiTiriis omnino impares eflent: Nihilominus
toanus adjutrices pro viribus mifero zgrb porrigebam, & ptimiim tumorem Hydropicum
{ubduffione humoris per alvum minuere tentabam, bolo Cailiartico fequenti;
Cbnferv. Flor Cichor. pulv. Rhei. an. gl. Rcfia. jalap. gl?. Sal Abfinth. gri v. Syr. Ci*
ehor. eum Rheoq. f. Ms.F. bolus.
Ciperationeiti primi Boli Cum ferebat ; attamen prz aEgrotantis langubrej at¬
que Febre , nba aufes fem Bolum iftum tam fepe repetere , quain hydrops id poftulilbat; Iq-
cafsum-etiam Julapio Diuretico ex Aq. Petrbielin. Focnicul. Lumbric; faiag. Syr. S v; RidieiB;
Sal. Succini , &c. orinz fluxuro promovete fatagcBam ; a cujus ijfu febris quadantenus augeri
videbatur; quam dchuoufuGorticisPcruviani, faltcm in tempus fuftuli. Ubi vetb appe¬
titum exinde noa reftitutum deprehendi , non adeb multum ab ifto medicamento expefla-
vi. Ideoque obftruSiones hepatis, (in qub primum morbi inalum latitare tii^ fufpicatuS
fum ) ufucopiofoApozcmatisnoftri hepatici i & Diuretici jsin ante roeifiorati, & Chaly-
beatis etiata commodiffimis referare , uti etiam pulmonibus Pllolis noftris fealfimicis }■
Linaibiis, Sc Apozematis Pulmonaribus prbfpicetc molitus fuin. .A quoruiii ufu melitis tcf.
firarej geminus febricitate, cutim etiam & urinam minori flavedinc tincam habere vi¬
debatur; Golliquatione tamen adhiie perflante , Si 'hydrope przvaicnte, curo etiam jam
media hyeme cifemus, de ejus rcftautatione plan^ defpetavi , idebque cum pro voto fuo’
in aeremrufticannm Si apricum dimifi ," qub ibi itiiardaia ialtcih, quantum ejus (ymptbma-
ta ferre poterant , fructetur : Ubi fpatio iv. vcl 5. hebdbmadiim ab iftS univcrlali Coiliqua-
fione confcdfcus , fenfim ftiore candciz' exftinSus cft; de hoe. przter eitera fymptoniata,
querimoniam faciens , horrendo feil. Sz quafi fpafinodlco dolore ab hypochondrio dexn
per magnam abdominis partem produSb ; quod quidem neque tollere , neque njitigarc po¬
tui vcl Linimentis , vel Fotibus Anodyois , vcl quovis alio tnodb , iymptonijt
Ib aliis ejufmodt Zgtis-fere fempef deprehendi; cujus rei rationem a cadavere pbft mbr-
tenj
8oo Anatom. Pfa(a.Lib.II. Sea. VII.
tem rpertb acimodnm facile cratreddcce. Sterno enimfemoto , & thorace aperta , pri¬
mum ineonfpeaum venerunt pulmones, mole plurimum adaudi, colore naturali in ni¬
gricat rem vel cinetitium jam mucad , Thoracis parietibus ferfe ubique pertinaciter adhzsen-
tes & in omnibus lobis Tuberculis, hic quidem maruris , illic veto crudis referti. Ex quo la¬
tis conftat hancfuilTe Phthifinvete pulmonarem , licet lyropromaticam. Ipfum etiam He¬
par, ficuti multo majus, quam par erat , apparebat ,{ quo paflo Diaphragma inferius pre-
mendo , ptoculdubib non parum fuffocationem illam continuam , qua .iEger, quocunque
ac e verfarctur , affliftus cft , promovebat s fic etiam Parenchyma ejus prattet tontim natu¬
ralem plus folito, juftoque compteflum & compaSum , ac fi plane coflum fuiffet j ramuli'
etiam vena: Porta: ad hepar ab hypogafttio tendentes , ubique ultra naturalem tonum difteifc.
tj, &varicati erant. A quibus^que facile efteaufam Ideriti^ hujus Chronicx difpofitfonisjr
qua: hic primam anfam Phihifi prxbuit , deducere, atque horrendi illius dolorisiab hypo-
chondrio per abdomen produ&i , de quo non tantum hunc yEgrum , verumetiam Domi¬
num Maddnx , jam ante memoratum. Dominam James, Dominum FreciJone inBuck-,
lersbuty , aliofque fere omnes hoc modo decumbentes querelas , cum magnis ejulationibus-
ita attente & perpetuo facere obfctvavi j ac fi nullo alio fymptqniatc affliai clTcnt. In his ta¬
men bic dolor renum, Si lumborum regionem magis occupat, drrfpris Nephritici, vel lum¬
baris (corbutici zmulus, ficuti accidebat Domino Maddox , & Domino Frceftone : in illis
ye.oipfiqs Abdominis anteriorem partem , prxfetpim verb hypogaftt:cam,,fub yerz Co-
licxfp-.cie , 'quo paaoaffca0seft.igerj de quojam fermonem babemus. ■:
, Ab ha£ quafi comprefla denfitate & duritie patenchymaiis Hepatis ; adc'b prattefnatn-,
taliter intumefccntis, & ab inCgni varfeatione Venz Poitx inde conrcquenti, ficuti ratioa,
ni Si feicve) ipii fenfui, fatis conftate poteft, de yEtiolog S Chroaicx illius lacritix difpor;
fitionis , 'exquaaEget noftet in Phih.fim primum erat difpofitus ita non minusHc ortuhot'.
rendi illius doloris , quipattesAbdo.miDis occupaverat, &forfao etiam hydtopb.ijlius Afci-^
tici i 'ligois:, , quo fitalis Jies proculdubib multu Ti acceietatus fuerat, •, -
Qiiod ad 'chronicam illa.m luletitiam di.^ofitionem attinet, nemo mirari debet j cura-
organum hoc magnum , biiis colatorium, nativa fua laxitate penitus ptivetut j.fia^coaftti^t;
aionc , rcu comprcffioiic Parenchymatis inde eonfeqaenti , nativx fija: funfliOni exicqueiJir
dz impar reddatur; (ectetioni fcil. partium blliofaru.m e fanguine , & earum excretioni iff.
dua.um biliarium & in vcficam felleam, in egregios ufus cis a natura, deftinatos : Aquonoa.
potuit non inlcqui nimia congeftio , fcu coacervatio biiis in ipfo .finguine ; atque ind^t
ctia.n tinfluta cutis flavelcens , Urina piofunde rubra, flava, & Contentis faturata,: deje-
ft-onum Alvi Color quadanteniis albefeens , u:;a cum languore , vitium proftirationc ; cztc-;
rifque Ideii ufiratis lymptomatis. ■ ■
Forlan etiam ab hoc compreflb Hepatis Parenchymate , & varicatlone Venx PpttziiJ-.
de fafla, accidit vala lymphatica ab Hepate, vcl a Glanduiis Conglobatis, in ejus finu juxta
ingrlTim^yenzPortx ortis pati; unde facile etiam fit rationem Hydropici illius tumq-,
ris reddere, qui huic vEgro, ficuti fere ppanibus hoc modo affeSis ficti folct, fub finem
ideiitixTiujus.Phrhileos-fijpervenicbat, , , ... , '
Denique quod adhottendum illum dolorem fpc&t, qui hunc motbuiii coinitati Iplctj
nOtandiim eltoriincm Icterum', cujtJlcunquc fuerit genetis, five accidentalis, five-habitua-.
lis , hujufmodi 1'pafmodiGum doloremfemper habete comitem ; vetum fub hac diflinctionc;
nempe quod, ficuti Icterus accjdcnralfs prtjs 'cnit a mera obftruaionc ductus bilarii yel coiq-.
munis, per calculum fcil. vcTgluiinofam bilem ; ita morbum peracutum febre pcriculpsaji
& dolpribus fpafmpdicis diriffimis ad lippthytniam ufqueliiratum effidt , qui quidem do¬
lor nijiilpmfnus regione 'Ventticuli , & fcapulis citeumferibi folet , fubfpecie fcil Cojicx-
■Ventriculi : quippe ha: vicinx partes , per confenfoti! cum tenero illo du3i' habitum j jani;
abile, vcl calculis ultra nativum tonum multum diftento , fpafroos dolorifieos pati (plent:
Cum e contra, in habituali laeto, licet ab ipfo morbi initio obtufus quidam dolor &gra-
vativus perpetuo in regione hepatis lentiatur, (ficuti Domirx /awer , atque aliis Ixpios.
comjgilTe memini ; ) ubi.primum fcil. Parenchyma hujus Viiccrisa nativa fua laxitate rlifco;
dens jam nimis compingi incipit ; Verum nullus acutus, & inftar prioiis fpafmodicusriolpr,
iiivadlt, nili patribus hypogaftrieis , ' fub fpecie fcil. yetx Colicx, vel lumbaribus, forma
nephritici doipris, Idque non longe ante fatalem diem ; fcilicct non antequam a coroptci-
fione Pirenchymatismirltumau^a in tantum tandem hepar ipfum corvftting! contigit) uB
tiifficilis admodum , ^quidem ullus detur locus fanguinise Vena Porta per illum trajeftiopp-
U.ide, a prefliita Ipil. fuWc.queptis fangninis, quis mirari pocefl: vcl ipfavafi ultra tonum na¬
turalem jam diftenta , fcn.fim io magnam mplem augeri ? modo a fluxus immodico
rhoidum intemarutii ( ip quem bpjuffDodi aEgtj valde funtdifpofiti) vcl ab aliqua alia Vafo:
rum ruptura , fcu etiarn apertura > notj prieyeniatur. Ita Vcfalius , lib. y Cap. I5. obfervavit,
in lactitio quodam a fluxu hsmorrhoidalicyjyfe fuWato hepar nmltumintumcfeaun^;
De Tabe in genere & Pulmonari. Soi
VeozPoitz ramum per totum Intcftini ii edi dudum ad CrafGsiem fere Pollicis adaudum:
Guarinonius etiam Confultationc. <584. affirmat, fdfc in lijrpochondriacis non rato invcnille
obfttudas Mefcnteril venas adeo dilatatas , ut'rpceicro Intcftl-norum potius quam Venarum
pra fc ferrem. Veium; xjuidemcft dolorem huncinipfis Vafis prsctcrnaturaliter difteritis,
fcu tumefadisnDnfeniixij ipfkcnhD;Vena: , atque Arteria: ('Tcft. ntc Galeno I. de ufu Par¬
tium Cap. XII.) Si incidaatur, wcl ■ urantur , vel. 'laqueis conftringantur, nihil lentiunf:
Cui IctKcntia: lubentiffioae affentior; • quippe fiiafos ftequenti Vaiicnm obfetvationc , quos
ia Canctofismammis y;& Cruribus farannarumg-mvidarum acciaiffc fxpcnuoicro memins
quz omnes ab hilce Varicibus, unit ih magnam moiem adaudis, obtufo admodum vel
nullo dolore affici videbamur; qui quidem ipfe dolor etiam a pratccrnaturali diftentione ex¬
terna; cutis, & a compreffione in fubjectara mufculofam carnem, a varicibus amplioribus
fada, magis quam a fenfu ipfbrura vaffirum ita varicatorum procedere , mihi fempervids-
bator. Neque diffimili forfan modo doior ille bypogallricus horrendus , Phihifia Ideritiam
comitari folitus , de quo jam fermopeen habemus ,' ortum fuum trax;£[e cenlendus. Ubi
enim primum hepatis Parenchyma in tantum confttingi fcu condenfari contigit, uti natur
rali fua laxitate jam privatum , fangginis trajectionem difficulter admodum , modo omninb,
per fc admittat ; necefle cft venam Porta:, atque ejus ramulos, qui fanguinem huc re¬
ferunt., a continuo novi (anguinis appuifu propter hic pofitum Obicem , multum deneO tume¬
fieri, Sf varicofbs reddL, Quo Facibutuc ipfe senat-ad mentem Galeni-, nullo dolorificti
fcnfu afficiantur , nem0t3mcn|debet mirari, a diftenijone, & folutione continui facia in
membranis, quasvafa ha:? varicoia perreptant, hfafrendum hunc ipaftnodicum doloreij»
oriri, qui ulu folum Chalybcatorum,l&Drurcticorum panibus fabrilibus, & penetranti¬
bus proditorum, eoquefatis longo, & pertinaci, qffiquidetnobftructionum hepatis refc-
racloni parfit'-, tolli pofflt. Quibus pbftfuctionibgs. jam fublatis , & varicibus inde fponto
fu& foblidentibus , membrana:, quas perreptant, coalcrcendo a ipafmodico hoc dolore illi-
'cb liberati poffint. Incaffam etiam; vei.ad ipfam mincrationem iiajus doloris , adhibentur
externo applicationes calida:, nempe Fotuum & Liniaientorum Anodynorurn, quzin Pleu¬
riticis, Colicis , atque aliis doloribus fpafmodicis plurimi usus cffefolenc. Q^nppe qubd aB
'externo calore fanguis varicibus contentus magis: agitetur , & excandefiat; undb necefro
cft, utilhajor vaforum ivaricatio, fcu proternatutalis diftentio cura ipfius doloris inten¬
tione infcquatur, Oxycratuin vero. Ceratura Santaliaum , Unguentum Rofaccmu, atqqb
alia ejufinodi Styptica, Ai Infrigidantia, eaque frigide' applicata , fcopum multo magis ac-
tinge-re obfcrvavi. Super onSoia vetb Opium ipfura interne exhibituro , fieuti cft ultimum,
ita etiam unicum , faltcii! maxitnum, Iblameti & Afylum hujus doloris. Hoc etiam parca
manu incaffittrt adminifttatur. Nulla enim Dous verum fcopum attingit , nifi quo quidenj
diftentis membranis, Seque ac cteteris corporis partibus narcofih quandara inducere poterit;
quod in Domino atque aliis ejufmodi iEgtisfzpius exportus fum ; quorum dolo¬
res neque quidem iploLaudano mitigare potui, donec gr. iij. vel iv. ftnguHs vicibus pratf-
Ctibere coepiffem. Verum quidem eft morbum originalem, & lymptomaticos illos dolores
inde ortos divetfas indicationes miniftrare. In quantum enim hi dolores Opiatis mitigan¬
tur, in tantum obftructio-, feu copfttictio Parenchymatis hepatis qax primam anfam do¬
lori priebuit , augetur -, & feonflrmatur. Et quidem quod tempore diuirno Chalybeatis perfi-
cimr , noaurno Opiatis quadaatenus diruitur. Utcunque tamen ,: in qnantum vitalis Indi¬
catio id requirit, opprefla & languens natura necefiariis Opiatis fuffijlcienda eft. Viti
enim perpetuo horum fpafmofum tasdio japi cotruenj:e.i neque Chalybeatorum , neque me¬
dicaminum Cojofcunque alterius generis ufiii idoneorum , locus concedi poteft. Idcoque
in boccafc.licctufusOpiifumme neceflarius, a prudenti Medico debitis iatervallis conce¬
di poffic , ( qui etiam diligCntiori ; & diuturniori ufu Medicaminum Ecphrafiicorum & At-
tcntiantium poinpcnfari debet j non tatpen fine urgenti ncecffiiate vel minimum granuni
Eaudani e^^ibcnduip cft,. quippe quod morbus primarius planb contraindicet. idesi
ibidem. -
Observatio XLL
rkhifis a cdculis in vefici fellei.
Brefhytef Londinenfs, & amicus meus integerrimus; qui dum Oxonia:
'4 _ /degebat, circiter anpum SEtatisfiix vicefimum oSavum a multo- labore in .campana-r
rura agitatione impenfb , coiica Ventriculi horrenda .fubito corripiebatur; proculdubio a
motu calculi e vefica fellea in duSum-verfus Inrefti na tendentem effeda, aqu4. OcfcioquQ
pafto liberatuseft : Liber tamen ab omnis ejufinodi P^roxy&ii rccrudcfccntia roanfit ferb
ad annum retatis lute quadragefimuit)-,' aonumque Domini Kiyo. A quo tempore per De-
cenaium fere integrum , fcilteet ad fetalsta ufqacdiera i fepiusin annoh quovis vchciacrt-:
€oi Anatotn. Prad. Lib. II. Sea. VII. ' —
tiorimotu, percepto frigore , hauftu Canatini vini, vel quavis 'alia vel minima caufa , hoc
ditiffimo motbocorripi diuquc detineri folebat, cum cruciantibus lateris dplotibas , feb, j
intenfa, atque aliis ufiiatis fymptomatis. Quum primum vero ad eum invifendum accer-
ferer, morbum Pleuritidem effe falfo autumans, Venarfeaione repetita , Fom.& Li¬
nimentis Anodynis , uti & medicamentis Pulmonaribus incaflum illum a emeian
tibus ipafmis liberare fatagebam i donec tandem a magis attenta infpeaiohc tam
urin* profunde rubra:, & flavefeentis , quam fteteoris albeicentis , & cutis- colo-
re lacritio leviter linfla:, fententiam meam jure mutavctimsiatque exinde ufu itera-
to Tinfturz fierx cum Laudano , hora fomni exhibitas , & Aquarum MineraL Cathar-
tic. Coa. & laae alterat, matutinis fequentibus propinatarum , excrutiantem Pacoxyfinum
fuftulerim ; Atque hoc paao eum in pofterum facili Si levi negotio , idque illico tollere (b-
lebam. Quamvis veto Paroxyfmi fuerint hoc paaofadi brcvSsres, a frequenti tamen eo¬
rum rcvirclccntia ( quippe quod , quamdiuhzc fpafmodica conlltiaio fuper ddauotfelleum
a calculo fimul obturatum maneret , ufitata bilis in Intcftina excrctionc inde impedita, ne¬
que miniis etiam nutritia alimentorum parte una cum ftercoracea deorfum detrusd paucu-
Ium admodutn, fi quidem quicqaam reparationi fangiiinis miniftrabatur ) aEgcr fenfimia-
dies a debiti fucci nutritii detradione emarcciccbat , fuperinduais etiam tremoribus , at-
que (pafmis in genere nervofo frcquentcrrecurrentibus. Quibus jam obfcrvatts , ad fubieutn
Natura: collapfum prxvenicndum, inter extera, medicaminum Chalybeatorum , prifcf-
tim autem Aquarum Vitriolicarum , ufum quocannisrepetendum injunxi , a.quibus obftra-
ffionum referacionem , xque ac toni hepatis jam labefaSati reftitutionem infecuturara "
fperabam. Tandem vcr6 aEger circiter Annum fcilicet i6So. a fxvilEma Colica , unacuta
febre inflammatoria correptus , licet Venxfeftione, Sc debito regimine tradjlatus efiet , fe¬
bre tamen denub in putridam intermittentem quotidianam faceflepte , non obftante Corti¬
cis Peruviani, Medicaminum Pulmonarium &Julapiqrum Temperantium ufu , & vefica-
toriorum etiam applicatione, atqne. aliorum qux vel mihi vel Coilegx meo .exitnio, Do-
fl:ori Paget, maxime ciEcacia efle viderentur exhibitione , intra ipatium (ex hebdomadum
vir ille egregius fumme tabidus interiit, in febrilibus Paroxyfmis delirans , perpetub .etiam.
Afthraatiea rufii eodem modo, quo hi qui Phthifi vere Pulmonari affecti funt , mifere affli¬
ctus , &colliquarione etiam univerfali confectus; Cadavere poft mortem aperto invenimus
veficam felleam varix magnitudinis calculis inftar marfuplj val.de diftentam , fine vel mini¬
ma inclufx Bilis guttula. In concava etiam hepatis patte , juxta Venx Portx ingreffum,.
Apoftema amplum repertum eft, quod in fe Libram fere veri confecti putis continebat
Pulmones vero , non obftante infigni tufli atque dyfpnoea , licet variis coloribus infectos,
atque infarctos & Thoracis parietibus adhxrcBtes , nullis tamen tg.bcrculis ftltem mat.utis,
affectos deprehendimus.
Unde m'hl ventriculi frequenter recurrens Colica', a motu Calculorum & vcfica fellea or¬
tum fuum duxiffe videbatur ; Univcrfalis , & Habitualis Tabes a frequenti bilis .obftructio-
nc, colicaillaaff.cta; funeftaverbfcbris, primum inflammatoria & dein putrida intermit¬
tens, una cum colliquatione univerfali, &infequenti marafino,:a.b inflammatione, atquo,
exulceratione hepatis i Tulffs denique, atquedyfpncea i leviori Pulmonum (ymptomatica
affeSione; quxverbob prxeipitem morbi primarii genium ( utcunque dira ifta^tuffis vide¬
batur clTc Afthmatica ) ultra primum Phthifcos Pulmonaris ftadiumnbn erat provcfta. lidea:
ibidem. . . . .
Observatio: XLIL
Vhthifs in qnievarii unius faremhymd ulceruMne confumtum cum multi uqui
in ipjius membrani.
VXor ‘Domini Greaves , incola vici difti Fater-Nofter- Rovv. qux quidem vitgo , valde
Cachectica effe folebat ; jam vero poft paucos menfes a coniraSo matrimonio , atque
ante annum xtatis fux vigefimum melancholica , & pedore ppprcffacffc incipiebat: Abdo¬
men etiam intumefeebat, uno tamen latere magis quam altero •• -appetitus pland profterne-
batur ; fitis verb adauda eft , & tabes una cum febre hedica in tantum tandeth invaluit,
uti inani gravidationis Ipe jam prorlus depolita , ego , licet nimis feto , ad mifetap hanc
aEgram invifendam acccrfcrer. Quam quidem in ftatu tabido colliquefcentem inveni t^
bre etiam putrida intermittente quotidie afflidam, qux infuper Diarrhaa TotminosJ
immenfis colliquativis fudoribus, tumore hydropico crurum xque ac abdominis, tui
Catarrhali perpetua, refpiratione anhelofa, atque aliis ufitatis Phthifeos Pulmoparis M'
ncftx fymptomatis ftlpata erat. A quibus aEgta tandem in marafmi ftatum tedada ■,
fex hebdomadum, vel eo amplius, non obftante copiofo medicaminum Pulmonacium »
Uterinorum, Corticis Peruviani, Laudani , Julapiotum Perlatorum, Veficatqrioruffl, at¬
que aliorum ptimatium morbum, xque ao varia Inde orta lymptoma.ta rcfpicientiuio u^
DcTabein genere & Pulmonari. 8oj
fenfim marcefcens, eodem plane moJo, quo Pulmonari afieSi folent, exltiar
da eft-
Aperto poft mortem cadavere, pulmones prster omnem fpem, non adeo altJPhthifica
tabe affedos invenimus : Siquidem licce eos infardos , colHs adharrentes, & variis colo-
tfbustindos deprehenderimus, nulla tamen in illis J quanmm memini) Tubercula five
cruda f'five matura, reperta iunt." Unius verb Ovarii Parenchyma plane ulceratione exc-
fum, & confuqsptum erat i exteriorem veto membranam mirum in modum hydropico hu¬
more diftentalli repetimus ; adeo ut ex ea, qu£ quidem maximam jam inferioris ventris
partem occupaverat, plutes lympba: quadantenus purulenta: Libras extraxerimus ,« uni
«um magna copia ofliculorum, & fibrillarum, feu futi mihi videbatur ) glandulofi Pa¬
renchymatis ftaminum , quz pra: fc flavi crinis formam ferebant.
Uade raihi conftatc videbatur funeftam ifiam febrem colliquatione illa fatali ftipatahij
jf utcunque ha:e Phthifis fuerit iccundario & fymptomaticfe Pulmonaris i atque rufiis , & qua-
dantenus etiam ipfa dyfpnoea ) a pulmonum infit&ione & adhariibne ortum fuum duxe¬
rint) ab ipfius Ovariiinflammarione , & cxulcerariohc , o-iginem fuam habuific : aqua fe¬
bre etiam coliiquativa , uti etiam a fiicci nutricii per immenium Ovarii tumorem Hydropi¬
cum detradione Tabes adeo praeeeps , & Dyipnoeatam gravis fda cft, ut exinde vita jam
prasptopere in extremum diferimen petduda , faris longe induci e conceflz non fiierint , qu6
pulmonibas imprefla tabes liltta primum Phthileos Pulmonaris ftodium provehi potcriti
utut omnia Phthileos Pulmonaris funeflz uiitata lymptomata advlTe viderentur. Idem
itidem.
Observatio X LIII.
Ththifis in qui abdominis finguedo multa , ren 'taleuUs refertus , '%'efca fetUa fi^«
culis onusia &c.
VEtula quaedam, uxor cujusdam Jutifperiti, habitantis ih viebdido ^hoe-Lani, cutil
jam (iGcutI mihi ipfa narrabat ) per fpatium viginti annorum prz urgenti , (cil. & con¬
tinua pyfiitia, Ibmnum vix ad unius horae dimidium in unam vicem protrahere potueratj
quo, una cum aliis diris comitantibus lymptoroatis, plurimuni atque diu {idquenbn ob-
ftante vel optimorum Medicorum frequentet habito confilib ) attrita , indeque tandem iri
datum plane tabidutn , atque hedieum tedada ledoque prae debilitate Icil. & virium lan¬
guore perpetuo alExa, me non multum ante funeftuni diem accierlebat; cum jam ob prb-
dratum avidu sque ac a medicamentis longo jam tempore abhortuiflet. Mulierem fanfe
egregiam , fortitudine iquj ac prodentia canitiem fuam , ultra cbniuctiim ifcxuS mpreroj
dcGoramem deprehendi, in ultimo' veib Phthileos Pulmonaris ftadio ( fiemi vel ipfo primo
aipeduex iunima emaciatione, tuiS , febre, & Dyfpnoea conjedabarn) fatis aatumnbse ob-
yerlantem. Quippe quod non cantum cum fympco.-nacis Phihifebs Pulmonaris, & febris
hedicre ufitatis; vetum-etiam frequenti ventriculi Colica horrende fpafinbdica, a motu
«aleulorum e vefica fellea izpius excitato , necnon continua Dyfnria j a calculo ^ atque ul¬
cere Renum orta, fete pctpetuo conflidare cogebatur. Unde fadum eft ut urina a prima
midiooe ladeieerct > atque dein fedimencum valde copiofum fcetidum , & vere putulcti-
tnto depoaecer. Inlpeda vero urina illico ulcus deprehendi fetis magtium a calculo in rene
affecto efle ortum , PhthifinquePulmonateiriabiftb ulcere, (forsan etiam iymptomatice^
fiipetiaductam fuiCc , conjectabam.
A tot, tancifque atrumnis Natura jamdiu attrita, oppreffa , & fuccutnbente, accidit
etiam ut Cerebrum, totumque lyftema netvoiura tam infigniter;.5£ continuo patiantur, ut,
fupprefla omni alia querimonia de Phthifi, ulcere, & calculo, Koc unice appeteret, utifup-
petias illi fettem contra lipothymlas , Sc languores frequenter recurrentes , iteih co.utra
mentis vacillationem , & vapores f uri cos vocabat ) frigidos , atque calidos continub , noctd
diuque fefc alternarim exdpient^, a quibus magis quam a catteris omnibus terumnofis
fymptomatis premi videbatur. Hifce molcftis lyruptomatis totis viribus illicb fuccurrere
conabar, uiufpir. C. C. Salis Armoniao. Tindurx Caftorcii Julapiorum Antihyfterico.;
rum, atque aliorum ejufmodL Neque quidem affedos pulmones , & ulceratos renes ( ubt
prima hujus mali origo delitefccbat) plane negligebam; quin iis etiam ufit Emulfronumi
Medicaminum Balfemicoram & Pcdotalium proipexi, quantum feil. Ijabitus corporis at¬
tenuatus ferre potuere. Incafliim tamen ha:e omnia jam erant prxfcripta. Sieuti enim ulcus
Renis fadum eft fta natura jamdiu plane incurabile. Ita etiam affediones pulmonum , 5j
generis nervofi fccundatix inde ottx videbantur magis triumphata: jam naturx , Trophea,
quam vel oppreffiones , vel morbi quidam accidentales , quosars pofijt fuperare. Pauloan-
te fatalem diem , ubi mors jam pr^ foribus liare videretur , egregia illa mulier obnixe ms
rogavit, & quidem Iponfione obftiinxit, uti fcdulb facerem , quo cadaver ejus poft mor-
8o^ Anatom. Prad..Lib. I L Sed. VII.
tem cultro Anatomieo fubjicetctur, qu6 in.ufum fcil. fupcrftitumilli medendi artimort»
inferviret, qu* dum viveret, nihil opis ilii prxftiterat. . ‘ • a
Copia infpiciendi cadaver pofl: mortem a Marito , licet xgre , jam coneefla , prifentibus
tjuaroplutimis eximiis Medicis folennis Anatomia inftituta eft. Primum obfctvatu dignum
erat, quod , utut omnes Tabidx hujus artus, atque facies emaciarentur , membrana tamen
Abdominis adipbfa pinguedine mirum in modum crafTcfcebat , uti oalculofis fere accidere
folet , forfan a fanguinis motu per vicinas partes minus expedito , & feri per tenes lecretio-
nc minus paroa, quam par erat; Membranam autem exteriorem renis ^iftri,'utpotB i
morbida affeftione quadantenus intumefeentis, fortiter ei adharreatem invenimus. ^
Ipfum vetb Parenchyma jam difleaurb , favi fpeciero prie fc ferebat, nempe hic inde cal¬
culis, & foveis, feu qulbufdam loculis , e quibus calculi olim fuerant extrufi, refertum,
ahfquc tamen vel minima ptscfenti exulceratione. Renem autem dextrum, inftar matfu-
pii, calculis, & pure non tantum rcfcr.tum, verum etiam infignitet diftentum deprehen¬
dimus, toto etiam Parenchymate intra inveftienies membranas, contento jam ante fcnCm
corrupto & confumpto, atque ipfis etiam membranis innumeris calculis, St ferefo pura
f quale etiam in vefica repetimus , qualeque una cum', urina rcddetc.fcrc folebat ) oppletis.
E quibus facile conftabat de Chronica: illius Cyfutia: , atque Tabis Mciologia , quibus tam-
diu molefte laboraverat. Emulgentes etiam vena: , qua fanguinem a renibus tcfereban^
ptasinfigni calculofa fanguinis Diathefi, quamifera hzc. vetula afficiebatur, quafi lapidei
canales, iutus plane calculola crufta f didu mirandum, j obducebantur. Vrfcath infupet
felleam calculis refertam deprehendimus a quotum motu proculdubjb Colica Hia ventriculi,
horrendis fpafmis ftipata, qua farpiiis afficiebatur , ortum fnum ducebat. Pulmones verb
iplbs nullibi exulceratos, tuberculis autem crudis, & 'calculis Cretaceis ubique fere obfeffos
vidimus. Quibus, de caufa perpetua: tuffis anhelitus , .atque aliarum afFefiionum Pulmona-
tium, vel ipfis oculis conftabat. Nullus tamen dubito quin progrcffii tempo'ris tubercula
ifta maturari potuifTent : atque eo paflo incipiens ha:c Pulmonaris Pbthifis in confiismataia
& deploratam faceflero potuerat, nifi mors przmatura' ab' iilis- caulis accerfita eam tcaj
przvem'flet. idem ibidem. -t'
Observatio XLIV.
fhihijis i» qui fulmenes aim famm csxfiempti ac nigri d-e.
* Nno 1684. menfe Maii, Domini C. Wcdelini , Chirurgi, dum viveret, expettiifimi, poft
decubitum multarum feptimanarum, emortui Corporis thoracem, amicorum permif-
fu , aperuimus, cjufque faciem interiorem luftravimus ; quoaperto , nullum mediaftipi, ut po¬
te penitus abfumpti, veftigiuni Inventum , ubifterno alias inferitur, plurima: vcficuire puro
livido turgidsc, in eonfpeQum veniebant, quibus dilTeiftis & dilaceratis , cattilagmum fnb-,
ftantia , illis in locis ubi locarie erant , ab acrimonia puris incluli , carie exefa livCfcebat e^
Pulmones mirabilem exhibebant adfpeaum, ut pote qui nigro tkal colore & fere eon-
fumpti , tenaciter mufculis intercoftalibus per pleuram, itidem putridam & variis in locis per¬
foratam, adnari erant, haud aliter modificati, acfifermentddepafccnDc& canctqfbinfe-
fli fuiflent; fimilimodb, ut in mulierum mammis canerofis nonniinquam videre Cbhtlngif?
Nullum fundebant pus, vel aliam materiam, fcd exficcafci , & materia-tartarea,qu7afili-
buIo!ai;'fis intertexta erat, ita ut quis eredidiflet , in lapidem eoncrefcete deflifiatorfuiP'
fc. Propagines afpcra: arterix aliorumque vaforum fanguifetorum , quod mirandum j blbcf-
I cebaut, & ita abique ulla dilaceratione , a pulmonum deperdita fiibftantia , fbliitx cern>^
bantur , quafi peculiari liquore, hodiernis anatomicis latis not6 , itudid fuilTct pctaSuin.
Cor flaccidum , itidemque exfiocatum , ejusque pefieardium' variis in locis , 'quod mi-
fum, perforatum erat; quo per medium ditTead; in utroque ejus ventriculS, fanguinis
coagulati nigerrimi latebat portio , qux cum digitis tra&abatur, explorantibus nobis, &
aliis adftantibus , ac in pulmonibus repertum , materiam intermixtam Offerebat. Carcera,
nempe in reliquis cadaveris regionibus contemplari non fuit conceffum.
TraSavithiovit, utiCelcbert. Illuftr. Golicg. Natur. Guriolbr. Andromacho, Patrono
& amico noftro colendilfimo , notum , fatis felieitet mulca ulcera canctofa , a lue Venerea
induda , & alia virulenta miafmata fpirantia , fed nimis audaScr , & ut piurinium jejunus;
quaprdptct nullus dubito , extinQum huue Chirurgum , malum & mortem ab infpiraiis ejuf
modi acrioribus fermentis, conttaxifTe. D. Aedreas Herniut Mifie&ix. Curiofor. Becur. if‘
Anx. 4.
ObseA:
Dc Tabe in genere &Palmonatii Soj
: Observatio XLV,
• t» thtUfei cardt^ 'iiigeas plypus refemi. '
DN.. &■& ia. imenll Martiti ann. 1688. defiina^ i 'cadaveris illidi examini prxeke ror
* gatus fui. Sublaco fterno , pulmdriesa naturali ffatii diaxiidc degeneres appaiucrei
& inpeftiJriS cavitate fex aui circitor feri cochldsKia fuere reperta i,Dcxter ^ulmonis lp-
bus vertebris & Gofc id ipfarua 'vertebras infertidne ade'6 -validc-fdtiatdi' eddt i nt dit
cHlIis j fantatnab iis fuetit- feparatus j' bbvicula iii iftuni rdbuinj -^di rtuberbiflis epdfperfiis
videbatUPj adaSa', undiqtiique pu^i&edScffluxitV^& dlcoscaliS.icirtefilqtre^pfenUi CPni-
pedas fiiit Lobus CniftcF4~vertebtii -follitus exiftebatj paucidrerque foirthi , iarioraj^
que nlcera'4d eo fuere detefta , Si rii , plerilque nfeeribds inventi fuere lipilli i aUt to-
^i albitnolliufealii His pCtaftis aperiti juffi dextrUmCordis- ventriculum , fospicatus p6-
Jypum qaendam in illo eahtineti ; ne* 'ifallax fuifd^icio : fa&4 enim apertura, iia-=
timin conipeaum venit minor quidam polypus rddieibus fuis iri fdfliilis internam cor¬
dis fopetficicm occupantibus intricatus. Deinde craffius quoddam tubetculum carneutii
fub ifthmdin ven* cava: dcXccndentis dtificio , ubi in cor definit, fe fs manifdftavit ; &
ifinem ejus attingere expefens, cava intra hepatis ufque fubftantiam aperta fuit, tune
conftitit' tuberculum illud nihil aliud efle quam appcndkCm imfflaiiis cujufdanS polypi,
qui craifitie- totam ftrd .vena: amplitudinem occupabat i & qui jechr fflbingrbdicndo ia
duos ramos dividebatur , quorum craffior. in venam porta; fc fc infiauabat , alter veto te¬
nuior & in plutes ramulos fiffus veni cava: raShificationc^ fubintrdbat. Ad cor, rc-
vetfos , &refefaid, vena 'cavi defoendeote, in quam polypus c'adcm crailitie , qua iq
afoenderite pollebat tendere videbatur. ' Ad fubtlaviam ufqiie cum perfteutuS fui; fed
cum claviculas diftumperc non placuerit, ipfum moIHtet educi curavi, & ex illtus ra¬
dicum longitudine Conjicere fas fuit, eufii per jugulares Sc vertebrales venas ad cranium
ufque exporiigi, In ventriculd cordis firiiftcd repertos fuit polypus minori ventriculi dexi
tfi confimilis \ & in vena: pulmonaris in cor infertionc duo polypi latis crilH eon^eSi fiictci
C. lak DaUas MifeeSa». Curiafar. Decur. ij. t^nn. 8.
EX toti hic obfervatioiie Citis confidt Phthii porta, aCcavaihldr^eeXcurrentero; denfifle;
lici, de qu6 agitur i fanguiiietn diCppficio- ied ex ejusdem obfervarionis leSione rion ita
nepolypofa, liita loqui liceat, ita affeSum apertum edcolligete quomodo truncus ille poc
fuiffe, ut ex omnibus venis majoribus, con- lypofusinduos divifus ramos, altero .majori
cretiones fatis' eompafis acqilali carheiei pd- in veriam pdrt* reptabat, altero vero minori
iypi viilgb diaij abundi eduai lint ; nOii iii cavaiii ejufquc ramificationes divagabatur,;
licet , ih lapideum quid , ulcerum palihoi tbre paulo obfcurius fuere explicata , iit obfer-
nalium cava occupans, , pracipitalfe : imo feti yationi pretium fuum fida fic tajneii dCtraSusif
ac laaguinis non minimam portionem vi fo^ VOlumUsl
coagulacotia in roaflam polypofam , per venata
OBsiRVA-rio XLVi.
In Puelli Septem aUtierUm Phthific^e pulmahibUs cerruptie malli , ac ieUecifMi cajlii
^ dUphrappnati i finiflris adhajtoycam paljpii darieribas &c,
PUella i prirnS infantii piutlmis morbis, Vailolis, indtbiUis, tulfi Si ailbmatc, pal¬
pitatione COtdis & diaribia frequenti., febribus iiitetinittCntibus aliilque afflifta & laii-
dem lienteiid , inara fm6& afthmatc , harc notatu digna nobis exhibuit, i. fotaoneiniii
finiftrb latere undiquaque coftis & diaphragmati at&iffimfe connexfiim & ulCcribus ftatentetri
i. Serum multum & corruptum' in cavitate thoracis coIlC&uin.j.Pcricardium cordis mucroni,
adnatum, & tamen fero referturo.4.In finiftro Cordis ventriculb pdlyposduds non, iputios; aut
tx fenguinis grumis concretds,'fed candidillimosefibris tenaciffimis denfiSime coiextiS cdtij-
jofitos.qui diuturna maGcfationc nulld modo diffolviSc puitii acie Vix dividipotcrat-Etant ts-
Brnai daatmi* Todt, I{ . Yyy ttCa
8o^ Att^tom. ^ra€l:. Lib. I L Seft. VIT,- ^
men adhuc tenues , inultis pedunculis arteria magnz valvulis & fibris implicati , & hinc ad
dimidii fere digiti longitudinem inter arteria canalem porreai. 6. Lien erat valde tumidus
durus, nigricans, diaphragmati & ventricula araius coharens. 7. Mefenterium totuia
quafi gektina vel muco induaum, ejufque glandula liquore laaca turgida. 8. Ventriculus
vetb atinteftina videbantur tenuiffima& flaccida .quibus crufta interior villofa prorfusab-
fumpta , nec ruga , vel valvula conniventes reliaa< ,
E quibus omnibus collegi , primam, &pracipuam malorum omnium originem fottevi
tium & cdalitum pultnonis ptabui^ s quandoquidem circulus languinis per eundejm impedi^
tus & diiSioilis; non folnm extra limites & va4 fua abiit indequc.uiccribus materiam dedit,
fcd qb diuturnos ejus impulfus & conculflones partes quoque gelatinofa , aut fibtoli tan¬
dem infinubus cordis ita congregata '& in polypos iftos mutata/uefe , quemadmodum i
fola pilotum vatia «OBtorfione & conquaflatione intetveniente; quodam. giutiflCj chattam
pannum, atiaque ficti videmus. Neque dubium eft, quin. poiypi ifti futxeffivtj» molem
auSifliiflent; nifi ex motu ifto !mpedi,t6 ‘pulroonumquc ulceribus, cachexia, .rcliqnaquoi.,
mala vita terminum citiorem feciiTcnt.-Z)». Z). chriHUp. Vtterus iiifulUn. Curiofer, Dugr.iif
^»i>- ^ • . 4
Obsertatio XLVIL- ,_k
. AatUmeVtUri uUdi, in quo fcirrMperutum Mefenterium i hnovifeeru prope Mok ..
minis omnia-, itmquepulmograndiaojis corpufcuiis refertus , reperiebantur.'
ANnbiSSy. menfe Decembri quinquennem, incidi : jam per annum vitam mifere traxe¬
rat, tnaterque paupercula tertid ante fopremum die ipfum abortans in abdomine in-
iFeriori duos nodos palpandos prabuit / conjiciebat ab ciii raparum crudatum . immodico ob-
ftruifti.pnes ccepiflc , “
Incifo abdomine warrif»/»!- Siiatefina inflata; ftagnantein cavitate abdominis aqui ad
libra quantitatem.
Ligamentum Fena umbilicalis cum fifjpenforio hepatis aoa CTst umbilico colligatum conne-
xumve ; inde adeo umbilico ampla cavitas fuberat :. id quod a cafu mater diducebat.
Omenti membrana folum aderat , nullo adipe genuino ihvcftita , circa divaricatioaes va*
forum pilorum magnitudine, hinc inde confpieiebantur. ■ T
Ad intef inorum autem anfractus glandularum tumidarum rigida Ipccies nos in ftupotem
dabat. Neque folum glandularum firrhofi ctut facies, fcd ^ ma^d parte intef inorum te¬
nuium. Scirthus totum Inteftlnotum latitudinem occuparat , vix- tramite cibi Commea¬
tui relido ; mclentcrii oyxo^ foirrhorus cum cifdera coaluerat : exigua mefentetii
particula, quaCn.fc haberet , interjeSa, glandulis feirrhofis, majoribus obfopta erant
inteftina. ■
dolon, cum aliis loteftinis comparatam non eratamplum.
Coccum penna anfotina ctaffitie, longitudine digiti , cum Scirrho mefcnterii concreverat
Keclum nullo vitio erat infeftum , atque mefenterium hic locorum lanum erat.
Catera Meftnterii quanta quanta erant , nil nifi Scirrbus erant , adfurgente tumore ad
trium quatuorve digitorum tranfverforum altitudinem. Neque enim membrana hic in du¬
ritiem obriguerant, fed glandula intumefeentes in molem vaftam elata concrevetant, at¬
que omnem illum ambituro, quo tenuia inteftina -S. N» mefenterio bolligantut, tumido
corpore, aqualis cralliriei, opplevetant : qub fiebat , ut mefonterium yaftitate corporis ip-
fom hepar adaquaret,
Monfrofum Mefenterium iova\.zecata.iKise.-sp\oaas, vidi ( i.) Membranas communes tsml-
tumiacraffatas, unde in quatuor , & plures tunicas eafdem erat divellere .• {z.)Submemk
bciais illis litehat glandularum i&iiamconfipatum agmen-, (3.) -Ita tamen utMefintericorum
fanguineorum duliuum , arteriarum aque ac venarum, trunci majores, incisi per medium
mole, falvi comparcrent , qui etiam ramos fuosfivc divaricationes jufti fcticad inteftiaa
«Ique dimittebant , fanguinem dilutum diffundentes. ( 4. ) Interfiitia five inftlas , quibus Ia*
dea vala cum minutis fenguincisrefident., mera glandula occuparam .• f 5.) Concurfum rame-
rum Sanguineorum in medio melcnterii denffima membrana tegebant: nlmitum fubftantia quse»
dam ligamentofa , mirum in modum albicans, digiti ctaffitie & longitudine circa hunceoi-
luerar. ( 6.) Stilo ^ fatu in venas dr arterias erat penetrare, ttuacis fatis amplis f ■p.)Ftnif"‘
firata erant arteriis : f 8. ) Fafa chylifera aut Lymphatica nulla , utut quarta a morte hoti ifta lu-
ftrarem: (9. j Nullus nulla putredinis nota: ( 10. ) Complures
lalleo albicantem , paaciffima ex livido carneum colorem referebant.
PancreasAfeUiieMmreceptaculochyliiavsxwsmScinhaOiahietat-.htcpietruncumvenacaPuhat&Si
glandolaruinScirtho6 corpora per duorum ariieulorum longitudinem ita coarSarant,ut pcB-
nara anferina non admitteret, quando nec ftilo mediocri ex hoa trunco ad lUaca va& penetrare
valcrem,diffieilom enim tranfitum compteffio reddiderat. Nullam aute cavitatem m receptae»-*
chyu
. De Tabe in genere & Pulmonari.’ 80^ "
chyli deprehendi j Soiirhus ejas ex pluribus grandinibus quafi contextas appatebat: Idem
feceptacuium caffaUm atrabiUrUm extremitate altera attingebat i ut tamen emulgenti vhnte
liberum ad renem concedett aditum.
• BaSlus Thoracici veftigia fruftra indagavimus : neque fbetbr diu inimbrarl finebat.
- idem fcirrhus qui glandulas ad inieftinotunianfi:a<3:as,,ya;totum mefenterium cum recep¬
taculo chyli & pancreate Afellii, induraverat, quoque famreas grandinibus minutis
\aW6 durius reddiderat., ut duBus Virjungiaaus minimus argre in eodem conlpieereturjfer-
meque in unam maffam idem cum mcfenrerio coaluerat ; particuli extremi tantum non liei
' ni vitium inferens.. . ; : ' ■
• ■ Vas vena forta, quodpahcteas fubit i' exiguum eirat , peitina: anatici vix dum cajiax.
Reliqua v!C;era,^^i^,,,;/ic»,re»fi,r«y>/l!& airabdarji, C a, omaia : irr» palma: Jatita‘
dinc , f Ho(nb.bides , niillo. ietrrhO , excepta particuLi cui; pancreas adhiferat.
’ Heparpiikci aCciishoifnmfiste: “sif^ra, tamen jW/« oblonga & turgida , incila neutlquam
fiuidam bilem dabat, fedvifcidam inltar Iperroatis raharum aut albuminis ovi cch^renteni;
nr divelli , non poflet , quiri una parte' dilapsa driaberetur & altera .- In duBum cyf icunt inqui¬
renti nullus «omparuiti caeca enim hicqiarle vefica intiis velum inftat valvuli obtenderat,
nullumque ftilo aut flatui, pra-bebat exitum. ’ ‘ , . .
Ca^pili atrabilaria plaria , tenuis, cucurbita: Icmims majptis magnitudine, ' nulla cavi¬
tate, vafis licet confpicuis. ,
. Thorax apertus dedit Fulmones undique grandincos; inprimis ad bronchialia vafa multi»
tudo grandinum occurrebat .- dexter pulhto cum pleura 84 fterno coaluerat l iino Ibbo libcrid-
ri -- atque indexttum latus mollitis a:ger incubuerat.
Cor patefaiflum in utrbque vcntriculoyS»^»r»r;» lotura carnium ftmilem monftrabat: Sorb»
Cariam vetonulla cinxerat pinguedo.. 1
Inyi«-ifirdt> parum fetfanimadvertimuSi
EX)^l{ccd^i&nQitaT\.‘b■arit^hj^ruBio^^esvdf|>rU^A cor ^dertb cir'cuitu revetii ciirat. Nequi esiai.
recfcTtttriesrunt -, fauguineornm , chyhfero- dubicmi-efl: amplius . patere lympha f; fero cHyi
rum ac lymphaticorum. • .v: ' fo£o viam non unam ad Gor, ptitfer illimqui.
, Ili Kn/JVaaj-jW utplurimuni.iraySraS) raiyfiire- ex reccpraculo chyli & du&u thoracico ad fub-
rjenum ohfiriKiimts. 'caufari , atque hinc-etiacb claviam traHfgrediturf Neque vanus fuit nilfi
obilipationesalvi yfiquidem a duris illis hmiio- ut in t^etertdo Ikhyriotbi lympha ..qUalein
tibus tenuia inceftina eonwrjmi queunt , 'uc axillari Urii difcipulis cbmmonftravi i vaS.im
agre alimenti faces defeendant: caperituuciTa quam .iyfnphaticum , decurrens i ' tcriOibus,
o^rudi» , .harente in orificiis horum illorum quibuS' imfterfum erat, -atque fuperatis coftis
la&ebrum chylo crudo ■, -glandulas enim al- uno araiic altero gyro,- quo in fe' redibat cbh-
bas fikrhofas , .inteftinorum . tenuium latus tortam s formato in axillarem amplo prificid’
obfidetites s 'orificiis Occlufis ladeorum de- hians ; cujus fcelcton adhuc fervamus ; d re'Ili
'puto. duo Itaque chylo forfitan ope lymphaticorum -,
Iit siuBa ohfirucUi intenle calidis, ad qua fultenrata fuerit fiammula vitalis; Veruim ta-
plebs recurrit ; retulit enim mater fpiiitum Vi-, tucn cum multum comederit puer, & paiica
ni ac frumenti cum piperatis, loco remedii da- egeiTcrit , ntcijfi efi ut ex nove ajfumis alimmis
tnm atque avide abfumtum. aliquid chyli ad cor iraiijierit j. quauam igitur huic
IV. Queutodo imeria tempiris in hec puCro nutri- chylo viae aifighanda finf i 'fn qualliorie adhuc
tie peraUa , memoratu dignum autumo. Neque ent politum ? Satius igitur erit ajfirtre Venastor-
■ euim protfus confumja erant. cardes,./e,d pjr.O . ta meferaicas egeio 'aduthtndi chylum, fuift funBasi
toodulo'atatfsfupeterant,cnnihecabdo'mehpe- haS enim patulas , has fanguiae diluto f, fefov
mttiitSctcolliflumiPuteitonerdtnariavidperri- io qualem & cor exfiibuit, plenas offendimus.
eeptaculum tranfige chylum, 'obriguerat eaimsaut ' Neque 'bberrayerunra 'Veto Veteres, guando!
exiguum fuepitqupd .clandeft.ino commeatu il-: venas .'rSeleraicas 'ratigtiitieas 'chylifetis' ad-
fa'c‘;di!apfnn!i_fuei:it. Aiiper.vafalymphatica-tran- cvcdae.nai, ddiquod pluribus - airgumbiltis f
pgc chyluitidifamu/ l utnn aiSicAe cft conci- Excel:..ip..;Mentzelii . mgenio adiutus-i da
pete,- quomodo bccfuGs' prjficiis Tafie.ofum 'Txercitai-.dt -iis. ^ui centra peritiamXeierum.- ana*.
chylus ad vafalymphaticacqiitehderepocuefici' ioih. af&funtuf in fpeciV-. c. 3. d f. 7. adiyafv
Neque haSenus patefafiae fUBt Viat q-jibuslym; •''fetui;-; -
pha ab intefiinis aveheretuf'} cum quod fpedu-'.; V.-Stagnantes humeies imnis tunicas glandulifat
lym.phaiavafismefencerir.ajiquaudo cohfpici- .pegxnt reddere i neque fameuTroptefea tuiiicai
■ tutlit chylus ferpfus.vafaque ipCCfima fint,yhyh-,-.f. u...eFuati.glaad'uloIaE'., asritijeBianthus exemptiad
fera five laaea.Po/M. quoque fuid-peculiaresiynt- ^ fumi-pateft;,--quaE quandpaatices aut aaeuriC
pha ab intiftmsdaTtmur viai noh tamen' peculm/i mata fua- .violentia , conci|ianC,' !acetac^s-;tun.i-i
te lympha . foret receptaculum' ; excluderetiifc- .icis iuttdfes exfurgfefe'vid,emus ; li.gupte ada-
iraque a receptaculo induraro aqpc quod iyme ' 66 vehemehter 82;defilbSb diverticalaV..iq
phaticaac quod laSea ulpofcur.eac.- Aa ven di- ' nefeio' quibus capillariBils vafis ,' 'quacrenfe^ anf
eamus t^iritienejayoifeilo ebtigige‘'a refiduOclyiq, illorum.-intetftitiainftar.igeTdtinae adiiiipleiYte,'
quem pr6vidd'.nai;uta a mdffa,fanguinea excep-^ .plexibus-,. yafo.rum, dirupris-.. 'e Qgandoiquide ml
tum per vafa lynTphatica aliquando pec'uii.ariv autem iq, .vivis cpfpptibM .illaivjs hoa.tanttf
■feas , aliquando communibui chyli^duiSibusad" iiispetu in'Va'djt p'artes , led fuccelTisne no'n in-
Sonet, Anamma foin. Iv V y y a terrupt^
»8 Anatoni. Praft, Lib. II. Sed. Vlb
rupti eirdetn urget ; quando prstetei tot Sc X. QumHodo cervix vefieuli hUii , /ivetiUmd».
it* funt anaftomofes arteriarum & venarum Um cyjhcus eccluii pomit i ob penuriam puto alfc
icua, & fingularum inter fe per minores ra- menti ultimi: dehciente enim copia fangainisi
)S j prscerquam quod ipfe affluxus lucceffive defecit & copia fecernendorum inde vafa por-
l- manniis Mifeeilan. Qnticfor. Bceur. iji ^
Observatio XLVIIL
Craxelixes PulmonHro Otliarumque Parttu^ cem Phkfi. "
Nobilis Adolefcens 1. S.a 2. Annoram 17. ujtra «tatis rationem flatura: proGSric, ad
quam brevi tempore cum multorum 'admiratione excrevit : qptim* indolis, docilis, in
ftudiis afliduus a longo temporis Ipatib pallidusS: gracilis, fcapulis promincnt-ibusjobftrvafus
fuit, atque hanc ob eaufam pridem phthinodes habebatur •• nulla tamen difficultas reipiran-
. di, aut torpor aliquis apud ipfum oblervabatur : acclivia fine impedimento fcaiidebat atquo
currendo magis quam lento gradu alta petiit. Non deditus erat vino , nec multos ejuspp-
tu cxceffus commifit,attamciifufpieabantuf dbmeftici illum intempeftive & clanculum ia
cella bibifle , cujus cura jam diu ipfi mandata fiiit. Multum panis ficoi , etiam mane ante
prandium & poftea reliquo die , comedit : fubinde ftudibus ctudis indulfit & «ftuaiite cor¬
pore non ratb aquam bibit. Gitca medium Aprilis 1690. ex jnfta indignatione ad iraffi
vehementem irritatus fiiit & valde tunc commoto corpore a:ftuan te, bibit vinum S
aquam. Ab illo tempore magis expalluit, ;priftinus_vigbt evanuit, facile dclal&-
batur , macilentior evafil & difficilius ieipfravit. Cbnfu.cvit quidem a iongo tem¬
pore mane tuffi, vCl potius fereatu aut levi impulfuVfputum ctafllim ejiceres verum
circafinem Maji , noSu imprimis, enormiter tuflTire. coepit «gerrime fiiccedente fputo,
quod etiam interdio non rarb fiebat. Menfe Aprili appetitus jam languidior effc coepit,
comedit tamen in prandio & cosna cum domefticis, non tamen confacta aviditate ; dele-
flabatur imprimis lafliciniis , vinum quoque folitp mote ufquc ad medium Maji bibit , noa
De Tabe in genere & Pulnionari. 809
'tamen immoderate. Hoc tempore magnam copiam afGaridum per vices excrevit. Statim
in principio Junii tuifi labotiofa tamen & ctebrci repetita , plus fputi albi , fpumofi , vifei-
di ejicere ceepit , cui admilcebantur portiones pallide viteieentesj in dies tenacius &
craffius , ' magis magifque purulentum excrevit cum magna vi , pluribus impulfibus ac 13 Ipu--
tum ex imis pulmonibus propellendum effer. Calor ante & poft paftum . mordax fuit. Ap¬
petitus penitus proftratus, litis lntCDfilfima,fin3Ulque diarrheea corripiebatur. Ad fitimCom-
pclcendaiB bibit emulfionem amygdal. dulc. unde per triduum curn diarrhoea fubftitit : uri-
•jia erat rubra , ctaffa. D. Ii. Junii ante meridiem Ipfum primum intuens in pharmacopo-
iio o&ndi , incedebat lento gradu , frequenter abeem diftento peAorc captavit ; cum t^-
idioad quarfira tcfpohdebat, valide tuffiit , diu nullo fubfequente fputoi tandem poft plureS
pulmonum faceuffiories , ex imo aere du£to , patum iputi braffl turbidi protrulit : Calotma-
nuiim imprimis in carpo , -fuit utens & mordax. D. ri. Jun. bibere coepit Lac Caprinum cum
fyr. bcllid; minor, continuavit per triduum i rediit diarrhoea , in qua profluxerunt farces gra^
nulat*, pultacea: j tandem aquofe, quibus permifeebantur fragmenta ciborum comeV
ftotiim-} quandoque erant fubflavar. A didrrhoea valde debilitabatur & quandoque leipO-
ihymiaafSciebaturt hanc ob caufam laSis potum oinifit. Diarrhoea permanfit ad ay. Jmi
& licet fubftiterit diclaus quatuor, nihilominus rediit,: Die 30. jun. foecidillima per alyuni
egellit. Adii. Jun. continue ipfi decumbendum fuit; Jacebat in leSo lemper ditf noQuqUe
humili litu, in dextro latere, incurvo ttunGo , ut fanus decumbere confueverat. Aliquoties tor
to corpore largiter fudavit i plerumque tamen in capice , ut facies inde , capilli & fudarium
madefierent; vigiliaelncrebuerunt, imprimis hodu, &licet interdia fubindi:: indormicrits
dbmnus-tamen brevis erat : fubinde circa finem Junii noSu deliravit : ob magnutn proven,-
tum pcdicnlorurh, qui vigiliarum eaufa reputabantur, capilli detonfi fuatunt,. nihilominus
derafis Capillis fotnnum capere nequiit , tum ob frequentem tuflim ; qua multum fputi cralS
pattim pelluGidi , partiim tilrbidi ejecit , tum propter caiorem internum & anxietatem , quatB
explicaremequiit, ob quam fubinde corpusverfavitnunc in dextrum; nunc in linifttum la¬
tus, citradylpnQteEauttulGs majorem provocationemj aut exacerbationem. , ,
r’ Menle, Julio omnia in deterius vergebant, habitus fumme extenuatus fuit, cuiis.oflibus
h^rchatv-tuffi multum fputi vifcidifflmi Sc crafli expulit : inter dormiendum ftridot fputi ia
afpera atteieia redundantis e longinquo audiebatur i nihilbminus humiji litu ad ultimuiij
hdituni decubuit; halitus aliquot diebus ante obitum fceruit de foeces cadaver fubinde
tedolebaiH : Calor mordax etiatp in extremis perftitit : pulfus frequens, celet, debilis S£
durus ! intctdiu fubiiidc fero deliravit : lirina femper ctaffa & rubra fujt. Angebatur val-
de.& qurclituS le ubique dblere dixit ; nullum tamen locum indicare valuit : pedes oedemar
tofificbantad malleolos ufque: Pie. 7. Jul. mul rutri fanguinis rutili pofl: tuflim ejecit abfque
labore per os,acpoR:ea aliquos grumulos & per feccffummulfcum nigri , gtumofi, foetidi: id
faflum quoque eft diebus (equentibos&noaud. lo.Jul. multum adhuc linguinis corfupii
per feccffjm egeffit :.tota noafe deliravit: prs: debilitate furgerc amplias nequiit. D: IL
Jal. mane poft nonam , ipfum cum Dn. D.Pfiftetoinvifi , nos agnovit, ad qua:fita appofite
recondit; inter tufflendumipntum in afpera arteria ftridebat .• pulfus ctat frequens , celer;
parvus ; debilis, tenfus ; humili firu adhuc decubuit : extrema; etiam naliis; quamvis livi-
:dus effet ; caluerunt : deliravit fubinde & quoldam ex aftantibus , alias notos , non agnovib
Subinde fputum citra cruorem prompte illudque vifcidifflmum ejecit. Vox toto decubitus
jnorbi tempore non rauca evafit. Vefperlcirc3 4. Himoptoe largiter rediit j ob quam val¬
de debilitatus fuit , & quoniam ptz virium imbecillitate Iputi exerctionem promovere am¬
plius nequiit , poft quartam vivere defiit. Dic Ii. Jul. tianc h.y. cadaveris, apertio nobis
coneeffa fuit : remota Cuti in 'pcflorc nuUa pinguedo occurrit : Sublato fterho dextram
peaoris, cavitatem aqua fubfiava limpida plenam invenimus , cui tandem a vafis fauciitis
aliquid cruotis in fundo mifeebatur; Aous in finiftta pedoris cavitate etat circiter Menfuta g
aat tbi 3. Pulmones in utroque latere diftenti & quafi inflati, attamen in finiftra par¬
te flaccidiores & molliores & pallidiores, in dextrb rubicundiores erant : tota illo¬
tum fupetficics ante & retro atque, intra loborum majorum interftitia confpetfa c.rac
corpuiculis albis , duriufculis , magnitudine feminis inilii , papaveris albi ,. quardam magqi,-
tudine fem. canabis, dcnCflime junSiiSj.vix remanente fpatiolo de pulmonum ab illis immutH;
Dum Dri. D. Pfifter afperam artetiaifl fub larynge difeiffam blanda trianU a gula fepatavit,, id
dorfo abfceffus ruptus fuit;cxillo.prodiit fubftantia concreta, lacera, tamen, firftlloc cafeO quali
glandulofa, alicubi albicans, vcriitri verfus pulmonum lobum fuperiorem livida & atro rubeP
cens, fumme ferens & prope cadaver quatriduanUm redolens fibblata portione folliculi hu¬
jus tumoris eum lobo hoc fupetiore , cui folliculus coiicrctus' erat, & tanfem extradis pulmo¬
nibus, cum corde, vafis languifcris ligatis , facile ftylo inVeni oftiUm apertum in ratriutd
dextrum afperz arterlre ubi triembrauca cft : fupetficies interna oftio vicina folCculi atqua
pdtiatmitSemiloia.l, Vyy J afperrf
8io Anatom.Pra<a. Lib. II. Sca. VII.
afpet^ artetia: atro-tubefcens erat , & in bronchiis fupererant grumuli finguinis fputiquc vif.
eidi tioB parum. Folliculus lobo dextro afperx arterix &indotfo ad latus dextrum verte'
bris pertinaciter accrevit , ovi gallinacei prope capax. Thymus integet & feparatum ab hoe
abfceffu corpus manifefte fuifle confpiciebatur. Lobus dexter fuperius, ubi folliculo jun-
ftusctat, & aliquoufque fecundum omnes dimenfiones durus & fotis atro- rubefeens, intus
alicubi albicans, alicubi imprimis folliculi oftio vicinus lividus, denfus, poris deftitutus Sc
lardo fimHis fuit; ejus fruftum ablciflum aquxque iramerfum fundum petiit: non fccus ao
hepatis fruftulum detruncatum : alia ftuftula mollia dextri lobi, licet foris tubcfcctcnt,
aqux innatabant, ut & finiftri lobi fiuftula abfeifla , nec pet biduum in aqua relicta unquam
fundum petierunt, donec illa per quadrantem hotx elixavcram. fublato folliculo cym fuis
contentis Sc portione lobi dextri ei uniti fenfimque aliorlum repofiro , foetor quOque ablatus
fuit, minoreque cum horrore extera perluftratc valuimus. Apice, cultri aliquot, grandines
effodi ac deprehendi, illas proprio folliculo prxdifas& vicinis partibus per fibras minutifr
fimas arcte connexas effe ; ungui iropofitx ob lubricitatem ftatimelapfx; afleti vetbimpofi-
(as & diffractas patuit fubftantia quadam pulpofa & fibrosa inferctas effe, fimulpMdiit li¬
quoris parum turbidi teliquumque in membranam vertebatur: elixa: vero, coihptejrx fubr
ftantiam quafi eateofam oftendebant. ; Lobis utriufque lateris decuffatiffl incifis intus un-
diquaque harum grandinum omnia refettiffima erant , nullufque locus occurrit, .qui apice
digiti tegi potuiffet in quo non acervarim tepetirentut , quxdam lentis magnitudine , ali¬
quot fem. canabis erant/ repeti quandam in meditullio phafeolo majorem. Ex vjilneratapulr
monum fubftantia aqua fpumea copiofe prodiit & ex bronchiorum ramulis quibusdam fpu-
tum mucofum vifeidum ; inflato bronchiorum ramulotum manifefte -vcficulx aere imple?
faantut , tum externa pulmonum tunica in altum tollebatur, &clareeonlpfccre potui gran¬
dines extra veficulas inter minutorum lobulorum incerftitia fuam fedem hafauiffe. Pcriear?
dium diftemum & amplum continuit ad tfe.i.aqux limpidx, fubflavx, pellucidx. Got-
foit pallidum, flaccidum, parvum/ ejus pinguedo in bafi & conotpauca, gelatinx/fimilior;
in cono foveolam pifi capacem habuit, ac fi ulceratus effer conus, vetumabrafajpinguedine
cordis , membrana integra apparuit. Aperto abdomine ventriculus parvus diftcntus oceut-
tit , circa ftomachum rubete videbatur , & in fundo atro rubefeens quid tranfparute inci-
fb ventriculo & multo ecuore grumofo rcmoio , totus candidus vifus fuit. Intcftina quoque
aliquo modo uiflata erant & per-illorum tunicam tranfpatuit materia nigricans pet majorem
illorum tradum ; incifis inteftinis illifquc mundatis innotuit nihil nili fanguinem corruptum
effe. Omentum gracile, conttadum & omnis pinguedinis expers erat. Multum aquxlim?
pidx in cavo abdominis ftagnavir , ita tamen ut abdomen non multum ab illa diftenfum fue¬
rit. Hepatnonvaftummolcerat, pallidum, tnollc, confpcrfum in fuperficie & intus quo¬
que refertum grandinibus, colore, magnitudine & confiftcntia pulmonibus fimilibus, di-
ftindx a glandulis hepaticis , ut ex cllxatione patuit. Veficulabilaria parva fuit, nihil cal-
culofi continuit. In cavo hepatis prope porram, rumores duo eompatucrunt, unus prope
nucis juglandis magnitudine, alter minor, diftindi a pancreate, quod integrum & fanum
fuit : non erant exade rotundi, fed aliquantulum comptefl! & oblongi , foris fubpallidi , in¬
tus albi, fubftantia quafi glandulofi , proprio folliculo prxditi. Vinculo vcnxcavx afeen-
denti injedo fecedente, multum fanguinis gfumofi tutuli excidit, in arteriarum truncis
prope nullo amplius fupetftite. Lien lividus , paulo cralEor & major quam io haextate folce
effe , confperflis quoque fuit grandinibus exteris fimilimis ac non pauca intus continebantur.
Renes prope confumpta tunica , adipofa, pallidi & flaccidi erant: in fuperficie nullx gran¬
dines confpiciebantur , ardifeiffa fecundum longitudinem carne, non paucx in apricum
venerunt., Renes fuccentutiati majorem folito cavitatem habuerant & lubftantiam fracidam
attritu facile fblubilem. In glandulis raefenterii grandines quoque hinc inde vifx fuerunt.
InMcIbcqlo doxglandulx olivares lividx, molles hxrebant, intus albx, fubftantia pul-
pofe humoteque turbido Infardx. Inteftinis a fbrdibus mundatis , fecundum longitudinem
incifis, confpiciebantut glandulx hinc inde grandinofx, imprimis folitarix incolopropo
cceeum; ex quibus compreflione prodiit humor turbidus , albicans / ibi quoque reftiteruiJt
tres lumbriciadhucvlvi fpithama longiores. Naiii grandines intra mufculorum iBterftitia
fexftitetint, nec detrafta cuti in peSore obfervafum , neo alibi inquifitum fuit. Seftiom
intererant & manum adthoverunt prxtet me Dn. D. Ludovicus Lucis SEteta de Zavorzfe.
Dn. D. Jonas Meiftetus , Dn. D. Alexander Pfifter, cum filio meo Joh. Conrado Med. D.
I. yyippocratem illuftretnMedicin* ducem, meutionem.facit c. io. Item c. 14. ubi tradit ejus
xlprimum omnium de Tuberculis pulmo- generandi modum, fupputationem & hanc coii'*
Dum diUcruiffe Zacut. Lufit. Prax admir. L. i. fequentk ac eventum. It. 1. 2. c. 55. ubi proponit
Obf. 103. refert : namque ejusfigna, curandi rationemfucceffumque^ico
De Tabe ib genere & PulrbohaH. 8ij
pas pinguefiebant : gallw ^ canicula appe- •raVaj.sj/ .c@av >.iii
11. Morbofe& tandem-lrthifera fiant-,. fi nu- fc. Vomica .jam tuptaa&aia, GmiSm aj&itum
mero & male aWAnr chyli", fangainis- & fpiri- obtingere, ut ia partibus externis confptcuisj
tuum irnped^ncu .ajit_Ci .Qippuraatur.;.naBi in hu^now RUtrfifa,cij;nt^ .i{rigatis,; seriim in illis
pulmonibus in iopicas degenerWit ,] tjuam vix a^indeise vel im^tMe, 8t infiipep njere liccts
evitablK- iatiarie 'ThthifiS nunc citius -, itunc at-pnlmonibus nihil horurh’ facdre^fas eil i -iihde
latdius enecans , fubiequitur;. imo ab aliis Sta ITc. voipica^.aff^i Mteupt. quendani
pie feroel atque iterum obirvatum £nit. Slomi- nuper tion paduii-jaaarei praterica hyeme, Sc
caro majorem ruptam celerem mortem attu- vere fexaginta confummatos Phthifieos curafle
Jiffe Memorabile hoc Qaleni eft 8t. Psafiico- pt^fe^ailfinte;- an in praxi fua , qua paucorum
rum munimen contra Cavillatores -.l-c.^de Loc. annofumefti' tot videtit, valde dubito i fi
Aff. Vomicarum curationi grzinittit,hoc »«f& cwam Qajena effutiliffqtf fpperftice, proculdu-
fyier ifam t'i aiiiflkim/' «WivTwr- bicr-egregie vapufaUet. D. /i)6c /acuii, ivjpjerari
■ Wt - ■ _
. )»,/rMOT ; «as» w5i« jrf« }»
; Ob^servatio XLIX.
In VhthifK» , he^ir ic imi 'Oentris ■oifcen mati affeBa i pahnonesfdtr^is 'reftrti i pl-
■ ri(i04iufn hftmare ^It& gluitnefii difiaau^l . '
ANn: 'l<95. mcnfc Auguft. Viri Gujufdani annos dtciter 5% n^i ip<8 dia fii.fe tberidiesi
dcfunQi., cadavet hora quarta ppmeridiaca cuUco iubjiciebatut.noftro. Is a quinque
Jam annis.vaictudine admodum infitmS fiuebatur , feBrihus lubiode afiUilus , ib ijitegr6 vq-
.r6 feiBefhiadecuIjuerat lento ponfumptus .igne, qui noflu quotidie inyalcfccbat cmn comi¬
tibus lei^t&ymiis , dyfpeqea ac tuffi muIil Totum ingencrc cocpus iroq admodum cma»
datum apparebat , ipfcquc medius venter fatis latus & altus , nihil quo.d per fe ia pbthinlj-
'des quii^cducetct pratbpbat. Referato abdomine repericbsmus i'’. Coli partem lupcriorcia
. peritonao firmiter connexam , ut & omenti deficcati & abfumpti fiipetftites pbrtioncs.i,
-Intsftina flatibus diftenta, pcllucidaj sc parum excrementi deficcati nigri de cbnglobati
«ODtmcntia. j.Mcfenteriiglandulas tumidiores de induratas , folfiArdlii pancreate ab ejul^
teodi morbo intado. 4. Hepar per convexam fui partem diaphragmati firmiter cohirensi
-‘Iit de vicinis petitonai portionibus, i quibus etiam diveili nequit fine propria dilaceratione
' 'membranat Illius fiibftantia coloris fuit lividi fed variegati, grandinibus miliaccis , topljq-!
fis, albidis intus de extus tota confpetia 5. Vefisularo. feliis homOre turgidam, nec colbre
HecconCftentia bilem genuinam referente; fluidior quippe, tenuior, pallidior; tninufque
actis de amaricans videbatur, ac proinde feri biliofipotus quam biiis apparentiam exUibebatS;
Lienem naturali fiaulb grandiore totum quamu tuberculis glandulqfis contextutp , qux cultro
exciia , cellulas quasque duas in fiii cenito manifeflirunc, unde fotfen nbn immeritb con¬
cludatur, tubercula hzG ab foccis tcrreftrioribus cellularum lienalium parietibus accretiSj
illofquefenfim adaugentibus ac denfahtibus , criata fulfe , non qbliterata interim j imopp-
tius multum ampliati cavitate media , pariete quafi intergerino diftinaa. 7. Pancreatis veri
corpus molle variis Icirthis hinc indeduratum. 8. Renes finiftrum pto tunica adipofa, mem¬
brana vcftitum tenui aediaphana ferum geiatingCim complefleate. p. Aquas in abdomini?
cavum ad 4. aut 5. librarum quantitatem effufas. ..
Thorace poftea aperto , conficiebamus, i. Pericardium craflum adniodum , ftri gluti-
Bofi libram ad minimum unam continens, verdque proptetea hydrope affeSum. 2- Cor, quod
fcnguinis grumos aliquot auriculis Ciis compleritebaturivehirioulls vetb corpora p.olypofa fut^
rubra , tenacifl5ma extrcmitatlbusfuis ibi futcatis tanquam radicibu? , eorundeni ventricd-
lorura apicibusc implantata, j. Pujmoncs admodum tutgidos ; ex patte lividos ; & Variis iii
locis tuberculis fcitrhofls pila majora magnitudine xquaniibus refertos ; quibus tamen noa
impediebatur aer iiifufflatus qu6 miniis undiquaque perpiearet coirpufque vifceriS repleret,
Ex hiice omnibus quamfacillimccoHigiturquidcaufifc fit quod remedia fcbri&ga aliaque
per totum morbi longi dccutCim adhibita nihil autpatum attulerint Opis. Quid etenim pe¬
ricardii aquas vifcidiorcs evacuare ? tcnaciffima pol5’poia corpora fatis folvere f Seque
animi deliquiis ac cotdis palpitationibus latis mederi ? <^id tbphos pcf' hepar rcfpcrlosj
aliofquc in -liene enatos fiindcrc.? Quid bilem ad proprium genium reducefe, aliaque aber¬
rantis naturx , & ubique putcefadiones funcftas molientis , peccata corrigere, vialuiflcf;
Unde patet quam iniqui fint illi qui optimis medicamentis iiriputant , qu6d in omnibus nuiit-^
bis non zque conferant , eofquc qui iila tradant fic mali arguunt
ana-
ANATOMI^ PRAGTie^
LIBRI S E C V N D I
SECTIO VIII'
De Palpitatione j Tremore, Dolore Cordis. . .
O B s E R V A T I o I.
fdfiiuienis mdis varU ctufit ftShxt ttdwemm dtfrthttift.
BXCITARI poteft cordis VaXfiMio^tubercuk <, Abfcejfa , intemperie calida;
obfttuQionem faciente, Virmibus, Cibitavacuatione,' imptaegna-
tiono, IxfimiHsthse, Ajtm tuaica incluji, dc haaorefutti & tnale olente piena,
LefiUis , veoofi qualitate , ipirituoio halitu , five ab inrctnis live ab externir : Ventriculis
eordis, fivcmlubftantia, five in pericardio , five ateeriis cauli confiftatj Sivcacdcktex-
trinfecus , ut utero , hepate, ilcne, ventriculo: E quibus caulis nonniilbas iadifleais c6r*
poribus huc morbo peremptis exploratas habuimus : In eaiufdacn tqut tAft , in alid
dbfcejpis in vena arterioft : In aliis fericardtum flttu diftentum ,' qui tandern folet in' aquant
conctefcerc, nifi cordis calore diflblvatur. S^Uografhus ti caf 19. HotUtli itmorbtf. im.
CAnfa noxia aut per elfentiam eft, aut per Onde aiias diximus wwij
Confenfum , Per Effimiam aucin ventrieulis, riis mirhis icniari Tttgdnu Caufs per conieofum
au in /o/ida curiii fuifimtU t In ventriculis vapor funt aut in Perkurdso , aut in Tultamihits , aut ui
five fuligo elevata ex materia putrida vel non' Ctteira , aut ventrkulo , initfiwii , jtecrcmfinie-
Cordii Palfiutia ah ejus iuflammatieae iiiduSli,
NBtitone quodam, in Collegio Triquetico jacente, Inflammatio cordi$ Palpitattoneiil
induxit HeUerius ibidem.
s Galenus nOn liqflia , ftatim in
Talfimi» eer£s tb ejus ventriculum dextrum [anguine concrete refertum , Ejufdem
Auriculam fumme auHam, & Pulmones truore extravafuo infarSos.
THcologus infignis , poftquam Palpitationi cordis per crebras vices , modo fponte ;
do ocwfionalitet obnoxius degilTct, tandem ea continue dies & noSes curo
Dyfpncea affligi coepit , & deinceps intra paucos menfes ^ morbi afliduitate attritus I
obibat. , , •
Cadavere aperto , eordis linus dexter mox languiue concreto tumidas apparuit :
item Euticuia ia immenfum aufta &exrenfa, cruoris grumofi copiam ingentem c.'i
bat : ConientotumhotHm »tio apparebat, videlicet, quia Pulmones fumo
De Palpitatione, Tremore, Dolore Cordis.
ai & cruorc atro exicayaiato, & ubique ftagoanic infardi, fanguineme ven
jugiter explodendum haud admiscete potuerint; Willis Bhurmacop. Rmim.f.i.6i.
<- Ob S E R YAT I p I V.
fd}imh cordis oh arterU mtgna tr uncum mox i cordis egrejfu fhne oj/ium rtddittm.
1 0vi fenem ccrevifii fortioris ac vetuftsc , nec nonYinorum potui crebro^ multi
Vlafluctum, prtedidi morbi infultus crebros paii Iblitum : Cujus poftea ftomach
0 cum vomitu quotidiano, fpirkuum languore, aliifque iymptomatis defonai ci
et aperirem. Deprehendi arteris magna: truncum moxa cordis egreflu ptane oflet
ius faxeum , Ejufquc latera valde comptelTa fuillc, utrima tantum telida fangurs '
sidium , quo debebat , torrentem effluere potuerit : Proinde ut huic caufs palpitat
diacam , ci frpius molcftam , ttanferibetem. Idem ihidem fag. 264.
'Ordis Palpieatio adeo vehemeni & irama- piius evibrat & latus attollit. ■ •
8i8 Anatom.Praa.Lib.II. Sea. Vm:
csE, hyflerics aut alias fpafmodicis multum nus cohtraaamjipfamufqueororrnm
obnoxii, hoc malum frequens & familiare eft; los licet minores , & fpatia marifa^"
quapropterinhiscafibus, arterias cordi ap- 'urgete? Juxta hunc ritum ordinarhl"^^
penfas in culpa habendas merito rufpicamur: guineaquabilitet circumpellendo,arterizc^‘
CjBO pafto harum obfttiiaio , fangumis e cor- iiantes fjftolin & diaUolar vices habere vid
de effluxum liberum impediens , cordis Palpi- tur .• Quae licet celeres admodum , & iSn ocnH'
tationem inducat , hyftoria modo de Thcolc^o citius, fucceffive tamen per omnes tubiart *
citata, oftendit; Porro vaforum iftorum oc- tiofi partes peraguntur. Cacterum vero cum ad'
elutiones j-Scinfataionesaliismodisexcitata:. vertamus acmabilem fanommt r„rr.,„
tit . Anatom.PraaLib:iI. Scia. Vni; -
nec fine -Colote in fanis .-adde hanc vifcidicatis loris externi in gelatinamCGncrefefc-.nnde -te"'
omnino expertem , lympham autem plus fatis rifimile eft lympha dufius quofdam adeffe onf
obtmerejquippe qua corpore exempta ope ca- , eam in pericardium deferant. '■
Obsertatio VII.
CerJis falpitati» i carpere etruee ^ memirtiree , duriculis cordis mucxo.
DOm. N. palpitationi cordis diu obnoxius fuit : In cadavere diffcflo occurrit corpia
carneum , membraneum , cavum , auriculis cordis annexum & unicum partc lupetiorei,
^Aoiotaxwicot^c oi&iitio. Vide Tit.de morte fahit/i- ■
OBS ER TATIO VIII.
Cordis ptlpiutU oh Plcere ^ x^hfce^ibns in- ejus - fitbjldntU^ • . .
§. I. T^^aiella quaedam feabie enormi affligebatur , Sc dum remedia adhibita non progeeS
jC tenti«d thermas relegata eft, ex quibus hydropica rediit, atque tandem mortem fr
"tivit.
Aperto cadavere , omnia vifcera fana , in Corde ulculculum fepetfum. Ofoviddsts Gremit
'^rbor.m.^ruin.lib.z.cap^l.^.Z. -
AQuz pericardio contenta ufus eft , utfi ali? fed prppreppetegr^pps hofpites,in cadaveribus'
quidex digeftiorie fubnafccretur.hocquan- invifibiles", Palpitatio cordis inducitur. Atqiid;
60 citius aqua illa [qus latex dicitur] everreret: harfunt caufa: 'occafionales ,, nontantum palphr
quod fi autem produSura pertinacius impingi- tationis,fed aliquando etiaro-uleeris m ipia:
tur, tunc aqua copiofius affluit , ut fcopo natu- fubftantia cordjs,'i}uod diasefosmella! obtegit.:
ra: fatisfaciac : hinc non ob copiofius eolleSam, Idemibidm. • -j . ; ■
§. z. Atchidiaconi hoc motbo interempti corpore diffedo , AblbciTus in cordis fubftantiS
inventus. Forejlus lih. 17. Ohferv. I.
§. 3. Excitati poteft cordis Palpi ratio a tuberculo, Abiceffu. '
Observatio' IX.
§. I. ■X^TUper in N. eetde, qui hoc morbo frequenter corripi folitus erat, veluti lapillus qui.»
X^\iicati\gtitepetmsbn.Tho^Era^astaco!s^l.Schelt^hconf.io^.
Similia in aliorum quoque corporibus reper- foliitio, dolor etiam fubito accedens & defij
ca effe addit r<)-£!'»d«/^quanquarh hos rioh. lieds", ocuIotuiB obtenebratio , . antium fibilnsi
tampalpicatione quamTrerooref quia palpita- partis alicujus 'motus tremulus id,.fatis decla-'
tionealiaeflaffe&o. & imbecillitatis foboles ranr. Ciuibusetiaro,.addihocp8teft,qijqd%-
exiftit) laboralTe judicet. Eft enim, a«. Palpita- re illis accidit frequentius qui Batutim fu
tio motus virtutis expultricis cordis, quz mo- ni, quales funt virgines qua 'non reSe -
§. i. Quidam audaciflimuslatroj palpitatione cordis frequenter corripi fbli
fflxus. Nos hujus cordis vifendi cupidi , pulfans adhuc incidimus , ac io v
extro tres reperti lapilli , ciceris magnitudine , coloris einctitii , oblongi , pon
hmx,Sic. ZoctttMspriix./tdmir.lih.u.cap.cxU. -
^iforum , atointcrim inijot altero, colore rubigitico : Frequenter vero cordis palpitatrcH
BC gravi afficiebatur dum viveret, vyieritsdefrxpgnsjiitmn.lib.ir.citl.li.
Observatio X.
CordisVdfitiiththfoljfdmmricultdextrsiinmtHm-, Alium item ia /urii.
HEnrici Schrafleti Belgx annorum 50. eadaver.Hamburgi a M. Kirfteniq Anatoinieo
SC Medico infigni apertum anno i6p,:in quo fcquentia notabantur publico digniffiina.
In dextro eoirdis ycntriculo repertum efteoneretnentum, feu Polypus ingens , qui anna-
" tus erat dextra: auricula: in parte faperiorc verfus cor , & extendebatur finuatp duSu in
ipfam capacitatem dextri ventriculi , ubi pariter adhaerebat parieti inferiori , implieitns
valvularum culpidibus. Porto progrediebatur futium Si exibat pet venain atteriofam , in
cujus truncum Si deinde ramostripattitus , five diftinSus in tres' ramos , porrigebatur.
Rami illi rurium in alios multos liireulos , & tandem filamenta delinebant. Cirea exortum
duos prope digitos erat lata ha:e eoncrefcentia, longa fpitharoam unam Si ftes circiter di¬
gitos. In auricula finiftra inerat alia conerefeentia , fcd vel nullo inodo ,. vel plane leviter
adhztcns : In Cavitate auriculx pars erat latior referens concretura languincm , protende¬
batur amem in arteriam venofam , ubi candicabat , diftf ibuta fimilitet in aliquot ramos, in¬
ter qups erant tres potiores { qui rurfum iri alios miiiimos dividebantur ) iniehi in ramos ini-
notes atterix venofe : In aorta reperiebatur alius Polypus ejufmodi inlignis , cujus pars ia-
ta five bafis fica erat in divaricatione trunci, ubi etiam adhxtcbat firmiter, Ibique peculiaris
quidam finuSj inftat ^hzrx dimidix vel veficx effictus fuerat, in quem lina Sc tnajbr cjufdcih
extuberantia inferebatur. Hic appenfe erant dux quali radices, quarum una in arteriam dex¬
tram imrnittebatur , altera eaque bifida in carotidem finifttam : Balis erat fubroiunda j inftat
qucUrbitulx balneatorum , Sc in longum extendebatur verfus Cor , ita ut illum tion ingre¬
deretur i led ingreflum aortx in cot attingeret ; In fine erat appendienia : Longitudo to-
liasquafi qainque digitorum.- Omnia vafa cordis , ut Sc auriculx, erant ampliata mireque
€ti lAnatom. Pra£i; Lib. II. Sed. VIIF.
Obsertatio Xir.
ra^iUtif tardis si fnl>Jl(istum ur/it»Kf is «j» ^sijrs Jssa issttsum.
DOm-Pet. Prevotius, celeberrimi illius.coneionatotis& Theologi, Petri PccTotii Ge.
nevenfis filius, obiit i6. Martii ^ni ifiyz. annum artatis agens circiter LV. jampridem
cordis palpitatio illi molefta erat, cum afthmate, hertaiofus prarterea, necnon de moleftia &
pondere conqueftus in dextro hypochondrio. Paufis ante obitum diebus coiicis. dolorii^
cruciatus fuit , cum adftrifta alvo, ab incarceratione inteftini in Scroto : Cum maxime urge,
bat cordi s palpitatio ( cujus leipothymia fepe comes erat j juvabaiut venar fediione. ®
Aperto cadavere , in thorace Pulmones putridi repertL Lobus dexter ima parte diaphrae.
matianneaebatur, mediante eartilagineo corpore, Icmidigiti crafEtie , cordis -figuram ex¬
primente , ttiumdigiiorum, patre fumma, latitudine, ima in coav(m abeunte. Diaphrae-
mafutfumSrad mediam thoracis partem, ^ tumido flatibus colo, eompulfum erat. Abf-
ccfllis aderat , quinque diguis infra jecur , intra duplicaturam peritonxi , pute foetido refer¬
tus; Jecur putridum , inftar fungi friabile ad minimum digitorum contaSum i in lcrotupi
pars lici devoluta erat cum Epiploo , prsctet aqua: copiam. Gordis autem ventriculus dex¬
ter continebat corpus quoddam concretum , rubens , liberum , neque parietibus annexum,
•vcUana: magnitudine.
obsertatio XIIL
Psl^iutis cordis Sittguitte stro re f Uti, exiraordisarie magas, oh corpiu diii0iit srse^
rUmsgascostestum , Fertis vshuU cosfamftissem.
PUer Ij. annorum temperamenti fangulneo biliofi , paflus eft poft magnum hauftuai frigi¬
da: in calore, cominuam cordis palpitationem per aliauot annos: acceflic Phthifis
H-aica. .
Mortuo aperto , non tantum Pulmones accretos, uleerolbs , purulentos teperi s fcd
etiam Cor ftupenda: magnitudinis conrpiciebatut, plenum & extenfum fanguinc atro.& ni¬
gerrimo : Et ut iftam copiam (anguinis bene perpenderem, incepiavalis, verfusCoi pro¬
grediendo , ejus apertionem , ubi iri arteria magna , ad longitudinem unius digiti , a cordis
finiftri ventriculo , in fanguine iamjam a corde extrufp , particukm quandam albam inftat
unguis minimi digiti inveni , auam tanquam ibi plane pratcetnaturalem cum aceepetim»
erat friabilis inftat arena: , & cum ulterius verfus cor progrederer , in ortu arterias inveni ine¬
diam valvulam lunarem , ufque ad fubftantiam arteria: plane confumptam & deperditam; 8£
illam partem, ubi atteriac adhaerebat, etiam fiiabileta in fimiiem arenam ,ficut alteram par¬
ticulam atteri* (anguine refertam , nullum vero pus. Ex Obferv. Isb. G. Greifilii Modici yiea-
stxjts.
O.Bservatio XIV.
Cordis Fellitetis oi cstfere extrenee ejxs vcstrictilos sccelestte ; i/efi et^te.
§. I. T^Om. de Becheran Initio menSs Novembr. 1646. ad me venit , & de Palpitationd
J _ /cordis ab aliquot diebus ip{um infcftante conqueftuseft : Pullum illius contreriass,-
illum inxqualem invenio omni genere inxqualitatis , ita ut ftatim mihi in memoriam revo¬
caverit hilloriam Antipatri apud Galenum, quem iplecenfiiit habere pbftruiftioses in I*vi-
busarceriis, vel crudum Tuberculum : Nulla erat tunc rempot is refpirandi difficultas, &
Kgcr munia confueta obibat , neque ulla remedia, nih diebus feftis ufurpare volebat : grefiriffi
Jletim vtse fidissem iteretem , ac poftmodum purgationem , a quibus meliufcule habuit.
Poft X. vel XII. dies iterum conqueftas eft de eodem affcQu. Varia pr*(cripfi remedia atte¬
nuantia & incidentia citra calcfaiftionem , quibus tamen non u(us eft variis diftriaas nego¬
tiis : Tandem initio menfis Decembris decubuit, cum difficultate fpitandi laborate incipe¬
rer & tibi* inflat* apparcrent,&: tum temporii remedia przfcriptaufurpavic cum itcrataV.S:
qu* cum per dies XII. continuata nihil opis attuliffent, fed malum perpetuo in pcjus iuetet,
convocatum eft confiiium aliorum Medicorum, quorum lententia fuit elTeafFeiftumfimilcn*
iili , qui reeenfetur a Gal. 4. de loc. c. 8. Et ita incidentibus atque attenuantibus remediis el-
fc oppugnandum : Vati* remediorum fofmul* in hunc finem pr*fetipt*, fed *ger perpetuo
in pejus ruebat , fiimma diffieultatc Ipirandi laborabat , & pulfus nullus apparebat in carpo t-
admota tamen manu fupra regionem cordis, palpitatio fentiebatur ftequentiffima , debiliffi-
ma & inzqualiffima; auifta etiam erat tibiaruminfiatio , ut jam etiam erura invaderet: Re¬
media prsfcripta fuere prioribus fimilia , quibus addita funt cardiaca interna Sf externa. Bi¬
duo poft *ger ad extrema redaflus vidpbatur : Suffocatio ingeas aderat , & pulfus iu brachio
De Palpitatione, Tremore , Dolore Cordis,
^Ho fflodo, iD corde vix peccipiebatuc : Eadem die morimrus pacabatur : Cueurbitulaia
apponi jubeo rcgioai«ordis cum fcarIficatioBe , Cajus beneficio ^acw/jaPt-.aia.ObC Ij). lib,
I. qucndam aegrum a dciperata cordis palpitatioae liberaflc Ic tcftaiur •• meliufculelnbuit , K
aroaeinfcquencc coepit excernere pccfpututnfaBgoincm nigerrimum, craflara &C glomera-r
tum, cnmtuifimolcfta, unde levior refpiratio fieri coepit.- ad expeaoracioiieip juvandarn
utebatur frequenter ^rupb de tufliiagiae , eum quarta parte oxymeL fimpl. Sr jufcuium Gaiij
veteris cum peroralibus : His remediis pet quatriduum continuatis , seger in eodem ftatii
,permancbar,.Cingaiacm eontlnuoaigrum & uraflluu excernens ; 5. die i fanguinis fputo , 4.
Jauu. 1^47. exhibui cljxir proprietatis ad guic, xil. cum tantillo vini gencrofi , a qao Icvaiuca
percepit reget, & iota Boae facilior fuit aaacathatfis; die 9, iteratum eft clixir, & jjfoulmji
galli veteris , verumifldeaonmcliut habuit , fedaura in dicsfpitaadidilEcultate, Sifaogui-
nisfpurocuamplarimu£aauao,die8. ioterut. . . ,
Aperto eadavstc , cordis-vemriculus «terque fiagtiim comreu repUm *c di-
.ftciugs; tiimetiaiBtotusPulmofangaiacmultorcfetlus viluseft, unde ciloris nativi fuffbr
.eatio contigit. Prarterca ia fiaiftto cordis ventriculo inveata: liiai carunculx totundx , fuB-
ftaBtiam pulrnoais xtaulantcs , quarum major ad avellaax inolemaccedebat , Scarterias apt,-
tx oftium ptxcludcbat , uade pidlaiioais defeflum ia arteriis coatigiffc puto. Siveritis ieiii.
Iv.Qhfirv.yini.
P Ancis ante obitum diebas caufa hujns mor- tiioriantur : Quod cuiii calamitofum fit.prii,
faiprocatarSica mihirelataelti qiiam ager dentis eft Medici infpicete ne fufpicioneni
Bonqaam retulerat , tertor icilicet infignis , quo fubeat ejus , uc occifi quem fua fors peteroeriti
ille gra»iter affeflus fuerat, dum Arelate Monf- &e'. Quod ad Y.S. adieipothymiamofque i vir
peiium' pefens , fupra Riiodanum curo familia detur eaaiocens effe, quod palpitatio , ut an-
fua in naufragii periculo fuerat: Hinc conjice, notat quidam in Arcuiauum, difpoGtio quxr
re licuit a terrore fanguiaem retrafium fuifle dammediaCrinterpuifum& debiliiatemStfya-
magna copia ad cor, ut ab eo regi non potuerit, copen. Si c. Sed Arculanut , utacutus & optij-
. fed in ejus ventriculis cotrereverit ; ac deinde mus author , unam tantum rationem affert qux
cor onus grave excutere continuo teacans, rr.o- nos inducere poSit ad taro, luculentam &. co-
tus illos palpitantes , tremulos , & inxquales pioikro fanguiuis efiufiouero , ntpotC cutii id
ediderit : Tum fanguis per venam cavam jugi- fanguiais copia & orgafmo, &ad cordis arcera
'Anatom.Praa.Lib. II. Sed. VIII.’
Bimoti, expultrix cordix ad motum illegiti- ni alii hypochondriaci .,alteriuTenis. alter»
mum irritatur , palpitationem ttemoremve in- annorum , dolore hypochondriorum veian"
ducit. Huc ipeSat concentratus fixufque levi- fyncopen aliquoties defubito experti:' 'eum
terfanguis.yxrwi, Exc. de gen. an.50. p. 153. , pallore , & fete «f^.Vfolis te&i.
Tunc talla quae coagulationem hanc impe- ventibus & praicipicantibus talibus refiituti '
diuut, fumme profunt! hinc Corallia , oculi Jiaaemis nihil, taie_^patmntur., Afletti 'nollri
canc.petlae, cinnabaris St lapis bezoar. pro- veritatem dilucidanCfibrsfanlumis. db* ini.
fune , item fuccus citri . mixtura f. aliaque. 11- ta Platonem , in fanguihem deduSs' i fparfe
lud enim mirum ell, & peculiarem dilcurfum funt , ut mediocrem tenuitatis SSeSaflitudinis
requirit , quod acida fanguinem fluxilem St te- habitum confequatur , neque ptopter calidi
nuem coagulent , craffum vero & coagulatio- tatem , cum ipfe fit lubricus . ex rato corpore
ni deditum refoWant : hinc & externe in diftis defluat ; neque (i cfaffibr fit', adVmotum fiat
cordis infirmitatibus acetum & acida fumme ineptior , acque:zgre per venas fluat St refluat,
profuntj I. quia ob falia volatilia fubito pene- Harumfiuatura confideratnr.quod tqUaetiaih
trant ad cor t. una flimulant naturam, qu* in- Platonis verba funt] a bile aliifque humori-
de ad fe redit , p Quia refoivunt fanguinem, bus cum puto fanguine mixtis , -cx-ordine taci-
quibus nOn inconcinne additur a nonnullis. 4. le dimoveantur , tum ex hypothefi Sylvianai
Quia abeuntes fpjritus quafi figunt ; His addo, varios morbos , tum hunc iplum tremorem.
Vir 111, hypochondriacus, tum aliis olim fymp- quem Plato nominetenus attingit, oriri poffe
■toihatibus, vertigine prafertim affliiSus , tum manifeftumeft: Vide locuro^ntegtum eiegan-
hadenus aliquoties Palpitationem cordis paf- tiflimum in PUi. TirMo p. 549. HaUtnus "Wedebu
fus eft , tantam ut ad 50. aut 71. horas non raro Gujus fententiam de grumelcenria fanguinis 4
duraverit. Imminentemalo . fi leviter in ftti- certis liquoribus indnda firmat Aeri:l:;(BgiKir , in
fiilfima diata'vel minimum excefferit [alias Obfervationibus , qui Polypos abaque corpo.
potius proficuis quam noxiis cibis ] fentit cof ra in corde St vafis nOn rato repert-a , fimilem
quafi cbnttriugi ab elatis ab hypochondriis hu- generationem habere afferit. Vide interius
moribus. Quis dubitecaconflidu humorum. St Quardefibris fanguinis ex Platone afiert , adi
miafmate inde in fanguinem ceduiad , coagu- egregium in eum locum comment. BaBcnS
lationem illi attentari, unde cor palpitet !.Bi- confil. lib.s, conf. 40;
§. z. Puella anrioruiii fex toto v it* tempore morbis fuit obnoxia , dein Palpitationi cora
dis & afthmati, tandem atrophia petiit. •
Huic inventa auricula cordis dextra prattumida, cui inerat materia qusedam alba , meni-
branola , crafla , oblonga •• In iplb cordis ventriculo dextro rnateri4 pinguedini fimilisi
Ohferv. CUr. Gajpsr. Bauhiai-
bus cum puto fanguine mixtis , -cx-ordine taci-
le dimoveantur , tum ex hypothefi Sylvianai
varios morbos, tum hnne iplum tremoremj
quem Plato nominetenus attingit, oriri poffe
manifeftum eft : Vide locuro^ntegtum eiegan-
tiffimum in Piat. Timao p. 549. HaUtnus "Wedebu
Gujus fententiam de grumelcenria fanguinis 4
certis liquoribus indnda firmat Kerck;^ingi«s , ia
Obfervationibus , qui Polypos abaque corpo.
ra in corde & vafis nOn rato repert-a , fimilem
generationem habere afferit. Vide interius
Quarde fibris fanguinis ex Platone afiert , adi
egregium in eum locum comment. BaSesie
Materia t^nadam alba ) De ^ujulmodi corporibus , cordis Gnus St vafa oblinientibus. Vide
obf. 3f5,lib. 1. fect. 1.
§. 3. Illud. N. nonnunquara cordis palpitatione vexabatur , Cor ia' utroque Snu fubfta*-
tiam quandam obtinebat oblongam , teretem , mollem. Fidelib. y tit.de ventris tumore. -
§. 4. Cum dc rebus p. n. in corde repertis agatur , & de cordis palpitatione , non omit¬
tendum putavi quod in militis priefidiarii uxote obfervavi qu* poft S‘u';6y.ia.v , cx nimia fulv
fequuta hatraorrhagia diem fuum obierat .• cadaver fete avattms fuit , quatdam linguinis
grumefafti reliqui* uteri parietibus adhacrebint , vileera non, ita bene morata erant j pul¬
mones variis vomicis & ablceffibus erant referci , altet pulmonum lobus lateri adhzrebat,
& in altero cordis vcnctieulo portio materi* mcmbtanof* continebatur, qu* paitiril
ciiam in vena cava contenta , craffiotis & oblongi lumbrici fimilitudinem nobis exhibuit;
H*c foemina cordis palpitationi erat obnoxia. D. Puerarius ia Ohprvet. Seleolis ad Thoiui
BiiritetThefaurumeMed'tciaafrallicielib..^fe£i.
§. 5. Vir annotum ay. gracilis eorporis'habitus , temperamenti calidi & licci quatubr
annis laboravit cordis continua palpitatione , cujus remedium unica fuit fanguinis miflio ;
verum ^mptomate recrudelcente, tandem lyneope correptus interiit, coide palpitante
non in loao proprio, fed circa diaphragma lateris finiliti valde dcmilTo.
Aperto cadavere., eor maximum apparuit, folum unam continens cavitatem , Icu ven¬
triculum , in quo Jxvj. languinis nigerrimi adnumerat* funt ; Cordis corpus totum erat
emaciatum , atteri* pr* pondere elongat* St coaniventes , ita ut fanguinis fpitituofus tno-
tu cordis non potuctit.amplius expelli ad arterias ; Loco dextri ventriculi vena cava afcen-
dens in ingentem elevata tumorem: Dicite jam. Si ambo ventriculi cordis nece&tii fui^
an in unO przparentar , & in alio perficiantur fpiritus ! Antomus de Po^s ohferv. xl. mtj-
cellan. curiof. anrti iv. • ■ , • 1 ho-
J. 6. Obfervatum eft palpitationem cordis mulieri , melancholia hypochondriaca laDO-
ranti , poft molcftias multas contigiffe : Mors. ^
In (tnifiro cordis fmss fars humoris melancholici reperta eft ibi veluti concreta ac fetme^a-
ta; Arque ita fpiritus oppreffi congclative funt, cotumque incitati® & motus repreflus-
Sui. Ballanim Parada^mate 109. ^
;urrcntibus conquclta ruerat •• quam obcaufam impetiti domclticr iijam larpc levi epilep
fine convulfionibus ■, vel hyftcrica paffione laborare judicaverant. - , ;
§. 8. Menfe decembri 1668. in alia juvencula ejufdem astatis , fimiie adipofum corpus ftti
.IFcnderetur : quo in loco eontincbatut fru
ic'antis , longitudine digiti medii, ctallitU
od medullam erutis bovilli calcFaSam fub
, §. IO. CarnOfas excrelcentias in cordis (
qui dolorem cordis & fyncopen palfi fuerur
vefiUus Amt. 1. 1. r. j,-
%tirdis Talpititis a tribus 'calculis in ejus jep
male habere j Primo in crebras cordis anxietates incidit , poftea in Icipotbymias- & inc
cordis palpitationes: Cibipotufque erat avidiffiraus , Icd comeftura fitpe regerebat , ui
de 'debilitas fcquutaipfiim decumbere juffit: Tum prsediGa mala quotidie augefccre, atqt
Palpitatio tanta fuborta fuit , ut in vehementiori animi commotione ab adjlamtlus ti{it
peffeti quod ipfi tum valde dolorificum erat : xx. Decembn 1641. ^ vita deceffit&cadavi
quibufdam adhasrentes quod ob angoftiam peaorisacofdis incremento ita contig
tam aliquando effe v jin a&et^Eerriitius capr racis vicims cqiUs e’&egiffe , £epe §
Si=<r' - Anatoltt. Pra^:. Lib. II, Sed. VI I L '
fupta mammam funt de propria fede depulifle: vir effraftas vi palpitationis eotas fed ‘II
fepe etiam arteriam fotas dilataffe in aneurif- coftas longe ante abfcelfu tentatasfuiffe ili'^
roa conttafti pugni magnitudine , in quo •& qui incredibilis effet ■hiftoria. Cuidam \anM
taau&vifu conrgcua erat-pullatio. T). Mag- palpitatio ediVtigit-ut vehemenKt defiliVet ma
, Medicus Pafifienfis cum -Feraeio obferva- nus peSori applicita; - *'
■ ' .Oifervindi m Ctixvere Comitis Belcorre»Jis , Falfiutiosie cordis ah albo'-^ J^iff, liquori '
ia fericdrdto ;- Cxlcalts duobis juxta ventriculos cordis drc. laborantis. '
VEntre hujusNobilis diflcdto compertum fuit Omentum efle macrum &parvUni'i H*-
par valde magnum , Splen etiam magnus fuit , repletus nigro fpiflbque humurc : Sto¬
machus ejus &vilceracmnia vacua, coloris crocei, diftenta folo vento Vefica Feliis tu-
rriitfa humore nigro : Renes repleti Ipecie languinis grumofi; i. In Thorace lobi i ' i/ e; cx-
Srferaa: partespuimonum, erant integri:-, fed malo colote, in finiftra parte nigricanfes &
tSerulei , in dextra albicantes, cum tubere fubflavofub' uno loboiutrk 3. Pcricatdio dilTcari '
nilaquE iftiusappatebateui cotTolitum eft innatare > ejufijue exterior lilperficics, a bafiufi
que ad verticem, non erat plana, fed afpcrrima : Cum fcorfim difleiaurt eft , quantitas albi
infpiffatiqucdiqiiotis effluebat, infra- baflti, inter dextrum &;fiDiftra'mvcn:tticulunj idad
lapides reperiebantur i quorum alter magnitudine sequalis erat amygdalo , a!ter-erat du<«
digitos longus & unum latus , habens tres-auticulas vel crifpos angulos in orificio dixtrf
ventriculi erat materia earnola pinguis : 4- Totum corpus cratfauguinedcftitutum,’ tenue &
emaciatum-, colore nigro & fiibcosmleo; 5.- Cranio aperto tam cerebrum -quam cerebel¬
lum erant fecundum proportionem corporis magna, & cx ed pliis ■ ianguinis effluebat
quam in ambabus aliis Regionibus vifam fuerat. Ex aciis ■tbdofofhtcts Societatis Antica
annt 166^. jiagi in^. . ; ' ' ^
T^Uda ade.ftjdefcriptio vicipiutn-qisibusiaffei terea ab huniore;in pericardio contento, i qud,
cta Tuere interiora vifc.era.Ul; Cqnijtis,,. oqnfcrte.pqcaic huinot niger in Liene conclu-
naarbq.quo jpteriit non de5gaato,:.nec !j'tnp- , fas , cujus, ^c-um corde maxiitium per arteria^.
■ fqmate uilqjnotato -• &'quaiVquam vcl cte^Apo-" coitimefcmm : Cbatitigibwrb aliquando pra^
ptexiaruipicarifas fit , obbopiitn fanguinis in fchribus-caufis' Paipitarib-nefti cbtdis' ndh aceV
cerebro. Vel de melancholico affeftu , o’o dere , quia lodgd tempore segri detubuerunii
iiiagnitud:fneittfplenis .inigfdfpilfDqiittihomo, - atque .ob quieteoi -iiahquille- fattgiift .Cutihtd'
refuffuG: Falgicationem t-amen^ cqrdisLll. Cp- , fuumpetagic ; Experientia enim coguitinn ca*
miti familiarem fuiife cenfemus, quod calcU- chefiicis cor , fi quieti\deganti.rj.,f<) palpita»
los duos juxra ventriculos , cor citra impedi» re: a qualicunque veto m.otui maximeinic;
mentum fufiinere vix potuerit impediiuni _prz- clivium, afcenik, velicruenter concutii
' , Obs EE.Y- A T 1 O XVIL .
Palfitaiio ob cor cruore ixfarllum ^ imumefaciaa
PRafl;!ci'dbtetS'ant palpitafipnem ebrdis in iyncopen tranfire , qui tandem fepenfcinant
mortem caufar, uti contingit 111. Viro juveni , qui przviis palpitationibus tandem in
nonnullas fanguinis lputati6nes ,‘'&: denique in' ^mcopen incidit qui cordis defeftus nullis
cedens remeaiis, in florida'a:catc vita: filum prarfeiffle : Quid enim venarum anajtmofn
caufavit quam hujuflfiolli pfbdufta ,'ex- vitiata Cordis-digejlione obnatd j viro corrofiyam ha-^
bentia, inftat falium 'edrrofivorum , ad quorum"tytannicam virn obtundendam',' ateheus
cordis etiam cr'uorem'cbp;6fiotcm alliciebar.? hinc’ grahdius redditum , & cruotc infarfium
fcdo cadavere in confpcdura venit : Quamdiu tfiipdes firmeawMiena', tanquam pete-
gtini futes non occidantur pet rc'me‘dia exaltata , ajpetta, fuBtilia , ad quartam
digeftionem euntia , palpitatio cotdiS non abigitur,' ifflo' etiam 'bis quifquiUis abaSis i fi
cordis fermentum imminutum fuerit, nifiper apprqpriata reftituatur , vcl malehabqps edr-
tigatur,' nulla erit Ipcs' curationiscitrarccidivam."t^oa/d»r Grembsl. a. c. i. §. S.
QVU •sctiarum maflmtpn') Si 'ex fanguinis vari, qui nocet fi a materia pituitofa producaj
ebullitione 2c re-dundahtia Palpitatio' fiat, . tur.- SaOTaiaiiiFi-iiea.Pi-aS. : ; ' -
figna plenittifflnem deroonftrantia habetis Ex vitiata cordis Hgepone] Humores hi iuc-or»
apud Galenam lihro. de V lenitudine , qualia funt- de generautur ob cordjpfanguificatipneffl
?dpit4fi0it::jatiktn ^ricardium difiixdentms.
quibuSam pecicatdium flam diftenttiffi vifum , qbi t^dcm fblet ioaquam
crcfccre , nifi cordis calore diflblvatur. Scholiegra^hHS ad caf. i$. Ith. U P
Btlkrii. - ■
A flatibus pericatdiom diilendentibus Palpitatio pjerifqire iacidit : Perkardiumfit
dtjlentam deptehenfum efl: •• Et is flatus ia aquam aliquaado concrcfcit. Balk
ad'^. $6-. ' ;
quibus Palpitatio a flatibus ipduAa parvus vel uullus: Solvebatur paroxyftnus edi
affeftio ut plurimum erugatione aut crepitu:
Vaporem fiiniliterpalpitationisauthorem Oft?-
dit aurium tinnitus > vertigo , fuffufio, quando¬
que oculorum , facies rubicunda , mox palli¬
da, pulfatio venarum, oris amaritudo, ex¬
crementa biliofa. StixonininfriiUS. Pra^l. ■
paCRoih Cute familiaris ;Tubjeais paSiburi?
naciirimeadhzrente; 'i^od fi flatuum' fufiTuia
penetrandi visjerpendaturjdivuliendi dillea.
Observatio XIX.
fdfttdtio cerdis I vermihtis Tertardto xoncltifs. ' T
QUemadrnoduni cordis motus ab aqua: incremento omnino fupprimitnr, ita ab alii*
hujus capfula: incolis valde irritari atque perverti nonnunquam folct : Quippe fzpenu-
jnero Vermes intra capfulanilianc geniti arrofione fua magnas cordi aliquando tnoleftias fa¬
ciunt; atque cordis tremore , anxietate , pulfu fepe intermittente , dolore pun^nte &
fyncope ie produnt Quam fy mptomatum k animalium catervam cataplafmacc e foliis ci-
narz, tanaccti & ablynthii vulg. aceto yiiii albi acerrimo incoais , & cum mithridatio mix¬
tis , regioni cordis bis applicato penitus diffipatam vidh-iS. Louver Traoi. de Corde p. 107.
VErmes difficultet coghoTcuntur & raro hibita Cardiaca fruftra fint , de ejufmodi ver-
exadte, nifi 'a morte , qus plerumque fu- me fufpicio iti.cidar; . • - .
bita elt ; Si przdiaa lymptomata adfiut, &cti-
Obsert-atio XX. '
falpiutie cb ndbrefioaem pericardii cum corde.
ADhzfio pericardii corpori ipfius cordis Palpitationem inducit, quod in duobus hy¬
dropicis obfervatum eft. GuUeltdns Ballamus lib. l. con]. 109. - .
VT firoplex tion eft ufus aquz pericardii deficit , arSe adeo ebrdi accedat i ut ipfi tan-
erga cor , irrigando quippe illi infervic, dem undique adharefeat.- Hinc cumdiaphrag-;
S a -i exrernis injuriis tuetur.- ita uee uno mo- mati.accrefcat quqqne; cordis motum cunidj
do illi officere acJJit : riicut enim aquz copia lo confundi &. committi neceffeeft.' c
obrutum nocumentum infert, ficlihzcprorius : j • j. ;■
Observatio XXL
Cordis Palpitatio a variis Pericardii 'affeciibus prtducla. ■ .
§1. ^T^Rcs vidi Palpitationi cordis obnoxios. In 'uno difledo apparuit in hac tunica (pe-
X ricatdio) duriufculus ttimor , nucis parva: avcllanz magnitudine, non peifeSe
callofus. Vide tit.de Phtht[i. ' ' . -
§.i. Virgini cot cerebro & valido motu , continuo fub noftem recrudelcente , palpita¬
bat : Pericardium tepettum cxfuccum , putiefaftum , & fiio humore privatum : Got Ia-,
nura. Vide tit. de Phthiji. • ■
§5. Cordis involucrum. Pericardium vocatum , continet unum aut alterum vifeid^ aut
tubicundz alicujus aquz cochlear, caca ad faciliorem vifeeris nunquam qukfcintis,
tum ne prz nimio zftu facile cxcandefcat fons caloris, qui ioftar Solis vitam impartitor cot-^
poti univerfb : Aqua autem vel copia nimiuni eXubcrante , vcl calore a flatu naturali' deci¬
dente, exoritur protinus vehemens cordis palpitatio, cujus iudcfatigabili war» fatagit nobi¬
le hoc vilcus cxcutete quodquacunque ratione libi-moleftum eft, cujus voti nili reddatur
compos, SefeSe corpus perdit univetfum Stephanum , Jonam juvenem vegeti corporis,
defatigatum impcnlc ex pedcftri itinere , corripuit inopinato quali infultu acutilfirrus late-
rii Cniftri dolor, cum fpititu difficili, ac fumma cordis palpitatione quotum lymptopa- ‘
tum impetum, quum neo fanguinis detraftio, nec roborantia ulla infringerent roedica-
mchta, aiftum fuit de ipfius falute, fuccubuitque fiib pondere vitibus nimis gravi, coutf*'
at non loncucn febre hciftica, verum, etiam hydrope , abdomen ufque eo extendente , ut
necefle habuerit tandem fub fudore frigido : vitam cum morte commurare.
Quotum fymptoraatum graviffimorum ergo , ubi diffccareBir cadavei, invenimus Cor
' • flacci;-
" Sj o Anatom. Vt&Sc. Lib. 1 1. StSt. V I IL'
•bes corporis &rpirandi difficultas : tabes qui- mirum^patvusjvulfus Scimpedites
■dem, eaque fine caufa mamfefta •, febriculse facisfacic, uc crebritate xefoicacion's ^
fcil. illius & fere i^petccptibilas comes : Spi. penfandns , aut potius quia Puliuoni no^^ft
ranoi autem difficultas i quaapatvolicet cor- liberum in hoc affefiu terpirarc quantu& C
poris motn-nontnedioctitet augetur; -quiairi. exigit. CmatanenfviSU ibidem. ^
§. %. Georgius' Benediaus Pharmacopla, quiaqUagenarius fcirrho hepatis, obftrua/o.
ne -plenis , & venarum mcfiraicaTam ; item dolore continuo tam capitis , ttrm circa ojboI
flatam dextram j nce non deftillatione ad Pulmones , talE 5£ nonnunquam Palpitatione cor¬
dis aliquotmenfibas vexatus cft.
Mortui cadavet incidi , & inveni peflus plenum ferofi humoris : Pulmonis dextram par¬
tem propemodum abfuroptam : fiaiftram non mediocriter inflatnmatani , iplcuri coftif.
que mediante callo quodam firmilSme adhatrentem : In Pericardio ultra 'Kbras quatuoffe. '
niofi fanguinis & materia: purnlcntz inveni : Nullum tamen indreiam folurianis 'cOnikiii
neque in ipfo corde , alioqui externa fui parte leviter inflammati, neque in peticardioj
neo patebat via ulla per quam materia & aqua illa ferofaad pericardium percolata fuiffe vi-
dcrctur .• Id tamen ex ipfo nonnunquam audivi, quum aigec 'cflct, percipere fc inter¬
dum ad partem colli utcamque , qua carotides «ttetia afccndunt , frigidiisimam qaea-
dam humorem ex capite delabcntem ad pefioris regionem, f abritius MtUaias cem. u
Obferu. 43.
§. 6. Ad fui contraftionem crebro vel continuo veflicatut cor , tum ^ quocunque acti,
una cum fanguine ad ipfum delato , live illud fit acidum, live falfum lixivium , fivoex utro¬
que mixtum, quale falfum eft muriaticum , Tum a quoqae balituofo vel flatulcnto in cor¬
dis ventriculos penetrante, ipfiufque parietes aliquantuluni, nontamen nimium explicante,
& ita quidem ut iterum queant contrahi , tum ab rc cordi externa , in pericardio puta con*
tenta, iplamquc rodente ac pungepte: Sic olFendlmus ante triennium in pericardio liumo-
rem falfum Si. aerem , a quo tam pericardii quam cordis membrana erat erofe.cxeoriaiaque,
Fr. Sylvitts Eruxtos lib. I. cap. 16. §. i6.
A® fai contreBienem) Palpitationem cordis tam qasequalemque fui contraiSaonenl coarif
pro motu ipfms convulfivo habendam ceu- nuo irricaatibiis -. Hi horootes atque flatas fas
feo , cum revera fit motus cordis inordinatus , quentius ex tenui iateftino deferuntur ad coti
coaBus ac fapinumero vehemens : Namnon fem- five fponte bb vitiofam effervefeentiam com-
per adeft uotabilis vehementia , unde gra- mori eo -ptopellanthr; five ob corporis mcfruiit
dibus non parum differre folet cordis pal- concitationem , maxime in afcenfu , vel Ani.
piracio. Caufam puto efle quicquid abfque iu- mi affefium gravem ; five ab externa caufa, ae-
termiffionc ipfum ad fui contraiftionem inordi- ris pura sftu , autfrigore acris alimentis dul-; ■
natam,8: qua.idoque fimul vehementem aptum cibus aciiifve .s Rerum quarumvis odore po-
eftincicare: five illud intra cordis ventriculos, tenti, epqnemincfuavinuncmgtato&c.fian-
aut in ejufdem fubilantia contineatur, Sive Iherqne ad effervefeendum , Halicufque talo
extra cot exiftens, ipfum tamen ad tempus glutinofos quam acres ptodneendos , Stas
De Palpitatione, Tremore, Dolore Cordis. gj#»
§. 8. PaeHus eordis palpitationibus detinebatur , pericardium aqua lutelcente bilioia,
foetida erat diftentum , cui cot innatabat.: Got plane exfuccum , ut.& alia vifccia. Videl. 3.
iit. de -veairis tumere.
§.9. Puellus cordis palpitationibus afficitur , pericardium liummore biliofo j luteo, foe-
Kdo refertum erat, cui cqtjjlane exfuccum innatabat. Ktdelib. deveniris tumore.
ro. Palpitat cor per fc primo, quando caufam habet intra fe, aut pericardio conclu-
fe.m : Sexagenario cuidam cor vehementer palpitabat , interiit , In diifedo cadavere oblcr-
vavi capfulam plenam aquis. tioUuus uriis medeadi farticul.feQ.i.tnS i.
§. II. Puella palpitatione cordis Si afthmate vexata obiit : Pcticardium aqua diftentum
erat, cordis auricula dextra tumida , cui inerat materia quadam alba, etalTaj oblonga,
m^txih!3.ao{i Scc. Fide tit.de ehthifi. .
.§. iz. Contingit aliquando circa pericardium tumores & inflammationes heri : Si crudus
tumorveltuberculum fuerit, palpitationem vel tufficuiam facit : Si vcr6 inflammatio, caa
dem fymptomata erunt qua: in peripneumonia, & hac nota difccrnuntur, quod minori an¬
helandi difficultate laborent , & minus levantur frequenti St multa exfpuitionc : a:ftus maxi*
nrusSi febris maxima in tali affeaiope efle folet : Nos hanc affeaiqnem deprehendimus
in Nob. & Gencrofb.yirq , cujus cor erat obduaum feroib humore vcrlb in ianie m quandam
ob, partis- illius, inflammationem: Et ne decipiaris, fentiunt quoque dolorem in lateribus
faoiembtani.hypezocotarconfcntienti : Ipfi pericardio rarifllmus eff hic affiSus, aquopana
ci evadunt ,. quem nemp adhuc , quod fciam , annotavit. Roxdeleiius de digaofiexdis merlit
Observatio XXI t
Cirf mejere cefU humoris in PeriUrdio nes eStcileri Pulfitetienem , nifi dit nuedut euiipi
NOtaVimus ihajbrera copiam iftlus liquoiis non facere Palpitationem, quod tamen ex
Galeni fetitentia communiter tradunt Medici; Nam in omnibus iis, in quibus poft
mortem in Pericafdip humoris iftiusaquci majorem copiam teperi, antea dum raorbofl vi¬
verent , nullam omnino cordis Palpitationem ■, ne quidem in Anglo quodam cujus pericar¬
dium liqueris turbulenti, aquei coloris, ad minimum duas libras continebat , fcd contra
polfim languidum ac rariorem inveni ; Neque etiam a copia iftius liquoris tanta flt pericar¬
dii anguftia f etfi id vulgo prardicetur) ut cor fe in eo. moveri libere nequeat, atque hine
palpitet , fcd contra fempet animadvertimus pericardium hinc adeo latum laxuroque teddi,
( ut in prardiao Anglo ; ut cor io co multo facilius moveri poffit quam in pauco liquore : Ita
ut hujus liquoris copia palpitationem minime faciat , eaqqe potius excitetur a quovis liquore,
etfi pauco, dummodo przter ordinem plurimum & raptim dilatari ; vel acrimonia , pu¬
tredine , aliave vellicante qualitate cor infcftare , idque ad tam molefti hoftis depulfionctg
ineifate poffit. Viemerhreeck Atttt. tib. 7.. cuf. 5.
OsSERVATlb XX i 1 1
tdfititie Cordis ortum ducens i. corporibus extraneis oecupistibus Aortam arte¬
riam aut alia vafa Cordi annexa.
I. Alculum nbivis locorum ih hornine fepetiti cefturij cft , Sed in attcrils qui in ve-
V ynerii. equidem haflonus inveni neminerp j ac proinde opers pretiufti faifturui
videor ,,fiejus exemplum hic infcrucro : J. Arminius , Pharmaoopolas minifter, ob adver-
fam valetudinem , frequentibus medicamentis 3 puero magis imbutus quam adjutus, dec
venit tandem in tam. vehementem cordis palpitationem. St irrequietum agitati vilccris
impetum , ut verberantis iSus diftin&c nonou&quam audirentur pra: foribus conclavis , in
quo id temporis decumberet : Quibus acceflete frequens animi deliquium, prarcordibrUM
anguftia, ^ititus difficultas, pulfus intermittens, lirina nunc flava, modo nigra, modd
cruenta , vcl muco aat arenulis pctfula : Sed ulterius prolerpcnte morbo , incidit quoque iti
anorexiam* ventriculi, cum crebro vomitu, jecinote indurato, abdomine intento; cru¬
ribus tumidis & tanta aquz copia tit nccefle habuerit ultimum obire diem.
Quotam lyraptoniatum ergo ubi diffecaretut cadaver , Inventum Omentum putridum
ac cruentum, fcd jeeut magnum & plurima pituita refertum : at reliqua fiiccra ita patva#
ut Lien vix dimidiatam manum , Ventriculus vix inteftini jejuni , Si VeCcula fellis-yix a»-
ticuli digiti zquarct magnitudinem ; VcSca utinatia erat admodum corrugata , & prz tbr-‘
tido zftii plane nigra: In Pancreate vero omnia dura: at in pulmone nihil non aridum ac
maculofum ; Cor contra magnum & amplum , fcd fine pericardio ullovc vel minimo iilius
veftigio : Imeftina vero innatabant aquis , ut Pulmo bili flavz : In Rene dextro latitabant
plures calculi , panim tubrij, partita nigri ; quos incet unus ,■ ezteris major j obturabat in-'
Soneii Aiiaumt Tom. 1; # Aias a , tegfe
'8}t Anatom. Prad. Lib. Ili SeSt. VI 1 1,-
tegre ureteris ptinoipium At prope renem finifttum, dedit fe nobis in confieSum in
ditum illud calouli genus, quod a loco cui inhatfit , lubet vocare Arteriale , Mdebatou-*^
pe firmiter illi arteria: aorta: ramo , qui vci^it^igUndaUm Euftachii fmifro reni imveCuI^-.
Difrupetat autem caput ipfius ("ita appellamus rotundam excrefeentiam filius calculi qi^
cum anguftiore collo, haud male refert caput implumis pipionis) arteria: tunicam lati
tante reliquo corpore in dilatata ipfius fiftula ; fed ita ut vulneris ora: minime hiarent ve'
rum contraherentur tam arfte cirea ipfius collum , ut vix guttula fanguinis potuerit illiiic ef¬
fluere : at vero protuberans ha!C pars, quam caput vocamus, ut reliquo calculi corpore fufi
durior, fie difetepavit quoque parum a filipe, fed quod delituit in arteria, erat molle : fo-
ris quidem ob adufti melancholici Cicci mifoellam , nigrum , fed inrus albicans ac concreti
pituita: fimile : at capitis color fuit ex flavo cinereus , ad inftar lapis bezoar occidentalii-
totus autem lapis referebat ad amulfim implumem aviculam: fed lanci impolitus pondera¬
bat drachmas duas. Alit r»/pr'»r Mp. Arar-uy. q. - ?
§• i. In fcemina afthmatica & cordis palpitatione laborante, corpora pituitolam!fi^'ion-
gitudinem fuperantia ex aorta extraxi. I' lac. rrefferm Exercit. de AfefkxU fa^:
§. j. Callum cuidam in arteria magna i loco cordi proximo , natum obftrvSyimus .• Mut
tis hic annis cordis palpitationi obnoxius crebro lucrat : Sex verd ^nte , mortem menfibus-
in finiftro carpo pulfum tam exiguum habuit , ut nullus fa:pe apparuerit, ac (arpe fchtlti fioti
potuerit Fuit palpitante corde : difficile admodum huic potum admittere , fie dt viX uni
Ciam fimul bibere potuerit -■ In pedoris- Ipatio liiBlutei coloris humor colicdds qubqiid
factu. Dedeneus annet, ad cep-^-Benhemi. - '
Observatio . XXIil. . .
Cerdis Talpitiiio ah injigni carnis excrefeentia ,,cerdis fgurant r^erente ^
Aerta candicem dr Fena arteriaiis radicent. .
REvetendus N. Jugi rerum ccsleftium contemplationi addidifflmus , ftatiiif a primis uS^
guiculis perpetua, fed qua: io dies, prout EEtatc proficiebat , 'crefccrec, palpitatione
laborabat; cumque xlip annos natus elTet, multaque medicamenta firuftta admovifTetJ
morbi longitudine &faftidio, vel potius impatientia vidus, fe tandem venefica: muliercu¬
la: curandum, vel potius enecandum tradidit; nam fumptis 3. aut 4; potionibus; nihil ta¬
men proficientibus, ad colocynthides , ellebori nigri , cataputte feniinis decodum deve¬
nit, unde fuborta convulfiones qure ad mortem comitata: funti
Cadavere aperto, lingula inteftina intus & extra obfervavi , maXime veto ip&m ventricu¬
lum valde magnum; namque in eo ctudi humores; plurima & coplofifflma pituita vitrei
fuit reperta, & medicamento paulo ante affumpto commixta & confbfa : Aperto autenr
thorace , pulmones turgidos & flatibus plenos offendi , quibus per mediam membraham fc-
patatis , cor ipfum valde magnum , neque naturaliter formatura apprehendi : atque peri¬
cardio diffedo , ecce inter artetiz magna: caudicem , & vena: arterialis radicem , in cordis
bafi , talem excrelcentiam reperi carnis , quz unciam unam eum fex drachmis libra¬
ret , & aliudxoteulum teprzlentarct : adeo ut unica fuofit perpetu» palpitationis caula;
mortem tamen non tulit, led potius ejufinodi potionum allumptio : Eam autem excfeleen-
tiam fumma qua potui diligentia liberavi , vino lotam & mundatam cxficcavi , quaiq adhufe
tefctso. Ex G. GarneriiEinfhemienfis Eelidtriebjervationihus.
Observatio XXIV.
talpiialio Cordis , ^ Saltus circa ventriculi regionem , ob Situm illius mutatum.
FHIus -Parci Typographi adolelcens , eum frequenter utraqUe manu tetfse filnixus , uri
pueri Iulus caufa facere conluevetunt , eorpus in altum erigendo rotaret , ccBpit cbf-
dis palpitationem & pullationem vehementem in finiftro latere, citea ventriculi fere regUnemi,
fentire, quam a corde eo ufque propendente proficilci, fedio poft mortem ; fed&quoi
capiti innixus , cor denuo ad fupetiota ducebatur , fatis declarabant : Nara afdtieus' faSus,
cum mortuam cum aperirem, Cor , relaxatis involucris &c -vafis illius, quibus lulpcndituf,
fubfediffe, & muCtone fuo, iuccingenfi tunica, circa fepti regionem, deprehendi al^'
xara : Dcin & pra:tcr reliqua, hepatis , lienis renumque vitia, afciticis conliieta , etiam iri
medio cordis diffeSo,' os tribus articulis couftans, oavumque & arcnola quadam materia
repletum inveni. Felix Platerus obfervat. lib. iij.pag. m. 63S.
COr fitum riiutalTe multi atteftantur , ita ut in arte parva ait ut plurimum lethale efle coc
pullus deXtro latere advertatur : Cardanus in dextro latete p ulfare , snnuftut enim iode
iexcrutn latus fuic detmlum, ia quo pullus de- ada» .. * . . _ _ - _
prehendebatur , qui & noa mulco poft tabidus vulneri refpoadit. . - V. . '
interiit; animadyerfiOftr-
Obses. VAtio kXV. , .
^CDrdfs talphitio ^ 'trenior, eb vermem illi ^ixu^.
§. r. TjRinceps quidam valetadlnatius j cum ex cordis cau&tionibus multo tempore gra
J7 viflime affligeretur , a Medicis fuo pertinaci malo temedium quarrit: qui varii
teailEmifque medicamentis fcuftra fubfidiuin quaitcbant : Accidit, iit & Medicina Tyr(
quidam, qui i?ririGipis Medico familiarius innotuerat , eodem cafu cognito, intet alia quo
que leferret, comperifle fele fijperioris retatis conlcriptotum confiliorum Medicinal
Stioae i Vermis quoddam genus cordi nonnunquaminnafci, quod, nullis remediis,,
quam unius allii', cjufdemque mane fumpti i ufii cederet atque necaretur •• quod rem
quia vulgare, atque obid Principi viro, cuipretiofa & exotica potius expetebant
gleSum eft : Principe igitur morbi diuturnitate & farvitia tandem devido & mbrmt
tis caufa abdita inveftiganda fuit.
Dlfledo cadavere, deprchenfus.eft vermis alfeus , praeacuto roftellb , ebque cbrm
ditus i cordi adhEetefcefc : Quem Medici vivum ex allii fucco iiiroenla figuratun
eiunt circulumi feta circumquaque rependo mirifice fe contorquet, &ne circulum
gaticavet.' tandem vero allii vi & nidore vida concidens, circulo adhuc conclufa r
undejion tam morbi caula legitima , quam certa & indubitata remedii vis manifefl
iuit. Uh. Hebesjlreit libella de Pejle.
ultumquede cordis tum Uolote, tum
: excruciatam fuiffe : Remediis quae ad
S- 3. Valetudinarius quidam Palpitationi eordis per intervalla quatiebatur : Inventus e®
:mis cordis dextro ventriculo adhzrefccns.
Anatom. Praa. Lib. II. Sca. VHI.
riiuofus relut! ptasaeps in tunicam hanc , pericardium diflam , fertur , a quo cum cor kr •
nequeat, fyftolcn atque diaflolen faciente, perquam & recipit & expeUit, fuffoeaturn^ •
munia facere nequiens. Riffol. Bofcus de FactUixte A«tt. UB. 4. p. 41. *
§.5.. Dom. do Vaujour annos natus xx. cum palpitatione annos’ aliquot laboraflct ,
u cep£ bde eadem dic interiit , Quod iis contingit qui ea palpitatione moleftantuti OmL',
evidenter in fingulis fere partibus fdfiure videbantur. ■-
Aperto cadavere , adeo omnes cordis valvute & magna arteria diftenta vifa eft, ut cor
triplo , aut faltem duplo amplius videretur. G. BiUanins Baradigmtte Ixxiij.
ZJlvetoeft calamitas Medico agrum eadem &hic percipitur in corde & arteriis -tertf ’
die quaaffumpfit pharmacum purgans, inte- purus : Qua: habet tantum cordis motum fe
nre , inquit Hipf. Hinc praSici omnes in pal- ex flatu contento , non iri ventriculis cordis
piiatiom obnoxiis a vehementioribus pur- fed in pericardio ; hic poteft elevare & deuri’
gantibus abflinent, ne humor commotus aut mere pericardium , nec tamen arteria moven^
vapor affatim in cor irruat idque opprimat: tur: ratio eft in promptu , quia non confiAit
Caffia autemquanquam leniens , eoque nomi- in ventriculis cordis : Hanc fpeciem obfervavit
ne commoda videtur , hoc in cafu incommoda Hdtrius fch. in cap. de palp. feribens quendam
c& noxia: RondtUtius notat quaCdani afte- dilfedcum inventum, cui pericardium in mo»
eionss catalcpticas ejus ufu contigiffe , & eo- tum utris eUvacum & diftentum erat, Alia difl
rum ufu qua illam recipiunt : quoniam caput ferentia eft illa, ubi Cor fimul raovr -
D c Palpitatiohfe ^ Tr ^piqte^ordisi :8jS>
palpitationis caufas una & communis & vulga- l^cni Vena arteriofa vulgo di&^a;
r» eft , intemperies frigida veBtricuU& jecOr teve/ajft^tecia pplmoiiaria eft i non modo fiib-
lis calida; Dum enim ventriculns non bene ttanciaiartetiiS reliquis fimilis, fed & pulfu; hzc
fuum officium facit > & fecundam c.oaidnem ampIitiidiBe ptopOTodum. ^qualis veiis caVa:'i
dius alimentum ■, mnc anathymlareon froven- 'quC pulrfionum.partembibdd ranidi inri-redicur;
•us multus obftruaioHum, iUias. , & ab iftis ob- propagines flias-quaquaverfum'difparj?eiis;-fan-
irufiioaibus palpitandi occafid , Quodbypo- gninemque. ^ Veoa cava ad cdr adruiffum ail
chondriacis folenos cft cacheaicis &- virgmU pulmones ttanfmicsensa . ■ . - • :
bus fceditate coloris infeftis ufu venit;
§. 1. Repertum cllRomas nuper in Beato Philippo Merid Sacerdote i quifepius ih falpi.
rationem eordis incidebat ex vehementi cxtaS , cor valde 'amplum ; & Arteria quz duei^
in Pulmonem duplo laxior naturali ; Eidem du* cdftaf mendo&l ift-Jatefe Spiftcp abrupta:
a liiis cartilaginibus , follis inftar elevabantur & deprimebantur > dum palpitationem patere¬
tur.- quo remedio divinitus fervatus eft ne exiirigudrctarj ufque ad annum oduagcfimiim;
A»drtas CxfdfinasCMofYi triis Medkie lih.6. ciif.-2.a. ■
§.3. Joh. Fabti circa yb. annum coepit regre rcfpirare, cum moIeftilKma cotdis Palpiti-
ne : Prima arteria fub corde ex magna ad caput fub corde afecndentc otta i maxime
dilatata erat. Vide l. 4. ttt. de Tumoribus.
§. 4. UxotN. Sa:pe palpitatione cordis vexibatur: Huic cbt languine plane exhauftuih;
tenuatam & parvum erat : Arteria venola , quia in monftruofim amplitudinem extenfa
itj humore fetofo impleta; qui, quia arteria ha:c venofa cx fimplisi conftat membrana;
n ptoeuldubio in iftam amplitudinem extenderat, hde tit. de Ref^iruuone hfx.
'X prapiiei confiat minthratia') HuieS cateris nerviis, & aliquatenus mufcularibiis cbnftare
jPulmonum vafis quatuor tunicas a (e invi- aic: Cui fecunda & tertia, Vafculpfa& Glan-
m diftinSas alfignat OculatilfitnusTJjjtoOpe- dulofa fubfternuntut : Quartam & ultimaid
1. Primam & extimam libris plane mulculatem datuit : Vide locum ciiaium.
§.5. R. P. IO. aut ti. abnbs pulfatidnem p. S. in Soilita- thoracis parte pafliiS eft ; poft fuHb-
tus obiit. Apparuit membrana interna atteris magnz , prius quidem laxata ; poftmoduni
;ro difeuptai Vide tit. de Suffocatione.
. OBSERV^AtiO XXVIIL
Paifiidttoxe cordis diti fatilalfis cavitatem VeTleris aqiteo humore hfertdm exkhuih
■t. TN Czlatenoffirb; poftquamept fapraxx. annos palpitare. fenfiffctjlanfte deriiortuSi
X fiipra duas fflcnfuras aquei humQris ; in cayitate peftpris reliiSas , .cum quidem patu-
X liipra duas fflcnfuras aquei humoris , in cayitate pcftpris reliiSas , .cum quidem patu-
, diu per urinrC mcatuS plurimum auxilii fibi tulilTet , CbnlpcxinHis : Ifteveronatiirziiio-
iSj ut ad extremum impeditus fuerit, nequee prz liimmo dclore cpgitare : Eftautcrti ufi-
Hydropem appellare -. Ip vciltrem quoque aquciis hunier ( id quod ab Hippocr. moner
jam eonftuebac , Sp fzpe monuilTe me , jx igpgiqt morbgs fieret ^zfercra hydropicum f
t\m. etAte iDorat.dtLobitttfiaximiliam ii. . . - •
liutnorem in pericardio luperfluum talius , pt & diurgtica ; quod hzc exhauriant
fuifle; alias familiaris elfet palpitatio cordis ferum fangtiinis , hurteque cralfibretn reddant;,
iis .qpi pyaotis hydrope labbtant , qppd ta- Iti ea yepb quz hpin.ore aqueci& fetofoior-
men perpetuum non eft;. tum .ducitjtnbil eft quod facilifls vim hujus morj
N aturapei uriOt toeatm) bi evincere poftic;'
§. 1. 'V^irgo brevi mbfbp iublata eft, .ante ve fo cor efebrb ^ Valido ihotti, fub' noaetii
tccruderc,epte ; tapgepti palpitabat, agri non fcntjente. E thorace mbrtute incifo aqUz'
virofic eopia efiluxit : Rulmpnes jydeiati itivcpu .- iabes vala omnia & cavitates affeccratr
Pericardium .ciatex&ccum , piilrcfa^um$£ fub humore ptivaturir. Vide tit. deThthifi.
Qieeir
V < e .
!> c
fAnatom.Prad. Lib. II. Sed; VI II.'
Cerdis pdlpititif ah ia at iit Thonce d‘ fcriardio conteMt
Ego vidi Clar. Marcellum , quierim hydrope th
: magna copia (id quod-feflio oftendit , lahorare
'titio cordis dbcerpusUiembriitefivi cordi fiperpofi,
kvere Dotnini Lud. Saladins , JurifconC Gene'
claufecat ) diftupta vena cava & efFalb (a ig iine
Ium , ( inde plenis manibus in grumos concretus
ncihbrahoium i cordi naturali fuperpofitum
pus Illud circumambiebat, Et quia vena: aderans valde varicofe, & dilatatio arteriarum
libera ab illo przternaturali corpore impediebatur j judicavi nimiiira fanguinis Huxum cau-
iam fuiiTe dilarationis venarum , & per diapedefia cxrilrantcm ab illis languinem materiam
illi carnex fubftantiac fuppeditaffe s quxpaulaiinl venis arinalcens molem illam tandem for¬
mavit, qux tandem contrafta putredinis 'rudimenta, tum venxcavx. rum ipfi cordis fub-
ftantix affricuit, ut ideo venam putrefrentem facile difrumpi contigerit, ut.inde mortis
fubitanex, & languoris finaiouum animalium iSevitaIruT cauiam, aroclTere non fuerit diffi¬
cile. De cordis etiam palpitationibus conquerebatur farpius B. Puerarius ia Ohferv. fekPlis^
idduis Thejiuro medu.Prak.Thoma Burnet.Lk:i.p ^i^y
Idifflus palpitantem affefium ob aneutlfma in Liene. Quod fi in corde ipib aneuiit
mafit, Icthalis cft affc'aus. SaSoaius Uh.ucoaf. cistt
a quxdam cineriiia : Intcftina gaDgtxnofa, flatibus turgida, & vermibus dimidii
ratentia. Pulmones hinc inde uicerati : Cor lividum, coniraauSB, & cruore quO-
gto repletum, &c. ride Tit. de Dol. capitis. OBSERl
Dc Palpitatione, Tremore, Doiore Corfis,
Observatio XXXIIi.
Vtlfifuiio ' coriis a vitio Tefiiculi feminei 'orti, &c.
Vidua 6. N. afthmato , feWe , &6. correpta , die 4. morfei acceifit magna Palpitatio
cordis , & ih utroque hypochondrio, qu^ fugax fuit , fed in corde permanebat, & ia-
ftar mallet violenter percutiebat. In defunfta Tefticulus finifter exigui ovi magnitudinenn
xquabat, colote nigricante, cn)us fubftantia erat Vcliit gangta:na iSc&z, StC. rtie
feBoris dolote. \
OBsExvATiq XXXIV.
,■ : Cordis. dolori fiirrbofoiiimore, Minore futriio referto, farieii ^VeniricuUiextH,
oftxp, cum -defeBit humoris in^Pericardio^ .
A Perui I. Oftobris iSfij. cadaver Npb. Matrona: Dom. de Ttaytorrens , adftite Clar.
JLA.D- Rillicto D. M. Hxc cnultocieradvocavit me , obnixe rogans novacula peSus ape-
ritera, ob cordisfingulatcmmoleftiam , qucd fibi deficere, fiogulis momentis conquereba¬
tur , cum maximo fecloris dolore. Sperabat eniin a peaotis reclufionc ah infigni moleftia K-
1X!tstionemV‘iiffc&iassatemil\&, iflx ifRntiame-, afiixitpertrienmum, ^ ■ ... .
c Aperto peapre deprehendi 1°. pericardium aqueo humore plane dcftitutum. a. CbrdS
'dextcara:finnni omnino flaoddum& extenuatum ,- cui ;a3hxtebat tuinor fcirrhofts , durilfi-
mus , Ovi gallinacei majotis mOiem exxquans : (^i diflcQus in fui cavi tate oftendit humo¬
rem putridum, fumme foetidum. 3. Pulmones plane putridos, coftis affixos. Jecur qu^
que fcitrhbfum erat, fx communiettiane Megrioh. Limont. Chirurgi Cenev. feritijlimi,
AFfiixii.fer t’'‘‘’'”‘‘‘'x) Galenus explicans Tumor fiirrhofus') THoa ahlcgikii 3. cotde tui
'rlippocr. oraculum 2; aplior. 41. Eos qui mOresduri, quorum roentionero facit
abique caufa animo linquuntur , repente mOri, tiis in fuis annotationibus ad Guidonem de vul-
Hoa tanteUi de>fyricope inrelligendum vult, neribus ; Ex Benivenii , ait. , Ut aliorum . c'bi
vgrum etiam de palpitatione- Revera repente meam quoque addo , experientia conftaij ali-
moti confueverunt qui frequentet incurrunt quando in cadaveribus apertis repertos effe
hxc rympfqmSta i ob 'effentialem cordi alFe- tumores frigidos in corde , qui fenum & pari-'
Sionem.Hxcfflattonaerfi per triennium mole- latim ro.arafmum induxerant: certum eft cor
fliamhanctuletit i mors tamen repentiaafuiti diu poffe ejufmodi tumores frigidos tOU;
tum ab intercepto fanguinis commeatu, tum a ratei ' *
jrapore putri Cot feiiSte fpirifufque ditfipahte. '■
OBSERVATlb XXXV
'Cordis dolor a Calculo in ejus ftnu dextro contento , &c.
Tj Ariffimum eft in cordis Cavitate, calculum generati , Exemplutn tamen vidiin bo^
JLVnefti cujufdatn civis filia , qux antea frequenter himerrha^a obnoxia , ac proinde
cachexia fere confumpta, ia febrem biliofam continuam incidit. Succedit pervigilia, doloc
capitis , intumefientia ventris , Cardialia frequens ; fit Pulfis intermijfus , cdhvulfiohes pre¬
hendunt da-<pu^ia tandem torahs adeft, fiuxu alvi iymptomatico fiicccdente. Prognpftico far
ad, roborantibus tantum natura; fuppetias ferre conati fiimus , impri.nais tunc tetfiporis ubi
exacerbatio ;Mp.^iAj(a;vehcmcntiffima aiHigebat; quan; admodum leniebat chrylblithus
pr.xpararus, cum lap. bezoar.' thagift.. pctlarnm j &c. Hoc fxpius adhibito non tantutn ad
miraculum veheihens dolor cordis rerhifit , fcd rediit etiam appetitus cum foninp mbderatp ;
vires vibiffim colUguntur quadamtenus : Pulfus, qui pecoaiduum fere nullus, jarriverim-
Cnlans, poft ihtermilfus redditur: Sed plenaria reftitutidne gravius erat malum, ob inci-
ipcntem hydropem .• qua dc caufa vitium recolledhio diuratnidt elTe non pbtuit , ideoquo
paulo pbft natari debitum Iblvit. .
• Poft mortem aperitur j Abdomen, ichorc fcetidb repletum, (Ornentum puttefadumj
Lien & Hepar icitrho laborabant. Pulmones pleurx adnati, cum Caplula cordis, in qud
humor putridus: Cot duplo majus, bubuluih referens, inveniuntur. Quodque notatu di¬
gnum , eirca valvulas dextri ventriculi Calculus ex tartaro concretus , inftar minoris cafta-
nez nucis cbmprcffioris , membranbfe valvularum Cibftantix adnatds cbnfpicltur , vehe-
inentioris pcbculdubio caufa proxima. Gregor. Horjiius Itb. 4. Tom. a- obfervat. 47;
§. 2. Puelht undecim annos nata vehementer de anxietate & anguftia quadam circa Cor¬
dis regionem querebatur. Ubiniots doloribus eam liberaverat, curiofe in caufam horuni
82 mortis inquirens, teperi in Corde lapillum, ponderis granorum xiv. colore autem
feliquo habitu referentem perfeSiffime cum quem ex India apportant, 52 fiezoarticuro di¬
cunt. OBSER-
Anatom.Praa:.Lib. iLSe^ VIII.
Observatio XXXVI.
Cordis doUrlfrup^o m^cordis fmiftro ftm contento.
Maii« cordis dolore vexabatut qui tandem eamfe medio fuftulir. Fruftulam nierioi
ris oarms m cordis fimftto ventriculo repertum cft. nde Tit. de Syncofe. ® '
Observatio XXXVlI.
Cordis dolor oh ulcere in eo excitatus,
PUella annos xiv. nata non poterat m finiftrumktus decumbere, quin Ilatim cankalsia
tuffi corriperetur. Diflbao cadavere , Cor albicans vifum eftr& media fere fui Lre
quK diaphragma refpicit , exefum atque exulceratum. 7it. de Hamoftyfi. ’
Observatio XXXVIII.
Cordis compreftvus dolor oh fericordiam fure fcofens.
IAcobus Ruanus, plauftri fenoonuffi ruinam in fc pafllis , de peaoris-dolbre-,* nec noR
de quadam cordis compreflione conqacftus- eft. Pericardium: fcatebat. pure faniofo,
cui velut immerfum cor magna fui parte , ad utramque potiffimum auticuiam- vifebatur.
yide tit. de Pedoris dolore. - kg.'
Observatio XXXlxV ^ , ,
Cordis ardor ferfetuus in quodim cuicorpilofum , truncus aorU defeendentis ■
circa diaphragma ojfeus.
NOb Juvenis pugnaciffimus per plures annos de ardore cordis & dotfi dolore conquere¬
batur. Huic cor undequaque pilofura , Et truncus aorts defccndens , circa fcptuHa'
iraafverfum , ad minimi digiti longitudinem totus erat offeus. nde l. 4. i» mifceaimeis.
Observatio XL t-
Cordis Tremor ab ojfeo corpore in eo contento,
IN quodam diuturno Cordis Tremore e medio (oblato, offeum quid vel cartilagineum !a.
corde deprehenfum fuifTc intellexi. Platerus de Fundionum Ufionihus. cap. xi.
TRcmor cordis affedus a Palpitatione ejus priore advertimus fpiritus e tendinibus in 6bras
difcind:us> imo divetfus exiftit : In eo carneas, per appetitus imperium evocari,,
namque ipfius fibr* carnea: five raotrices per fe atque intra has in aftione manere , . donec ilr
affici , nec' prout in altero ifto pathemate, lius nutu dimittuntur , deinde vero in tendi-,
caufa morbifica idfanguiae aut in arteriis car- nes reverfos quiefeere , donec rurfus foras jua
diacis confilrit. Cordis Tremor optime deferi- beantur , hinc ur illorum motus & quietis tein-
bi poteft , quod fit carnium ejus convulfio fpaf- • pota fint insqualia , incerta & pro libiuinoftro
modica, feu potius trepidatio, qua nempe varie determinanda .- In funfiione meetNatu-
fibrz mottices celerrime , ac tantum femicon- rali multo fecus habet quippe fpiritus animales
cra&x fyftolB/ & diaftolo» vices ocyifimas , ve- e tendinibus in carnes perpetua vice , five cqn-.
rum abruptas & quafi dimidiatas emcigut, pro- ftanfi reciprocatione efferuntur , S contraSio-
inde ut faaguis per minutiffimas tantum por- ne brevi faSa, mox ex his in illos refiliunt» ac
tiones , tum cordis finubus inferti , tum ex iis ita vicifiim : ad qnem modum cor ipfuro , ar-
efferri pollit. Quandoquidem ha:c affefiio fit terix& refpirati-onis organa, quinimoventrr-
mufculi cHjufdaro , fcil. cordis motus convulfi- culi & inteltinorum fibr* carne» , nifi proptet
vus , ad pleniorem hujus notitiam huc referri objeaafuaaliasdeterminentur, perfyltolas8c
deberent qu» alibi de motu mufculari, item- diaftolas perennes agitantur,' .
que de pathematis cqnvulfivis differuimus. Ne Juxta hos ritus ordinarios, funflionis utriul-
plura repetendo taedio fuerim , verbo tantum que motivae munia perag-untur ; quae tamen
adnotetut unumquemque roufculum duobus juxta quod rpiritus animales, motuum iftorun»
Tendinibus St ventre carneo conllare : atque exeeutores varie afficiuntur , diverfimode petv
contraiSrionem inde peragi, quatenus fpiritus verti aut pevtutbati foleitt : Enimveto fatis ma-
animales e fibris ntrifque tendinofis in carneas nifefto liquet motus cujufque contraaiv' . »
profiliunt , quas dum inflant St intumefaciunt, quocunqne mufculo obeundi , infiinfium aCe-
propterea decnrtant St contraSivas reddunt: rebello aut cerebello , juxta appetitus juUum»
motu autem finito , fpiritus in tendines redeunt juxta natur» indigentiam per nervos convebi.
St fibr» carne» laxantur. Cum funSio motiva vid. fpiritus animales intra horum duftus ma¬
lit duplex, fcil. ptttanea St men namratis , Ia tentes, juxta impreifionem a capite traditam
fefiione laborantibus familiarem iBotumc ori- tiofos ad caput vel cum ianguine vel leorCm .
vullivum cenfet Sylvms de It Bk Append. TtaS. affurgentcs,atque fpiritibus animalibus miftos.
7. S- 150. atque a cerebro illius originem dedu- in quibus ad inordinatum & turbarum motum
cit, Cordis, »>7»«, Palpitatio motus eft cordis coguntur, S cum ipfis fpiritibus ipfi quoque
inordinatus & pene convulfivus, quod vel idde muftuli vel cordis tantum , vel aliatum iniiipet
patet quod in diSa atfedione hypoch. gravio- partium.
Observatio XLIIL
Cor i» dextro latere fulfins , eo defulfam ababfcejpt in jinijlro thorace confeMo. '
§. I. ■pxUellus X. menfiutn tabidus obiit : ante obitum cor in dextro latere pulfins manifefte
X percipiebatur. In fumma thoracis finiftri parte deprehenfus abiceflus denfiffimi
tunica donatus qui magnitudine fiia mcdiaftinura , pericardium & cor in advetlam partem
depulerat. Fide Tit. de Phthiji.
§. a. Nobilis melancholia affeaus proprio fe confodit Gladio : Vulnus fanaturo , &g.
Vulnus per pulmones & diaphragma penetraverat , ventriculus totus afeenderat in fini-
ftruro thoracis latus , & cor cum capfula de fede lua depulerat in dextrum latus , ubi vivus
obfctvari cordis pulfum jubebat. Fide l-^-Ttudevomim. ADDITA-
De Palpitatione, Tremore, Dolore Coidis.
A D D I T A M E N T A.
Pilpitiiio cordis ia fierhaticis feadei 1 Polypis cordis.
glurimorum fcqrbuto defundorum ante biennium vel triennium , tum in '
dido^Htf/e/nieSjtumin co quod a SandoLudovico noi^en obtinet, difled
d lemper obfctvavi ipfbs femper gcftafle languinis eoncrcti fruftainfignia
ntriculis, aut faltem in majoribus vafis perunivetfum corpus' fpatfis. idh
'oafilidrius & Medicus Regis erdiairius, in Ephc/neridibus Eruditorum.
nam, tuffimi dylpnoeam; lummaS genas rubor occupabat per valet
magna iympromata longumquc decubitum interierit, fufpicib ven
difledus. _ ,
Pulmones per totum nigti reperti funt , quafi gangraena alFedi : N
, pitationerB pafliis eft, quse adeb violenta fuit ut cofts extra locum protruderentur, imi
nor a veheinenti palpitatione, in finiftto pedoris latere manifefte videbatur , In carpis pui
remilTus fatis. Se quietum tenere cogebatur. , nam ad quemvis, motum paulo celcrioret
belus fiebat, & cum animi deliquio palpitatio augebatur. Tandem poft crebras Lippthj
as , ac paro^fini exacerbationes vehementiotes; cum raaiiuuniac pedum infrigidatione
>rsi quinihil exotabiljus, colopbohein impoluit. 7
Difledo Thorace, Cor tuiilefadum erat , prarfertim dextra cavitas, aaz Si laneuin
842 Ar!atora,Praa:. Lib. II. Scfl: VIII. '
Iis dependebat. Ciim enim fanguini per finiftram cordis cavitateei liber tranfims noBDarrP
cit, incordis ventriculo dextro , ac pulmonibus, corumque vafis certe ftaernare co '
& per confequens novimus fanguinem ftagnantem coagulari ; hinp ianguis grumofos"&
coagulatus ortum habuit , imo &c cordis valbrumquc pulmonalium intumefaSio, przf„
tim dextri ventriculi; qul& magis mufcularc, craflum & robuftunj erat, quia oecludch *
vena pulmonali , fibrx cavitatis dextra: ea fortius fanguinem in pulmones propellere debui!
rint; liincvisiftarum fibrarum auSa fuit, & fibrae magis magifque diftenta ; ut illi qu; ii
ventute continuis laboribus affuefeunt, robuftiores & magis torofi fiunt, quam qui delio!l
tioti vita ftuuntur.
Facile quoque percipimus , quare cor tam vehementer collis allidebatur,' ac coftipx.
trorfum protruderentur , hoc quippe faSumfuit amotu cordis fortilfimo, nam cutn fan-
guis venam pdlmonalcm fubite non poterat, motus quafi duplicabatur, quia fanguisferq!
fleftete cogebatur.
Ad quemvis motum concitatiorem anhelus fiebat , ex co quod fanguis tunc celeriori mota
per pulmones concitatus, ibidem gradum progrclEonis fiilebat : atqui hoc modo impletis
a fanguinc ftagnante pulmonibus acris introitus excludebatur, & anhelus fieri coadus fuit.
Arteriarum pulfatio in manuum carpis admodum remiflafuit, non mirum, nam ex cordis
finiftrothilamo paucum fanguinis exibat, unde & fucci cerebris pauca la quantitate ia
cerebri giandulofa parte fegregabantur , qui & elater pulfuum , omuiumque adionum hu¬
mano corpore funt.
Morte tandem appropinquante, fanguis fere in pulmonibus fixus (lagnabat, quate St
partium externarum frigus oriebatur, nec non lipothymia crebra. Siephus. BUnctrd. i»
Anutomu Pra^ica.
Similem feti obfervationem anno 1683. medio Decembr. hic Amftelodami, prscfentibirt
Frcder. Ruifeh , van Seil , van Tongeren , aiiilque Dodoribus & Philanatomieis, habuimus.
Vir, nili fallor, '30. annorum , cum vivebat, quotidie detuffi cum anhelatione pedoris, as
gravitate circa hepatis regionem querebatur: ac amotu corporis ccicti in cordis Palpita¬
tionem incidebat, quatpoftea lenfim ceflabat , Aliquot diebus ante obitum crebras lipothy-
mias patiebatur.
Thorace difledo, aliquot libris lymphae , recenter ex valculis lymphaticis eftufe, pedo¬
ris cavitas repleta erat. Cor duplo majus quam folec. Arteria magna una eum valvulis circa
cor, ofleam, feu potius petrofam duritiem acquifiverat, & tam arde occlufe , ut vix ctaf-.
flufculz articuiac glandem admitteret. Hepar plane fchirihofum fuit.
Per anguftatapn St penitus fete concretam arteriam , canta fanguinis copia eam pertran-
fire nequibat, quam quidem decuit: ideoque in iplb Cerde ftagnarc, ac motu fuorefledi
cogebatur , unde jugis cordis palpitatio, ejufque laterum dilatatio, & magnitudo Iblitam
peripheriam fuperans. Gum porto languisnec pulmones libere pettranfirc poterat, lym¬
phatica valcula adeo premebantur & -coardabantur , aut ruptis vafculis lympha in pedoris
cavitatem efBucrcr. - -
Sanguis intetim 82 cor pulmones fubire impotens fadus , in ipfo hepate , a quo ad cor
magna quantitate folct aicendere, morari nimis coadus fuit , ac intetim ex mota diutur¬
na in eodem coagulatus fuit & corruptus , unde circa cordis regionem dolor gravacivus. Cz-
tera vifcetalatfs lana erant, quia a fanguinc minus Itedi poterat.
Civis quidam quinquagenarius de dolore continuo capitis 82 circa fcapulz dextrz regio¬
nem queritur, im.6 de rudi, Palpitatione cordis, atque his aliquot menfibus vexatusfuit.
Aperto cadavere , hepar erat fcirrhofum , lien ex obftrudionelblito major Pedus humo¬
re lymphatico plenum fuit , pulmonis dextra pars fete allumpta 82 finiftra magnopere inflami
mata.- Pericardium haud medioetiter dilatatum puris St faniofl fanguinis ultra quatuor li¬
bras continebat. Cor Izfum non erat, nifi fuperficie tenus.
Ex hepatis fcirrho 82 lienis intumefceniia, pulmonifque dextri conlumptlone, liquet, li¬
quores per uDiverfum corpus circulari dudu libere vehi impotentes , in iis vifcstibus moram
contraxifle': ex mora corruprio, inflammatio, dolor, tuflis, casteraque fymptomata. Pri¬
ma humanse fapientiz laus eft valde fimilia pofle diftingncte. Quis Apollo Hydrecatdiam
divinafet J Efl: procul a nobis fzpe przfeViiia veri.
Poft mortui cadaveris pcftus St pericardium, ex ruptis ab obfttudionc lym¬
phaticis, lympha corrupta pleoum. .lEger ciim in vivis eflet, de deftillatione frigida ad
lateri colli in pedus querebatur. Num ex cerebro , de cujus dolore moleftabatur, pef meta-
branaruni intercapedines, liquor ibi reftitansin pulmones & pericardium defccndetit, nefi
nc, dubium , ciam viz non patebant? Fortafle leves nervorum convulfiones fuerunt.
Humores in Pericardio colledi, fuaacrimooia ipflira cor affecerunt, undefepe in Palpi¬
tationem incidit; imp ob copiam coiledi in Pericardio huraoris,cotdis latera adeb comprefia.
De Pulfibns ^priternatufalibils.' ' S4'j
^iDguiiiedi dimittereflon potiieront, quoi fepe fit , cum, feriginifi-Iiber tranfitus per cordfe
thalamos denegatur. Nunqaam quis ip Palpitationem incidit , nffi.io^cbfde , vcl circa ipfutti
«bftaenlumfit ; quod ex inlpeftis cadaVeriBiis iempet ipapifeftum eft Jjdem thidem. '
Vir nobilis poft naliftagii tetrorcm qucriinr de Palpitatione cordis ipfum ab ajiqugt die¬
bus infefiante •• pulfas ei continub in^qoaiis. Cutnlioc lymptoaia diu pcrfcveraverai in diffi-
«ultatem Ipirandi incidit. Poftea omnibus-inpejus rpcntibus, puliuS‘ia earpo-nullus ; »ft
fupia regionem cordis frequens , debilis admodum ScinacquaHs. Crura & pedes infiati; Ante
inoicem fin^inem nigerrimum ac craflum ac giomeratum exercebat. Jfiger i ad extremi
tedaftus moritur. ..i
Viiberibus perferutatis, cordis nterque thalamus concreto fingums. diftentus,, imbipfi
pulmones plurimos 6nguine refecti ,.in.finiftta cordis cavitate, carunculae fetis magoarinvea-
tar fubftaotiam pulmonum armuiantes , qua: arteriam magnam ooftruebaiit. ‘
Poft terrorem fepe coagulatur fenguis ,“qai in pulmonibus & corde hirens cjufmodi
fymptomata concitat. , ,
. (^idam i tribus annis in palpitationem cordis incidit i qui cum ninaium laborando fati-
gaffei, magis exacerbatur. ,
Poft obitum in aorta fupta valvulas fcmilunares tria corpufeula membranis icifta invi-
cemquo unita; inventa, quibas fenguinis exitus praecludebatur. Ad ejusdem arferiz ex cor¬
de exitum offeum quid longitudine ttinfvetfi digiti repertum; Idem ibidem.
. In Virgine prxter propter quinquagenaria poft abfolutam yigintiquatuof horarum
extinSa, poiypos grandiores in corde multo ampliore , quSm illud quOd tanquam ftupecdai
magnitudinis depingit Kerkringius in Spicileg. fui Anatom. obfety. jS. invenimus Pojypo-
.rum autem illorum alter auriculam cordis dextram lato & cr-flo principio prope’ opplensj
tonttaftioc ftnfim fadus in ventriculum dextrum defeendebat i cjufque infima: parti per fui
extremitatem affigebatur , unde quafi revolutus in amplum abibat corpus, qnod polypi vc-
lut alter truncus, poftquam totam prsdiai venttlculi longitudinem deeurtiflet , per variai
vena: arterioCc ramificationes aliquantulum divagabatur. Alter polypus e pluribus tadicibusi
in ventriculi cordis finiftti , tum fundo , tum parietibus, pofitis, ortus, duos propb digi¬
tos ea fili parte qua ventriculum occupabat, latus , dimidium ctaflus ; circa prardiSi ventriculi
exitum multum contrahebatur ; & in aortam afeendebat. Prioris fiibftantia. firmior glandu-
lofem quid , fibris vatiis quafi netveis ipterrextam exhibebatjio cujus ftiediopct totam lon¬
gitudinem vas fenguineum" vifebatur. Pofterioris vero fubftantia e fibris quafi fengulneis
glutine quopiam albo infarftis i compaginata erat. De his, ut& dc Polyporum generatione
plura vide in Biblietheti aeftr. Aimtom. Parte i.
ANATOMl^ PRACTIG^
L 1 B R I S E G V N B l
S E C T I O IX-
De Pulflbus proferri atufalibus;
Observatio’ L
Tuifii exilis , A^hjxii a calle in niagni artirii eberiei
ALLUhi cuidam in arteria magna , loco cordi proxima bbfefvairitfios : MultlS
hic antris cordis palpitationi obnoxius fuerat : Sex yetb ante mortem mchfibus; in
finiftfo earpo Puifem tam exiguurri habiiit ; ut nullus frequenter apparuerit ; aC
fepe ftntiri non potuerit, hodonaus ad caf. J5. Benivenii de abditis.
T ji ySii/ir» earfe palfam lain exiguam ) Circa Et iri multos incides 5 quibiis alias dextra: aff e?
Xpulfus diligentes & fedulos effe oportet.* ri* cOrpus prbfundius ; alias finillrs ,& ita fei
Magnum enim habciic momentum ad therai cilc rafius judiciuai fallit i inide in febribus
piam & ad feliqdis medicina partes : fed ad Continuis . vidimus aliquindis dextra artetix
diagnof.n prognOfimque maxime.- Ac qualis in pulfutn freqijetitcm H humiletn , fiiiillra fr.e-
fanitatePulfus fit diligenref fcire oportet jaiio- qoentem ; inagnCm &. elatum in dinnejji. di-l
qui falli neceffe eft. Ac primum utriufque ma- menfionem ; unus a rfcmediis tentandis fiaiit
pus Pnlfura continges , divetfus enim fepe e&i Ium revscat, alcet remedium validiiTimufii tikc
f^ttatmiaBmiiloault .^k,- ^ - * ffiay
84^ 'Anatom. Praa:. Lib. II. Se<a. !X.
eipis anima; fund:ionibus, ad mortem uiquc fitis conftabatj qu^ non tam 'ex Cordis v' •
proxime obvenit atque ex fioiftri cruris gangraina , quxab impedito arterix pulfo occafi^
nem perinde duxit , aofi intermifli illi ex cprdis vitio pulfus cruris illius nativum calorem
apte cventilaffent : PotilEmum cum ex folopeti iftu, ante aliquot annos , ipfi vitiata cffei
arteria quse -fibulam petit, Tefilius lih. i-, cap. j. de hum. corp. febriet.
1 , ra quam tanasm etiam delinebar huic nervi ad cor tendentes tueriat vulneratii ■
. Observatio IH. .
f alfus inxqutlius t pituitoft cemretitne in corie.
ly ^Eminiintta paucos annos aperta fuifle cadavera duo, alterum Comitis; alterum PrinS
tYJLcipis: In quorum cordibus reperta cft concretio qoatdam humoris pituirofi, flavcC
centis , indar medulla: s qure in offibus boum coidis invenitur : Erat hujus longitudo duorum
digitorum tranfvetforum, craffitudo minor minimo meo digito : Jii utroque , (illoquideta
cum febre & Pleuritide , in hoc abfque febre) apparuit Pulfus iiitCqualitatis geoere maxUno
instjaalis. Srtfius pane 5. dt^ut. de febre putrida.
Observatio IV.
Afphpxii utroque cordis ventriculo corporibus adipofs obfirtMe. -
QUidam aetatis anno 30. circiter ex renum ulcere laborans {■ integro die ante obitum fini
[-□Ifu jacebat •• Diffedo cadavere, utetque cordis ventriculus duabus quafi turundis
oblongis, adipis concreti obdruftused repet tus. Felfchius Epifagmat. obferv.^/i.
Pulfus Inaqaalis ^ fimilis Palpitanti, a finguine in corde toto retorriio.
Mulieri hypochondriaca: pulfus e^at inasqualis & palpitationi fimilis. In ipib cotde
jam fpeciem aneurifmatis fubefTc autumabamus , fpifitu St finguine mirum in moduni
arterias diftendente & dilatante.
In ea , ut in cadavere obfervatum , fanguis nigruerat , corque vix refrigerium accipiebat
EiUonitts confilio q%.lih.q. Annot.-i~
mps Mxquilttits &ftruttas eb hydnjemthomts-, dextram fulmanis f urumfiu-
eidtm , finieram in faniim resolutam eift.
SErenifi. Venetorum Dux N. poft varios & obfcuros affe^us, dyfpneea afibaus &
cum Pulfuum mira inzqualitate & parvitate &c. Cavitas pedoris tfev. circiter contineb
aquofa: materia: : Dextra pulmonis pars flaccida videbatur , craflb Semucofo humore o;
pleta i liniftra pror&s tefoluta erat in ianiem albicantem 8£c: ride Uk 4. tit. de Febribus.
philolbphabatur , Hoc concine
propria cordis , Vel ratione o
opprertij Vel contumacis in p
Itrudionis j.qua: liberum fpiri
Arteriarum omnium injignis Pulfatio, cum ajlu totius corporis ab aneurifmate ariena venoja.
QUsin partibus internis contingunt Aneutifmata j funt incurabilia, qualia frcquent
accidunt his qui litus & fudores ad curationem luis venerese multoties pertulere , qu<
fanguis attenuatus & nimium inde incalcfcens, adeoque incandcicens , nec jam att
tia: conceptaculis contineri potis, iplam in eam diftendat amplitudinem, ut manum
pugnum complicatam capere poflit : Quod ego animadverti in, cadavere veftiatii cujufdai
qui ex Aneurifinate Arteriae venofa: repente, dum pila palmaria luderet, rupto vafe, cc
ruit : ille dum viveret micantium impetu arteriarum omnium Pulfum iogentemq
toto corpore calorem ft percipere dicebat, cujus rei occafione ikpe animo linqaiebatt
Dom.J>yw*r interdixit illi vino,aquam codam pro potu , & pro cibo lac pteflum, cafec
que recentes efle , atque cataplafinatis forma imponi dolenti Sc tumenti loco volui
Vefperi ptifana ex farina hordei & lemine papav. utebatur , clyftere veto ex refiigcrantib
& emollientibus , aut eaffia fola per intervalla utebatur , quibus remediis mulco meli
fibi efle dicebat.'
Difledo cadavere , magnam fanguiais copiam in thoracis capacitatem eflufem Invei
atterizvero corpus, in eam quam dixi amplitudinem dilatatam, intetnamque
eam ofleam : quo ego nomine ejus paulo poft , cum magna admiratione , copiam in fc*
Iis Medicorum feci , dum cadaver publice diflccarem. Pareuslib.i.cap.iS.
‘fuilfe ofteaiic ^us gpiitt-feijjpcg
D Omina N. Dyipnoes obnoxia » pnifiiin admo^uin inasqualcm & j. vcl 4.. quavis pul&f
tione intermittentem habuit 3 Cotdis ventriculus dexter parte interiori tiiembranq
denudatas &ulccratus apparuit.- auricula dextra folko major &Ci ViietiudeVyj^nsu:
talpis tuiijudis iatenmtteas eh sorf orts folidt in pnubas coriis contenti.
ILluftr. N. cordis palpitationi obnSxias, cuih Pulfii iniquali , inordinato; inrermitteate
&e. Got in utroque fina fubflantiajm continebat oblongam , mollem &e. tiie lib. j. iiti
talpis intermittens , iepSienS , a cilcuh in cordis civit
^ humere putrido in cupfili.
XT ventriculi cordis- calculus caftanea: magnitudine : In caplula humor putridus : Gor du-^
flo nta;as See. ride tit.de SjncofOi
«/4 Aaatora.Pra5:. Lib. II. Sed. IX.’
OBSES.TATIO XIV.
fulfis iatermitieas i Ctknlo «ni nartn rtm» infixi.
I Araiitlus «etdis palpititioni obnoxius erat : asceflere animi deliquium. Pullus iatef
• mittens &«. Cor amplum erat, fed fine pericardio : Calculus infidebat firmiter illi joi,
M tano qui fergit ad glandulam finiftto reni impofium. fide tit. de ardis fil^uatiiat.
Obse&tatio XV.
Tdfns fsrvns 6- inlermituns liferictrdium cirdiundiqneidniftsm.
VXor K. melancholica erat, ad motum quemvis auheb, eum Pulfu parvo & lempec
intermittente: lilius mortua; cor pericardio undique adnatum inventum elh. rni
de Synce^e.
Orperiettrii*, idmium) Pars corfi maxime quem continet ; Praterquam enim quod cordis
icina eft membranofa ejus capfula , peri- parenchyma, involucro illo munitum, nec cor.
cardinm inde diSa, quod ipfunvcor , ( ut cor- rumpitur ab empyemate , nec pulmonibus ad.
De PulfibuB pr^tcrnatiiralibus;
fulfits Durus ^ Inrtqutlis oh PericwMum wflummtCum.
Quidam acuta febre prarhcn/lis cft cum thoracis iacendio , cotdis tremore , Pulfh durA
inzquali SeSio a mOrte palam £;cic ad&iCe Pericardii inflammarioaets. 'f^dt tit,
de feSeris deiefe.
Ob SEE. VATIO jCVIlIi.
Tullus Duritiis dr Fruvitas ei tumerem Pericitrdie iaisiiUrH.
Quidam anithi deliquis &c. cum Puliu duro i parvo , affligebatur : Eo diSc&o appi-
ruit in Pericardio duriuiculus tumor , nucis aveUaffle parva: magnitudine. Fide th.
■de ehthifi.
OBSEa-vATIb xrx.
tUlpis hugeidus ^ rtrier ab wjtgni aqua turbika tit tericirdtb.
ANhb iSp. in cadavere Angli cujufdam, in cachexiampitpitofam ddapfijPericitdiUm li¬
quoris tutbulcnti,ad minimum duas libras ia diftentoPerieardio fpcflatoribus continere .
'eftendiiBUS : Huic Pullinn languidum ac rariorem inveni. De Diimetbreek ijdnat. lib. i. eaf. q,
T An^idm acrdrKreni] Pulfus languidas ell rem 't caufa enim illi tantum' adfetibenda , non
JLjcui minima contentio iiSusque invalidus, inftrumenro \ Sicut autem Pulfus parvus nativi
qui fi prematur, omnes motus partes ftatim calOris penuriam ingenfque refrigerium denuni
pereunt, quiagravataa digitis arteria, am- ciai,' fic & Rarus, qui iu illum ftaciiii traafiti
piius moveri non poteft ob facultatis languo- ficut inetefcente malo Tarditas aesedii.
rq- tandem plane convulfiva. evafit ■■ Dum patoxyfmi convulfiyi urgerent , Pulfus
erat plurimum Inordinatasi ac fzpe Intermittens : Morture Pulmonum caro valde rubi¬
cunda &velut CruOre luffuia i imo quibuidam in lOeis livida & fete nigra,: Ex eadem ubi¬
vis feifla ichor tenuis & ipumefiis exiudabat i Inde eonftitit languinis ferventis impuritates;
illigo Pulmonibus impaiftas , 'eorum porosSi: meatus adeO infetciviffe , ut languis folrtofe
liberiori circuitu prtceluib, ibidem ftagnans & extravaiatus ; inflarnmationem quandani
tulfus formicani ei vaja Pulraonis dextri plane purulenta ■, ^ Pericirdium atquaplenUin. .
S Artor afthmate diu laboraverat; PUlius illi feniper erat Formicans : Pulmo dextri paria
erat coafumptus , vala plane purulenta ; &;Pericatdium plsaumaqua, UndfePulfiis fdt-
mieanSi Vide Td. de Pbtb0. ■
^drmicahs ) Pulfus undofus; verihieuiaris ; quim funirae paivus ; ex eadem iniqualitatiS
iTFormicans vlnaquales funt in unico iftu, fpecie conftabit i fed fete^ifcnfibili; Sed ho-
atque fub vatiis digitis , atque in omnibus dii- tandiiiii non oihnem languidum , rarum , par-
Anatom. Pra£L Lib. II. SeS. I X,-
- fttlfas m^qudis ifulmombut finguise mgemmo, liquida , muktque fime ehfefis.
NUpercujum tettia dicprimum Comitem Alvifium Gonzagam invififletni
xi adftantibus-iH: extrema illi pararent , alios advocarent Medicos , ante feptimum
diem obiturum a morbi initio, laborate fpecic , ahfiejfis inVulmaxe ; TutA mulier
refle inquam, in hocutreot, nam ^nguinem tuffiendo exfpuit, compererat enim meib-
him Pulfum exploraffe .• Dicam autem qua via id cognoverim , Erat ei Pulfus oiiini inrquali-
tatis genere perturbatus, plutimumque in fingulis, differentiis variabat, ordo omnino nul¬
lus: Nullus dalot in Peaote pfatcefferat , nulla difficultas fpiiandi aderat; unde etiamfidc-
lirafTet, non potuit abfceffus effe in Pedore , eb doloris defcdum : Nec in Pulmone , quod
^irandi difficultate careret : At in Pulmone tamen morbus erat magnus -, non enim find
illius affedu 62 Incompofitione tanta Pulfus divetfficas conSari potuiffet : Advocantur Medi¬
ci, ftatuuntntfanguis mittatur, quod-ut eteepat, ita ad accelerandum aliquanto plusmof.'
tepi (quod& pratdixi; faciebat ; Periit igitur in medib quinta: dici , alioqui ad finem fexts
fuffeduris vitibus : Hsc fuit ptadidio ex prima vifitationc , & foiius Pulfus ratione tuto
evulgata , de qua omnes qui Interfuerant admirati funt.
Diffecuimus etiam corpus, utanrcdede abfceflu fcnfiflera viderent, Inventus eft no¬
vus morbus, Pulmones fanguina nigerrimo, liquido, tam exquifita fanie , ac multa toti,
redundabant , citra tamen propriam aliquam fuppurationem. Curdims artis emat, farvi
frafriapag.z‘>n,.&fiq. ...
SPeeie quaiam aifitffasin Ps/wbde J Temeraria exhibeiido lapide Beioat, fi modo genuinns=
videtur pradidio, ciim nulla adeffet fpiran- occurreret, inter nos convenit t Sincerum er-
di difficultas , nullus in pedore dolor , aut go & probatilfimum nadi , ex Indiis orientai •
c_. n.., - , . .Jibus a Domino-l-agisj qui eas.regiones ter per¬
latentem in pulmonibus abfceffumfufpicati, ad duplicem adfuiffe affedum, febrem icil. cl-
generorum prafidium, quod circulationem de- fentialeroj.eamque malignam, quafuaro.Spro-i.
bitam fanguini reftitueret , rerooraroque per- priam habuit criSu, pet ludores & alvum -• Pi*-'
rumperet ^confugiendum duximus; atque de tetea Abfcsffura in pulmonibus , bidui fpaemy
De Pulfibus prKternataralibiisi Sjrj
tusSlis ope eitcltfum ; Ad tutelam puimoDum, fe ferebant urin* , quz fiib iSorbi eaJtBtn clue-
aiitem in ftatu & declinatione j idcirco aut mi- cedit , reiiais atteriisex tabida febre exficca-
nus durus fit , aut quandoque mollis, i. ftt hac' tis , Adde abarrorrbus ih fex rebus non natur:
mutatio ex loci permutatione , fi' enim tra^i- Sic in pulfuroolli frigida potjo , autquid tale»,
feat materia a membranis ad carnem , locave duritiem ftatim.efiicere valent, •
inania j aut extra corpus mittatur, pulfus ex . - c
Observatio XXV. '
Tulfas dHripmus , wrmkeUns , celerrimus , i. fuf^uyathfie Pulmonum, yomck
Aquofafubpuntiu ia feriettriio , Corde flaccido c^c.
HUbert Pomble, (Videhiflorhm tit. de PhAiji) febre lleaica marafnjode confumptiis,
Polfutn habuit durum i ecicrem, crebrum : j?olimodtim duriffimucD , vermicularcm,
celerrimum, ereberrimum In Pulmonibus exulceratio reperta eft,cuBj duabus epiiclu-
fis vomicis ; Mulra pratterea aqaola fubftantia in pericardio &rhoracis cavitate quoque flu-
auabat: Cor flaccidioris fubftantia: erat , Ia veatrieulis tantum aliquot nigti fanguinis ftti^
centinebantur.
PVlfunt hahuit durum J pulfus dudties natu- duaum fquailorem & Gcciratem alias vomic^
ralisadfcribcnda tunicarum craffitiei ; pr®- in pulmone , cordis flacciditas , & aquoft
ternaturalis aflignatut vulgo membranarum in- multa humiditatis przfenda iq pericardio , dii-i
flammationi: Caufam & habet marcorem, Sc titiem illam frangere dcbiietunt, fi pulfutg
rpermaticatum partium ad fiimmum ufque de- molletn inducere non valuejjsat.
Observatio XXVL
Pulflatinterceftus oh Pulmonem flmflrum inflammiitum, fere futrem, - • . ,
DOm. Tarenti ad cachexiam vergenti Pulfus erat interceptus .• Pulmonum IiqiftM ilj
flammatus appatan & ferepatridus : 3. Caefe/A
obs ER TATIO xxyrL
Pdfus inre^uelis i is urio Pulmonum mkio, ^ cordis inflgni magnitudine.
SEreniffimo N. Pulfus mira ctat inatqualitas & parvitas : Cot erat ptzgrande , fine taoi«*
ulla materia Aderat hydtops thpracis : Pulmones utriqua muco & lanie obfiti.
b. 4. Tit. de Febribus. QBSERs
De Pulfibus-pt^ccmamralibus.
Obshrvatio XXVIII.
tldfisiiiteheplus^tib fafiemfiuifiriiiii^ulmdhiim miferia fatidi tumildm.
ILluftr. N. tuffi -, «Jyfpriffii, febre &:c. Iabaranti PoHaiin qiTattapuifiiloncfaarfuntinter*'
ceptf: Fuit inventus tufflor in parte finiftra Pulcntftiisv e quo materia foetida fciiionecdu-i
eidL. rde ibidem.
Observatio XXIXv
■Tulfus migei, mellesi qin»titfulfa(iffaet^enurren(es , i:Pulmomm 'tumfrnwm di- vitii.
ILluftr. H. in febrern affiduatn eft delapfus cura dyfpncca, genarum rubore, peSoris
gravitate &c. Pulfus erant magni', molles, fed in quinta pulfatione intercurrentes
Pulmones Fiierunt inventi tumentes & pravi coloris , fed non faciunt fecti Sce. Vide lib. p
de Febribus.
T)Vifis migni) 'iiilles, 'imtftnnenus ) Lcthar- que cafu i pr*apae';a:ute!ft calore auab i cittni
JL gicorum , peripneumoniotunique -pulfus facultate languida in dicroto , non admodum
funt magni > celeres i crebri ex calore ■! lan- languida in Intereuftente i Suat adrcin ex Ce;
Difleai Pulmo aqua plenus inde, thorax inventi fiint. Cardtnus
£$■ locis morborum.
Observatio XXXIV.
tulfus debilitts ob bilem minus acrem in vefica fellet contentam.
DOta.Francifcus Syhius foeminam aperuit , cujus bilis flavefccbati unde minus acris
crati hinc pulfutii debilem dcrivabat:.4/ii/i*ir Herm.Cummenus in raifcellan.c«r.anm 1673.
Dc Pulfibus pfsElernaturaiibus. %7
Observatio XXXV.
fuifrs deficiens t cerrufSient omnium vifierma trtsss-. ^
Cuidam cum acuta febre Animi deliquium , Polliis deficiens &o. Omnia vifccta muico-
ccconfcaa& abfccffu putria iavrata fune. Vide sit. dttAribus-.
JL. 3. eft qui admoventi digitos videtur exfolil- puif. cap. m. Nomen autem a figuris qu* in aen¬
eus , & tenenti applicatos paulatitn ptorfus de- tum definPnt , & a cauda muris tranftulerunc
finit -• Deficiens' autem alius eft Decunaius, GrzcitHujufmodi autem Pulfuum inaqualitas
}4vae<'J»r vfvjfiSs , qui & & iterefems ^ Syftematica, dicitur .• Pulfus omnis W^f©- prpu
cicur, clt qui petperuo diminuitur , nec mimii venit ab imbecillitare faculcatisPuifificz ; ve^
defiftit, ad quietem denique omnimodam ve- rnmea imbecillitas,ineo qui(iu'vf^UaeV«» dia
nit , prorfufque deficit ; Qui fi iterum redit , Sc citur, maxima eft, neque enim fe recipit & rei
Tslfas interjeBas , myan
■ gufiutn ci
Erenifi. K. arthritidi obno
febticub &c. Omnia Suft
ita utfcterfcaus videreti
vAtio xxxvr.
■is, in da-ifv^cui dejinens , ob firtes viulfs ia iH- - .
fatis mole. Pulmonum vitio &c.
itis dolore prehenfus fuitj poft deflillationc in pcftuSj
funt , erefeente anxietate ii aufta piilfiis itnbecillita-
myutus , mox capillaris ■, tandem fine pulfii : PulhiOj
10 2. de Ptafag.ji quod intercurrens aliquaii- ftacumac coaionis tempora. ,
Observatio XXXVIL
tulfii viirans ab Hepatis incendio, Sinifiro pulmone furulenU ■, ^'c.
N 111. Domina N; febre ISmitertiana afFcda Pulfus erat Vibrans , qualis in ing
inflammationibus apparete Iblet. Hepar incendio incanduerat. In eyfti adetan
ivem: Sioiftet Pulmo purulentus : Foemina ctat ira: prateipitis. VideTttidi.Pehrib
8>r ^natom. Ptad. Lib. 1 1. Sed. I X.
Observatio XXX VIII.
fdfus tBtqiiilis , inciens , eh cerdis <ventricttUs & fulmeites fangume referies,
eam catmcalisin finifire cordis f na. ’
T^Om. N. de palpitatioae cordis eonqudius cft, Pulfiim illius contreaans, iasqualefl!
JL-/ illum iuvenio, omni genere inasqualitatis , ita ut ftatim mihi renovaverit memoriau]
Antipatri: Variafuntprafctipta,feda:get in pejusperpetao ruebat, fumma difficultate ref
pirandi laborans, SPulfus nullus appatebat in carpo. Aperto cadavere, inventus fuit cordt
Ito refertus. In fii^ro cordis ventriculo caruncula: totundre. Vide Ut. de tuliit. cordis.
Observatio XXXIX.
TuJfus ietermiffas , Uniem ojfhyxis ob cokuhm t» /»« dextro coriis mclafum , '^e.
bubulum referens , inveniuntur : circa valvulas dextri ventriculi calculus ex tartaro co
is.- fide tit.de cordis fdfiutione. .
' Tuitas fer triduum deficiens ab exhaafiis fanguine corbis nientriculis:-
'‘Xor N. qua: gravida judicabatur, poft varia fymptomata vivere deliit. Coryli eiega
&pofillura, adipe fere tedum, Ih ventriculis ne gutta ianguiais comparuit, ut miru
fit tribus ante obitum diebus Pulfum cdTalTe, Vide &. r. Ttt.de ventris tumore.
iMignirudine, hir
llnrofha defeRum
1 fiii rarefafiionim ineptum reddu
[Oi^ae ^'coiacet.^ lympha Subacida, fi copia tam
ijore accedat 'ad Cot i quoniam Confiften-
OBSERTAilO XLi.
Mfis lii^aatis 'ol contenti extrinek infinuiits cordis i faccekente j0hynie.
"XOm. N.PuIfiim «onttcftahs, illiim inatqualem invenio omni genere insequali
^deni ad afphyxiam devenit. Inventus fuit cordis ventriculus utetquc fangui
repletus, In finiftrd catunculi. VideTit.defd^it. cordis.
p; 14. Quam- fu:
Tdfut iimqmkf i» integra, valetudine fruentihus aliquando accidunt.
EX cafibusObfetvat.fupcriotibus allatis, «pparet magna: arteria: callos, tumor
gnes, obftrudionefve , interruptos ina:qualerque omnis generis Pulfus proferre
cordis palpitatione : Eoldem veto affcftus in vena atteriofa omnia hzc ptzftatc, palpi
.ut quantum fieri ptfffit inor. ettfm. 'wmts Pharmtc. Rttitn.p. '■
OBS IR YATIO XLIIL
tulfus innqudis , iatriinifus^ ixHrmittexs , da ohfiniSliontm Htriujqitt fisas tardis i
ftthfitntm quadam tfitam inedulU fiimili.
ILluftr. Princeps iis aut tei in anno ex catanho tenui ad peaus fluente, & brthopnotaia
cum fuffocationis peiiculo ad breve tempus generante, vexabatur , &c. cum pulfu iniqua-
li, inordinato, intermittente , &c. Cor in utroque. fuofinufubftantiamquaodanicontinei.
bat oblongam , teretem , mollem , ex albo flavefccntcra , lentam , meduHz oflium calcfa-
a* pcrfimilem , fed appendicibus aliquot proditam : in dextroquidem longam digitos fcp-
tem, in finiftio minorem craflitudine digitali, &c. VideWi.i.Tts.devesmsTamore.
X dierum fpatiocarebat pulfu . optime tamen' di _ .
convaluit. In moribundis pariter fallax judi- movendis
cium prabet.Civem curavi febricitantem. cujus in^er. 42.
pulfus modo remittebat per vices , ut moitem
tulfes itttermittess i calcula ohfidtsie arteriam aertam juxta reaiS.
IUvenis incidit in vehementem cordis palpiracioncm, &c. quibus acceflcrc Pulfus inter¬
mittens, &c. Prope renem finiftrum dedit fc nobis in con^eaum inauditum calculi ge¬
nus, quod, a loco cui infedit, vocare lubet arteriale ; infidebat quippe firmiter ilii atte-
riat aorta: ramo , qui vergit ad glandulam Euftachii , finiftto reni impolitam, &c. FiieTtU
de Palpitatione c-ardis.
rainiis excernendis pulfus intermilTionem cor
cigiffe, quibus exclufis ad priftiuum tenorem tc
dierit , notat Bartholinus hillor. ?7- centur. '
Unde infert hnjufmodi intermilTionem terto
Medico elTe non debere. Hinc refle Hotlerius
de colico dolore in fcholiis , vites ex pulfu uo
ceps Anhaltinus Ludovicus , referente Rolfia-
iio Meth. med.fpec.I.}. c. ir.calcuIofus ex re¬
nibus , hypochondriacus , afthmate ficco la¬
borans , puifum a priihis pueritia incunabulis
habebat intermittentem quafi conuatum.
Observatio XLV.
c^jbhjxia a cordis vafis majoribus fasguise concreto repletis.
Vidit Guido Patinus Facultatis Medicat Parifienfis Decanus meritilfimus, &c. Viruta
diutius afphyxia laborantem, in eujus cadavere difleao cordis magna vafa 6nguin«
concreto erant repleta, “th. BarthalinasTrad. de laiieis Thoracicis cap. 14.
que oblfrufiis thoracicis lafleis induci inducitur, unde fanguis , copiofus alioquin.
credit. Vatiorum, affefluum genera- humore neceflario dilui nequit. Hinc vidit G,
tionemfaci;em& expeditam nuper inventse la- Patinus, &c. Szpius id quoque obfetvavi in
fiese thoracica: propalant . i, &c. 5. iv. Pulfuuin fubito demortuis cadaveribus paltim a me dif-
mutationes cibo fumpto , qui dignofei a Medi- fedlis. Paaatolus in febee ardentilfim* fflor-
■DeLeipothymhi Syacdpe.
t*o Tidit cortorre&aBiu pyritofli mitar , abf- cuboic Xnh.dt Mare
que olla. per#car4ii aqua , uisde febrjdtaores ^tricdi cordis coagu
& peto indigeor & eondein appetunt': lifdem • Vide irifra Phjim. 4.
laSeis obftcu&is Goe dubio aoioii deliquio oe-
L 1 iB R I . S E C V N D i
SE CT I O -
DfcLeipothymia , Sfricope.
■ Syncope 1 corde Smie ehfitt.
T Qcis Alantfea, civis & BibUopoIa Viennenfis, cum fututo ex {yivcope anno 1 5aa. objifet,
■'^Ji^apettom .eft ejus pedtusv atque inventa eft plufquatn media pats cordis ranio.fa & putredi¬
ne afafompta in hunc modum; Qua: certe putrcfadlio in exiguo tempore tam validum mem-
^BViim coniumerc'd’Jeo non potuit , Icd neceflarium eft diuturnam pesftitifTs priufquam tam
'Bobilc membrum , fortiffirois & duriflimis villis conftaui j-adco evinteretUr ; Hic eo anno
quo obiit , multa & ctebra paffus eft animi 'deliquia : ijdiithiis ‘Cofntx cdf ■fcltivio fn'£ %tfiorik.
COripfuni&putredinein&apoftemataper- concinne fprtaflisaliqliis' inferre jioilii 'Vene*
ferre polfe aliquandiujteftitnonioZ^^iV.dcf,^ 'tum mercatorem immunem ab animi deliquiid
ditendam , Qgiih anatomiafpa,.cap. de Corde, fuifl'e , quoniam recentiorlues , nonperindi
fe lecaife Merciatorem quendam ''Veneriis , ex magna putredo illius.cor invaferat i Givem vee
Tulncre eapitismbttuuro, teftatur, in cnjus.cor- ro Viennenfem ideb crebras fyncopas perpef-
de; cum obiter thoracis partes perferuraretur, Tnmj&hifce exrinflum, b^gna putre^np' cor
repetit pfzrer o,ronium opinionem ulcus, fcu urgente & ad esitutn vita impelleiirc' i ' Hae a
apdftema, in ipln auricula Et fubliantiaco'rdis, me di£ta. Ciirit, , ut candidus Leaor 'agnbfcat
xnajmtudine p.va^Uibacei , quem eandem cer- multa prater .ppimonem veterum contingere i
tb,^qmperit . , habita diligenti jnveftigatione multa naturam aliquando moliri «obis incredi.;
^pud demortui Kmdiares , quod in vita nun- bilia, nednm incognita; vera tatoCBi ' Idemi.
quam de corde fuerit cbnqueftus : Sed non in- ’
Observati
II.
Symo^e eb ulceribus pxijlrem cordis duricaUm exedeutibaS.
POero trimo ferebatur ab tuinido J^ite tam frequens dcftillatibin .iubjeSes puitD®Hies,ijt
ftxter tuffiffl ae febriculam; «ontraxcrft inde fummarn ipiritusdlfficyJtatem .profundum
dopotem; & tam frequens animi dcKquium.uttandcmrepcnteroigravcrftc vita. .
Qua dcfuBQus , obtulk Medicorum ocuiis pcftus aqua referturo , & pulmones ubn iantdnj
flaccidos, fcdftniftra.m.Gordis auriculam vatiis ulceribus exciam : a quotum etuftacte foe¬
tere defeit proculdubio frequens animus ipfi.
CQrdis deliquium «tiain aliis ei, fimiii caufa repentinas illas mortes de qiiibns loqUituf fiip- '
yjdimus contigilie : fed ptacipue euidairi p.ocr/Hei inqaiefas . QuiexblvuntUrfipeacvehe»
furi , quem proptetea pufillanifnem vitpperave- menter; fine evidenti caufa j repente iboriun-
rant qui cum ipfq verfabanturmebaiones- Sed tur ; apb: qri feSibn; 1. Jdiiiliius tutius Uh. $
viderinthiceruditi, uirura non oporteat ad in- cup.xvi; '
fenfibilem hbtum ulcerum difreptienitu referre . . ■
0 B S E R V
Illi
Nobilis mutiet- freqfieflteraBujib deficiebatur iOfenibuS temediii magnam & malignato
vira morbi oppughantibus confulebatur -• Aperto cadavere, in finiftrb terdis ventriculo
repertus eft exiguus quidanagromiisfenguinis qui ibi concreverat i hinc repentina mottii
•eeafio. BaUomsss Ptcrtdi^icte xi
Animi deliquium a fetido humore iitofinij!^ ventriculo -cordis conclufo^
“Xlvis Monfpelienfis per trieritriam melancholia laboravcfac hypochon4i1aea , eaqoe &'
^viffima; quac tandem acuta febre fiiperveniente hominem e vivis fuftulie : Priiilquaia
,men vita fungeretur , per menfcm integrum bis in die levi & fugaci animi deliquio corti-
ebstur , cum modico urina: ardore & ineredibili meiendi defiderio : ?rofufi autem frurubfu
nui & foetida urino flatim ad fe redibat. 1 . ■
Diffc&o cadavere , totam fiste thoracis cavitatem tenui , 'priKubro & fetidiffimo hamo*
; oppletam invenimus , nec non cordis finiftrum finum eodem humore plenum : Caufim
Dc Leipothymia , Syncope. .
;S conftenc. fieri liae segci m- flito, tuijorein ^nfiftentiatn accedere . unde
§.i. Excitatur (yncopenonnunquam a vermibus, non folum orificium ventriculi , fejjj
cor ipfum Vellicantibus, ut vult Mefueus, qui mortem inde inferri docet : Scholiognfhus
Hoaeni caf.-L9.lih.\.
§. 3. Vermes cor erodentes intra pericardium gigni certum eft, & fcordio enecari : Da-
hoc morbo ttaSavit Saiias-. Necabfiirdum intra cordis ventriculos vrrmes repetiti qui ta*
men cavam intra venam geniti eo pervenere. RieUnus Emhir. Aaat.^Path.l. ycap.^.
Observatio VIII.
LeifothymU exulcerationem cordis Jequufac
Filia Dom. N. annos xiv. nata, per multos dies laboraverat vomitu pituitolb, cum Cat-
dialgia per intervalla affligente : Item patiebatur dolorem in iumma icapula finiiira Sl
luinritate brachii: Succeffis febris, a cujus invafionepulfiis fere fempet fuit intermittens,
nec poterat argra in fioiftrum latus decumbere , quin iiatim cardialgia & tuffi cortipeteturf
Die 34- morbi fubiio correpta eft (anguinis fputoi quem ptr tuffim excrevit ad ^viij. quO
tedeonte , fubiio extinda eft. DiflsSo cadavere , inventus eft pulmo colote albicante , ut
& cor , quod media fere fui parte , qua diaphragma refpicit , cxcfum atque exulceratura
tepettum eft. yide hijloriam Jeli. 5. ohferv. xi.
Observatio IX.
Dlfcipulum in Romana Academia mortuum fecui : huic mifero juveni pericardium dee¬
rat ; itaque fubinde in fyncopen incidebat , fubinde mortuo fimilis confpicicbatur,
quo genere morbi exanimatus eft. Columbus Lib. xv. t^natom.
Animi deliquiae corde extenuato, cum variis partium vitalium ^ naturalium vitiis.
CAdaverdiffecuimus in quo- repertus pulmo confumptus, thoracis cavitas plena faa-'
guine putrido & concreto , in pericardio plufquam menfura putis albi continebatuf,
tota cordis fuperficiesabfumpta erat & putrida, extenuatumq le admodum cor: hepar uii
que adeo magnum ut infra umbilicum dcicenderec, totam antetiiTcm hypogaftrii partem
occupans; Symptomata quibus vexabatur erant tuffis, febricula, dolor io thorace, » ta
anteriore ventris parte, dyipnosa , paucis diebus ante mortem Deliquia animi-; Ex Ohjtr»
vat. lohannis Bauhini.
Anatome juvenis crebris Leipothymiis lentati, cujus Cor magnitudinis injigme
deprehenfum &c.
Nlc. i Sonnevqlt circa xij.ztatis annum, ex febre quadam acuta evadens aliquandiu va3
Ictudinatius vixit ; circa xx. annum in crebras cordis anxietates incidit , poftea in Lei-
poihyr
De Syfacope, Lcipathy
pochyfflias, tandem c vita deceffit : Thoratc agerto invcc
icm quater circiter excedebat •• Xn villis ftpti n
i.de Ptlfiimone ceriis. : '
^fcetidum hammm intin fericatdiiim 'conleiifimi
lidam, vel defeSum animi patiantur, & freque
oniam &his vitale robur valde imbecillum eft.- Id
ic quibulllbcr dc caulis exolvuntur , & propterea derepente moriuntur , Impedit enim
dis asionem moles quzdam iparfi, id eft, humidum vel fiecum ipfi cordi incumbens;
B autem quasreretur caufaf utteftatur Galenus J in difleaione corporis, inventa eft tu.
1 quatdam (iiperjacens ipfi cordi; plena humiditate quadam fosdi odoris: qua: quidem
niditas vitiola illa qualitate corrumpebat iemper , & dcftruebat robur vitale j & hin«
ibatut affeftus exolutionis. Fhiletheas commem, od tfh 4 u lib. 2.
Syncofe Pericardii inflammationem' fiquuia.
Aufa ob quam Authores de inflammatione ftpti rranlVctfi , membranarum imdrfc
:uta ftbrecft prehenfus, quam comitabatur liris Ingens 5 anxie tat
fyncope , animi deliquium , eordis tremor &e. Triduo e vita fublai
oft mortem palam fecit fuiflb pericardii inflammationem lethalem ,
JaSe tugola vila eft , & in multis partibus aljseritudines apparuere
dam infta* , quz omnia ab adurente & retorrido calore fuifle fuborta res eft ma
aemus Praxis admir. lib. T. ob/er^at. T38.
plauftri foeno onufti ruinam in ft pafllis, de doloris Tcafii in peSore conque
elapfis diebus febre corripitur ardente, cum afthmate , delirio , vigiliis , fit
uro ruborc& Lcipothymia fibi mutuo fucccJencibus : xi. vitam finiit : Aper
icardium fcatens pure laniolb repertum , ( a przgtcfla inflammatione ) cu
1 cor &c. Vide de PeUoris dolore feli. 3. obfirv. 4.
Syncope Cardiaca, a concreto in venis Sangaiuii
tiv. annum agens, euin per diem capitis gravitatem ; vertigines & anitieta
(Ta clfet , die fcquenti fubito cxtinSa eft : Cum dubitaretur quo morbo pe
o cerebri , an hujus fyncbpes metito hoe faaum fuctit , ftaa fuit poft mof
inde ac gladius ex vagina extrahi Iblet : Quare judicatum fuit fiibitam hanc mortem
a interceptione &occlufione venaruih, a finguinc crialcfccntc faaa caulatamfuiflci
\us Diverfis de afleU.particul. caf . iv.
lentes, ex vitiofa humorum inrenui int'eftiao res &mcjle'fce're St uri di’cir :Hmrieatieitc'au-
confluentium effervefcentia.- inde ad coj, adeo- fam mcombuftibiUtatis cordis Cifaris &rmani.
que ad omnes partes cbrporisl elevati, ibidefti- ci & HMmci vel falcem quod diu-
'que efiervefcenti^m,& rarefaSioaem fan_i>uinis tius igni reftiterint , quiafcil. fanguineejufmoi
iinpedient«s':''quamprinium hi regiam -j:'6rdis di vifcido, mitcoTo.ac roelancholicofpblitafue-
arceti) copiis fuis impugnant , fanguiqeam titi- tine : quz tamen adhibita majori flamma taij^
§.a. In omnibus morbo cardiaco extinftis cor &nguine lento ac coagulato eft plenilEr
inum-5 quod probat auTO4'‘f> bujufmodi enim hominibus diffedlis , non tantiinj condis
ventriculi, verum etianTvenrc cava: & arteria; magna: trunci, fanguine vifcido ac cdneto;
td' plurimo repleti deprehenfiTuerunt , ita ut incifis illis partibus fatis oblonga ac unita iftlus
goagdati fanguinis portio extrahi potuerit, i^dnunus Sfigelius E(tJ. ad Gut. Sophumnn ' '
HCJc peranet caurareipbthymiiilliasluper. becncrens, leipbthymiam invehit; fentiunt quip-
venientis, quibus vena ‘fefia folutadcr' pe .quibjis.per ;multuro;fpa,tium ligatuwibrai
mumhgafur.ai'non 'dum^fangaisefilpicimnde ehium , ;unde manus .tumida pauloque,. frjgi-;
fu^icio abeft eacn fieri a fpiricuum effluvio: co- dior inde reddita eft , laxato vmcufo frigi-
hibitus enim, vi' iigatutz', & refrigeratus dum qmdTurfutnufque ad.cubitum Vel 'axillas,
fpanu , cum hac foluca furfam remeat, cordi obrepere,'unafcilicetcamrevettenrefahguiac;
-• §. j.- Tribus-prarcipufe.modis cordis motum pervertit fanguis l incraflatione Sicoagulatio-
ne. 1. abundantia nimia 3. defedtu.i. motus cordis a fanguinc alteratur, cum aut ab alieni
ihixtionc, aut propriarum partium fecclEone coagulatur & grumefeiti adeo ut viam-'fibi
ipfi& tranfitum omnino ptcecludat, prout in pefte& vcncno aliquando accidicviundc gra»
yiffima illa f)'mptomata, cordis anxietas, tremor, palpitatio, pulfus intermilEo , & lari-
demfyncopc &mots repentina Ciccedarit 1 Quse Oiifliia in iiiajorc moloflb , poft injeaam
libram femis la^is recentis modice .calefaSi , f expcn‘menii gratia) in yenam cruralem,
detra&a prius pari languinis copia, quo laiSJ recipiendb locus cllet, non fine magna com-
pifttationo fetnel yidii. Vfix enim, /emihqra.glapfi eft.,. quin maxima ptrecOrdiotum ^nxicr
_taie& oppteflipne cordis , & diaphragmatis Tumma contentione (pro expediendo languiv
"jniscircuitu'('aS5cicb'attfi:Vqum'& mox drcbrayalpltatione tremore' dfgrayiffimisfullsitiii
Succedentibus, tandem inter miferandos planSus & querelas Jjujfopi? extinduseft. i,,
Ifl diflcaom.qx pbfetyayi-vepam cayaip, utrofque cordis ventriculos , yafi pulmonam
atque abrtam ladecuin fangulne p.cnitus concreto impleta ,V&, adeo inter fe compaSuS
tumlaad fatiguis fuit, ut 'digitis non ita facile divelli aut deparari poteirat.- Unde fithileiii
Tn peftc coagulationem efle tiph.eft quod dubitem:, euiiS iifdcffi prbrfos fignis & iymptdmaV
y.^<i%fsiiai3x. Eichirdus LoHirer..Ttt£lktude cerdtc4l.-2.i^:n6.‘
.='',^08 SERVATIO 'XV. _ "■ ■■
Syncofe i carnea exerefeentU^ Uter ntugnd aneri/e ramatndc ve)iaanert4tsrc‘dker>tfubcirtt.
i^Uidara in ^tate confiftcnf,econftitbtns,anirni.de]rqpjo ■ vp?iabatut aftidue .• adhibita plu-
jkii_4ra auxilia qu* flatus.^dgtctjt i narait» ineo abundabant J,_utetiapi a focanol ftiper.,
jUnkipmik Emeli lota.^ Sdd^ j venient»
«7» Asatom. Pra£t. OK 1 1. Se^ X.
venienM otthopnei , oum ftrcpitu qaodam pcc os erumperent : Sed ilJa ptofiiete nifea • T
dem ingravofeente malo, &acceffione oppreflus, fubho occubuit. -an-
Aperto thonacc inventi Pulmones flatu diftcnti : Pericardio difleao, inter magni arte '
ramum, & venas arterialis radicem , carnea exetefeentia dura & concreta , colote nicet”*
mo reperta , qui binas fete uncias ponderabat. ZkMus Praxis hijlor. Hi. a. cap. 8. ”
Symopt Itorpore pro^o ia tmt . contexto.
IN femina diu aftbtnatica , & cum cordis palpitatione confliSante , tandem cardiaca Srn-'
copeextinSa, corpus pituitofum five fibtofum, ulnae longitudinem fupetahs, cx aorta
extraxi. VVepfertts Oijfert. de Apoplexk.
Oe generatione ejaffflodi corporum , VideScholiaadobfcrv. jS. fefii a.lifa. liex eodemCla'
xiCs.TVcfferc.
Observatio XVII.
OLim puella: Leipothymiafubita interempta: cadaver Affeeantes, io earnofi dlaphrag-:-
matis parte ahiedTum magnum, cumcyfti, fanie & veficuiisaquofis impleta tcpe&
§. I. Syncope Medksiini inflimnutitnem , Pulmonum ^ Pericardii fequuta . ^
NOb; cuBj febre acuta deunereturSe convaliturus fperatetur, - exinfpetato pricedenti-
bus nonnullis Syncopis extinguitur. Eifeflo, inventus cft in membranis inceriepientu>
bus tumor fatis notabilis magnitudinis , qui etiam in patteconmmnicabatur.pericardio.^l-
de tit. de peBorii dolore. .
§. i. Qjidam orthopnolcorum more cubabat, dias (upihus quiefcehs ttatiffl aniaSiderii
quio corripiebatur ; Inveat* funt rnembrana: interfepieiifes tnadine ioflafiiiiatje. plie Irfc
de Xiyjpncea.
§. '3. Inflaromationein mediaftini vidimus , in qUa legcr quoties quieicete fiiplnus cnpiei
bat, ftatim Adimi deliquio corripiebatur : Eo mortuo membrana: Xitctfepientes di^
maximoperd uA%mnMz.Ae^teh.eD(x.: Ponar olus ubferv.io.Pentec.-L.
'§. 4. Agricola piauftrifosnoonufli ruinam ia fe paffus , febre ptehenditut S£s. Leipothy-'
mia Ciceedente i Pericardium iii defunao fcatebat pUrc copioft ,• cui velut immcrfum «*:
Pulmo, cjufdem labisparticeps , &ci ii/. ■s&pfSeHr dfl&re;
§.5. Puellus 4. annos natus febre continua coffipltuf, cum dolore lateris & fterni, fuiS
ac animi Jevidcfciaidne.' Una pars puimonis vclutftipula ardentCfdeflagravetat. i^tde tit.de
l^ebribusi . ; - '
§.6. Mulier .vomitu putis copiam cum defefiSone animi rejiciebat j vomiea ingens in
pulmone repettaeft. /1^. 3.///. r/e x/ira»;/». ' _ :
Leipothytnia d Pancreatu xhjceffu.ortdl
■ji jt Efcator apudMedidos coriqiietejiatilt quod diltfi' dormire conaretur, in Leipotbytniaili
AVJLiiictdetei Ste. Iri ejus eadavete PahcreSs duBtaisat tepertUtireffi abicc^ piittefaflutn
■ ridekifiofiamlib.litit.de vipliis. ' 1- , : ' ' -
QVhmilo ad Syncopii & LiipoihytUid generiiti- tSs OddreSniitfcgtafos ,- hurid ingratoi; i; fe*
non eoncurriu railcieas,eflendit cU Syli^iuJde ~tum isgratarufn cbiifpeaum. 3. ab ingratis afr
le Bii FraS. lii. i. 36." «hi de utriufii«e caujtsj ‘fuitiptis'. 41 ab igedia.protf aSa. 5-. a quibnfdant
Jymptqmatipjue cmitibue y accurate agit unde ijuie- inirai affeffibus , .0; magnas fanguinis effuflrH,
dant hue ajfirre volumus : Animi deliquii S( Syn- nes^ yr femiuis. 8. humorum per vomitum , fi*'
- .0.-.Q - gnitu explicatuque diffid- ' dbreiri&c, ii ^ ^ -
trcis , fucceffive. domininm in glucinofum Sc in totum emendati iiequivetit ; pe't repetita^
acidum obtinentibus i non tantum fanguis de- -vices evacuatioj inprimis pet alvum & uriHas;
nuo rarefit magis magisque jfedinfuper halitus
Obsbrvatig XX.
Sj/iKUpe ah Uiicirtim venarum conc^rfu dr dilatationi , i» umbilico definentium
& lecur ajficientium.
M □licti vena: dus , pdft partum difficilem , vatiebfa: ab Iliacis venis externe ad um¬
bilicum ufque aleendebant , digiti pollicis eraffitie ; eum fupina decumberet Syn¬
cope corripiebatur &c. Ven^illa; , dextra & finiftra , in unum coeuntes globum in umbili¬
ci regione terminabantur .• Umbilicu^ipfc , aperta vena umbilicali ^ Jecur continuo Impulfij
fenguinis percutiebat : Vide i. 4. tit. de Tumoribus.
Observatio XXi. v
Syncope a lumbrice excitata j ertfiio ventriculi afftxo.
AtSnoigSy. Puella quinquennis, filia Dom. Le Fortii , Aromatopolte Genevenfis cele¬
berrimi j frequenter Syncope eornpiebatur : Vermes crebro, etiamnum per os cxelu-
debap exoriente tandem vehementi fyncope & diuturna, irricis remedlisextinaa eft.- Eg
judicio Mcdici familiaris j excitabatur fyncopc ubi lumbricus orificio ventriculi adhatrebat:
definebat ep in fundum fccedente ; Aperto cadavere lumbricus in fundo ventriculi , prOue
ptEdixerat Medicus j repertus elfc - -
i
.8;?4 AQatom.;ft:aar»:i%Hs Sea.^X.
‘ /^Rayiffimaiyinitbmata a iutptticis excitari .MufaYi^.inpnero oSo anaos nato , fyncoi»
VJptonjicjira partis Aui infidentj, potum eft, tamen npnprayia,' imo nec leipothymia , fcd
■ficut& quameximio feafu^praEaitum fit orifi- canturo.infignijeaigatione. yidihijUriemlH
ciuih ventriculi : Mottetn fequutam a limiti
observatio xxil'
. . - ' Syscofe a Tuberculi -ventrictilo innato
N ds illnfttifs. Alphonfum Ferrari* Ducem in Auta Eabuimds , in cujus ventriculo tu-
bctculum difruptum eft ; Hic habuit cumulacim h*c omnia lymptomata, Exfelutie.
nem,Vv.omitioactaiammidcfeliionem, imo Sementis alienationem, Si aiiamnlta fymko-
mata j & fecunda die a difruptione mortem. Brajfavolus comm. ai afh. i./eli. 7.
APoftematis ventriculi in abfceflum /«n/5a»- Excliuia fit curii fetifus & motps^fola perfurBd.;
tali &-faitatinie exemplum apud Emjlum •iione. Animi 'defeSaj, cum fenfus& motus iai
lib. . 18. obferv.jj. Sanatum verofuitapollema, tegra ablatione'.- Syneopt vero cuin omnjuih
quia vergens ad exterioraiui indicia prabuiti adionura , imo &. ipfins.pulfus ptivationes
przdidtum autem diagnoftica nulla., Xed tan- quain difierentiani fignificavit y. apn.g,
tum communia Izfi. ventriculi habuit. : A-tuberculi intus tuptiohepxolutip , vOmitip,,
Exolutitntm, animi difeSionm ) Hzc duo vo- animi defedio -. Necnon (J<ile«.'r. de curat, pne
cabuia pletifque fynonima funt: quanquarout f.m.hanc przfcribens ufqiii ad animi deliqui-
diftinda proponat Brajfavolus: differentiam -nm, monebat Mdicos pulfibfas attentos effc
oftendit Excell.fottir.conlulc. sS.cent. 1. Nos, debere, an mutarentur-, ut' fcil. excluderetur
ait, diftiaguentes animi exolutionem fdilitjuium fyncope : Quare animi exbluiio & animi defe-
& Jyncoptn , ctcdimiis potius a cerebro quam a Cius , fiunt Izfa facultate animali , Geut fyncoj
corde horum ortum derivandum i Siquidem pe vitali: Fide/. c.
Observatio XXMI.;^
§. I. Leifothymia a corruftione Hefatis ^ Pulmonum. ' . . -
DOtru de Hbdcvlllc languit fere per 45. dies, nec manifeftus erat morbus: Animo fepe
deficiebat, ut facultatis vitalis virtus videretur extingui, alimentis refurgebat, mors.
Aperto cadavere totum Hepar pene f utre. Pulmones corrupti. ' '
Quibus in agris eadem lymptomata confpiciuntur , caute medicamenta exhibere opotr
tet , nam f*pe calamitofc ftatim a fumpto medicamento intereunt.' atpramatura morte corri¬
piuntur. BaUoniusParaiig.lja^
§. z. Dom N. in febre, fingultu , Syncope &c. prehenfus eft ; Pulmones erant purulentii
cortupii, Imefiina quafi fyderata fupetna parce , Lieu plane pueris : Vix ulla pars integra*.
Vide tit. de Febribus.
Qui fit ut plerique diu decumbant zgrotan- tum in iis qui ex ibfiammationibus imi ac medii
t-s , quibus omnes partes internz fere pu- ventris ( quoties in fphacelum abeunt ) tentan-
trent & JJoip6e/dt patiuntur : alii quibus fanz tur, ut inopina morte abripiantur & placide
IXc Leipothyiriia ; Syncope,- S7/
§. 5. Cai^atn cum acuta febre j finguleus, Animi deliquium &c. omnia vifcera fiiircoce
ecmfccla & abfccflu puetida inventa funn Vide lib. 4. fit. de Febrihas-.
Observatio XXIV,
Symepe eh iffafo , eb vas raptam, fasiguine in ahdomin
§. I. Tl T Attona dolorem in ventre habuit cum ienfu alicujus fei difrupti, pauld polifei
j_VJLquitut (yncope funelia : Abdomen fanguinc pienuro erat, ex vena rupta quatuof
digitisiiifra majorem lobum Hepatis ; Fide Itb. j. tii. de ventris dalore.
§. i. Uxor fi; poft epuiai tripudio iudulfit i fuccedit animi deliquium , mOrs : PefitOnsKi
cavitas cruoris plena dlfruptam veUam efle ceftabatur. Vide ibidem.
§. 5. Princeps poft ventriculi dolores nigra dejecit & fyncope oborta exfpiravit : Ventri¬
culus fanguinc concreto erat fcmiplenus , & in cavo jecoris mauifcfta folurio continui , venai-
que portx.dilruptio reperta cft. /'ir/e «r. -ueatriraii
§. 4. D. Comia: gravida: frequentes accidunt cardialgia:, interdum etiam leipothymiati
jDiffcao mortuie abdomine, in ipfius cavitate fex concreti fanguinis lib:« reperiuntut.
i. }. tit. de Hypegaftrii delmbus.
f. 5. III. quaedam Matrona a prandio animi deliquio correpta, horis qtiatuOr poft exfpi¬
ravit, a rupta vena in ventre, qua: a nobis videri non poruit, icd fauguis totus in capacita¬
te ventris inventus eft. Betadas lib. de curatieneperf.m cap li.
§. 6. Quidam in hypochondrio dextro lato gladio 'vulneratur ; (equuntur Leipothynilm
frequentes &G. Vulnus in ventriculi fundo maximum erat , e cujus vafis penitus difeiffis in¬
gens copia fanguinis effluxit , cujus pars.in abdomen illapia erat. Vide l. 4. tit. de vulneribus.
§.7. Militi gladius paulo infra cartilaginem xiphoidem intruditur-, Syncope &G. obruit:
Invenitur ventriculi orificium ad thoracem per vulnUs delatum , Ac inferior abdominis ca¬
pacitas, citeapubem, fanguinc abundabat grumofo. Vtdel. e^.tit.de vulneribus.
Observatio XXV.
Animi deliquium ab ahfcejfa in ventre difrupid.
PUclla febre tertiana intermittenti haud difflmili laborans , levi animi deliquio cutij ri¬
gore quodam pi chenfa fuit i diximus abfccflum in ventre inferiore ruptum , ex quO bre¬
vi interitura effer , &c. Differo corpore , magna puris quantitas inventa cft citea uterum,
icc. Vide Itb. n- tit. de Febribus,
LEvi animi deliquio eJ-t. ] ^ Difqiiifitione di- eft probabile inde tantam pertutbationefii Si
gnuth , cur ab exigua puris excretione ani- defefiionem evenire, mulco enim major utriuf-
mus facile deficiat .r Cumenim Medici in mif- que iit evacuatio m phlebotomia, quaroinef-
Cone fanguinis liberales effe foleanc mirum Huxione puris; cxiftimamusnos pus , etfiex-
8^^ Anatom. PraiSt, Lib. II. Se<^ X
§.i. Vir de ventriculi aoiore , {vide querebatur, cui fupervenit leipothymia-
Aperto ventriculo nihil vitii iovenio, fed faltem liquamen fiibcruentutD.
§. j. Quidam febre peftileaci extinaus , multis Deliquiis praeviis decem horatui» IpatJo
obiit. Inveni ftomachum triplici cfchara pettufum. f^tde tiu de Febribus.
§. 4. Piftor querebatur dc dolore Hepatis non valido , interdum Leipothymia lentaba¬
tur ; Hepatis parenchyma in pus degencravetat , integra membrana. Vide, lib. 3. tit. de
chandr. dolore. '
§■ j. Vidi cui hepatis parenchyma , illaefafola fuperficle , in pus verfum fiicrat fiib /«».
guide febre , & frequenti Leipothymia foium. Heurnius cemment. in afhor. 6. '
§. 6. laus fuit fcipionein regione lienis juvenis, cum infigni dolore , ac tam frequenti
animi deliquio , ut poftridie obiecit : Lien , in gibba parte , in qua iiftum exceperat , illa:-
fus : In cava erat evidenter filTus. W. 3. tr#. de HypncA. r/o/n/e.
XjL.zarus Riverius Obfervat. comm. 8. c
4. de quodam qui i.a fyucopen incidebat Ii
atque in latus liaiftrum decumberet , it
difficult.t ab ea revocaretur, adeo omnes
res collapfe erant ; fecus nihil doloris au
commodi percipiebat , cibum fumebac ,
bene valentis omnia munia obibat; unde ct
: ne infticuta , purgato univerfaliter cdrporc ab
. humore melancholico a- & privarim exhibito'
. medicamine lienem ab cbfttBfeioBibps hbe-'
> rante, roboraro corde, hberoititiiinoralVEvo‘
■ fymptomace evafit. ■
§. 7. Matrona: ventriculi dolore laboranti accedit Febris, Anxietas, frequentes Lcipo.:
thymia: : Sec. Pancreas maximum erat Si icitrholum : Ren iiaillcr coiliquatus omnino , Fide
lib. 3. til. de ventriculi dolore.
§. S. Vidua N. nephritica in febtem marafmodem incidit i fiequcntes aderant Leipo-
thymiz: Renfiniftetlapideobfciroscrat, Dexter admodum parvus. Fidei, i. Ut, de Diabete.
§.5. Cuidam cor frequenter palpitabar , cui acccflii ficqncns animi deliquium' Sic-Cot
erat magnum, fed fine pericardio, liJiaoriz ramo, qui vergit ad glandulam finiftro reni im¬
politam, infidebat cal-ulus &C. Fide tit. de tUfn. cordiS.
§. IO. Puella ) de qua Hyflericis affeci ibus) Leiporli;.’mia per inicrvaHaalEciebarur : Juxta
uteri ceftes veliculr retro humore plena: aderant: In thoracis cavo humor pravus ex Pul¬
mone corrupto exudans.
§. II. Mulier querebatur dc inordinatis menftruis Sc dc crebris animi deliquiis. In vulva
dclitcfccbat tumor , lividus , ater , cruotc ac fanie perfuius. Fide tit. de menjiruts inordinatis,
INordinatis mcr.Jlmis') A menftrubrum vitio Subjeaum feciindatium , mediatum, da-
quo modo indu, atur Syncope , juxra reno- plex eit, uieriis & primre vis ; Vitrus -. quia in
tem Sylvianz do6tinz fic explicat Sa/J-kias txp.tllcnda exctelnentitii fanguinis mole non
conf. 8. iib. 4- Afficitur , ait, cor , ut fimiUre rite officio fuo defungitur : Prima via , 'nara
temperatum, quatenus temperies ejus natura- ventriculus inge Ilis cibis quantitate , qualita-
tf infipida .* Inde flasus variant faccique fe- faaam-, fieque in rn.oxnento vitale Si-unthoroidi»
caadamcScatix faodaTa,_Q^aiiMe , tuioan gium&c..
Observatio XXVri.
Sjmiife,S4Bgm»isoimiimefiifii>aemfer'vegefelihaemfequuU.
VXor Dom. N. annos eirciter 25. nata, puClIz ftaturz,” ingcriu vividi ftd valetudi¬
nis parum firro*, felici partu filiam enixa cftanno 166% At fyncope fubitp prehenii
paucis poft diebus interiit : 'Dum viveret, parum & farpe comedebar ,'ihingeSio tnirn cibofia-
locopiofiote i «K>e angebatur, ■ icf eae m fuffocationem adigebatur. Piarceps &imprcviib
obrepens mors ad cadaveris apertionem impulit parentes.
j in quo vifMca omnia citra labem reperta funt, fcd jecur &; iplen infignis magnitudinis,
ut fe m»fuo in Utera compellerent & cogerent; hinc anguftia & compreffio ventriculi ?
Bferuscontraauserat,,4>arvus& vacuus; qaanquam Medicus in ejus cavo grumos Ungui¬
nis, eofque infignes , repertos iri jurejurando pene affirmaret , a quibus elati tetri vapores
^Heopen-lethalen inducerent i Sed vafa onania , & totum corpus linguiBe deftituebaatar*
aetcbrisdccittaneceffitatcitilUSisejus emiffionibusi
Observatio XXVIIL
'teifathymut crebra eb cerf ericariio dejlimum , cum hydre^e feBerii.
DM. Guillermetus f^ridetit.deReJJnratiane UJa) afthmaticus , crebris leipothymifs tea-
• labatur ; Aperte cadavere cor nudum apparuit , aquis innatans , pcticacdid omni-
BO detoatum , eujus ne minima yeftigia,
A d"d i t a m e n t a
Observatio L
Syncife kthalis efufum rijum fequuta , eb/angaincm nigrum ^ cencreium veaaU
cavam fupretarebturamtm.
A Nno i675,.honcftaraatronaannoramcircimtxxx.temperamentifaaguinei, beuecoidi
haaris,j«m/tf tamen & nullius prolis genitrix, morbo articulati fufa initium ifta»
tis laborabat , poft aflumpta autem aliquotmedicaBienta melius habere videbatur , Dic qua¬
dam inflatu convalefeentiarcam domeftieis ancillis jpeofe confabulando in cachinno$& rir
fum nimium totatifuU, paalopoft ad fecefium exire cupiebat, quo dum petveniffet , in
LeipeihymUm incidens, curnfumma domcfBcqtum conftetnationc , placido expiravit; ut
caufem tara liibiti cafiss petvclligarem accetfitus fui.
Luftrato toto corpore , omnia vifeera naturaliter fe hahere bene difpofita raveni, prse-
ter uterum, qui exiguae mOlis mihi inconfuete videbatur , &inftar pomi Borsdorfrani minoris
contraaus erat : Cordis ventriculi, mbdlcuar finguinis continebant fpiffioris : Vena vero
cava fupracor affurgens, cutq principio vena: azygps ; oigfo & concreto fanguine oppkta
in longhudinem medii pedis genetrici , -^aiS verme infartoeran .
A iiffipaiione fpitituuna violenter cqmmqtprum , quorum-abfemia.4nguis ohtigult , hunc
funeftumeafumprocelfiffernihipetfuadeofHueiUud, ile quid nimis i Sime» Alsyfms ludeeiui
ydifuS-carief. annilX.obfl-!.^
. ^namm Reniti Toju. Jj ^eee
4 m-
S^8 Anatona. rra(9:. Lib.II. Sed.- X
AiiJppMmi ffiritmm) Tum vitalium tum
auimalium , quam fequitur fsnfus & mo¬
tus privatio - Lxlis fpiritibus vitalibus in Syn¬
cope animales etiam larduntur fempet , hi pro¬
xime , illi remote : Abfehtia fpiritus vitalis in
fyncope remota eft aboliti fenfus & motos cau-
fi . proxima eft fpiritus animalis abfentia,
hic confici nequit nifi vitalis ad cerebrum de¬
feratur: Syncope fenhi Sc m otu hominem pri¬
vat , quia fpiritus animales gigni non patitur:
fyncope correptus sgernec fentit , nec fe mo¬
vere poteft, quia fpirftus animalis deficit . dsa
cit vero hic, quia deficit fpiritus vitalis. ™
lir rifamiiimium tfn/k] Rifu mortuorum exeai.
pia afferunt Q^crcttanus dist. polyneft i. cap. 7.
Goglinius de rifU prob. 17. & ahi. An vero a loia
fpii ituum diffieationemors contigerit dubium,
fienirodiaphragrna in rifu prsfertim afficiatur-
in illius motum coavulGvum , & interceptam
refpirationem , quam peculiariter promovet,
mortis caufa referti poteSs
Observatio IL
frequens defero ab alcere tardis^ -
ANno 1S51. ag. menfisMai). ex. mandato Wagiftratus aperui cadaver Chr&.tnel
intetfefii : Hujus in thoracc invcBimus cor ulcere exedente profundo , circa auricu¬
lam dextram affedum: Morbo hoejam a iongbtenspore defimftum laborafle indicare vU
debatut frequens ipfi, dutn in vivis erat. Animi dcfeiftio,j^am obfetvafTe fe referebant
doroeftici. Ante mortem rariora fuerunt animi deliquia , forfan quod cotrofio cordis minor,
obforvabamus etiim quod ulceris iabianugmentum fumpliffe quQcieis muitiplicarcntut lypo-,
thymiar. leb Ueckeren ehfervat. Chirurg- xxxv.
COr Arijlciele Autljore , fons vita , corporis coronariam i clMtricem duos Jatos digitoi
pars pmcipua, etiam impetus' fpirituales te^nemque, ut vocainus , crsffitift
aque-accorporeosfuftitiere valens, hunquatn 'iquahtem' Secspdo, eodem .loCi 'anno fnte-'
in homine aut animali alio abfens , nullam pa- quente ulciis latitudine 'folii myttini fat prij?
titurfojutionem continui : Non minoris habe- fundum : Actre quis hitic iis mortem allataia
tur Htpppcr. 1. d. aph. 18. confirmat Gatemsy de arbitretur, ambo faqueo vitam finiere. ■ •
locis , cer rulUm fert ceniinuitaiis feluiipnent: ye-r;c:,'j^B’,i!/i hoc ]amHo«go tempore ) .Tetmitrati.pr^
teres aphor. cordi applicarunt , ex.eo quod ,cdr,.,.iefior hw: adiamus mptbos cordis ab-^
cognofeerent ftrufiuram ejus mitaeulolam, ■ folute- non effe Icthales adeoque qpoti,e.R
motum contimmm, vires fiimmas , officia ne- propria cordis, fubftantia conftitutiooe ,_aTi-T
ceffaria, imprimis fitum valde remotum, adeo qua p.n. afficitur V^qucfollicitos debere
ut medicamentis ii attingere cutarequeimpof- medicos chirurggfque ac in morbis hepatis
fibile. Difto nihilominus Ariftdcelibiconcra- Cerebrive , ne^e-ihcgligenda effe media iju»
dicere videtur Ti/e/«x ter. nat. 1. 5. c. 18. addu- in aliarutn partium morbis fimilibus ex.ufu
clo exemplo viti diuturno morbo ertiaciati, in feerunti. medus -ex debito cm .cordis affe-
quo poft mortem nullum cor ,• fed folum peti- iftibus ufurpatis , zgroque .eorum opera fic
cardium repertum-, /dv»» «W. refticHto ,',.qiiid' bKftabiC-qu6 m'inus jn f jufe
Vleere exedente prefmdo J memorabi- mpfii, homiBi!5iiS,-.,poftea demortuis, atque
!e qiTbd'adducit Cairelms Obferv.' xxvj. Ipfus 'apertjs , picattKeSj- morbowm^uibus.ih.vfJ.
ego pzkmihus Rondetetio , AJfes, Paynes duo vis erat homoT cor dbiioxluro fuei-at repeii
mirabilia fatis ad hanc rem facientia in duobus riamus , . quiles Xiabtolius obfervavit l Mesi
cadaveribus exhibuii in bafi cordis ad beren,' • ' i
O B S 1 R T A T I O i l I.
Syncepe freqtiens, cum refiiratiene intercepta e Vo^pe tnfgni in 'vena Cava.
IN-lSobilis cujufdam cadavere (qni quaijtimeftri latera febre centinua lubocsyeiat)
nuper vita defunaf, cujus-ebmites eranrjcfSBfa:' Syncepa Si Refpiratier intercepta t
feda fecundum longitudinem vena cava defeendente , repertum eft proxime cor iuiourn
Polypti .^raffitici infignis , qur Ad inferiora vergens , vafis fliiusiongitudincffl occupabat pcf
tres ulhaiipartes : qiiare vefifiiiitle-eft intefeeptam fuiffe 'lariguihis circulationenl, adso uf
fumraarnadeptus magnitudineliffuffbrcatfditeni omninoTnduxeiic: Rujfeus med. Parifenjii
Zodiac.med:Gall.annet).Ohf.ii.lunii. . . ■ . .A "
Q.i8'5.J..K.V:A,T.I.O:. IV.
'Animt deliquii peiTcesftnfam.. a . ventriculo eborti ritte- ex Anateme petitai • 1
ANimi deliquii per con fenfum , a ventriculo caufa poteft effe halitus aliquis per pefbphi-'
gmn afeendens, inlpiratoque acti juniftus in Pulmones allcftus , & faneuini citcBlanti
pcrmift“5
DcL^pothymia; SynGope.'
permiftus ad cordis ventriculum flniftrum tranficns , atque naturalem languidis trahfmntaeio-
nem immutans impedienfve; fivc halitus talis qualis lurliim fcriur ad ventriculum , per venas
laSeas alTurgens quoque ad cor : Id vero quod oliih poli Seiftionem habitam accurate oihnia
expendenti incidit cenfco communicandum : Eo loco quo tenue inteftinum inter utrumque
renem lub melentetio in lumborum regione tranlverfim , & quidem finiftrorlum fertur , ob-
fervavi vtficuUm live cifternaoi chylofim vel USeam , In quam inteftino tenui ptaidiSo proxi¬
mam fufpieor plura vafa inferi qua: chylumaliave inde inferant' atque fiu via brevi latis conten-
ea propelli poterunt ad eor , hinc & univcrlum corpus. Sylvius de le Sse Tuci. vij. epfend, J.
©BSERVATIO V.
Be Syncofe eh injlmmitione cerdisl
IN Britone Syncopi & Palpitationi obnoxio inventa eft Inflammatio cordis. Httterm lih.
marh. lat. af. de Pelpit. cordis.
iv. Prout regulatis cordis motus a debito
jjjiriima pet nerms influxu omnino dependet,
ita pro 'i.rio illorum influxu motus djus pluri¬
mum alteratur, i. aeceleratur cordis motus in
exercitio concitatiore , quatenus a motu muf-
culorumfanguis in ventriculos ejus uberius ur¬
getur atque ingeritur , quem cum neceffe ha¬
beat pari paffu expedire , in cerebrum quoque
fuffundit , unde fpititus etiam pro mutuo ptie-
ftando beneficio ad cordis motum corripien¬
dum majore copia in ipfum amandantur : Prout
etiam a potu vini genetofi &c, motus cordis
vehiculo fuorpoliatus citculatiom ineptus red-,
ditut , & cor ipfum propter fpirituUm difpen-
diumin opere fuo delaffatur , unde Itipttl^ii
& fyncQp! /accedunt : R. Loaver TraS, de inii
cup,-L.
Inflammatio cniii ) cot ipfum aliquando in^
flammari teftatur Galenus capr tilib. delO'
eis affefiis , qui gladiatores inflammato mania
fefte corde vidit pereuntes , non aliter quani
fi fyncope cardiaca prehenderentur. Gor in- •
quit Bernelius, morbi omne genus obfidet, maa
xime veto fimplex intemperies , phlegmone»
eryfipelas , oro'nifque prater naturam tumor»
ulcus quoque ac vulnus &ei
Observatio VI.
Syncope a Pericardio cordi undique adnato.
Vxor civis LoadinenSs statis xxx annorum, olim fatis fana & alaccis , pebtres ultiasoS
viim fua: annos moefta valde & melancholica , porro & ad motum quemvis
puifa parvo Se. femper intermittente, de dolore infuper,cuminfigni gravamine przcordia
infcftanie continuo fere querebatur : quin Se crebris leipothymiis , & a levi corporis cujtrfyfs
motu fpitituum deliquiis, & extremorum infrigidationi obnoxia demum evaferatj laquq
ftatu a nullis medicamentis adjuta , tandem vitibus fenfim attritis interiit.
Cadavere aperto , circa vifcera inferioris ventris nulla omnino vitia apparebant; durave¬
ro alias parces perfetutamur , cordis affeilionem deprehendimus , in quam malorum om¬
nium caufas, merito referamus : Thoraee enim aperto. Pulmones lati lanis fuerunt,
Cordi tamen toti pericardium ubique adeo ac&c accreverat, ut digitis non nifi zgr®
ab illo feparari potuerit : Porro hzc membrana non uti oportuit , tenuis & pellucida.
ANATOMIiE PRACTICiE
LIBRI SE C VN D /
SECTIO xr.
Oe Morte Repentina;
§. I. iMorsfibitd bh efufum faxgmxem ia dentrum coriis pnum 6r fericurdmm i
rafturi vea/t civi.
■ NNO T670. I, Augufti fubitoextinauseft VirClarifs. D. Lud, Saladlnus , jutic
conf. Genever.ffs, annos natus 30; Palfittnioni coriis diu obnoxius & furoxjjmii
ifihmaticis : Dc capitis ^rasterda ffavativo dolore^ fummo virium Uagupre diu
conqueltus qua de cauia iaro in publicum prodibat ; Ante, biennium conjugium , icd fterile
iniit: Ingruente aithmate liberiori aeri commitrerefe, fulFocationismetu, cogebatur ; Mcn
fe accumbentem afthmatc vel palpitatione cordis doiteptutn, &ad fcneftras prCperaniem
toois occupat.
Boniti Tom.' Ia JE e s e | Pauci;
Anatom. Prad. Lib. II. Se(a. Xl.
Paucis poft horis evifcstatum cadaver, inquirenda: fubiranei lethi & affcaunmeaufegs^
tia.- atque fcquentia Medicis & Chirurgis prarfentibusadnotata. i. quidem protinus fc ob¬
tulit Pericardium fanguine concreto turgidum , tanta copia ut exemptus fcutcliam ftanneara
f;i e adimpleverit, a. Magnus cav* vena: truncus, in ventriculi cordis dextri confinio mani-
fefte difruptus apparuit. 3. corpss quoddam partim membraneum, partira carneum , cavmiij
auriculis cordis annexum, parte fuperiori, corde paulo minus, ovali figura , fanguinemfi-
brofum, aduftum continens, deprehenfumeft, ac maxima adjaeentium vafotum & enor¬
mis dilatatio , quibuscum conjungebatur.' 4. Pulmones erant permagni , intra fe faniofam
materiam & purulentam fere , continentes j. Jecur naturaiemmolcm multum.excedebat,
a naturali ftatu alias vix recedens : 6. Lien quoque magnitudinem ordinariam iuperabat, eum
duritie .• 7. Ventriculus parvus , mcmbratla: ejus tenues , interior phlogofcos notas prz fe
ferc-bat: i. Liventia Inteftina ac Mefentetium , ptargreffi 2fl:us& incendii notas ptzfcfete-_
bant. 9. Aperto capite infignis feti inter uttaroque meningem congeftio adfuit.
"O Epentinam mortem adfcripferunt Medici crefrentifc, ad venarri cavam ufqu@ propagatae;
iV fuffocato cordis calori nativo a fubita fan- qua de cau a paratior ad crepaturam' tSi difrupa'
gui.iis , tum in pericardium, tum 3, maxime m tioiiem extitit. Capitisautemgravativi dolo-
cordis dextrum ventriculum effufione Difrup- riscaufa, merito inligni lili feti inter menin.
tionis autem ufignis illius V. fis caufam exHU- 'ges cerebri coacervationi atfignara frit. Vita-
maruiit, necnonvadeofiE trunci ven* cavae con- lium vero s. Animalium ia. ultacum languo-
fticutionis , exuberanttm fanguinis copiam, rem , a prohib tS tun-. f. ngumis tumfpirituuiii
cui denega-us effer liber comm,atus.ab extra- v-ppr» deuuxetun: , producta a majorum vafo-
neo illo corpore , au i.ulis cordis , ilffsque an- rum uer dictum co pus coiuprclTinae, ac ineo
ncx.s vafisaduato, unde eomm comp^effio , eoiTCepra puttvdi.ie , ne iion a vjfeerum phlos
co ■..'urtente procuLiubio corruptioneesi putre- goliUincque inuncta' debditacei
dme partis cava: A mtcrioiis catners illius ex-
§ a. Cuidam morte concidenti, fodiendi labore fatigate) , vena cava prope' cor difiuptaj
fang line inundavit vilecra. Thom Barthalinus. ■
§ 5 Meminit Antiiiu Infitiatu cujuidam qui ex frequenti uxoiis fuper fe iiJ te' venetea deu
cnb t J. quz corpulenta (Se valli cOrporis erat, invenz cava: rupturam incidit ,8d dercpcntei
omii i fanguine cxiravcnato, mortuus cft. (JU. Donatus HifioT. mr. lih. 4. cip. 9.
QVam Mars fitViitprivatio ,htt\us Ejfantit in- flataaeqac palTiones , fo!iy2i»v*i»«r 4rre COitipeS
suirerda J Aiiima corport a: exiitenria oro- teteoltendimus : Enimyero pra.ipua & maxiq
nu... ib actu feiivi-.aejus dependet; srque hoc tneeffentialia, ad flammam perennendam reU
re pceti; fl.mroa: vul ari , eique Solis fimillima quifita funt hsc tria, 1°. ut huic quampriiDuia
videtur, inq ianrimf ilicet utriuique fubltan- accenditur , libera & continua seris acceffio
tia quanipnmum a mora omni ceffat , illico coiic-d. tiir. 2. Ut pabnloffulphuteo conflanti
nonelt, nulloqu. modo eadem numero redin- fruatur. U: Recrementa ejus taiti fuliginofa
t; gr..ti poteli : £a autem Brutis perfefiioribus quam craffiota perpetim amandentur,i°.igitijib
& Homini coumu.iis , cum toti corpori orga- utFiamma ac.enditor, maneatque aceenfa,lin
nicoexceiiditur, St fiugida.tum partes ejus, tum bero & indifeontinco -.erisacceffu opus eftjid-
humores vivificat, aauatSi irradiat .ira induo que non folum ur efftuviavapoiofa, flammzfuf-t
bus illorum eminentius fubliilere , atque fedes focationem minantia , fo as convehantur 8c
De Morte Repentini;
giae retenta evenire poteft J proptetea ta- cei torrefaciunt, &veluti caininHm-.atredi-
'Aaatomt 'Virginis innefa,fubste mertun cujus vnfii circu cor fixgitine exhuujl/i referti
funt, cum Pulmonibus vitUtis.
‘Itgo Nobilis Genevenfis, annum 40. prztergrefla , eui crebra: a cerebro deiluxioi
dentes &circumfitas partes molcftz, ac dorfum ewMfflo-iic deformabat, ipFc
Gs, iSya. repente de feotomia conqueritur , aurium tinnitu, capitisque dolore
lente paulo poft aphonia & as-ipv^ta , hinc morte quarta ab invafione hora : Mulca adm
:rata prreGdia ^ ae inter Eattcra cueutbitula ficca iincipiti admota , qua: eruor
Apertum pofttldie cadaver ,tne pratfente , in quo iequcntiaadnotata , i. abdotiilne
j vifeera iatis integra fe exhibuerunt , ventriculus omnino inanis , etfi cardiaca n
iti admota , qua: cruorem al
iaadnotata, i. abdotiilne refer
geftafuiffent. z. Uterus j quanquam pi
major quam in plurimis qua: fepius pep
ruerunt , lividi , vlfcida pituita circun
queeor, neque vaiaadfita vel guttati
apia quq va(a dida exh
pina dOrfi ad Iqvum otr
ututni cauia repetendi
ob inftantes cxeqiiia
Uts fakitd ab atro Jdxgame tn cordis cavitate. Sero t» fericdrdio i & Abjcejfa : •
frofe finijlram auriculam.
cinthus Burga, trium annorum , Nobil.D. de Burga, arcis Antuerpienfis prarfeSifi*
>, repente obiit: Aperto cadavere ab Execll.D Nonnio, prerer atrum fanguineca
> cavitate , & ietofitatem in capfula cordis inventam , Repertus abicCiTas eft inlfet
e fiaifttam cordis auriculam. Nic. FoatanusRej^oaf^cur.medk.f.&io.
Mors re^eatind a corporibus extraneis in fiauhsts cordis contentis.
Ifantulus , ThomaiHall, Aroraatarii Dorcheftrenlis , tiimefttis filiolus , flnus&be-
e habitus, cum nutrix eum eo luderet, infinu ejusfubiro, oculi quafi ni&u, vi-
3:oa mortecorpuiculo , cordis dexter ventriculus ianguine congelato refertus fuit
In reliquis partibus nihil culpa dignum, fcd vifeera fana & firma apparebant.
hCerv. med. is. lib. i.
uih dextrum, ad orlficiuta venaf cav* , in quibufdam repcntin.a a®
atis, deprehendi fiuftula carnea , pugni magnitudine, invicem con-
pifeopo Mallcacenfi id a me fuit obfervatum. ■ Eiolantss Antropographia
orum, diuprqter folitummoeftus, habitus melancholici , cobris nn
1 morte occubuit , antea tamen moleftilfimam fitim perpelfuS ySi fatis
ventriculis frujia pinguta , levo aut adipi limilia , quidem latis magna , nonnunqu
tiunmr; Itdtefen Pofthius in Ducis Ferrarienfis, fubitanea morte extinai, Cnift
ca> itare : pinguedinis fruftum , ad magnas eandelie febaceas formam repertum fui
finkim Differtas, de corde cap. j.
Dc Morte RepentiaL' ^8^
§. 5.Notanau!Heftquoiiegoanaoi574.caml<.cv.Pra:ceptorMneoj.B. Canano, &Exe.
Patre tnco , Oftiarium Sercniff noftrK Barbarte Auftriasa: infpexi , Subitanea morte correp¬
turi!, cui infignis pinguedo ad magoa: candela: febacc* formam finifttam cordis cavita-
rcm occupabat. Hip^oUtus BopusdeFacultete
Obsertatio vi.
Mors fkbita oh Po^pos ih fimbus cordis, ftdmbnes faagaiise i»fir£{'ts &c.
%. I. T^IKoIus N. per4. aut j- dies tuffi, fafaricufa ', &c. kborivit , & intra biduum extm-
Jj isft ; Pulmones mortui fanguinc ftagBame. infarci reperti liint : Dum vero lethi
adeo Ibbiti caulas adhuc rimamur , corde diffefto , in finabus Polypi ingentes animadverfi.
Ftde tit. de DyJiaonc.
POlypm ) Prater naturam multa ia ventriculis fias concretionem pituitofamjflavefcentiS inftat
reprriuntur, Sauhims fruftula adipofa, & medulk: Fij^iixsgUndulofsnigricantisque eat-
'Wormmsex utroque ventriculo carunculas quaf- nis libtas.duas, Btniveom ftuftulum carnis inftar
dam interias albicantes, exterius rutilo colore meipili. Tibo»». BxriboUrilu Anaiok. riforin. lib.i,
emergentes, quod & non alias invenimus, Em- cap.j.
§.i. D. SimonPauliHafniAvidic Polypum cordis, a languMe tota lubftantia corrupto ge¬
nito, in humano corde repentina morte extinSo, cum veneni exhibiti lulpicione. lh.Bi.p-
iholinus ohferv. 15. ABor. medie, inn, 167 1. ef 1671.
§. 3. Subitanea morte Goncidentero anno 1669. aperuit Chirurgus , fatique ptxcipicis caii-
fem detexit pingucdincmnimiamPulmoncscompiimentem : Item Polypum cordis ventti-
euli finiftri tranfitum languinis retardantem. Th. Barthdlwas in mipell. cm. 'Mni iipo.
Observatio VII.
■ Mors fiibiU ei finifirim cordis lurkuUm miterii crafi reprtem.
F Hilis Dom. N. quinque annos natus fpirandi difficultate diu laboravit SUpetvenIt feipcii-'
thymia, puifus parvus lauguidus.&c. Defunai Pulmonis pars finiftra diaphragmati bi¬
tebat firmiter ; Sioiftra cordis auricula folito amplior erat, referta materia crafln & eompa-
&i, omnino alba , laridum codum referente , quam lubitane^ mortis eaulam fniffe cenfui-
mus , cordis ventriculum finifttum fuffocando , & illius ventilationem impfedicndoi Pj-
verm cent.l.Obferv.%'y
OBSEkvAtlb
Mors repentmi ob fisguinem intri cor ir perkirdmm effnfansj^ lificfis in Aoni,
IRa repente mbrtuus , pericardium fanguinc repletum diffedus oftendit, Cum ejus cauiS
ulterius perquireretur , inventi funt duo abfccfTus in truneo arteria aorta: ptdpc cdr , lindd
fangjis exierat;
PEricardmm &c. j Qubd riipto vafe proximo; MfcejfM ] Crudi haud diibie , & fanguinei fi-
aut dilatato faltem ejufdem oriScio proba- ve inflammatorii nondum fupputari. yoelfchiM
bile videtur; in midemm. ettit. j. §. 25.
Observatio IX.
Mors repentina 4 finguine cor fuffbcinte',
^^Rzcipiti&repchtinarnbrteoccumbere horrendum fimu! ae miferabile efl,, ficut Koe
X Bono 1651. vidimus , nam brevi temporis fpatib unus pbft alium hoc modo fiib flebili mor-
tisjugb reclinavit: Habuiniusannbprztetitd, fere per totuiU annutri & amplius, 'ficcitaies
immenfas & przfcrtiiri adlatis tempore , cum ardentiffimo fervore eopularas : Autumno ve¬
ro clapfo anni 1^50. aquz cosiofe ftatinipofl; calorem & ficcitatem Hamedantes agros , ri¬
gantes prata vife funt -• Poft aquas vero ficcitas eum frigiditate magna fupervenit : bine co¬
pia catatrhi , & frequentia ophtbalmie, deangin^ fpurie vife funt : Anatomica fedio mor¬
tuorum qui hoe modo perierunt , oftendit Medicis cor a fangiiinefliffocatum. Dom. Pana-
roltk obfervat. 7. Penlec. j.
EXdi&is facile credo pofle cognofei hujus re aliquo cralfo & vaporofo per venas redisj-
morbi caufam , fi dixerimus oririab humo- dante , iutfdcante calorem nativum , aut veoam’
a , aliquam
>t ab iplius copia fuffocetut. Idtmiiidt,
Observatio X.
Mtrs refemint t difiupu vem ia veatricalo cordis , cum Falmoaum vitis/l
IS carceribus detentus, cum optime coenaflet & dotmitum iviffet, paueis hab
; cum foeio, quicura decumbebat , perpetuo fomno fe tradidit : Socius petten
um erat, prsclertim ea partem qua jacebat : Hujastantum repentina! n
uptio venx in ventriculo cordis , P. Poteriastaf. 6o. centurio iij.
Mors repeatiat i faaguiais copis fajfocsate ohrueate finijlrnm cordis veatricdtdm.
NNofodochio aperui corpus cujufdam ancillar, que in chorea inter faltandum fobit:
aque animo aliquando dum lecui, ut prope i
hujufmodi infpcaione totus jucundus domui
patrem iftiim c vivis deceiliife , rogans ut reli
lasn repentina mortis caulam : Corpus fcc
fma habuerat, quare Medicis confulcntibus
maxima ex brachio oppofito {anguinis copi
im tam jucundus & promptior eflct ad vitx
- De Mofte RepcStina.
■^uidimelba, fitiin, dufa& cartikginofa Bjaxinae porttoai
firtnirec adhzreba
jfa Credebatur j na-
nua folveret in Sar^
Msrs fihUd ih nqaee humon
Lapfis annis- cilni anatornen NobrI; cujufda
,qaod repentina msrtc piz‘/entus/uerat,-l
tandem eum nulli yifeeiri veftigium, fiyc/i:
IUS pericardium ingenti mple numcaSi qap.i
ubertim manafie liquido confgexlmus : Cc
im obiiffe : Itdim lifeittins TriLciaumle. a4ui
probatione authoritaceve egent quae fenfus in» hu]usrei hoc ^ , Si quis enim aquam carulee colore ,
dicant, quandoquidetr. in nobifmetipfis expe- aHtmhrieaumperataafitHMivaldtbihenimded^
tiri licebit stllivotcmpoce , prsEcipue fi quis in rit, mnximfii , h>c enim feati vn tjl cHricfust ne.
fole ambulaverit , & liti interdum vehementi quentHndnuiicdimmi dthie d»m ndhac hiiUippM
cru ietur, vix loqui poceft : fumpto poftea gtttMr reficit , hoc colorereipfntinlUm ref crUt;
aqu* hauftu ,loto vel ore ; ftatim vox redit: nonefr cujufvis hac Ch rurgia aggreffio: Ne-
Ecquiri amplius immoror . cum vetuftifitma fit quaquam fides noftra fufpeftaefle debet de poi
haicfententia ? imo ipfius Platonis ? hic inTi- tu quod homini in guttut vergat, comprobat
mse , Cnm miro ex cordis fclpitaiune , m terribf. hiftotia fupetins allat^
Observatio XVI. '
Iders fihiu xb udifts cepit ferktrdintu invt^ieate.
Vixit ante aliquot annos Mercator Aroftelodarni, vit feminae obatfus ; ( rqtnen Tubtices)
cujus cadaver , quod repentina morte occubuifle t, cultro anstomico (ubjefim eft , At¬
que pericarditin] adipe adeo obfitum animadverfum cfi: , ut sordi cohfiri&o debic^ expanl
fionem denegatam foifle conftiterit.
Observatio XVII.
tMers fxhitt t «imit fixguediae. - '• . ' -
REver. Joh. Mufonius Polonus , vir flatura procera , cotpqrcque eb niroiam pinguedinem
vafto atque ad motum inepto, annos 58. natus,pera!iquotannosdedyfpKcea, mixim^
intec eundem fqpiflime cdnquc ftus eft , qui antea frequentet lismorrhagiara narium fete af-
que ad animi deliquium patiebatur , & ex eryfipelate pedis utriufqac uleere laborabat •• his
e coofilio noftto aliquoties purgantibus ufus cft , ob metum hydropis , ied abique commodo,
nam rcfpiratio in dies difficilior, faculiafque vitalis debilior reddebatur , ut fe tandem leSo
committere cogeretur : Leifli & quietis pertatius , aura liberiore ftui gefliebat , periuaius fibi
inde valetudinis aliquod emolumentum •• Ciim ipfum nullis rationibus a ptopo&o abducero
pofTem, ille denique zj. Aug.1669. maneCathedtamTcrapli eonfcendcns , habitaque con.
cionc Polonica brevi , circa metidiem rheda cum filia fe vehi j-ubet ad vicinum pagiim , roil-
liare Gei manieum ab urbe diftantcm profudatus i fed dum vix quartam miiliaris partem peft*
fleeret , ihrda defeendens fubito moritur.
Cadaver fedioni traditum cft , ubi poft Chirurgicam apertionem, in abdomine liipta meCi
euloiam carnem fitis amplam & robuftam adeps, coloris ad citrinum vergentis , edo digi¬
torum ttanfvcrforuroctafficiemfupcrans conlpicicbatur : Praeterea in cavitate abdominis
ichorofi humoris aliquid , in inteftinis vero flatuum paulo major copia : Sed vifeera omnia
naedii ventris, cor infigni pinguedine prreditum cum pulmonibus : In infimo , ventriculus &&
optimeconftiruta : hinc conflat obefitatem nimiam mortem aceeleraflc. Sime» ScheliQi»,
i» mi/celL cur. t»m 1671. ehfirv. 87.
Observatio XVIII. ,
iien fuhitt ab irrueate affatim ia Fulmenes ftaguiae, ibique caaerefieate. .
PLcrumque onerantur fanguine pulmones in moribundis , Si in flibiro esfindis, exirtHea-
tc in pulmones fanguine, ibique reftitante ob motum circularem ceflantem , caufim tpot-
xisnoakmel{e.dLione.dete3li. Ih. BarthelmmTrtli.de Pulmoaibusf. x-y.
^Anguine ihi refiittnte ) Subftantia pulmonnm pernatent, evidenti veficularnm teneraque cone
ijnolttorum compadior videtur quam ut cum ftitutionis argumento : Huic pulmoaiim porofi.!
avibus vel ranis comparetur; fanguine plena eft; tati & levitati imputant quidam caufaiB , cuc
, nec traarparet; Si vero zqua lance rem utram- fuffocati in aquis- poft, tres dies iterum emer-
que expendamus , fateri cogemur .Sthomiiium gant natentque; Unde pulmones eximere So^
& roaiotiim animalium pulmones fpiritu aereo lent Pirat* ne fubmerfa cadavera fundum lin*
plcnob effe , & adeo raros Icvefque ut aqua fu- quaut : Ptstetea pulinones ad imum qpane^
•cbrfbrMiif^iKtnpti agna- eluantur, comprP' Lienis ita parenchyoia difpardit ,
-inaatui! manibus , per follem aqua immiffa la^ dextetitare lib. i. parf. :j. cap. i. tot yaUj tot
.'beatur , diuqne fubigantut , uc omnis prorfus ^fibrsE nervofsmite compli.eatsE:, niagnun* cati
fanguisexciilec. aliam faciem videbimus, can- nis puctide locum implent, ihiicui..
dicabunt ,& prster membranofum Corpus fu- . " '
\ OBSEKr ATIO XIX. r.;,: ; .
iim pAitt-i fatredine quinti fdnMnHm loii. , , T
IN Carolo. Sabaudia: Duce nono ( pfattcr alia - monftr ofa ) quintum pulmonis iobufn oitt-
nes vidimus ; tetigimus incidimufque , quem una eum aliis .penul|s vitiatunJ puttidumque
deprehendimus, Ex quQ judicatum cft, cum aliis ipfum inopinata; Sc fubitz mortis eaii-
fam fuilTe. Frunc. futeus A f tingit Aatt. pro Gtleao centri Ve^ilium.
' - Observatio' XX. - .
MeUe fuhiti ihrepti mulieris inatome cujus medUfiinum plentfm ent fero /anguineo, j
Pulmonis piipantii pure referta fesitculus pniper yitittas dt-c.
Vidua D. N. afthmate , febre,, dolore pedoris corripitur .• Die xi. morbi cum optime Ib
habere videretur fubith extinguitur : Aperto cadavere inventum eft mediaftinum plc-
Tlum fero fanguineo : quod forte rupta membrana verfus partem fuperiorem pulmonis cum¬
que atque afperamarteriatn comprimens, fubito fuffocaverat .• Univetfa pulmonis fiibibantia
^jfefertaetat materia purulenta ; Tefticulus finiller erat colore nigricante, cujus fubftantia
isstctioc velati aScStu- appamit. Ftde iit.de dolore pecloris:
Obser V ATIO XXL '
'Anatome viri morte repentina fubUti, in cujus thorace repertamajptfpaccumreferensi
, ist^medte pendens , /anguine ni^icante plena, .
GAljuS quidam , quadragenarius circiter, nomine Paris Sigillofurh fculptor fine pari,
diflbiutam diu vicani vixerat, fahus hic fibi& aliis vifus, fefto nativitatis Chrifti, cum
amicis quibusdam Iztus , ad multam nodem bibens & faltans, malefc habete cdpjt, &eu-
. biculum petens in ledumfc conjecit: Famulus dormire eum ratus , inquiete eum reliquit, at
mane mortuum reperit : Contigit hic caius in Veftrogotii i in arce Leckde llluftr. Dn. mag¬
ni Gabrielis de Ia Gardie ; magni Regni Sveciz Cancellarii , qui attonitus ob tart idoptovir
fam rem, juflitutcaufamrepcntinz illius mortis perquirere mi
Difledo cadavere , infimi ventris vifcera omnia (ana repetta; Thoraec reftratb, appare¬
bat raafla quzdam nigra , -faeci ad inftar in medio pendens , quz Pericardium erat, conti¬
nens membranam cordis , Patenchyraaris penitus confumpti loco, fanguine nigricante re¬
pletam : Pulmo dextra parte totus confurappos : Sinifter integer quidem , fcd fufeis plenUs
maculis. D, Petrus Speclh i» mi/cellaneis curiops ann. 1674. 75. dr ,76. p- 55.
.Obsertatio XXIL
ifors faitta ab hydrope Thoracis , Pulmonum motum impediente. .-
"TTlr Nbb. Sexagenarius , per quadriennium , initio levi, pbft gravi pedoris aiigaftia de-
V tinciur, qui tandem fcuftta adhibitis multis fubitb , quafi fulmine vel apoplcxia ta-
diis, morte . inapin?ta corruit.
Ad inquirendam interitus caufam, corpus poli mortem aperio, difeiflaque cartilagine eo-
ftis adnexa, mox aqua ex viridi citrina. Cum impetu, profilit: Ulterius in fcdione per¬
gens, dilciflbmcdiaftino, totum Os pedofaleeaput verfus refledo, & ccce. Pulmo multis
maculisnigris, diverfis coloribus , inftar fpermatis ranarum , occurrit,- quo difledo,- languis
nigctrimus profluit, lehtnnes Bilgerus Medicus Campedunenps ad 6r. Horf ium tom. i. p. m, 1411
^Mtami» Amesi Jent) h Hff Ex
Igdi AnatbmrPraS; Libi II. Sedi. XL'
■pX Ws facile colligere eft quod pulttio aquz be inficiens , fefe dilatare , prout par erat a
Juputride innatans , fpicitufque vitiles fua la- fpiriens fovere non potuerit, ’ -
OBSERTATlb XXliL
OKers fabita a Tabe ^ ctufampiane Pulmemm.
Ptlella trium annorum diuturna quartana laborans, fubito extinda: Aperto corpore , vifi
funt Pulmones adeo eontabnifle ut nullum illorum veftigium appareret , fcd tantum mem¬
brana plena purulenta materia , cum tamen m»quamveldetufi {m.h2h,\\e. eido) conqnefta
fulffet, vcl pusexpuiflet Lud. Nganius tMei. Amatriie-afis aiiZacutum , infrixitdmr.tib.i,
Ohjervtt. 109.
Ntin^B^WDriTB^e^c.JIdobrervatnmaNic. tridntti inerat, in cujus cavitate fuit faniesmuU
Uafa interdum apoftemata in pulmoni- ta& prava; ciim tamen doloris omnis & rufiis
busexiftere, qua: nulla comitetur febris , nec fuerit expers : Vetifimile ulcus illud enatum e
rufiis ; refert enim in ititmduS. anai. fol. 57. fc tubercuio candemin pus mucaco: Cur veroab.
quendam fecuifle , cui in fubftantia pulmonis, fit rufiis & exfpuitio prifeure materia purBle!|;
parte finillta, ulcus magnum concavum atpu- tasVide lii^ dt Phihi/i. ‘ '
Observatio XXIV. ,
Mnrs juhita tb Pulmones jicctores ^ vitium cordis luricuUrum , unde impedita ftu^
guinis circulatio.
ANnoT65a. initio Februatu mcnfis,ob incanftantem aeris intemperiem, multi in orb*
inopinata morte fubito extingountur ; Intcf hos autiga in curru expiravit, natus an-
iiosjo; Longo autem tempore conqueftus fuerat' de abdominis do'oribus ad jugulum afceit-
dencibus, ut inde fc crederet fuffocari, nec levamen ante fenlic quam pr-fle thoracem & ab¬
domen manu comprimeret, vel oppofico fulcro fublevarcc : Infperata: mortis caufam inve-
ftigatufus cadaver aperui & fcquencia notavi.
I. In abdomine omcnrutD invenimus putridum cum ingenti foetore: 2, Hepar ingends
molis, ut utruraque hypochondrium fere impleverit, colo: c fano, fcd duriufculum, impri¬
mis fub enfiformi cartilagine : 3. Lien exiguus infra ventriculum , fibris membranifque mi-'
rum in modum vicinis partibus connexus & implicitus , figiira Angularis , referebat enim re¬
nes bubulos vel fuillos , quatuot vel quinque lobis diftindus : 4. Ren finifter CTtera fanus, ia-
cumbentis lienis irapteffum fervabat veftigiura. Liene utetque major: 5. Inabdomifieintct
membranas plcrafque hinc inde veficulTa flatu excitati: S.Coecum-intcftinum in finiftro
hypochondrio colo adhsrcbat •• 7. In Thorace pulmones ficcio.Tsad livorem tendentes,
Sinifter mediaftino adna.tus. Prope gulam & dorfum inflammati , Ccur &ipfa gula, unia
vivus poft cibum fumptum de dolore ibidem loci ingenti non itirmerito conquerebatur; S.
Cor inufitatz magnitudinis & quovis bubulo majus; 9. Dextra cordis auricula ampliffima , fed
digitos tranfyetfos lata, fanguine turgida : Siniftra vero contra^a, vix iiuefem iquant
minoteni.
PAtct hinc facile mortis caufa : Pulmones fnSFocavit; C^o accefferunt fiatiis exibdomi*
eiufti 'exfucci, ^d motum inidotiei, per ne, qui pretio diaphragmate & anguftaro cor-
venofam arteriatn fangnmeni non ar^mifere per de fpititum incercluferunt. Thomas Barihrliais
circulationem hac iturum, unde ftagnans in ce«r.i.hifii)r xliK
ventriculo dextro & auricula dextra hominem
Oeservatto XXV.
Mors ref emina a refotriia bile in drterias effufa.
REtotridam bilein in duobus , quii valida pili exercitatione repentina morte fublatl funr,
in arterias effufam illic deprehendimus , in tophi nigri Ipccicm conctevifle. Pernebas^
Paiholog. l. V. cap. 12.
Bili illi retorrida palpitationis cordis cau- aterque vapor, pronipte cor vicinutn fiibit:
fam artigaat Fenelius , qui melancholia Ejufdem fubftantia, fi tor perarieriasitivadat,
hypochondriaca laborantes, & quibus lien Icthuro fubifnm invehere poterit , oedurn pab
at a bilis copia turgefcitfacigat, cumex eaper pitatioaem.
ateetias , quibus multis lien petfufus eft, teret / .
GtstM.
De Moirte Repentina.’ ; “
O B s E R Y AT IO rXXVr.'
"Z/dniiteme homiuis fiitto extintii, cujt^ vd-aulit fimihnures ti ttfti
ejiiuta fiu, ejfee' regent
SQrer Patifienfis in vico S. Jacobi habitans, i iariguineus , corporish^itusobatfioris, non ail-
iDodum fencx , fumpto jentaculo j domo egrcllusvix xt paflus ab ca aberat , quando de-
■ repente concidens exfpitavir.
Domum dcpoi tatus aperitur , & in toto corpore nihil motboium , nihil p. n. repertum »
nifi quod tres valvula: icmilnnates , ad aorwex finifttocotdis ventriculo egreflum fita:, oC
' fcar foetint ; unam dono accepi , col.orls albicantis , adeo duram nt vix culuo aliquid abfoindi
' fotneiit. .CtrfliisRitygertamtfcett.cHr.Ai3m 1671.. ^ :
An tam repentina: mortis caufe fuerint, du- tum* tamen in homine forti (fimo, poe-
bito, cum nec circulationem fao,guinis im. tionem artetiE magna juxta cor ia os rotundum
,pedivifre,aut Apoplexiam iftam fortitTimam in- vidit converfam : JExc. Bartholinus in corde
.troduxiife credibile fit : Os 111 corde cervi anno- Plithifioi , cent. i.iOpfcrj ac. 50. In corde Uiba»
fi iaveniti nonadeo rarum , ut ju homine infoii ni VIII* Pontif. cent. i j. Ooletv. 45,
• Observatio XXVII.
Mers fuhtU eb corruftieaem farnum vifiemm ■vitdium & atturdmm,
Virgo valetudinaria , prieccdentc cardialgia , vcrt'ginc , fiibito occubuit : Petitonanim,
mefenterium , Inteftiqa omnia. Jecur, Lien, Teftes &c. corrupta erant. Pulmones
putalenti. Fide l,^'. tit. de'vemris dolore.
PEritonemOy mefenterium ^c.) Notatu dignum modentur , cum nuUa fete non pars in vitio
quod affert Thevartusfchol.i. in Epid.l.Bal- fuctit, & prie debilitate plurimi excrementa
Ionii pag.i99. roortemTape obtingere ab op- genuerit si congeffe it, expultrix irritata exclii*
prelfiOne cum pattes humorum farciha onufts fionem idorum molit*, eft , ci i cum pre mole SC
finguU fimul & femel ad noxirexpulfionem.m- infirmitate impar effet , oneti & conatui p;ot|-»
furgunt : Wc hac ad prscfentem cafum accom- nus fuccubuit Natura.
observatio XXVIII.
<Mort re^emiUA a Corde fltccido , ftf partto c^c^vitio omenti , falmenum , jecoris ^f.’
V^Uidam juvenis annos '24. natus , arte figulas, cum pertranfiret viam, qua: dicitur de
V J, Msicf menti . ad Qftiutn proximum pulfat, introgreditur, & de doloribus ventris velio-
menter conqueritur : vix accerfito Pharmacopola , curti iacerdotc , qui ipfi poftulanti The-
tiaeam afferunt, animam agit & derepente moritur : Hzfirant amici ati veneno mortuus
fcerit, ideo adjudicem criminalem tccurrunt, qui de more przcepit ut a Medico & Chi¬
rurgo cadaver vifitatetut Cadaver omnino lividum repetitur: Plebs hac de te homincfa
veneno peremptum putat , qua de caula, ut cadaver a Chirurgo aperiatur jubeo.
Eo adaperto , inventum eft omentum femicorruptam, inteftina mirum in modum diften-
ta , Jecur male colotatam , Pulmones circa coftas putridi , Cor infiipet flaccidum & luppu-
tatum : In ho'e cafu fatis mirati non pofliim , quo paclo vir ifte Snus a cunSis haberetur , nes
de ullo affeftu eonqueretetur ; imo nuptias brevi erat celcbratuius: Neque tuffis neque fcf»
pirandi difficultas adfuit, fernw Paleriav 3. «yer». ^i*.
Observatio XXIX.
Mors ex improVlfi tdvenieas , a rupit pulmonis ■eomica ^ pure td Cor penetrtnU.
§. I. TV^On pauci inopinato e vivis horq quadrante erepti funt , In quibus diflciftis hoa
_^tijalia mortis cauia comparuit quam repentina vomic^ dlfruptioin pulmonibus ,e
■qua pus in cordis arcem penetraverat, ipfius vim extinguens atque obruens: Cumque ex
^isduo Medici effent percelebres, attamen nce/ebtisnee inappetentia, nec aliud fimila
.pt^cefferat: Id mihi quidem perf^pe ejus loci memoriam revocavit, quo inquit Hippoc.
X^iiibus fuppuratio in corpore abdita non innotefeit , ea propter craffitudinem vel puris vel
docidelitefcit. Ercnimhaud raroeffioit obvolventis denfitas , ut nihil tetrum 3 pureincot
virz fontem infpiretur. Omnibus tamen. Cc affeGis, multo tempore antequam vomica
lumperetur. Cruenta cxfcrcatib.ptboeffit c pultoOnibus caque cum tuffi, adiuitque Ipiritus
etneti Aptteifit ' ,ffff % gtavi|
g jt Anatq». Pra<a. Lib. 1 1. :Sea. X I.
gtavis ac fetiiJtls, peftocis grayitas , pedoris levis oppreHio & fpititus difficultas
Tabes taro comes. FeratltusPtthViig. Uk. "
§.. t,. Ut plurimum pus repetitur ih ventricujis cordis eorum qui Cibita morte ic
JiU(ibuiChiiUovtusTr^:4iOrigine<i‘iniluf4»^i»£sf."ii.
negatus fit reditus > ptincipiujn dell _ _
Observatio XXX.
Uors fefextim ai fydrepe Theraeis ^Pericardii, <
ie cerdis nigre fangaine difientu
Oh. le Mons Flandri , placida, fed repentina morte extindi , cadaver apertum annoi^j4t
utrumque dextrum Pulmonis lobum , fed ptscipue inferiorem oftendit nobis confump-,
Bi i ut fola membrana externa inferius refidua effet , adeo craffa j ut triplo pericardii srap
iem ordinariam aequaverit. Non tamen membranoia ha:c tota erat tunica , fed in*
riore facie qua pulmones ambiebat : confiftcntia inftar fey i cralTa apparebat > candicans ,
in abfimilis cartilaginea: collarum fubftantiz , nifi quod ob mslliiiera digitis eonttedata ia
Ipam refolvereturj arde utroque latere pleura: adnataj inferiore loco ad djaphtagmia hy-.
rides aliquot ingentes limpida aqua repletas formaverat . quz fontis inftar thoracis dex-
im partem aquarum copia inundaverant , & Thoracis hydropem acciverant ; Peticatdiuni
loquc multa aqua diftentum , ultra naturalem excreverat magnitudinem : Got ipium lon-
: nativam molem excedebat) flaccidqfn , nigro ianguinc plenuth: In finiftfo lateteutct-
le pulmonis lobus videbatur fanus : parenchyma quidem confumptum non erat, oolotta-
en luridus , vifeidaque materia putifotmis paifim infpcrfa comparebat. Thornas Saribelh
X cent. ii. Oiferv. 66. Otthe Ueiirnm Ohfervat. xiv.
Observatio XXX i.
Mers 'fttiila ai appenfe amtleio ex Arfenko , a qm cor [ictam , nigricani
& uUeratum fuit.
REfetuntNob. quendam qui fupra cor venenatam illud antidotuta {pensaedamtx arje-
nico) appenderat, pellis prrecavendz gratia , pila palmatia ludentem , e veftigio exa*
imem corruifle.
Cujus aperto cadavere , ficcum , nigricans , uleetatumque cor appaiuit , Gaiiertas traHet
De Morte Repentinai’ %}“
grftabat , ctim iocaluiflet, in ardcDtem fcbrem puftulas.exviarfenici caofticaatlnajigna : Vi.
«n^Ii>iiamiacidiflet In quibufdatn Aulicis ob- fi funcaliijWjBit, anmii deliquio paffitn con . i-
fervacum , inquit , qui hujufmodi venenutn cor. pi, ex geftato i.nbi delececio ilio aintueti* , qui
■et , Corque ipliim ita carruptum V lil cius lubltahtia butyri inltar mollis fuerit, digitiqua
prehenfione fucilc perderarinc. i^rum tamen (j'jattiduo ante mottem shanis ludea-
nAi. Rok¥laU.iFhiSiius-lil>r\.'Aaitt. - '
Sim fAbiU Uk alterjtle vaitricuti fiixda-
XorN.diarrhosaaffcaa interiit , cum nihil minus quam de morte c«gitn|et: lateat»
ventriculus ia fundo ulceratus, Itb- de Dttrrhx*.
-Observatio JCXXlV,
' fibiu a fubilt bdis i» ventriculum eerlfluxit,
.ofpcr N cum diu ifterb laboraflet, & fubito ex bilis in ventriculum conSuxu ex^ikaaeij
ccuf habuit magnum , durum & 'viride cum grahdi liene. ^eftUus.
^ers fubitk it) quudai» cui ventriculus vinculo qusfi firiSlus VidebaiUTi
'itu-, Medicus Romanus infianis , retulit/cin Anatomica Icflione Llcoem auafi v?
nos in Ileo levi inrctlino , de quo in volvulorum otilcrvaiiqne. ta Jlimtchit tudiVi ref
fu!jfe iafrttre Aivocttt Cttidiat , fricipitifiio i vivis /ubiute.
liet , languinique parando Tubler-virc videretur , Bilis tar
magnitudinem faC.ile.adtequantCj & exiguis lapillis quodi
xis granis;' leminrbufve milii,' aut porius alpcrz iupeifici
tingebat. re(alias EfiftoUde 'rad. Chink. '
§. 1. In Nicolza Honore vila eliiumma Bilis efEifio in inteftina i Cyftisfeli
exhdufta i JFcfhelius cap.de naorbis Cyftis fcilca: , meminit quofdam imcrirlT
nulla inrctitiis caufa alia compacuit , quam quod folliculus fedis exhauiius cfli
Efhem. dr EfU. Ith. z. feg. zoii
^54 Anatom. Erad. Lib. ir. Sc(Sb X I.
Observatio XXXVII. ''
§. I. Uirs fubitiiet » fare ex ahfiefa riipte , fttre in inlejltnt oif.uinU: -
OStendimus in paeli*' difleao cadavere , qnz-cum optime habita omnibus videtetut;
in levem quandaffl febrem incidit, intermittenti Tertiana: hap^ diffimilcm, fine do¬
lore in febre: Adeam circa mediam nbaem vocati Vqubd levi ahitiii deliquio laboraffct;
c;im rigotcquoJam , quem paroxyfmi ip.itium cfle putabant „pra:diximus abfceflum in ven¬
tre ruptum, ex-quo brevi interitura cifcti Id cum, alteri Medico abfurdum videfetut, ae
btevi ijla objiffet , Diff-ao corpore migna puris quantitaVeitea uterum inventa quz ad
fuperiores uique patres redundabat ,-cum intcftiuorup colote i\Soia^o. Ucoim (emm.eA
§. X. Ac nos quidem ter fuperiore anno o^.fcjvavjmps.» in febt«j tertiana, cum rigore non
jta ordinato, exortam fuppurationem in imo ventre, cujus nullum lignum memoratu di¬
gnum pratceffetat : undefubitocfFufo.put6.fapraintcftiBa, aotunteftinis ipfis ad fphacelif-
mum petduais , imptovifa mors fequuta cft , cum rigore, fudqrefrigido , animi deliquio,
ftdote , ventris & inflatione. 76; if/fr-y/efes, Ccirer.
O-B SERVATIO . XX X..V IJjl.
iMm refeittinu i.vemihtK. ventjr^^lum
OBprsEtetitiannihumidiffimi intempciiem, corrupto forno., pecudes initio veris anni
164.9. catervatim in Dania moriebantur : In diffc,aisbobus vifa: in venn jciSo.,v.efeuI»
plurimis vermibus fcatenres, a quibus eroYus credebatui^veatriculus illis qus lua fpoate mol
riebantur; Author eftTiaUianus 1. 7. c. 9. frequenter lumbricos furlitm ad os ventriculi
afeendentes , cardiacos affeSus , immodicas animi defeSiones , fyncopas excirare, ut non¬
nulli ftatim i Ciim a lumbricis, roduntur., iStercant. -Hincfxpe mqrsirrapwa io.&flies adultio-
tefque opprimit, fine caufa manifefta, cx ventriculo a vermibus peiforata, pratfertim fi ad
ftdmachum' pertingant. Th-Beriholiniis hijl.yj.ceht: • • ■ . . ■ ‘ •
•.Observatio XXXIX.-
Mors fiibitt oh tungosfum efum ■, aquib-^j redditum Helfir turgtium 6' “Ihidum. . _
Die IX. Novci-nbris 1651. Montifpefluii , non longe ab anibus Dom V^enderniam holpltis
mcl, mortui funt Pater, filia: <iua:' 8£' vicina obhefternumfuAgotum efum :-His difle-
ais invencuin Hepar turgidum &: albidum; ‘i: NicoUid Bmumgerus ceat. i. Ohferv. xxvii. I.
Oeservatt.o; XL.
t^Mmtome cujufdsm frbiio-.extin^i , cai gibbi leooris pirs ulcere effeSli erit.
ILloftrilf RenataFerrariar Duc.flai juffitut farnulum quendam CJalJurn , repente mortauta;
aperiri facerem, utqus morte obierit .rjccerutpoflcr. Io Jecori' gibbo ulcus inventum
cft, quodadfupputationemdevenctat.. :. - .1
Ob S ERVA T;IO XLI.
{^ntiome mulieris repentint mone fablate. In cujus hepate l^is repertm.- .
EXcell. Comitilfa^Nadafti , cum eflet in procinau partus , derepente extinSa fuit : Apof-:
to, ut foetus baptifacctur , vcrirrfc ,• repertus fuitlapis magnitfidinem ovi aolirintrcfe^
rens, po-nderisleviffinji , intus candicans , aefi cx contritis diadematibus coagment jtiis fdif-'
Ict, Lapis autem hic adhirebat tunicis hepatis, eidus de Sorhait BraB. ^tenuinfrj m MtjceB.
curiojis anni \$jl. Obfirvn. 106.
Observatio XLII;
tJHors /ubita a ruptura velica fellee.
ANoo 1654. in menie Novembri , accidit Roftochii, ubi exorta Inter conjuges lite,
cum alter alterum baculo pctculfiflet , in apoplexiam , vel potius in lethalem Icipoihy-.
edixa,
Dc Morte repentina f
Biiam, illico conjux vapulans relbluta interiit: Quare convocatis Medicis cum Chirurgo,
delibcraium fuit dc cauia tam repentina: mortis, Alii ad principium nervorum obftruaum i
materia ab ira commota recurrebant , Alii alia afferebant.
5ed,ub.I.ip diffeffione adycficulam fellisperventum fuerat , aliis illzfis paftibuS illam rup¬
tam invenerunt. quid aiud Bemvtmum Uf. uo, Frideric. Bcfntamius meth. med. cat-
io. Itk I. ■
'■ OBSERVAtlO XLIIt.
' 'Mofs JubHa k fixgui?ie e Liene putri effafe.
IFormageusde hypochondriorum doloribus conqueftus, & prxfertim finilhfi, in qtid
* ingens pullatio, derepente interiit.. In Liene putri& magno ftngu-s concretus erat, qui
e propriis valis effufus , . tandem rupds tunieis quibus concludebatur , .inopinatam 'mortem
iaViXit. Ftde tit. de febribus lih.
, Obs-erya
IO XLIV.
Mers ptbtufeqtiuu Vaforum rupturam fanguinisintra carpus effuftanet^-,
S- I- lumborum doloribus afeffus, emaciatus, repente interiit.: Dn* lurnjbd-
' ’ V^rum vertebra: cotrofa: repertz , una cum aorti & Vehz cav* rirptuta . undy mag¬
na ex utroque yafe faffa fuferat fanguinis cruprib ii/.
"1.1. 'Chirurgus {de quatit, de Lumborum dolare') csdaa\o{a% creditus : Difficultate qua¬
dam refpirindi ■prehenditui:, hinc vix advertentibus adftantib.us moritur. In finiftrp pulmo¬
num lobo copioliffimus fan^ujs concretus repertus eft. Vena cava, qua fpinam deCurrit, .
cotrofa. , ' ■ ' '
■ §.3. Uxor N. Doloribus pattufienrium corrupta fuit, fubitoque extinguitur : Venttis va¬
cuum fanguine' ferotb repletum ■ erat : verire nonnulla; in parenchymate hepatis ,. & circa
os facrum rupta; fuerant a violento tnotu. infamis. Ktdehb. j. t'it. dePartu difficili.
■■§.4. Qmdam ex aheurlfmate arteria:, verrofa: repente rupto vafecorruit: diffeffo eada-
veretnagnam fanguinis Copiam in thoracis capacitatem effulhm inveni , sttetia: veto corpus
in amplitudinemdilatatam, iaterh4mqucipfiustaDicam:offcam...,i^ide«/iVdp»^^i». •
observatio XLV.". ; ,
• ‘'kiars fubita ab Abfceffit Hepatis , :s-angui'aecirca.idextravafatd, ^Fxtu ia Utera mortua.
NObil. Matrona annorum 38. temperamenti calidi & humidi , habitus carnofi , coloris
rofci& floridi, acris ingenii fixatque imaginationis, poftquam xvi. partus felicitet in
iusem cdidiffet, tandemxvii.vice concepit, quem conceptum cum ultra tempus confuc-
tam geftaffct , .fibi pratfagium. fecit ultimam hanc uteri geftationem fore fatalem. Diiftum
faftam, cum enim tempus patiendi ipfi fuiffet pra:terlapfum , nullaque apparerent pattus
fndieia, CEconomicis operam dabat, ita ut vix unica dic, antequam natura: debitum pet-
Iblvcret, Icfio affixa hxteret, obftetrici fe fubmitteret j quo tempore fiibindc tormina & do¬
lores in diverfis abdominis & lumborum partibus percipiebat, qui tam'en proportionalis
adhibitis remediis ceffabant , itaut defnper fc melius habete mulierculis indicaret : Quid fit j
fumpta Goena ex improviib eonvulfiOne epileptica corripitur; accurrunt omnes, fcdftuftra;
jam enim natura fuccumbente animam fuO reddebat Creatori ; Citcumliantes terrore per-
culfi apertionem cadaveris urgebant, ut foetus, fi adhuc vitalis, (alvari poffet .■ Vocatus
chirurgus properanti manu uterum diffindit, ffd nihil vitale in foetu, fed potius eum jam
ance biduum fuifleextioftuip, experientia cdoffus confirmat: erae enim totus lividus. Se
gangrzna: indicia. pra:fe ferebat / Scciindinz etiam puttefaffa:, uteri cornubus ficnjilfiajc
annexa: , & monnifi lutnma cum violentia poterant avelli.
,.His perfpeSris, Hepatis Gonftitutionsm explorare fuit iefideratum : traffatur cultro ana^
tomlco hepar, fed totum corruptum , & manu Chirurgi in centum pattiGulas , inftar lanae,
difcerptibilc ; In cujas eava parte ingens fe monftrabat abffeffus , quo diftnpto materia hec
tetogenea copiofilfime prorumpebat, cum fanguine gtumofo diu extra venas fu fb & refii-
gerato, non exigui ialidam innatum extingueadi ocoafio. Tabias d^kelius in Mifudaaeis
curiefis ansiiGjT.. 0bCerv.t.6-fi
IN hac hiflofia cfcfuht fe nqhnnlla iaquifi- pdtuerif. cum color Bonus fit chafafier illifi
cione digna ', 1°. qna ratione 'Nob. Matrona ■H.-p'3tis color vero haalus vifcerum latens vi¬
cum tanta hepatis corruptela colorem faciei tinmoftendat ? a. Utrum hic calus non confir-
tam fioridnm , album 6c rubicundum habere met quod pulchriores A colore vividiores ei-
dixit, ideo homines magis coloratos citius in- his fehtit tOta virorum doitiffimorum hujus fs-
terire , quiahuroor deteriorio cencro conGftit. culi corona , uti per anatomiam omaibus ao-
Hefie «■«/}<«, Qui nitidioies fant fiia bona fut; tum effe poteft : T&iBdiiiie». "
OBSBR.yAtib XLVit
Um reftatiui i TuncretteJ^haeitli), Piuguedisis cefk ia pirtibas ialerais,
Vir quidam temjieramenti calidi & humidi 41. ano. fepius reiterata colica , non tatneft
adeo intenfa divexatur, applicato dyilsrecarniinativo fedatur femper dolor, excreta
materia vifcofa, tremiria inftatvitti fiifi ttanfpatente ; incipit vcfperi eitqa Solis oceafum
conqueri de frigore interno, Sole alias tota die fatis potenter Urente •, incidit in colicam,
Ofdinaiiam , patitur deliquia , adhibeatur debita remedia , icd frulfra ; applicantor calentes
lateres, fed cos non fcntit; appMcantur clyfteres', fed excreta fiiaili ut ante materia doloi
non remittit ■' damr laxativum, fed fada bona operatione augentur lymptomata, & fpaiio
18. vel 19. horarum moritur fineeonvulfione , fine minima violentia, aut in agone iolito acj
cidente , ita ut illum potius obdotraiviffc quam mortuum effe adftantes putavccinti ,
De hoc funefto lamque repentino eafu amici folliciti , me ad cadaveris apertionem voeai
lunti Prima ftatim abdominis feflione tantam pinguedinem inveni , ut fimilem in faginato
porco nunquam quifquam viderit; profunditas hujus pinguedinis le extendit , ultra pedem,
prs eadem pinguedine nullus mufculus apparebat in abdomine, fed tantum membranxvk
debaniur : Omentum erat mera pinguedo feirrhofa , in formam globi contrada : pinguedd'
inteftinorum majorem occupabat locum quam ipfamet inteftiha cum excrementis infarfia:
erat denique ftupCnda pinguedinis machina, qua excepta, teperi Pancreas plane rphacela-.
tum, in cujus dcfcflium natura aliam fimilcm maflam fuggeffit rotufadatb iri dextra parte,
verfus hepar, huic fphacelato adnatam , peC cujus medium, inftarrami Wirfungici, dif;
perfe erant venuls, fed fine ordines hoGfphacclatumPancreas infecit fimill contagio, non '
tantum adjacentes omnes pattes, fed etiatn diaphragma penetrans, finifttum Pulmonum
lobum plane, ficutlo Tabe ahfumpfit, Sccopiofa, ingentis licet , fed flaceidiffimi cordis,
pinguedo majorem thoracis locum occupavit. Hepar aiTimilabatut Sanguini grumofo in co«
loteS: fubftantia : in cujus veficula fellis reperiebantur 4. lapilli majores cubici , una cum iai"'
numerabilibus pene aliis minimis , etiam quantum videre licuit, cubum leferentibus. Huic
vcficulz fellis erat in funde adnaca alia tunica, qua: alium aliis omnibus majorem talem cuv
bicum lapidem continebat : hrc lapidum mafia ponderabat fimul jij. 3’i' bilis cutn his
lapillis permixta, erat coloris imenie viridis, Sc iaporis acidi magis quam amari. Statuta
hujus corporis erat magna & yafta , fed habebat offa ficut fubiiiiffima quzdara puella , muP'
culos plane exiles , magis membtanofos quam carnofos : Ego curioficatis gratia , ob ftupea» '
dam pinguedinemin variis partibus corpus modicum aperui, fic fecundum fenfuro conje-
auraliiGt judicare poffum corpus illud ultra 8. vel 9. ad fummum lo. libras carnis non habuiffe,;
quin tota reliqua corporis machina mera pinguedo fuerit. I.Georgpus Greijilius, ia miJctiL
curiefis aaai 1673. Obferv. 45- '
Obsbrvatio XLVll
§. I. Mulieris mors repeatiau , emtefiiculus dexter Ostrum ia modum iasumuertt'
LUgduni anno 1578. quum fubito mortua effet mulier quaedam fola , & fufpicio e&t de vl
aliqua illata, Ego, imperante magifttatu, corpore interne & externe rite prius inipeao,
nullam caufam fubitanci mo tis teperire potuimus, prarter eam quam magiflfatui retov
limus. Nempe Tumorem magnum TefticuK dextri, ob copiam pilorum & materiei firtn «
fcvo, cum pute : Qaiemttrieis fuffocutioaemmQUDt\&smmti.\etiaiem excitatam fijiflever
ExObfervut.Ioh.BuuhiaiMedici lugduaenfii. ' _ ,
S.i. In virgine triginta annos nata , divexata, Srquz repentina K
pina morte fuit fublata , inveni Tcfticulum finifttum pugno majorem , intus humore fero»
& fubflavo refertum , fotis veto fanguinc feffufum. RitUaas Jathropogr. lib. i. cap. jo.
■ D» MgA^S Re^rintii ‘ §5^
Observatio’ XLVIIL
Mm fubiti th uteri & cerruftiiiie.
DOfflina N.leufKncoiarGBit, omne alimetimm faftldiens , ic fubito eftexHn^. tire-
rtts^riuptos ciat , &qi3afigangta:na afieansj pienus tabo& fame. fide. U/.^.tit.de
Itinbus. •
Observatio XLIX.
Attitome mulieris [uUte mgrlax , ia qut aihtl refertum frxur TefiicuUtum die¬
rum xorrupum.
IN muliere fab&o mortoa nullam cau&m invenire potui pratter tumorem tnagnum Tefti •
culi dextri, in quo pili, pus, Sie. Vietelib.^. tie. eie Hyfiricis /iffeclibus.
Observatio L.
i» udavere mulieris fibite 'mortuu , e^perfeteo cum magnis ejulatibus querula , uterus co»^^
volutus inventus cum binis embryonibus, ^ lapide in cyjii fellea.
A Nno rg^4. Uxor Bernardi Gieffcn , ex Hernia umbilieali mortua eii., cujus vefica fellea
jfV quinque lapillos continebat , ponderis Ji. Porro, cum Parens laUxaeim OffenbaChiuitt
ab Illuft. Pi incipiffa Ifemburgica anno 1656. 9. Jun. elTet evocatus , ob fubitam mortem alicu^
jus admini.qratricis famote, cum magno ejulata continuo querentis de duabus mulieribusi
ac fi virgis ab iis fine intermilBone carderetur, quum tamen nemo adftantium domeftico-
rum aliquid viderer , h &,ego tuiii temporis ex Ducatu Witambcrgico redux , cum duobuS
Cbiruigis caufam obicaS exploraturi (calonem itiftituebamus , &c.
Aperio cadavere, fana omnia inveniebamus vifeera , nifi quod uterus bis elfst coBvblii»
4us , binis embryonibus maieulis, digiti longioris magnitudine , & eleganiioris fo-^tna: im-
pragnatus : Prasterea in vefica fellea calculum forma: ovalis, daSylurn integrum referentem)
•pondere tunc temporis |i5. fere, modo vero quem inrer ratiota mea condo. I»
Mijeell. eur. annor, iii. cfv. p. $ov.
VTirar «BTOfar»/ i Hunc liidrbum vocat Hip- tharingis poft dolores acerbiffinios ad irnuiii
pocr. Complicari nnem uterorum . quem veaireni motcuse : Huic repertus eft utsriis om';
BateiasEpidi lib. a. obLervavkin Duciffa Lo- nino revolucus & compiicatusl
Observatio LI.
JHors fubita ob vomicam in Cerebro excitatam.
^^CA.duo vulnera in capite accipit; Cum btrumque pene conlbndatum e&t, & atget
^ >1 periculum evafifle videretur , prarter cxpcfcatuca extinftus cfl; , cxacia 4. Icptimana:
Dura menihxfishaGcio correpta erat.- vomica ia coatigua cerebri parte ladtabat. 'Fidetib.si.
iit. de vulneribus.
OBseB-Vatio LII;
Mors fubita ob influxum firi in quartum terebri ven&kuhm , Nobilem diclum.
TAnta cft ventriculi quarti dignitas ad Vite CoalcrvatiOncm ut eo radio confellim pereat
animans; cx lubirajaSura fpiiituurri; idcoque Galenus legione fpiualis tbcdullm inoe-
«ipitio animalia enecabat : coque modo madrari pecudes in Graicia recitat. 7. de admiii. Anati
Undefi comingatlctolum huttorcniincumveotriculum fubito & confertidi irruere; deror
penteetiaaS fenus homo extinguitut, atque fjfFocatur , fine ulla coavulfions: Ut in quibuf-
dam pblctvatum , qUi teliqiaas corporis partes fanas habebant •• idcoque rarO in aliis cere¬
bri affedifaBs lethaliBus ; nrfi repentino ifto eafu, moriuntur argri, quartus Ilie vcotticuluS
humore differtus rfcpcritur. Ut h-Jicincommodoprolpiccret natura ; repagula inrei-pofuii liu-
Biores intercipientia : Quate fiquendam videbis fubito & inopinato mortuum j illicO tenia-
bis exficcationeth cerebelli , & revulfionem humoris iilapfi in quartum ventriculum, pro-:
funda ultione occipitis COin ardenti carbone , vice candentis ferri, quod fempernon cft ad
manum , & ad cujus ignitroBCm opus cft tempore , Ptarfidia cum fcftmatione ibi rapienda;
JiKatom. Praa^Lib. II. Sca: Xli
Obssrvatio LIII. ■
Mm fubita a frallt ojfe temf orali frb iffo mufatlo.
Eafto <^e fubipfomurculo, omnino lethaleeft, ac proinde feaio mufcuii eft fupenra';
la: quodSi ego fepc vidi, & publice frequenti theatro demonfttavi , in quibufdatn
foUra rimam in offe fubjeao muiculo temporali , repentina: mortis caufam fuiflc, comifiK;,
apoploftici haberentur, fola pttefcnte contufione, qu» nonnifi gravis, cum olTa fubjcaa
frangit, & mufculum ipfum , tam partes internas ipfius cerebri , unde certa mors. Marcbet^
ti Jylloge qbferv. 15. - '
REpemina mortis ) Larfo cerebro quofdain five punSura exteriore animans inopinato
:vadere , alios vitam diu protrahere; mortis^enere profternitur , Sic Sub Alpini 1^
quofdam repente interire certum eft. Plurimi niones fola acus in cervicem imiiiilfionc boves
ad cordis confenfum recurrunt , Sed ex fe, fine necant; Quippe interior ille nobilioris cerebri
hujus confenfu, mortem inducere quid vetat/ receflus, quem medullam vocant, animalis
Raiio pendet ex cerebri nuclei conditione, quo vitE tenet arbitrium & poteftatcm.
yel leviter Isfo , five ab interiori incidente.
Observatio LIV.
Mors repentina a fanguine in ventriculos cerebri illapfo , ibique' concreto, Flexu choroidq
quafi contafo , Fulmombas lateribus annexis.
ILIuftr. &ReverendiflimusEpi(copusVivarien{ispcftis fcminaria, variis in locis pullulans
tia, excludere fatagens, fcripfit ad me & Dom. Atque D. M. ciutiique equis advocavit,
quo caufas rimaremut mortis Matrona: cujufdam feptuagefimo terrio atratis anno fubitb es-
tinifta: : Eo cum perveniflemus , infipeSo cadavere , illico aff-raimus apoplexia taSam inte-
liiff; ; quod aperto cranio amplius innotuit, reperti enim ia vemticulis cerebri tres grumi
fanguinis, unufquifquc amygdalum fuo couicc involutum tequans. Referato vero thorace,
pulmones ardidimo nexu colHs afExi apparuerunt, qui vix fine laceratione dlllrabi indepo-
luei nnt , qus afthmatis diu fatigantis cau6 fuerat. lojephus, Covilliardus Ohferv. latrochirurgif^
Gallice editarum xxxvii.
Observatio L V.
Mors fubita, cujus nulla caufaintus in corpore referta, a venenata auracorfobit» ^
opprimente nata.
Vidi Juvenem fubito mortuum , cui ftatim poft obitum , extra, iti regione cordis, ly-'
detatio, Icu liviot ingentis latitudinis appatuic •• Intus, ( ut per ^«4'« videte licuit)
niliil mali fuit repertum.
HOc quid aliud fuit quam venenata qusdam voca hiflorias a CjWoie narratas 5. loc.afF.c. 7;.
aura per longum tempus delitefcens , quE duorum adolefceiitum , quibus aura a d caput
tunc demum vel fyderum influxu , vel quavis afeendebat , ex tibia initium capiente. Ve-;
alteratione , quafi e fomiio fufeitata, nuilum nena enim quE 'nobis innafeuntut (Gal., j.dc
fui vcftigium in parte in qua fuit orta & confer- loc. c. 7. & lib. 6. c. 5. ) in locis in quibus fue-
vata relinquens , proprio, fed occulto impe- runtgenita, qiiafi connatnralia illis , nihilno-
tu. Cor, vitE fontem , cum quo venena ini- cent, pofiea fi quavis occafione agitentur , vel
micitias gerunt , eft aggteffa ? Sed non folum cor petunt & occidunt, vel cerebrum Beepilep-
cor, verum & cerebrum hiijnfmod! hoftilibus tico. infultus inducunt, Aedericard
incptfionibns eft obnoxium : In memoriam re- ex Quihus cap.j, ;
Observatio LVI.
Mors fubita ah impedito fanguinis ingrejfte in cordis finijirum ventriciilm.
Virginem aliquando BafilcE, tobuftam prius & bene valentem , oborto repente afclte»
inopinato mortuam , diflccuimus , in cujus folummodo corde, intaminalls reliquis vi("
ceribus omnibus , vitium latuerat.
Cujus fubitancE mortis , & hydropis, alia caufa non erat quam vinculum arteria venofe
injedum ; quippe mitrales valvula in oITeam fubftantiam penitus occalluerant, oftium , quo¬
minus in finillrum ventriculum penetrare fanguis poflet, praeludentem, lob. Conradusfeyerf
pn methodo hifior. Anatomico Med. cap. 6.p. 64. (jr loi.
APPENy
De Morte Repentina;
APPENDIX.
U>fs fttbitt interdum contingit oh Renes finguedine onufiot
OBn-Tva&is diligenter adipem Renibus circutbfafem , qiii non tantum inftir fomentr,.
fcd etiam emunaorii & fpongiz inodo comparatus eft , ad excipiendas fordes Renum>
Inde morbofa Grzci ■a-ffmipettt vocant , quoties Renes undequaque pinguedine obruuntur.-
Hoc malo magis affiau.ntor animalia , quz itio pinguefeunt , Biaxime autem ovis , ut etiam
intereat, In cauia eft pabuli ubertas, qualis in Leontino agro Sicilii •• Hine.tr^«/.j.dc part.
animal, cap. 9 ait. Cum catteris animalibus Renes habere pingues proficiat ,& plerumque
totos obcfps habeant , Ovibus hoc lethaie eft .- Quamobrem hominibus etiatn qui vitio Re¬
num laborant , quamquam pingueicere juvat, tatncn fi pingues admodum efficiantur , dolo¬
res profefto accidunt Icthales. Itaque humore flituque interclufo celeriter frtt fyderdtione in¬
tereunt. Namque pcrveDam& aortam ftatim vitium ad cordis fedem traniVehitut .• meatus
enim ex iis venis ad Renes continui pertendunt. RioUnus Aiithr. tib. z. r. z6.
ADDITAMENTA.
Ob S BR V A T IO I.
Mors fuhita ob vitium Pulmonum dr-cordis /anguine turgentium
1. 1. ■sr Tlr fexaginta duOs annos natus , domefticos in auxilium uxoris qua Apopledies
V conciderat cOQVocans, iliico pr;e dolore vel moerore obiit , Lugduni nuperrime.
Apetto cadavere , reperti funt Pulmones lividi, illorum vafa admodum turgida , Cor fan-
guinis copia adeo infignidiftentum, ut nequaquam flaccidum deprehenfam fit, ficuti in illis
quos alia quarpjamcaufacxtinxit : Imo obftrvatus eruor, quem continebat ventriculus dex-
terfere omnis concretus, b. Panthotus Zod. med. Gall- anni iij p. i8.
§.z. Yit xkvj. annos natus ad confpedum duorum amicorum pugnis deeertaOtlum, ae
fauces mutuo Cbi prarcludentium, iliico extindus eft dum illos dirimere ftudee, nullo adhi¬
bito conatu, , ac ne minimo idu impetitus.
Cadavet aperui, & obfetvavi cor & pulmones fangulne admodum turgere; pra: timore
Stftudio componendi inter amicos diffidii, illuc compulfb & fubito concentrato : Lobas
altet Pulmonum lateribus cohattebat , alter prave conditurus erat ; fanguis autem ventti-
eqlo dextro concentus , media parte concreverat, idem ibidem.
Observatio II.
Mers/ubiUt & erueris copiu cor obruente prugrefis illius palpitationibus crebris.
D Omina a Ribclpre, vidua IlluftrisMarchionis a Rlbclpre, Gubernatoris Hamenfis, non
diupoft obitum Hlofiriff Marchloniine a Sourdis { qui contigit initio prarfcutis menfis
Novembris rtSi.) interliti Negotiorum quotundam cauia Arnbianum venerat: multus fer-
no illi fuerat derepentina morte pridida: Marchlonifla: a Sourdis cum Dom. N. N. quod an¬
te triduum (acris interfuiffet integra valetudine : .Eo major huic merus incutiebatur, quod
Bon fccus ac in pisedida Macdiiomflaa Sourdis frequtmti vaporam appulfa iDfeftarctur , comi-
te extraordinaria cordis palpitatione. Vix xies egrefli erant pratdidi D D. cum ingrelTa
conclave Icipothy mia preheBditur, ^advocans pediflequam in auxilium quse vinum adfetrees
Tantiilom dc eo delibavit , & capite inClinao ia puella: humeros. Ah. mi Deus, inquit,
quantum piali mihi imminet ! .Poft varia incafliim uliirpata remedia, infignis quantitas Ef-
fentixjaeobi did* illi exhibita cft,hoc eft decupla dozis.-Ab Efikacia illius effentiz difcufla eft
leipotliyroia : quod veto Sata: fapeifijit , id totum impendit (aerae cxfcomOlogefi, ctfi ob
Voclslibertatetnadetnptam inchoata tantum fuerit, nam paulopofte vivisexceflit.
Aperto cadavere , copia 'finguiBis concreti circa cer reperta eft. Eic Mercurio amceno anni
f6^l. menfis Novembris.
Observatio III.
Mors rtfentim HiOiit, 'eb foffpes oWnes tetius 'corpiris 'ufebis ^ irterlas otcupntes.
CAnls quardam Ifiandica , qua: pro indole fua valde ludibunda & agilis fuerat, a (emi»
anno pinguefccrc & totpcfcctc incepit , & tum temporis quafi Syncope correpta in tec-
tamcottuens, animam , ut mihi videbatur, efflatura erat : Tandem vero convalcleens, fed
Honpigtanon ita pridem catulos tres partutiit, duos vero mortuos: Tempote prandendi
folita
| 'Anatom. Prad. Lib. 1 1. SciSt. X I.
folito cibos (bllicite quarritans , huc illuc cutfitahdo , & poli devorato? cum latis alacris vj/j
eft, ad catulum fovendum rediit.' Sed hota una vel altera elapfa cum famulus obiter cancro
minus integre , ut ipfi vifum eft , fe habentem obfervaffet, ad focum admovet, fed iiHco
crura & pedes funiime extendens , & in tergum fc voiiitans exfpiravit.
Moitis tam repentinzcaufas feire gefticns, corpus diflecui , & cum castera vifcera latis
integra videbantur, in dextro cordis ventriculo & Auricula Po!5'pam infignetn ejus cavita^
tem occupantem obforvavimos: Sed quod rarius , ni fallor , adnoiatum ell , per totius ve-
nofi generis fyllema ramulos dilpergebat , ita ut in Pulmonibus , in Hepate , ia Renibus , ia
venis mefcmcricis , in cava , in ramis iliacis , uno verbo in omnibus totius corporis venis po-
lypofam hanc fanguinis coagulationem quafiin theca inclufam advertimus : Se^is venis
Poiypumintegrumcumfuisramulisecorporeexeipi , &in tabulam explicavi, qui demuin
cxficcatus mihi nunc infervic pro fyllematis venoli Ichematifmo : In finiftro ventriculo 8r aU-
tieula itidem Polypum alterum fatis grandem notavimus , qui eodem ritu ac in venis per lin¬
gulas arterias dilEindebatut.' Hac vero dlfcrimen interfuit, quod Truncus illius qui arterias"
occupaverat, gracilior fuit & minoris molis, Edaurd. Tjfa ia Aciis Dimets aamiAjs. Ob-
fervat, ip.
Lfaiiguinetn continent & ob motum circu- ftadia duo progrellus effem.
De Morte 'Repcntinai
501
Observatio V.
iJUsrs re^emitu mulieris , qusfi fuffociilie , cujus ventriculus flstu dtfiiatus repertus cum umut-
ca nigri, ^ abnfiese muci ; iateJUm ttnuU infummiti cum iliquot •Oitiis Tulmonum.
Die 17. Dec. i6j6. in xenoirophio cum D. D. Mitthit Hirdero diflccui fceminam ij. cir¬
citer annorum , pingui robaftoqai corporis habitu & magno praeditam : moriebatur
repente, cum ante putaretur fana : poftquam enim nofiu cum aliquot Gallis in eodem con¬
clavi decubuiflec , ab iifque poturo quendam propinatum haufiflet , pofteris diebus In Xeno-
doebium rediens dc maxima prrecotdiorum anguftia querebatur j pauloque poftetuorem cX
'ore fundens vitam quafi fuffocata finivit.
Ut vifcerumcoDftitutionem nbiTcdarctur , cadaver ejus diflecuimus, apertoque cadave¬
re notavimus ventriculi dorfum& pylorum univerfum exttinfecus admodum fuiffe inferum
bile 'veficula eo tranfladante , a qua etiam pylori fibrat jam corrodebantur t Idem ven¬
triculus flatu plurimum diftentus tumebat , qui ex co fada incifione cum impetu erupit, in¬
tus continebatur amurca nigra, cruenta & muco6 i Crufta ventriculi villofa alicubi derafa,
mucus interior omnis 4 parietibus deterius erat : Pylorus exaSe fibris ie conftringentibus clau¬
debatur.- Intcftina tenuia , nempe Duodenum & Ileum quatuor in locis prorfus rubicunda
&inSammata, atque in gangrainam prope converia tepetimos, eodem fere modo ut ia
jy/fenierti fleri flTolct : Hepar pulchre admodum rubebat, nec vitii quicquam in eo animad-
verfum efi: , nifi qisod bilis i-n ejus vcficuia valde aCris & cauftica videtetur, nSque in reliquis
ejus abdominis vifcetibus labes ulla adparuit. In thorace Pulmi^es adhuc aere femipieni
extumefccbant , proinde ur uhimo halitu aerem non omnino efflaverint : liiem i /inguine
jlagnante , dr quofi J/huelito /eu corrupto nigricabini : Invenimus quoque in linlftro Pulmone
lapillum feu calculum durum faba: magnitudine, cordis ventriculo dextro inerat Polypus
Gtaflus cxalborubeicens, reliquam pcaoris& pericardii cavitatem implevit aqua turbulen¬
ta & langiiinea lotura: carnium fimilis, quantitate unciarum circitet oao i Procer hxc nihil
amplius inveftigare vacabat .- Advertimus iniuper cruOtem ih vafis languifcris plane atrum ac
velut adultum fuiffe .- Partes generationi dicatas fe nullo labotaffe. vitio competimus i
ovula in his manifefte confpici potuerunt , quibus uretque tefticulusfcatcbats Tubarum ex-
cemitates patebant lacintis plurimis ornata:, flatus immiflus percas in uterum moro pene-^
ttavit eamque diftendit.- Cavitati uteri nil nifi muci pauxillum inerat. Orifieium imetnum
hiabat. Ob/erv. NM.D.l.Conndi FeyeriinTriclUude cicutaqusf. l.ltc. Wepfeiri.
MZfcss interior omnis j Senfiis taSus circa cofa , (ive crutlaceai heutiquam fenfum aboleri
liomachum & pylorum magis .viget & aut plane impedit , quamvis illum riloderetut
acutior eft quam in reliqua interna fuperticiei arque efficiar , ne quibufvis injuriis obnoxius
ANATOMI^ PRACTICiE
L I B S. ! S E C V N B l
SECTIO xir-
De GIBBOSITATE.
OsSEit-VATIO L
Gibbofitds »b finifirunt Pulmonem ir Pericardium firma cicatrice cejlis adaata.
■ U 1 D A M Purulenta ruffiens, circa diaphragma finiftrum vehemehtilUme roluiff .
tandem afeitidc obiit; Aperto cadavere, parenchyma firiiftrl pulmonis fere tbtum
coniiimptum , bion. hia vero relicta cum pauco parenchymate j & ipfo pericar¬
dio firmiffima cicatrice, feu callo, coftis adnata coaluere, ita ut propter diuturnum do¬
lorem , hoc latere compreflb depreflbque, gibbofiis aluro latere faflus fuerit mileti ia/s
Reifelius inmifiell.cur.annii6yi.0bferv.isi.
Gibbofis , H. Mereurieli deSuitore morbus fcorpusvero Luxnnl & tjibbetofurn dicere cehi
eft tum in fitu tum in figura' , non folum iueve.e Latini : Alter modus eft larrorfum, qui
teditudineih corporis depravans , verum & fit cum a naturah reditudine in hunc fitum rap-
flexionem, ad pofleribta faitem , noa parum ta ipondilu , fimam & velut infoffam dorfi
impediens : Praster hac eft imperfeda Situs partem relinquunti Leriiefs hac a primoribus
De Gibbofitate.
intentio eft.Sed & :
ac magnum inde laborem (
vari modice poffuntj cujufmodi funt'virides himborum. aut olfis facti pervetfio fiat. HieroBi
rami , quos£-.guis;dext'er®:-ciigiEis abuuapai-r for/#?»/»/, ceiifuit. pibbet primum "rheumate
tev flniitrx ab-altexa prehendens ad fe craxcriti quidenamitiarum , .-niox.fub afthroate ac tubet-
medium irixjoatraaiam ■partera-attraaumrgib,- cnlo .magna pulrobflis ■a..nece(Dte{et quadam
buroque conjpiciet-, atqm nifi - alia. dq. caufa avertead*,;dirticuiEat;is j -StqUe- laboris- -inipia
^iaaad latus.eqn vertitur» quam pb crudum rando ac- tefpitand;©, flexu dorii -completumJ
tuberca.lumifluod ab ejufdsm iatere fit.r/hze qUod. muifum.libejrius.agitur pulmo;, laxiuf-
autem tfia-viriain fpiaam igi-iiiPPP^“™ yS-W-r 'fuccedit .rerpifatio: ;d'aff5 . jam.-,.conflexoi
tirs loco .moventur.; . i. quamtenlbfepto tranfcrerfeatque externis muf-
vFrEter internas jam expqfias.caufaSj.eii &, culjs ; -qua: ;<ie caufa cogitur. honrd j.fic iniiia
vifium' imbecilSifas cujus<p.piu.s-vitip',vincB!.a gaarematura».teftit.udinem tboracis.#.quDqua
lacettique ,„d/3rfi._minime: valentes onus feitl. pa&o licet.»; a^ue etiam ampliante curvitate
iere » faciimt ^t nutanS:.Cpiqa :Curvetur ...quK dilat4re;,Tqua juflexj}S afluetudine .indies -fac
^taffe caufa-eiruna qua. tenes, omnes giblySfi' fi.a-»iic demum abfolvjsut; Gibbofisi.Ingeniofa
exifiant.ficiaBtem.imbec.iifitate » ut fuc.ctpgp-. quideiji:e5fCpgip.atip.».,at-.nihiJ a,d:denfum .Hipi
valeant tum' cepia tum -v.iripus » ,cam; ep.lp.ccH pecr.:qui,,6auias. pianemeceiranasi non contine
turn impinguntur» unde mpx-^dusatus adqriie-- gemes:-Gibbi pofuir/,;;Fieret autepi- per .hanc
mt ■••Eit &ex,faufis externis. confuetUdp cjste opmjpiietn,j;Ut.gibbpli .gt, commoda. ifeinpet
ppris .quoquo; veifum.infte&ndb iique.^iuJkei reipiTatipiietruetenturj in quacunque dyfpc
sum continendi ; quemadmodum cmm virgur. ncea perpetuum cfe jn dorfum incurvatio le-
iis Bi viridibus Ijgqis pondej/e preffis ». ■ aifidjj.e-. vamen.,',&.illud-, quidem .paratu £aeUei'Q»»ir/i
^,e contortis ^'ita & dotfp;hpltfi.cpipqr!S.afa cjmio ,cprum_eft qui ,a;..iulfis vehementia .-verte-;
odit, fub inftitntis yitatdiverfi.^iacopificiis»,-;,; .bras.ipco.:pelli eenfentj .K-es,ab Hippocr; nufa
jCeflis xin^itiiatre !^i.4W..SenfeW qua.m.afferta.,..utalthma,ae,rii.lfis. fiat caufa gtba
expriti pbfic"GiKbofin i ti^breuio ,. qubdjliu-; bi._,,,,yeruro;Ut.gibbe.i: fit ,curn afthmare gt tutii-
ffiuente.agre''j>»Iflb’ne, .&:agitatio ;niulta;pe-; conjiipjauh}/, 0 i apjy.reat jam ex his-omnibos
floris rcfpitkiQ » 'dcpra_yatip.&mde vertebra-, lumme -ye/.ax ppimo.G.aicin» qui caufam Gibc
rici erootiq.&tetetii't'r.’quem Gibbetis. expc-, berum- hajid tubcrcu.lum.rqniderol.pnitrionisy
ium haud'vereexp'licat'}i^gi»i:/^/» aai«..qu,p^ fed fp:B5e^pi3.tigiH^^tefum.!ndii<aTii.Aliri»rr
concutiatur' (pina TOotu tfiotacis;infolentioiej Snertmsdet^kfceffiiKtp.-jzj.ti-ci
B.ntu lom. l, ' Gggg a C^aii
Anatom. Fraa. Lib. II. Sea. X 1 T
• Observati o II.
Cihbofititis cittfxincufHe referti, eb •oithfim eps ‘Ethmtidis confermatldrie^'.
ADolefecns a pueritia Gibbo & afthmatc vexatus, tandem ex fhthifi ebUi , elrca
nutn aratis xvii Hujus cranium aperui , & inveni proceflum five interftitiuro , aut
tum lilud quod eminet in medio offis ethmoldis, ftu eribrofi (qui proceflus ctaffir
jpapyri excedere vix folet ) in latitudinem & altitudinem ita augurii , ut fete totum os
brofuio obtegeret , •adeo ut foramina hujus offis, per qua pitniti. ex cerebro ad «ares OA
Denique officula fuperioris maxilla , qua in magno oculi cantho cf nipiciuntur , adeo cx^
creverant , ut feptuih nafi hinc inde propemodum attingerent Hanc pracipuam fuifle
Gibbofitatis caufam vetifimilc cft j naro cum, pituita per nares minime poffiet expurgari,
verius ipinalem medullam tendebat, ficqxe vertebra, earamqie eartiUgmes , epdue irrorati,
fituiti vifeida /^ relaxata , tandem excreverunt in Gibbum maximum. Nec iblum pars illa
Dot&ex hac defiaxioxe pituita relaxata fiiir, verum etiam omnia oilaa collo
ufque ad pedes, przcipue vertebra, os fecrum, os pubis, offa pedis, denique omnes
epiphyfesfive appendices, prateteoniuetudinem mollesac tehellaetant, itautfere inftac
cera traftari poffent. Illud praterca in hoc cadavcre-cotandum vifebatur, quod 6.7. 8.5.
Scio, vertebra metaphreni, qua Gibbum efficiebant, exejaeraxt cane, pixclpae autem -f
De Gibbo/ita5& ' \
da$ quantam ex difficultate fpirandi prz le capitis colteaos in (ubjeSas partes | ;ac inroe'-
rat noxams Sedvegetiores moderateque cat- dullam quoque fpipialem fluere arbitraturi Se-
Cthhojlus oh lpt}2£ dorfi trngationem- & certhro mmido» *
Oh. PfeifFcr (yideTtt.de fhthifi) 'i morbliconiplicatis cxtiniSa cft : Spina/dorfi ; S
na e regione hepatis SdG. hinc omnes partes adeo in globuia contrahebantur , uc oeten-
dx puerum trium aanoruraadieqtiareti ,
. , Obsbrvatio IV.
Gihhopis PeSloris &. Oerft.imghfitidine extriio^4mMi , 'li.echitis:J>!glii y,:-j^.
: dtclt , Ttbeslp.t^oree. J,;:,/ ■ n-
Ectoream Tabem appellansus, non quz intra Pcflus federp Jubeat* quofado Phthifis
Pulmonia eo nomine comprehenderetur, fed in qua ipfa Pefloris crates vitietur, itJ
nnrbo quem defcribendum fufcipimt
Igatiffimus in Angiia , uti & in h
ic vix cognitus. Invadit autem lio
eccns natos , ficuti contra rarifliii
fc continet: Mult» corporis pa
, E(l .autem hte Puerilis duntaxat feu in-
Gibbofitate. ■ 5^^
artus, alia:; Icd pra: omnibus ac ante omnia peSus, cuius pars'antetior , quie latac&
debebat ac plana, anguftiotfit, & uttinque acclivis, in medio , feufterni regione, altius
afluirgit, tandem prorfus carinatur : Cofta: inferiores, ad latus fovere ventriculi, introtlum
"ietrabuntur , ac quandarn utrinque vclut ferobem faciunt , tbtoque fiii doSu , quibufdam ve-
'lutnodis afpecaniurac inxquaies fiunt ; vitiata pedoris figura rcfpirationem facit impedi-
'iiotem ac erebriorem , quam etiam lufficula plerumque fieea , coatitatuB; Caput grande^
cS ultra debitum modum , ae proportione inferiores corporis partes ; coxse, «femora, crura;
'extenuantur & acbilcfcunt ; unde infantes incelTui inepti tedduntur; non modo illi qui
' nunquam adhuceo ufi fuerant , fed 4; qui firmiter admodum agilitctque iucedercac difeur-
‘rete coeperant, diu antequam boc morbo prchendetcaiuc ; Dorfi fpina in multis curvatur;
'atque arcus inftar in exteriora fl.edicur ; «Difa articuloruar in brachiis ;& cruribus , non om¬
nium , Ifcd carporum ac talorum augentur, ac tantopere protubetaqr ac ii duplicatar
effer fere eorum moles s unde etiam OeAlmg tfthe jowts , i. eiqundjtarum duplica -
'tioneraid vitium nominant Angii, qui .morbum ipfum. hoc fyinptomatc ilipatuis Teni
indigitanti quumalioquineumgeneraUori .vocabulo, omnemque jjus fpccicin includente
•jffe tiickets appellent : Priter ba:c omnia dextrum 'hypochondrium intumefeit toturp;
tumore iquali, tnagnb acrenitente, fic ut digitos, fub coftas nothas -sd.gere non poffis :
Efikne omnis mali vel origo vel fomes iatet hoc in loco., Tumot ille cum 'pedoris aliqua '
'anguftiajftatim initio morbi apparent, fic ut interdum quidem amBo' iffia fimul , eodem-
' 'que tempore fc prodant , alias vero vel hoc vcl illud altcio nonnihil anterius fit : Nodi in
collis, aa Icrobes iftiE in imis oris pedoris pollea accedunt.-quando etiam pedus fit magis ma-
gilquc angullum : Capitis incrementum illis pollerius ell, nifiquod pedus toto morbi de-
'fcurfu ardius redditur, donec ad fummatn angulliam deventum fit; .fic ut carina: inllat
iacutum fiar, ac promineat, quod fere non fit nili pauCis ante mortem diebus Eft enim
lethalls hic morbus , fi vel negligatur penitus , vel ftro aut ptave curetur ; plutimolque quo-
‘tidic abfumic , neque ullus eft annus quo non aliquot millia infantium pereant : Articulo¬
rum granditas fete, nonnifi ultimo loco liipctvenirc foiet quanqiiam multi lunt qui Cani
'Dunquatn patiuntur , ac moriuntur prius quam ad eam deveniatur; ficutirucius ex iis, qui¬
bus iliaaccidit , pertiiulti evadunt, etiamfi incuriolius habeantur , quippe haud ita peri-,
cuiola eft illa "Tabis Pcdorca: fpecies qua: hoc lymptema trahit , quam quz eo carct.
Origo hujus labis a jecore eft, perfepe non vitiaro ullamve noxam paffo; icdfiipra mo¬
dum adaudo , ita ut plerumque duplo , imo Fetmc tripio majus fit quam pair erat , totam-
'quC anteriorem cpigaftcii partem Occupet, & ipfurxi quoque finifttum hypochondrium at¬
tingat, interd'um quoque Impicat: Jecur fic acauduravCum in iplb venere non inveniae
'^atii latis ubi le commode explicet, a thorace mutuatur quod ipfi deell,' ac vetius luperio-
ra affutgens, diaphragma longe impellit, adeo ut interdum pedoris cavo vix dimidiam
paftem Iparii ipfi debiti relintjuar : Pulmones fic in atdum redadi, contrahunt felbac in lefe
colligunt ; unde fic ut pedoris quoque crates , ipforum cauli fada , iis fe accommodet ac
anguftior evadat ; Quandoque ab ipfo pedore & pulmonibus incipit malum , hedica qua-
■ dain fic&itate , 'cum nonnullo etiam caloris exceffu, obieffis; quaienfira marcefeentes illte
partes , ac fele contrahentes ; qiium vix tillunl nuitimentuin tunc capiant, ianguinem quem
in ftatu naturali valde copiofura ad Ic trahere ac abfumere lolect, Jecori refundunt; quod
eo circumfluens , plus jufto increlcit , atque in omnem partem lele 'adauget : cujufmodi ni¬
mium Jecoris inctenienturo principalis hujus morbi caufacll, ita in hOc quoque noti pairum
.ad eundem fovendum confert, atque in piogrcffu eadem omnia mali imjjortat, qua: tno;
• do raem-otavimus ; atque fic morbuW, qiianquam hbn ab ipfo edptum, fovet tamen Si
magnopere adauget : Neque in hac PedorcE Tabis Ipeeie uliuni magnopere periculum ell;
donec illa i jecore noxafupcrvencric; qua: & fupervenltfcmper fi diutius trahatur malum;
neque ftatiih initio curetur, aut ab alia caula praemortuus infans fuerit. Ego fini i quum plu~
rimi corferu , utrtvh hujus morii^ecie extincla fecuerimi uutoffiu deprehendi rtmiti fe hiherei
ne^ue unquem mihi ddhuc inftntis , ijio morbo defunUi ■, corpus HperUrl contigit, in quo 'non prn-
gtonde tjufmodi Heptr repererim.
Mali litijus origiriem infantes Cepe in utero mattis contrahunt , idq'je vel mbit in Ipld
conceptu ve! geftationis tempore: PriuS evenire folct ubi vel pater; vclutcrque parens ca¬
lida 6c ficca uttiulquc vifeeris , Jecoris & Pulmonum , vel alterutrius intemperie laborat;
Aiicrum a foia matre proficifeitur ; quando ea in vidu multum peccat ; interea dum uterunl
gerit, atque vinum , cerevifiam fortem ; aquarh vita: crebrius ac largius ingurgitat : Ebdem-
que vel matris , vel adfeititia: nutricis vitio ; hxc labes accerfiruf etiam infanti, qui alioquiii
tiab Oftu obnoxius nequaquam fuerit, fi liberaliori cujufcunque Sicera: potui crebrius td
largius indulgeant, illoque pado.iac fuum inficiant ;ae naturalem ejus bonitatem eorrum;
pant; Quandoque coecae huic malo caufe liiblunt, infantelque; cjtis initia lecum eXmatris iitc'-
fo deferunt, vel poftmodum id «oatrahunt, abfque eo ut ollus cjufmodi defedus Vel ifi
Bfoeii ^ntueink Xofci, h G agg-'4 pwcp:
Anatotn. 5ra^. Lib. II. Sec^, XII.
ptcntihus vel nutrice comparcat : Sane ut in aliis permultis humaiii corporis affeaibus ‘t-
in hos quoque aftta plurimum pollent', ccrtorumque fidetum iflus ifti vel procteando vel f *
vendo magaopcrcinfcrviubt-- Morbus ifte argrius tollitur fi a jecore ccepit , quamfiapea^
le : roagifquc etiam fi a primo ortu infans ei obnoxius fuerit : Q^jando in peabrc ipfooriel-
ncrn hibct , curatio ejus fatis facilis cft ; quum ficeitas , etiam heaica, qure in corpori
bus adultsfe e immedicabilis , in corpore infantili cum minori difficultate emendetur /cfi-
ratut autem balneis ungucntifquc emollientibus atque chalafticis, aliifque ad humeaanJa
pcaoris ofla.pulnsonelque accommodatis, inter qux ppllis ovi aut agno rce^S oetraal
& adhuc calens admota , atque aliquot horis tcliaa , mirince multis profuit : Quod fi ja'm
inprogreffu eftmotbus, atque jecur- fupenugeri coepi:, aut fi ab ipfo jecore pr^cifit mi,
Ium, ifti quoque medicatio adlrbenda eft, omnibu^re modis conandum ut incfcinentb
ejus obfiftatut, atque intra naturalem* modum coerceatur : quam in rem , non liniincnfa
modoSi unguenta, aliaquc tbpica,'fed interna quoque in ufum trahenda: fic tamen ut
non filubritatis tantum ratio habeatur , fed k. tenerz ift: ztSii ^ftuiftus ac fapqf medicaniea-
torumactempetetut : Pari quoque prudentia cavendum, ne dum tcftlgcrarc ac contrahere
Jecur nitimur, obftruSiones aliaquc mala in eo generemus , nimio adftringetitium , surin-
tempeftivo emplafticotum ufu , 'atque fiegeminam pro fimplici labem accerfarnus , raorba».
que penitus incurabilem reddamus : Super autem omnia feiendum pro internis externifqpa
medicameDtis,_ ea hic deligenda, quz & jecori privarim amica fiat,&; prWfcr communes
cum ali s multis Refiigetandi & AdUringendi facultates, peculiarem aptitudincmhuic ope¬
ri neccflaiiaro, fottita fim; Purgatio hic nullum' locum habet, ne fanguinis quidem miifipj'
nifi morbo longius progreffo, ac capite jam mm-um amfto: quando fanguifugz venis poft au¬
res, arqueinfoate Si temporibusutiliter admoventur , mi!tumque ad univerfara curatio¬
nem conducunt; ideoque fi res ita fetat fecundo ac tertio uiurpandz funt : Vifi-js raiio lon¬
ge alia in hoc morbo ioft: tuenda eft quam imprudentio.ibus , ac naturam ejus non fatis
perfjjcQam habentibus, videri poffet-: Non enim A trophiz, qua infantes contabefeunt, pec
ie attendendum eft, neque' conandum 'ei occurrere pleniore cibatu ac validius nutriente,
quod eflet oleum addere camino, fed contra omnis opera in id adhibenda eft, ut exape-
rans fanguinis copia compefeatur, ac nimius ejus fervor , aimiaque tenuitas & acrimonia coer¬
ceantur ; quod quibus pocilfimum rebus cffi.i debeat neminem doflum Medicum latere
debet -• Q^iod fi ita teneri funt infantes, ut nihil damprxter lac nutritium affumant, matri
vel nutrici ea danda fune qux prxdirftis feopisinferviant, aclscearum debito modo attem¬
perare valeant : Iniis vero infantibus qui grandiufculi jami nondum tamen abfaflati, k
ubeta fugant, & alios prxtcrea. cibos ac potus affumunt, utroque modo agendum eft, &
tum ipfotum_, tum nutricum viftus, ita ut diximus ordinandus. Hxc' curationis via folicitcaff-
ffiodum obfervata diu admodum continuara; nihil enim hic parvo temporis fpatio effi¬
ci poteft, (prxfcttim ubi altius hxfic malom) feliciter curatur ifte morbus.
Morbum iftum non in Anglia duntaxat & Hibernia , fed Si io aliis quoque regionibus gnt-
fari vcrifimilc eft , & de Gallia quidem mihi certiffime conftat diverfbs enim Parifiis infan¬
tes vidi eo laborantes. Arnoldus Bcotius deaffeciibus omifis afxij.
CAput grandefeit ultra debitum medum ] ubi ruente fanguinis majore copia diftenduntnt
faaguini in omnes parces sequus & apertus ea, & in tantam molem atqueinctemeatufl»-
aditus pacet , iacra debitum ambitum ubique 2.iXurgan:.K. Lsuver.TraS. de cerde pag.no'.
concinentur : fi quatundam matcefcentia & ex- Origo- hujus tabis k lecore ') Gliflon. cap. '45,
tenuatio accidit , fangufe hic prxpeditns in Auacom. Hepatis , fedem hujus morbi fta-
proxima impelli magis aeque arietare debet, cuicin ir.edulia fpinali extra cranium, nervif- ,
donec pro explicando fibi fpacio ilia multum que inde oriundis , deducitqiie'drrufn- a outri-
dilacaverit .• Cum enim ventriculi cordis & tionis inzqusiicare , 'quE proveniar a qiiorun-
fanguis, omnibus vafis coramenfurati fint , fi daro nervorum pta ali.s ad parces nutriendas
pars aliqua aut membrum corporis marcefeat, inepeitudine : Ubi fcil. nervi ifti in fungendo
fanguis ifti prius deftinarus iii alias corporis ofncio debiles atqlie languidi funt, pr* iis
partes impendi debet, proindeque tum vafa qui e fpniali medtillaiacractaniumnatalesfuos
ejus dilatare magis, majufque. incrementum deducunt; Inde evenire, aic, ut' caput, fa-.
deferre ; atque ideo Do&iffimus Gliffenius in cies , atque imi ventris vifeera gr'andefc'ant>
Rachitide aff. Ais , bep..tis & capicis m'agniiu ut pote nervos intra cranium enaeps ■foTtif&
dinem ab ali..ruro parrium marcefeentia rite' Brachia, aurem , & pedes prxeipue , mactef-
deducit, inge.iiumque fimu! cum cerebro ,ob eant, te Jdamurque flaccida & enervara, quia
majorem faiigainis copiam affufam , incremcn- nervis a languidiore fpinelis medullx pattefo-
tum capcrcobfcrvac 1 quippe cum pars aliqua rinfecus extra cranium prodeuntibus irrigen-
De Gibbofitatc^ '50$
CexJlUutio corporum , imerm d’ externo , ex Rachitide depmBsrum'.
Teftaaiurplures noftrum variis corporum hoc morbo oceumbcntium diffaftionibus inteir-
faifle, eaqucqua: longa cxpeiisnria, frcqueniiquc diflcSione obfcrvayinius , qua: propriis
oculis vidimus,, manibus ttaSavimiis hoc loco narraturos Interca tamea duo hie prretno-
nenda funt ., 1°. Defundos quos diffecuimus graviffime ante obitum hoc morbo jffl.aoi fuif-
fe, fiquidem ipfi. magnitudini morbi maxima cx parte iuccubuilTe Cjpponuntut; Ne igitur
expeftet in aliis corporibus adhuc Vivis , five recens affefiis , five laltem ad axiJiu
nondum ‘ptoveais , ‘eam morbi magnitudinem aiit rymptomatutn quqhic depingitur : i".
Morbos fere omnes traSu temporis alios diverfi generis libi adlcifterc , idcoque morbos
Chronicos plerumque ante obitum efle complicatos : Ne ergo pute t in'Sefunais corpori--
busquiequidprartcrnaturalercpcritHr, ad hunc affeflura neccflatio'pertihere, forte- etiam
■magis id alium morbum huic ante mortem fqpervenientem , quam hunc iplum refpicia tj
Progrediamur jam ad ipias.oblervationcs : Oblctvata htec ndftra Anatomica diftinguuntuc
in ea qua: extrinfecus , nondum aperto corpore occurrunt , Et ca quz nonnifi diflciSio prius
corpotc ^fc offerunt. •
i. flitim denudato defiinSio exterius occurrunt.
I. Irregularis feu irrationalis partiam proportio : caput nempe jufto m-ijus, ftciclque babi-^
tior refpcffu reliquarum partium : atque hoc quidem in omnibus hoc morbo extinff is , quos
haaenusvidimUs apparuit , unico tantum excepto, quj fimul cum hoe affcQu^fuppuiatbs
habuit Pulmones , phthifique confeffus cft ; Hic vero habuit etiam per totum ferffle morbi
decutfuro caput majulculumfaeiemquc pleniorem , atqui per xiv. circiter dies ante obirata
labito coliapia: funt parces carnofe circa caput, faciefquc Hippoctatica reddita eft, non ,
fincomniuraob lubitam mutationem admiratione.
z. Membra externa , mufeulique totius corporis graciles & emaciati , quafi atrophia vcl
tabe ablbmpti cernuntur : Atque hoc, quantum quidem Icimus, perpetuo oblervacut ia iis
qui ab hoc affeftu intereunt. , . -
5. Cutis univerfa, tum vera , tum . membtana.carnofa & adipofa , flaccida & quafi pen¬
dula , laxdquc inftar chirothcca: apparet , ita ut multo plus carnium cas coritinete poffo
4. Cirea articulos, pratfertim in carpis & talis, protuberantia: quasdam extant, quzg
aperiantur, non in partibus earnofis aut raemb/anofis, fed in ipfis olfium extremis s praeci¬
pue in eorum epiphyfibus , radicari deprehenduntur : Q_qdfi forte has oflium prominen¬
tias lima radas faciic percipies cas effe ejufdcm fimilatis fubftantia: cum cztetis offiut»
partibus. ■ . •
j. Articuli, artus , habitufquc omnium externarum partium , minus firmi ac rigidi , mi¬
nus inflexiles funt quam alias folent obfervari in dcfunais , & Ipeciatiro collum poft mot-:
lem vix riget a frigore , aut faltem multo minus quam in aliis cidaveribus.
6. Peftus exterius macrum & valde anguftum , pra:Tcrtim fub alis , & a lateribus quafi
eompreffum eernitut , fternum vero nonnihil acumipatum , inftar carina: navis , aut peffo-
riS gallinic. • - '
■7. Conftarum extrema, quibus cum cartilaginibus fterni committuntur i nodoiafunt, ut
de articulis carpis: tali diximus. . - '
8. Abdomen exterius quidem , re^effu nenipe partium continentium , macrum efty
interius vero reipeftu contentarum nonnihil prominens , tumidiufculum ienticuti
aperto abdomine hac notavimus.
I. Hepar in Ortinibus k nobis diffcffisjufto majus, alias autem non male coloratum j nS-
que valde indutarum aliovc aliquo vitio notabili contaminatum: Excipienda hic volumus
iionnulla corpora , in quibus ante obitum aliimotbi cum hoc implicati fuerunt j quemadmo¬
dum in hydropico & extreme meminimus.
z. Lienem ut plurimum ( quantum nempe haffenus nobis Vidiffe licuit ) non contemnen¬
dum , five magnitudinem , five colotem fe fubftantiam cfus rpeffes , quamvis ob eomplica-
tioaefn cum aliis morbis aliter accidere poffe non negemus.
3. Aquam ferofamin cavitatem abdominis illapfam aliquoties vidimus, fed neque fre¬
quenter , neque eam valde copioCim.
4. Ventriculum & inteftina nonnihil ultra morem fanotum flatibus repleta, qute ex parte
teauff effe poteft tenfionis hypochondribrum fupra memoratse.
^.Mefenterium aliquando inculpatum, aliquando glandulis jufto majoribus, fi non ftru-
jjs 'Anatom. ftzB:, Lib. II. Sect XI I.
-mis a^edum : Carterum de Pancreate nihil certi hic pronuntiamus, fufpicamut tantumta»;
do poffe hic nonnunquamobftru&iones, fi non feirrham, accidere.
6. Renes , ureteres , veficam , nifi alius adfuerit morbus , fatis fanos : Notamus in gene¬
re de vifeeribus omnibus in hoc ventre contentis , quod licet patres ea continentes multuta
. extenuata: & emaciata: occurrant , ipia tamen reque magna ac plena , fi non majora Scplfo
nioia , ut de Hepate diflum , quam io (anis deprehenduntur. t
Detulit fitrv) ia Theuct hecjefi ojientarunt, '
I. Adnafeentla quaedam Pulmonum eum pleura,, qua: in omnibus quos ha^enut diUtiJ
«uimus plus minufve adfuit: arbitramur tamen contingere polTe huneaiFectum fine hujufr
modi coalefcentia, licet ea in progreflu morbi plerumque, ante obitum fuperveniat.
z. Pulmonum infarctus non 'minus frequentes, prarfertimin ipfis partibus adnafcentibuss
Tumores item eorum, duri a fanguine craffiori yifcidiorl & nonnihil nigricante nati.,
modo in una, modo pluribus pulmonum lobis , non tamen hi fempet confpiciuntur, fre¬
quenter quoque ablccffns & empyemata.
■ 3. Aliquis noftruro tcftatut fc fcmel vidifle glandulas (ifumofas , tam numerofas ut vide,
tentur sequate , fi non luperate magnitudinem ipfbrum pulmonum : fita: autem fuerunt utria¬
que inter pulmones & mediaftinum ,& i thymo ufque ad diarhragtna protenfic.
4. In cavitate thoracis vidimus aliquas ferofas collectas, & fiequer.ribiis quidem quam i»
cavitate abdominis, non tamen in omnibus..
5. Vidic 8c aliquis noftrum affectum hunc complicatum cum magno empyemate fimul»
que phthifi : Amoto fterno, Pnimones finiftri latetis toti occupati funt abfccfTuV atque un¬
dique plcuta: adnati , compreflb leviter tumore, puscopiofuro, fubfiavum , craflum & foe-,
tidum pertrachatam arteriam in ipfum.os effluxit; Eorum membrana exterior , qua firmiter
pIcutjE adnati funt, craffior apparuit fbiito, caque mediante, lobi iftius latetis ita coalue¬
runt, ut vix in lobos diftinguetepotuifres : eadem etiam membrana tum pulmones, tum
ipfom abf-cfium involvit , qua aperta , in confpcftUm venit magnitudo, abfcefFjs, qui ad-
ftantium asftimatione continuit ad minimum libras duas putis : .tantum abrcefluM in tantillo
corpore merito quis 'mirerur .? fedis totum ferme finiftium latus oqcupavit : patenchymt
pulmonum iftius laceris cottuprum erat , femiputridum .& pure quafl intertextum.
6. Thymus in puerili artate fempet magnus folct, deprehendi, 5c fbrte' adhaC majori»
iis qui ex hoc morbo intei eunt. .
4. Creait erhknUtim Sern circumfcijfe , ejufque tj/ereuh) ehUte y h£c thfervevmus.
I. Duram matrem firmius , atque in pluribus locis. quam folct in adultis, cranio adha:-
fifTe: forte ideni obfervaripoteft in aliis pueris hoc morbo non affleSis , licet , ur opinamur,
non tantopere ; fi quidem certum eft in recens natis multas efle & arftas connexiones pe-,
ricranii cum dura matre , quz poftea abrumpuntur, vixque notari pofTuht.
1. Inter duram & piam matrem , arque ih ipfis ventriculis cerebri , ferofas aquas in no»:
nuliis a nobis diflcciis reperimus, unde pater affedum hunc cum hydrocephalo compli¬
cati pofle. , . , _
3. Cerebrum in aliis h nobis difleftis fatis firmlim & ineulpabile , neque illuvie ferola .
inundatum deprehendimus. .
4. Et ultimo obfervavimus jam aliquoties in corporibus noviffime a nobis apertis, carotide*
jufta proportione ampliores fuifle, fimilitec quoque venas jugulares : arterias ycrb venafquc
ad exteriores partes delatas multo exiliores debilo extitifle. An veto hoc perpetuum fit
in hoc affeflu , noqdum ut oculati tcftcs hoc alTcrcrc pofliimus. Fnm. Gltjfta. lih. de Kt-
ciilide cep. ij. ' ,
RAckiiii) Anglis dicitur The Rkheti , in quod morbus Tpinalis ; item viete vJr . morbO»
nomeo aliquis noftrum cafo quodam inti fpm* Dorfi,qua inter parres ptiuioAoc motbq
diC, quodfibi, & careris quoque arrific : abf- affefias princeps. Aitiologiam hujus, affecta*
.que enim torfione vocis.i voce , faxlv»!. vide didto libro,
deduci prompte potell: Fuit autem .
Obsek-vatio V.
Cibbufitis oh vertebras derf ia cavo innexas.
MAtrona, (cui Hepar in magnam molem excrevit, Afcitiea obiit, Pide lib '■^.tit-de
Featris tum ) Vertebras habuit Dotfi in cavo flexas , Teu ira iucutvatas ut Grzcorum, Sj
autLatino.um.s , miausrcfcrrent.
Emel Vidi utrumque os lli
tfffe^ytnpliyfi unitum , ai
Sctiriffis humeris efle yinao pettote ■, ut graciles fiant &c. Sevennus Pineus lib. z. de a
Vtrgtsa. .
. . Ob S E,R VATIO VII. - . -
'^mtomeCiihifiy cd)us Pulmo istiger repertui ejl ■, unie confiet epts affeclut
']' ~dyjpno!trn nbnJemperefff cor»uem.. . .
M AU pattium conformatio & Gibbi perverfioUpparet, quo multa's quidem afFerrer
rationes polTcm , fcd fupetat omnes ea quam audies ; nimirum Antonio Santoro
mire complexos i ad cljviqps i jquam &dumbbs, & coccygis tepandiratem , addorfi
peaMscyrtofes; a iupremo dorib ad lumbos ufquei^iiofin ; praeter quas omnes gib
eftne alia quz fupctfit ? (^bd autem^Hfiifnrac dignfiiff notatu vifum cft", nulla puero:
randi difficultas , aut tum fuit, autantehaca de qua quidem re certos nos idem fecit;
terea quod Pulmo huic purior vifuseft. Non de his autem, fod de aliis fecundum pulm:
aifoflis dixit Car/twar i quod Gibbofictcbjiterfpitcne.;-^ . v
Iliud cum-to^dofipernierofa -.tebfisaque ac ftelrno miedis ; colligati
yit Anatom.Praia.Lib.!I. Sed. XII.
A P P E N D I X I.
Giiiojius influit , mufculumm thrmttmm vitio exciuu , felicittr ttficis curoU.
PRocerae ftiturae^ vit xl. annotum fic incurvabatur ut filiceromm poWus nonagenatiutfl
quam id itatis homo videretur. Adiit ille vatios , qui fc vel diflocata metnbra rtftirucre
vel male conformata ad debitam figutam revocare profitentur, fed inito omnium conati^
Is quoque me adiit : Vifa eft non taro ex qffium quam mufeulorum malis humoribus obfeflb-
rum vitio orta ciTe harcmala corporis conformatio; Prarparandis igitur&purgandis humo¬
ribus duro operam do, caque fomenta adhibeo qua: ifti morbo cenfebaro idonea , cccpit
ille nonprarteripem, fcd opinione tamen mea citius fe erigere , & intra fex feptimanatum
fpatium ita fanari , ut corpus illud procerum , reaum fanumque circumferret ; Ofaftrv*.
tio ha:c admonitio (it ne Anatomia incautos decipiat , dum exiftimant omnem defotrod-
tionem externam folum ab aliquo interne diftottoolfc originem fumere. Theod. Ktrkrinmi
Olftrvut.
A P P E N D I X II.
Sfw* murvttio dr tortuojiios fihrem feqMu, rtfohemibm ^ roiert»^
AFebreipinjE inflexionem & tortuofiratem , a cervicis finead extremos lumbos, aj
non diu fupetftitem, vidi uno eodemque tempore in puero & puella : Anno
per atftatem vagata eft febris tertiana Gcnc^a: , qua prr henfus fijiifiliusNob & Qat- Dom.
Alex, de Hatfy JutlfConC annos natus novem ; H-nc excepit (pins inflexio & coiitorfio, pet
abfceiTum in vertebratum ligamenta &mufcuIos fiaum : iollicirus & anxius admodum pa*
re#s, qui mortuum filium fupetftiti&deformipra:feicbat,pra:cipuos Chirurgos inconfiliun»
adhibuit : hi machinis thoracibus cupreis &, artificio multo rciftitudinero & rtftitutiOBem
moliebantur : Ergo tefolventibus fblis &i roborantibus rem tranligendam efle afletebam;
difcuflb humore mufculos & ligamenta imbuente, eo per mctaftaiin & ablccflum able»
gato, nec fortiter impado, fuam fpiha: & reflitudinem brevi teftitutum iri: Fidem fecie
eventus, cum enim cura: mere tunc temporis commifla rflet puella feptem annorum , fiKa
D FavonPharmacopceiolim peritiis, poft febrem quoque lolutam Gibbofa fada , fotus ex
roborantibus & neuroticis parati ope j ac litus ex oleis jumbric. vulpini, catellor. & de ca-
ftoreo , cum adipe hiiffl. paucorum dierum fpatio integre fanata fuiflet. Eo exemplo com¬
motus vir Clar. curam ut folus aggrederer voluit , puellumque chatiffimum (Juve¬
nem nunc procerum, pratftanti corpore & animo) eadem methodo feliciffinie tcftituif
Hinc firmari poreft opinio Schneideti Clar. de Gibberi caufis, Seboliis ad Oblervat i,
allata; quzdc Tuberculis fpina: adnafccntibus, vulgatiftlma Gibbofitatis caiisa, afferun*
tur, fufpefla mihi llint, nec enim ullum ex Anatome proftat exemplum: Aliquos infignj-
ter gibbolbs diiTerftos vidi , in quibus iblam fpinz inflexionem deprehendere licuit , pbfmt-.
ta vero nulla aut mbeteub.
A D D I T A M E N T
De Rachitide- ^
Observatto I.
KacUlidis dr trtj^irandi difficultote lnheroniis t utitoiuict inj^eltio, -
INfans dentitionis tempore languebat. Adfuit a principio tuflis molcfta & fpirandl difficu^
tas, quz indiesincrefeebant:. caput (blitO majus erat, membra flaccida j carpi aerarii
protuberabant; aderant nodi in coftarum cartilaginibus; venter tumebat : pcclps macro
fiiit. Tandem emaciatus' obiit diem/
Abdbraineinipeao, cunflafina, fcd jufto majora. Inteftlna «ere turgida. In thorace
fternum reflexum , pulmones exucci & plumbei coloris. Mirum, membrana pulmones fuc-
cingens afpera eratprptubcrantiis, ubetculique, verrut is non diffimilibus. Apertis pulffio^
hibus, in plurimis locis tariareafcugypfeafiibftantia concreverat. ‘ .r
Infantem huneex d!a:ta:vitio, fivecibi five ladis, quo figendo alebatur, Racfiiifoe (eh
niorbo Anglico, laborafle certum eft, cum omnia figna h“ie quadrarent. Omnia viicera
in hifcc fymptomatibus, qnse nervos a cerebro accipiunt melius habere videntur, quaO*
membra, qu; nervis ex fpinali medulla gaudeat. Caufam genuinam ia obftruftione mc'
■ . DeX5ibbQfirat& A -^'13
dulte (pinatis pono-vqua: non quidem pJanc-paraiytica^eB:, fcd pro parte. Succi enim ncr-
~vofi talem particalafunj pEoportionem-poffunt habete^ ut cerebri glandulas, ejuique ner-
.votum otigincin faeil^rmeent meduilamquc fpinalcm cjuafi Bbfttuant. Hinc Caufi pctcn-
^a cur, quatdam partes nimium nutriantur i quardam -auteroflaccefeant.
:■ Incutvantuyofla, quiamufculinoiicrefcunt, eodsm ritu ac fiftiiis arbori citCaradiceni
Si: lummiiatemaecommodcrur , tuns arbor ptimoeflet refta elapfis vetij aliquot annis pla¬
ne eilcr curva, hoc rqodo etiam tota Ipinaincurvaturi adeo xoipara vel Aopifwsilabbrent. '
OffiumiDodi protuberant, quia alimentum tenax ad nodos copia quidem affluit i fid
propter lentorem altioi in fubftantiammagis olTeata nori penetrat j ' ideoquo 'mtra Offium tu-
.ierculaenagls Ipongiofadubfiftir,. Siprotubcrare facit.' ; '•
, Ciim Ipina ita contrahjtur ,, thqrax^atigoftatur ihihb puIffloneS ffladd jtitte explicantur,
& an(am difficili tefpirationi prasbent. Humores interim ibi ftagnantes fi pattiemis filinis
icateant,- ctyftallifiniur Sc calcuiofos pulmones iefficiunfQrandute enim minima:, quse
pulmones perreptant, -faCil.clentis.&fiiinisrhumdribus: obCdcatiiL Vidi fepcealeulds tri-
chere adharrentes, .qui unciam limifrcm & aliquando integfam pendebant ut dixilles
jtotam-trach.ex fiflulam petrefaSam fiiiflej-adeoualculofa-eratvEjultnodi petrefaflionem
tcfenCUnjf. Theod. Kerckrwnius ebf.zy. . ,
Non mirum igitur in-infantulo nofiropulmoncs jta in^quales fuilTe ta£l:u ; cum calculi
pcriplam membranam fere protuberabant , hincliquetcur rcfpiratio difficilis fuerit , aer
cnimab hifce tuberculis excludebatur, quo mplius fueei petrcfaiftuti cryftallifando anfani
habebant, quam cum moverentur.; nullus iiquorfalfus' cfyftatlos’^ mittet , quamdiu movea¬
tur, fcd duntaxat, eum quietus fit. Siephanus BUxcardmsm J^natcimifUchcd^; ■■■
' , OBSERVAT,I,b.'. II. , s
Bichitidem coufequutits dolor Colicus klhalis , id quo Intefiini, kc frkctfue cri^it, rulori . , i
, inflammatorio hmc inde perfujoiCiScum tumidam ac J}li4floskcl'um-, BU)s id .
. inflarjicis^aulb dil'atmtsmgTa'&c,fl'fl'
RAchItide prius affefla puella i fpinamque propterea ad lumbos non pSfumintrb ada-
Sam-gerens, languida femper vixit, ac fubihdc de doloribus colicis conquerebatur^
qui tandem eo atrocitatis devenere, utfibi quandoque inteftina dilacerari crederet, tum-
■que quicquid abdominis regioni urabrlicali & cordis fcrobiculo interjacet, non parum at¬
tollebatur; Singultu ptarrerca ac vomitibus frequentibus i fubfiftcnfe tamen appetentia, ve¬
xata , 'die Jovis ap Junii 1656.- circa Icxram matutinam , anno-tetatiS prope 19. adhucduiri ,
ramen non menftruata, -flatura: pro artate humilioris, ac tabida moritur. Cum' poft meri¬
diem cjus-cxenterationialfidercmusi-adnotavimus primum exterius cutem admodum defie-
.eatam ;. -Abdomen tenfum ac tumidum 5 fpinam ; ut jam diximius j intrb incurvatam. Abd^-
midc autcmaperio-rridimus Omentum tubium j totuc , 'fcd vafis varicofis ad fuas origines
(Bonfiturai-omni ptorfus adipe deftitutum , & ad ufquc'umbilicuif! non dcicendens. Lici
fine vitio erat, quantumvis totam morbi cu!pam-in iplinn reiicien[es'muliercu!a: eidem In-
cuti>era.applicuiflcnt remedia. Hepar grandius,- male coloratum ; pallidum', maculis livj-'
dis confpctfura s diaphragmati per fui convexam partem largius ac intimius adharrens ; mi¬
nime iutexim purulentum, verum ejus fubftantia ^uafi'friabi!is'ctaf, velut aqum diutias iU;
CoSum fuillct. Vcficula'fe!leaadcb vifaefl- turgidaut-sliquid bilis cOfitentz tfanfudafTct qUO
proximum inteftinum' extus inficiebatur ; Hac auiem bjlisadbo degener erat, 'ut Colorc ac -
confifteBtia picem nigraffinliquatenuHiquataro , fefefret ; cjusrvcfb fappi: diffeSoti' fubdOli
cisapparuiti non aliter qu^m ciini; animalium btli 'fpiritus admifeemus dcIdo^'j,'pri'dia:S
autem .vcficula:'pari'ete5 glutine illo bilioso ita erant infefti , ureo nili adhibitis multis lo¬
tionibus , •digitoruraq£iet;onfricati<jfiibus expurgari minimb quiverit. PanefeaS bene fe ha^‘
bebat, ut & itidem Reo finifter j dexier- veto purulentus repetiebatur circa pelvim; nulla
tamen apparente ulcerosa cavitate , fed: tota illa purulentia potius e fibris Vifceris tubulatrS
per diffeflionem , non aliter quam aiibi lotii marcria, promanaiVte. Uterque figjrx' erae
inarqualis, quam loculamento-a contorta fpind efformato , in quo‘d profundms cbmpulfiS
erat j acceptam debebat.- UrerusCuiriovariisfuis-bene fanus , cavitate vix excipere 'poii^
femen-orobij & tamen inde ad exteriora fpecillum libere tranfroiitcns; Inteftipa,'’ iquorura
aperturam ab inferioribus ordiebamur, earationc,sp6 ordine delctibemus affefla , obfer-,
vatafant. Retium rubicundius undique, aceo mucqrc , qui illtfd ‘cOnrra exetenaenti aCii-j
in6niamiuetur, prorsus-fpoIiatum-, materiam confinebat'patraccaifr, gtiieam, odoris noti
itaexquifitefartidi. Coion admodum erat dilatatum , tam fecundum fui latitudinem; quaiii"
fecundum longiaidihcm., ItautvificTaSa freno ipfum corruganti; in plicas minus ptofuii-
das cogeretur, acin longum non parum explicaretur , valvulafque conniventes intus fibi
i appenfas,’
5*4 Anatom,Prad. Lib. n, Se6t. XII.
appcnfas, ftu-potius pcrjmcj-ijris tunicsE cotrugationcrb tffortriaias Spttquc fa iBterfecirt.
tcs , eiyirjttB obliteratas exhiberet; Hinc inde biiem vifcidam parietibus ftis agglutinatain
cu^xquifiia circum inflammatione oftentabat. Materiam cjuiacmtiDdolis', auara in Re-
iaddcfcripiimus coaipleaebatur. Catcum tumidius, coloris cxtus. atri, vafis TOticofis tol
tum confimm, circa-fuioriginem craffius , ptorfus fidcratum , acpuiridum, digitis zque
. facile ac chatta malidalacerabilcfupradida materia cum aliquot fceraforuro nucleis, pl-nuih
rcpeiiebatut-. Ileon. Jejunum ac' Duodenum rubore inflammarorio , non parum' perfofi-
• Ventriculus admodum contraSus, ftii eavo materiam pultacenm bile faturatam gerebar
. Thorace hincreferatd nihil quod contra naturam foret ih eo advertere licuit ; ut nec in ipl
fo cerebid quod fir micris erat textuts , per omnes fuas partes perquam fanum & probe con-
.ftitutuD>, frEtetquara . quod glandula pinealis naturali grandior , ad fabt» minoris masni-
tudinem aceedebat. , '
.Non poffumus caufam mortis doIorUmque illam accerfentrumex alio repetere qiiam pra-
.va hepatis conftitatione, rachiticis familiari, unde bilis degener.ifecociorifque indolis effot-
, mata , ac fecteta eft, qua: poft varios per totum intcftinbrumtraaum dolores excitatos , im.
prtfEones tandem funcftas pluribus locis peperit, quas cuittd anatomico deteais, mox
explicuimus. ' ' ;
; AP P EN DIX.
^ ' , , De cdtips imurvathnis ojlium & (^Mufiuti^iaRuchitiJe.
Solent in Rachitide Offa nunquam non pius minus incurvari : przTef tim Ofla Tibi^ &
Cubiti. Articuli etiam plcrunquecxtrorfum inclinantur; ccftarum externa , ubi cum car¬
tilaginibus Sterni committuntur, nodOfa; articulorum Offa protuberantia; item rota Spina
partim extrprfum , partim introrfum vatie infleaitur. iticurvitatem hanc offium ab eorum
flexibilitate procedere non exiftimo; fiquidem pueris morbo hoc afiliais, majora potius &
firmiora ffnt offa, quam ib aliis: uti mox fiifius dicetur; cum tatnen notabilis adeo fichse
odium ircutvitas; liceat in cjufdem difquifitionc,' paulo prolixiorem effc: &prim6 Doaif-
fimi Gliffaniiopinioncm , dein noftram breviter proferam. . ' ! ’ i .
Comparemus , inq;iit Vir ClarifT. Offa , quibus curvitas accidere (olet , column* , & cet-
te fatis appofi;e , cum fi erigantur, columnam quodammodo referant; atque inde demon'
ftratibncm, rem hanc explicantem deducimus : efto ergo columna e tribus lapidibus, fibi
invicem impoficis, exteuSa : Supponimus talem, qua: ab omni. latere petpendiculariterfic
ereiSa , ejufdemque altitudinis : fi ergo a dextro latere itnmifctis cuneum inter lapides duoS
inferie res caput columna, fupremus nempe lapis inclinabitur ad latus oppofitum angulum-
que efficiet; &altitudo columna: erit elatior, quam ab una parte ab alil Similiter fi altc-
rim impuleris euaeum inter duos lapides fuperiotes amplius adhuc inclinabitur columna',
jietque alius rurfus aisgulus ficque rcinclinabitur eadem columna. Quo autem ex pluribus
lapidibus columna extiuitur, fi inter quoftis duos, uti difturo cft, cuneus ab uno /oio latere
Interponarpr , lapides.ifti non columna: Igeciero, at portionem arcus referent.
lic ergo hocad pra:fens, negotium accommodetnus , fi olla pratdiela ab uno latere plenius
dantur , atque proinde fecundum illud latus plenius exerefeant ,. .qiiam fecundum oppofl-
tum , neceffe eft , illa eo ipfp incurvari ; nam hic eodem jnodo habet.p!enior iftius latea
pls nutritfo 'ad incurvandum os > quo fe habet cuneus immiffu&ad. Columnam incurvandam,
nifi quod ciincas certis tantum locis latetis columnas .infigatur , plenior tamen nutritio'late:
iis offis fit ex '^uo fere fccuiidum totam illius longitudinem:: & obiiatie aequalem nutritio-
nem , bffis.ihclinatioexaSefegmentBm circuli finerrllis angulis effingit.:. ^
■ Secundumhane hypothefi.'?, pieniorem viz. lateris iinjus nutritionenj ; Vir Glariff inge-
niofO Utique commento , offium incurvitatem demonft.rat., Scd,tanti viri pace, unae con¬
fiat de plehfqn jiia iateris unius nuttitione , cum fingois , ex quO nutriuntur offa,. non mi¬
nus, inhocsff-ftu, quatij |n fcis , atquaiiter difpcnfecurJ & fiqua effer hxc inaequaliras,
in pofteriot.i Tib'? latere , ut pote frigori ipinus expofito , eoque molliori , aiimenturn pier
ntus admitteretur; & ita poftcr:ius,/&elongatum latus Tibi^ incurvat^.effet -convexum; an¬
terius autem concavum, cujus tamen contrarium obtinet,; etenim Tibia in hoc affeSu an-
ftorfirm' prominere fojet., ■. .. , ■ ' ■
Irrb ulterios ; ex ipfa' offium incurvatorum figuri , colligere eft,qu6d ab utroque latere,
mqualiter exetefeant. Offa enim in Tibia habent latus concavum arqite longum ac latns con¬
vexum: alioquin enim os cruris ei fuperimpofitum non fine manifcfta corporis obliquitate fir
ftineri poterat. .. , _ ,
■ Liceat ergo aliam incuVvitafis hujus caufam. inveftigate, &qu<i clarius res procedat, fi'
quentia breviter promittenda fiint. . , .
'■ . “ ' pimf’
De dibboiitatcT
Trimi Afferimus offa io hoc affedu non effe numeranda Inter partes affcftas tc(pe&a na-
iritioniss Hia cnim non 'minus; quam ui fanii aluntur, & crefeunt; uti obfervatlone
comperfuBi cft r ad horum enfei nuctitionem , fanguinem folum fufficerc , neque fuccd
nervofo , uti in ceteris patribus nutriendis, opus efle vMetur .• Etenim ofla , cum cx Ib
fetnlrc non creduntur , parum utique aut nihil commercii icum nervis habere putan-
tdumicH. ,, _ ,
SecKtidh. ProGonceffo habemus partes Netvdfas, & Mufculofas ptoprer iucci nervofi, ad
carum nutritionemrequifitidefedum, haudquaquam In hoc affeftu excrcfccre.
His pracmiffis , 'fios tibix crefeat •, & elongetur i idem tamen a mufculis qui pari paffu non
ctcleunt, canquam a chorda detineatur; ita ut non poflic reSa extendi : neceffe cft uros
‘illud a mufculorum fibris breyoribus tchlum , tanquim arcus incutVetur. Liceathjypothc-
fin hanc noftram exemplo illuftracc. Si arbori tenerz , &erefcenticliotda iTupCribs, & infe¬
rius alligetuta Ira tamen ut eadem a chorda non tendatur ; nullus dubito, quiri arbor di(fta
crefccndo incurvabitur. EteBim dcmonftratio hzc mathematica: hoicaffertioni innitirur;
■ viz.filinea quxvis intra coflem terminos elongetur, ncccffc eft, utcaateSain obliquam
mutetur ; id quod oflibus in hoc affeflu Contingit. , . ,
Atque hoc alterius ex eo confirmari poteft , quod offa incurvata tnufculum iSbi annexum*
tanquam arcus chordam fuam, concavo femper iatece rcfpiciant •• uti in Tibia videre cfti
qux anterius prominens , & Convexa eft ; in latere tatnen pofteriori , niufculos telpidctiici
concava: Sihoe idem in exteris offibus locum habet; argumento haudinvalidd, nonaiiter
a mufculis , quam a chordd arcum , offa infleti.
Ex quibus ratio petenda eft, cur Mcdicafttx Iblent quotidie latera bftiBm cqhcavi,
aon convexa eumfiicceffu fricare, nempe per hujufmodi friiftionem fucco nuititio uberius
evocato, muiculus in concavo ofiis latere ficus alitur, crelcitquc; uc jam mirum nor, fit, li
chorda elongata , os ab eadem renium , & incurvatum relaxetur fimul, &rcftius fiat. Et
ob hanecaufam, ab affeftu hoc curati , quam maxinie ia ftatura affurgunt; etenim offa noa
tantum; uti in aliiis cccfcunc ; fed etiam dum ab incurvatis ledioca evadunt, magis ddhuC
elongantur.
Spina etiat» r»rie infleaitut ; partim introtfum , & partita cxtrdrfum ; quod a vitii inufc
culotuffl ia diverfis ipiex partibus pofitiOne oritur.; nempe Spiqa in iupcciori parce amuicii-
liseittecius affixis introrfam; parce tamen inferiori a muiculisPibas interius annexis, &pise-
pollentibusextrorfum incurvatur.
Et hanc 'utique incucviratrscaulam non tantum in hoc aftedu , Icd etiim alias Ibcuthhabcl
"teexifiimo; EnimverSfiquanddio teneri xtate contigerit , mufculum quemvis ob nutri¬
menti defcQum extenuati, neceflecft, utabeodern inflectatur os , dui idem aitiiciftitur.
In Crure, & HumetO, ubi oflaa mufculis; ab omni, latere affixis xqualitcr rcitringuna
tur; ea in xquilibrio pofita, a nulli parte; nifi rarius infleduntut: cum tamen ea in longi¬
tudine extendi nequeant, neceffc eft utih magnitudine, uti fit, & aliquando etiam innO-
dbs excrefeant. ,
Ttrtw. Accidit infirperin hoc-affedu, ut Pedus anguftum fit; & aeutnihatum i jihoc
Utique lyrnptbma a nofiri hypotbeB facile illuftrati poteft : etenim Coftx nbn poffunt arcus
fiios ampliare , nifi mufculi intercoftalcs etiam extendantur , at pcb cdnceffo habemus;
niufculds didos utpote qiiibus nervi a {pinali idedulli inapertltintur , non poffe bb alindcnti
defedum elongari ; quapropter neque Coftx, coque nec pedus ulterius amphatipbffjntj
•hm alitem alantur coftx, neque camch a mufculis didis impeditX , poffunt iecunduni lon¬
gitudinem augeri , neceffe eft , ut in tiodos uti fit , cxcrcfcant : at neque hujufmbdi aug¬
mentum alimenti cqpix rcfpondet ; quapropter coftacum extremitates anteriores ulterius
adhuc in acumen elongantur; quippe hic tinus teftat iis crcfccridi modus, neqiio enim in-
irorlum infledi poffunt , cum hoc magis adhuc Contra naturalem fitdm effer.
Ad ifttufmodi pedoris anguftiam Baiid parum etiam conducunt mufculi Abdoniinis , qui
extenuari , uti diirimus, tenfiquc, coftas quibus Conneduncur, infetibres deoefum trii-
hunt, & ita pedus anguftant.
Simili plane ratione offium exterorum vitia illuttcdrc poffumus : nempe Artlculbratji
offa in Carpis , Talifque, cuiS prx brevitate incurvari nequeant, ih nOdos protubCranC
Scc hxc de offium incurvitate dida fufficiant.
^trto. Obprxdidam pedOris anguftiam haud mirum eft, fi Pulmones , .qtiibds le dila¬
tandi fpatium non conceditur ; fanguinc grumOfo, uti fit, infarciantur. Si intumefeant;
hincnbhnunqiiatniidei^ purulenti evadunt, & PlctirX plerunqdc adhafcuatur : hinc ctiaiti
Afthma, Si fpirandi difficultas affiigutit. . : . , , ;
J^iaii. Quoad fummamin hoc affedu' corporis imbecillitatem , & ad motutn quemvis
ineptitudinem , quanquam raufcuIO'um extenuatio ad hoc fymptoma nonnihil conducit;
tamen fola noa vldetui &tis efficax: chin major fit; quam pro tnufculomm extenua;
tiSflii
Anatora. Pra<St. Ilib.IL Sed. XI I.
tionc virium Imbecillitas J ne que enim agri peSibas infifterc,' nec in ibotbi -progreffu tipj.
tis onus fufltincre paiLne. Qjiapropcer tanrx imbecillitacis caufa ulterior invettiganda cft,
quse quidem nihil aliud cfT- pqtcft prxtcr Spirituum Animalium defeaum, diSasnorvoruia
obfttuaiohcs hecelTario confcqueuteh). Spiritus enitii Animales non tantum ad nattitionem • ’ •
fed etiam ad motum omnino requiruntur. ' ; . : . :
Et ita demum morbi bujus fymptomata a Medulla: Spinalis obftruaionc , tanquam ^ fonte
deduximus. ' ' i .
At hiuquwipoteft, qui fiat, qubd xtate grandiores morbo hoe nunquam infeftentut,
cum illi, zqueae infames nervorutri obUrudiones patiantur, uti inparalyfi, aliifque iftius
generis morbis contingit? Refpondeo, quanquam fotf^ pueruli morbo hoc ptzcipuc fint
obnoxii ; grandiores tamen hoc affcrlu fub diverfo nomine noanunquamlaborare. Quod ta¬
men fymptomata ptardi^a qnoad maximam partem feniotibns nunquam adveniunt; non
hoc V morbi , fed ab artatis dilf-rcntia oritur : Etenim eum Capitis moles, effiam incurvi-
tas, «calla nonnulla fymptomata ab enormi psttium augraentationc proveniant, adultos*
grandefccndique apicem adeptos , qui fc. amplius accrefeere omnino tion poffunt, cos enot-
roiter etcfccte , omnino itnpoffibilc cft .- nempe ideo grandioribus morbo hoe laborantibus,
non uti putitis plus juftbaugetur Capitis moles, quia metam crefeendi jam adeptum eft caput*
quam prartetitetiegant ipfias natura: leges. Otcunque tamen fenioribus partes enormiter au¬
geri non poffiot, fatis tamen fc morbus prodit, quod unum in illis poreft, cafdem exte¬
nuando. ' ■
Q^ioad prognofin morbi hujus ; plerumque ex te lethalis non eft; nonnunquam tamen,
ingravefeemibus fymptomatis , in Phthiiin, Tabem , Febrem Heaicam , Hydropem Pul¬
monum , aut Afcitem degenerat , Si ita demum fit patienti exitialis. Ptognofis autem faci¬
lior ex regulis fcquentibus inftitui poteft. ^
I. AffeSus hic, flante partum, aut ftatim apartu invadat, peiiculofiffimuscft, «cplea
tumque lethalis. . .... , -
a. Qeo cirrus a partu morbus hic invadit , Sccopenculofior elt.
Quanib magis ingtavefeunt morbi fymptomata , vi* fi nimia fit pattiura difproportio,
& extenuatio fumroa , eo difficilior eft curatio. , -
4. Si affidus hie morbos ptasdiSos fibi conjunSos habeat, vix unquam in lalutem ter¬
minatur. . . , . , ,
y Quicunque ante annum quintum non curantur , poftea per totum vitre fpatmm vale-
«."scabies 'aiit pruritus morbo huic fupetvenientes , ad ejufdcm curationem multum cour
ferunt. fymptomata non augentur , fed potius minuuntur, non cft quod de §0^
rum toc dubitetur. CUrif. Ith. Maytw. rraSa/» Jc Rachitide.
Finis Lihri fecundi.
Live Music
Archive
Librivox
Free Audio
Metropolitan Museum
Cleveland
Museum of Art
Internet
Arcade
Console Living Room
Open Library
American
Libraries
TV News
Understanding
9/11